باشندگان ناحیه ۱۳ شهر کابل میگویند حوالی ساعت ۱۰:۲۵ قبل از ظهر انفجاری در سرک ۲۰ متره دشت برچی رخ داده است. منابع میگویند بعد از وقوع انفجار، صدای شلیک پیهم در ساحه شنیده میشود. از نوعیت و تلفات انفجار اطلاعی در دست نیست. هنوز طالبان در این مورد ابراز نظر نکردهاند.
اشرف غنی، رئیس جمهور فراری افغانستان در مصاحبه با تلویزیون سیانان باری دیگر فرار خود از افغانستان را توجیه کرد. او گفت که دفاع از کشور به دلیل فروپاشی نیروهای امنیتی «ناممکن» شده بود. غنی گفت با فرار از افغانستان، طالبان را از «لذت تحقیر یک رئیسجمهور افغان» محروم کرده است.
اشرف غنی که اکنون نیز خود را رئیسجمهور قانونی افغانستان میداند، در برنامه پربیننده جیپیاس یا «چهارراه جهان» شبکه سیانان گفت که او آخرین فردی بود که افغانستان را ترک کرد.
فرید ذکریا، مجری مشهور این شبکه پیش از پرسیدن علت فرار اشرف غنی، به مصاحبه او با رسانه آلمانی اشپیگل اشاره کرد.
اشرف غنی در این مصاحبه گفته بود: «هیچ قدرتی در جهان نمیتواند مرا متقاعد به سوار شدن بر هواپیما و ترک این کشور کند. من این کشور را دوست دارم و در دفاع از آن جان میدهم.»
مجری از او میپرسد که با وجود این وعده، چرا بر هوایپما سوار شد و اشرف غنی میگوید: «به هواپیما سوار شدم چون دفاع از کشور ناممکن شده بود.»
اشرف غنی در این مصاحبه یکدقیقهای افزود: «تمام پرسونل گارد محافظتی ریاستجمهوری از هم پاشید. آنان لباسهای نظامیشان را درآوردند و لباس ملکی پوشیدند.»
رئیسجمهور فراری افغانستان میگوید که وزیر دفاع حکومتش وزارت را ترک کرده بود.
او افزود: «من برایش گفتم که به وزارت میآیم، اما وزارت خالی بود و او (وزیر دفاع) در طیاره بود.»
او میگوید: «من آخرین فردی بود که کشور را ترک کردم. دلیل ترک کردن کشور هم این بود که نخواستم به طالبان و حامیانشان یکبار دیگر لذت تحقیر یک رئیس جمهور افغان را بدهم.»
با آن که اشرف غنی اشاره خاصی به حامیان طالبان نکرد اما این گروه در زمان حکومت اول خود، داکتر نجیبالله، رئیس جمهور اسبق افغانستان را در چهارراه آریانا به دار آویخت. آن زمان نیز پاکستان از طالبان حمایت میکرد و از اولین کشورهایی بود حکومت این گروه را به رسمیت شناخت.
خبرگزاری فرانسه در گزارشی میگوید فقر و بیماری یک سال بعد از حکومت طالبان، افغانستان را تسخیر کرده است. یک زن که روی تخت شفاخانهای در کنار نواسه ۶ ماهش در لشکرگاه، مرکز هلمند نشسته، میگوید: «از زمانی که طالبان به قدرت رسیدهاند، ما حتی نمیتوانیم روغن خوراکی پیدا کنیم.»
بخشهای بزرگ یک شفاخانه مخروبه در جنوب افغانستان تنها نشانهای از بحران انسانی فاجعهباری است که از زمان بازگشت طالبان به قدرت در یک سال پیش، گریبان این کشور ویرانشده در جنگ را گرفته است.
ماه گذشته، شفاخانه حوزوی موسی قلعه در ولایت هلمند مجبور شد درهای خود را به روی همه افراد مشکوک به وبا ببندد.
نظر به چشمدیدهای خبرنگار خبرگزاری فرانسه، هر روز به زودی شفاخانه مملو از بیماران بیحال میشود، داکتران قطرههای داخل وریدی را در مچ دست آنها تذریق کردند و نوبت بیماران دیگر میرسد.
اگرچه این کلینیک فاقد امکانات برای آزمایش وبا است، حدود ۵۵۰ بیمار در عرض چند روز به این مرکز صحی مراجعه کردند. هر کدام مراجعین علایم بیماری ناشی از کمبود نیازهای اولیه بهداشتی را در بدن داشتند.
احسانالله رودی، رئیس شفاخانه میگوید از زمانی که مردم به شفاخانه هجوم آوردهاند، در هر شب تنها پنج ساعت میخوابد. او به خبرگزاری فرانسه گفت در وضعیت بسیار دشواری قرار دارد.
سازمان ملل میگوید که بحران انسانی افغانستان بدترین بحران جهان است.
فقر در این کشور - که آثار آن به شدت در جنوب افغانستان احساس میشود - به سطوح جدید ناامیدکنندهای سوق داده شده است. فقر در افغانستان از زمان تهاجم روسیه به اوکراین، به دنبال یک خشکسالی و تورم اقتصادی تشدید شده است.
برشنا، مادر یک بیمار دیگر میگوید: "ما حتی نان خشک هم پیدا نمیکنیم. سه چهار روز است که چیزی برای خوردن نداریم."
حمیرا نوروزی، دستیار پرستاری که روزانه در میان صدای نالههای کودکان شیرخوار کار میکند، میگوید که کارمندان صحی "استراحتی ندارند."
او گفت: "ما بیماران زیادی داریم که در شرایط بحرانی به سر میبرند، زیرا والدین آنها نمیتوانند زودتر هزینه سفر کنند آنها به یک شهر با امکاناتتر را مساعد کنند.
خبرگزاری فرانسه نوشته است تسلط طالبان، کشوری را که ۳۸ میلیون نفر در آن زندگی میکنند، به سمت پرتگاه سوق داده است.
ایالات متحده ۷ میلیارد دالر از داراییهای بانک مرکزی را مسدود کرد، بخش رسمی بانکداری سقوط کرد و کمکهای خارجی که ۴۵ درصد تولید ناخالص داخلی را تشکیل میداد، یکشبه متوقف شدند.
اکنون پرچم طالبان آشکارا در سراسر ولایت هلمند و بر فراز ساختمانهای گلوله خورده به اهتزاز درآمده است. اما پس از کنترول افغانستان بعد از دو دهه، آنها در حال حکومت بر کشوری هستند که در ویرانهترین حالت خود قرار دارد. یک مرد در لشکرگاه - که خواست نامش فاش نشود - اظهارات تند خود را در مورد توانایی طالبان در زمینه حکومتداری ارائه کرد. او میگوید: "لباس دولت برای طالبان بزرگ است."
احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی در مصاحبه با شورای آتلانتیک میگوید که طالبان علاقهای به گفتگو و تعدیل روشهای عقبمانده خود ندارند. مسعود میافزاید که طالبان همچنان باوری به فراگیر بودن ساختار قدرت نداشته و جبهه مقاوت هیچ گزینه دیگری جز جنگیدن علیه این گروه ندارد.
احمد مسعود یک سال پیش زمانی که طالبان افغانستان را تصرف کردند، در مصاحبه با شورای آتلانتیک گفته بود که به دنبال گفتگو با طالبان است. او اما اکنون در مصاحبه با این اتاق فکر امریکایی حرف از گفتگو نمیزند.
مسعود میگوید: «تا زمانی که [طالبان] به یک روند مشروع تن ندهند؛ روندی که یک حکومت قانونی را به ارمغان میآورد و به مردم افغانستان و جهان پاسخگو میباشد، گزینهای جز مقاومت علیه این گروه نیست.»
مسعود میگوید تلاش کرد به طالبان بفهامند که «مشروعیت در افغانستان ... نمیتواند از طریق میله تفنگ» به دست بیاید.
او گفت جنگ تا زمانی ادامه خواهد یافت که «طالبان متوجه شوند که رژیم نظامی یا حکومت یک گروه شبهنظامی بر یک کشور» تنها گزینهای برای یک ملت نیست.
به گفته رهبر جبهه مقاومت، تلاشهای او با بازیگران منطقهای برای ایجاد نوعی صلح با طالبان نیز شکست خورده است. وی خاطرنشان کرد: «متاسفانه رهبران طالبان تغییر نکردهاند. آنها حتی رادیکالتر از قبل هستند.»
مسعود از رهبران جهان خواست فریب این ایده را که گویا طالبان تغییر کردهاند، نخورند. او گفت: «طالبان در مبارزه با تروریسم بینالمللی شکست خوردند، زیرا ایدئولوژی مشابهی با گروههای تروریستی دارند. آنها در ایجاد [ساختار حکومت] فراگیر نیز شکست خوردهاند زیرا به آن اعتقادی ندارند.»
او به پناه دادن آشکار طالبان به ایمن الظواهری، رهبر القاعده اشاره کرد و گفت که این واقعیت که ظواهری در مرکز کابل زندگی میکرد، «نشان واضحی است که [رهبران طالبان] کاملاً با چنین نهادها و سازمانهای تروریستی همسو شدهاند.»
او افزود که گروههای افراطی دیگر مانند جنبش اسلامی ازبکستان نیز در حال یافتن پناهگاه امن در افغانستان هستند و با چشمپوشی از این روند، جامعه بینالمللی مرتکب «اشتباهی فاجعهبار» با عواقب گسترده خواهد شد. مسعود تعامل برخی کشورها با طالبان را ناشی از ترس آنان از این گروه دانست.
روزنامه بریتانیایی گاردین در سرمقاله روز جمعه خود مینویسد که یک سال سلطه طالبان بر افغانستان شبیه کابوسی است که همه روزه تشدید میشود. این روزنامه به نقل از یک شهروند افغانستان نوشته است که سقوط حکومت قبلی افغانستان «فروپاشی یک رژیم نه بلکه فروپاشی رویاهای یک ملت» بود.
روز دوشنبه یک سال از تصرف کابل توسط طالبان میگذرد. گاردین مینویسد که برخی از خروج نیروهای خارجی و چشمانداز صلح و سرنگون شدن یک حکومت فاسد استقبال کردند. اما با وجود خشونت و بمبگذاریهای انتحاری، حکومت قبلی برای بسیاری دیگر با افزایش امید به زندگی، فرصتها و آرزوهای جدید همراه بود. به گفته سرمقالهنویس این روزنامه، زنان در حکومت قبلی، در مناطق روستایی و همچنین شهرهای بزرگ به آموزش و آزادی دسترسی داشتند؛ اما اکنون افغانها با سرکوب طالبان و گرسنگی جمعی زندگی میکنند.
گاردین میگوید این ادعا که پس از ۲۰ سال شورشگری، طالبان تغییر کرده و میانهرو شده اند، نادرست است. به نوشته این روزنامه: «درست است که کشتارهای دسته جمعی، چیزی که همه از آن میترسیدند، محقق نشد. اما طالبان منتقدان و مخالفان خود را خودسرانه بازداشت و شکنجه کرده و کشته اند. رسانهها نیز ساکت شده اند.»
این روزنامه میگوید که دختران افغانستان قربانی اختلافات طالبان تندرو و نسبتاً میانهرو شده اند. گاردین بسته ماندن مکاتب دخترانه در افغانستان را نیز نتیجه این زدوبندهای داخلی طالبان میداند.
این روزنامه همچنین مینویسد که طالبان که از یک حرکت شورشی روستایی به دولت رسیده اند، توان برآورده ساختن نیازهای اولیه شهروندان افغانستان را ندارند. در بخشی از سرمقاله گاردین آمده است: «سرکوب شهروندان آسانتر از سیر کردن شکمهای گرنه آنان است.»
سازمان ملل، بحران اقتصادی در افغانستان را بزرگترین بحران بشردوستانه جهان نامیده است. به نوشته گاردین، این بحران باعث شده تا والدین مجبور به فروش اعضای بدن و حتا کودکان خود شوند.
سرمقاله میافزاید که برنامه جهانی غذا تقریباً نیمی از جمعیت افغانستان را را تغذیه میکند اما افغانها به کمکهای توسعهای و اقتصاد کارآمد نیاز دارند.
گاردین میگوید حکومت طالبان آنگونه که ادعا میکرد، نتوانسته ضامن صلح در افغانستان باشد. شاخه خراسان داعش به حملات خود ادامه داده است. شورش دوباره در شمال شرق کشور افزایش یافته است.
همچنین این واقعیت که ایمنالظواهری در کابل زندگی میکرد، به احتمال زیاد پیشرفت در مسائل اقتصادی را سختتر خواهد کرد.
به نوشته گاردین، واشنگتن تمایلی ندارد که به نقش و مسئولیت خود در افغانستان بپردازد. اکنون نگرانی عمومی جهان تا حد زیادی به سمت اوکراین جلب شده است. با این حال زنان و مردانی که جرأت کرده علیه ظلم طالبان اعتراض میکنند و دختران نوجوانی که مخفیانه به مکتب میروند و در مجموع همه افغانها سزاوار وضعیت بهتری هستند.
آژانس توسعه بینالمللی امریکا و یونیسف یک توافق ۳۰ میلیون دالری را برای افزایش حمایتهای بینالمللی از کودکان افغانستان، به خصوص آموزش دختران امضا کردند. این تازهترین کمک این اداره به بخش آموزش در افغانستان از زمانی است که طالبان تحصیل دختران بالاتر از صنف ششم را منع کردند.
بر اساس بیانیهای که آژانس توسعه بینالمللی امریکا منتشر کرده، با این کمک صندوق کودکان سازمان ملل، یونیسف به صدها هزار خانواده نیازمند در افغانستان کمک میکند تا کودکان شان را به مکتب روان کنند.
در بیست سال گذشته این اداره نقش مهمی در ایجاد، گسترش و بهبود نظام آموزشی در افغانستان داشته است.
از زمان روی کار آمدن طالبان بسیاری شاگردان مکاتب، از جمله ۱.۱ میلیون دانشآموزان دختر دوره متوسطه نتوانستند به مکتب بروند.
طبق این بیانیه، با این کمک بخشی از نیازها از جمله آموزش معلمان زن، تهیه کتابهای درسی و کمک به خانوادههای که کودکان مکتبی و دختران نوجوان دارند، برطرف خواهد شد.
به گفته این اداره، هدف از این کمک ایجاد شرایطی است تا معلمان حرفهای زن به کارشان ادامه دهند و دختران در دورههای ابتدایی و متوسطه به درسشان ادامه دهند.
