پس از اخراج دهها دانشجوی دختر هزاره از دانشگاه کابل، سخنگوی وزارت تحصیلات عالی طالبان درباره اخراج این دانشجویان وضاحت داد. مولوی احمد تقی به افغانستان اینترنشنال گفت: "دانشگاهها برای حفظ نظم و دسپلین از خود لوایحی دارند و این لوایح، بدون تبعیض بر تمام دانشجویان تطبیق میشود."
احمد تقی تاکید کرد که "با متخلفین، براساس همین لوایح برخورد میشود."
با این حال او توضیح نداد که دانشجویان مرتکب چه تخلفی شده بودند و به چه دلیلی گروه بزرگی از دانشجویان اخراج شدهاند.
او همچنین توضیح نداد که شمار دانشجویان اخراج شده در یک سال گذشته به چند نفر میرسد.
با این حال سخنگوی وزارت تحصیلات عالی طالبان عوامل "تبعیضآمیز" در اخراج دانشجویان را رد میکند.
در روزهای گذشته منابع معتبر به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که طالبان در جریان یک هفته دهها دانشجوی دختر که عمدتا متعلق به قوم هزاره بودهاند را از خوابگاه و دانشگاه کابل اخراج کردهاند.
هنوز روشن نیست که آمار دقیق اخراج شدگان به چند نفر میرسد.
به گفته منابع، طالبان دختران دانشجوی هزاره را به اتهام "اغتشاش و افشای مسمومیت دانشجویان خوابگاه دانشگاه کابل" از خوابگاه و دانشگاه کابل اخراج کردند.
پس از حمله مرگبار به مرکز آموزشی کاج در غرب کابل، موجی از اعتراضات دانشجویان دختر در ولایتهای مختلف به راه افتاد.
همزمان با این اعتراضات، خبرهایی از مسمومیت غذایی دانشجویان دختر در خوابگاه دانشگاه کابل منتشر شد.
منابع در آن زمان گفتند که طالبان غذای دانشجویان را مسموم کرده تا از تظاهرات دختران دانشجوی دانشگاه کابل جلوگیری کند.
هرچند، طالبان مسمومیت غذایی دختران را تکذیب کردند و گفتند که آنها به دلیل "پرخوری" بیمار شدهاند و در شفاخانهها بستری هستند.
منابع اکنون میگویند دلیل اخراج دانشجویان از دانشگاه کابل، افشای خبر مسمومیت غذایی این دانشجویان بوده است.
طالبان روز پنجشنبه، ۲۱ میزان بار دیگر یک فایل صوتی منسوب به هبتالله آخوندزاده، رهبر این گروه را منتشر کردند که در آن میگوید تمامی موارد غیر شرعی را از قوانین و لوایح که دو دهه گذشته به تصویب رسیده لغو میکند.
حدود یک سال و دو ماه از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان میگذرد، ولی هنوز رهبر طالبان در انظار عمومی ظاهر نشده است.
در دورهای از تاریخ که ارزشهای جامعه باز در اکثر کشورها حاکم است و آزادی بیان، رسانههای مستقل، گردش آزاد اطلاعات، شفافیت و پاسخگویی به عنوان ارزشهای جهانشمول به رسمیت شناخته شدهاند، شهروندان کشورهای دیگر جهان در مورد حاکم شدن یک نام مرموز که هرگز در برابر رسانهها ظاهر نمیشود، چه فکر میکنند؟
در این گزارش، با شهروندان برخی کشورهای دور و نزدیک گفتوگو شده و نظر آنها در مورد هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان پرسیده شده است.
"غمانگیز، دلخراش و بدلکاری است"
راویراج کوتی، اهل هند، باور دارد که در عصر هوش مصنوعی و اینترنت، چنین رفتاری از سوی مدعی رهبری مملکت، غمانگیز، دلخراش و بدلکاری است: "کاملاً بیمعنی است اگر فردی که بزرگترین تصامیم را در مورد جامعه میگیرد و بر آنها اثر میگذارد، حاضر نیست خودش را در ملای عام نمایان کند. من واقعاً شوکه و ناراحتم برای جامعه افغانستان که گرفتار چنین سرنوشت غمانگیزی شدهاند."
او ادامه میدهد که اگر در کشور او چنین اتفاقی رخ بدهد، برای هیچ کسی قابل تحمل نیست و هیچ شهروندی خاموش نخواهد نشست: "مردم رهبری با این ویژهگی را ابداً نمیپذیرند. من شخصاً دست به هر اقدامی میزنم تا منجر به آمدن تغییر شود. ریختن به خیابان، انقلاب و شورش."
"دیکتاتور چه بیتصویر و چه با تصویر فرقی نمیکند"
شهروندان ایرانی اما فرق چندانی بین رهبران جمهوری اسلامی در ایران و امارت اسلامی طالبان در افغانستان نمیبینند. فهیمه خونساری، شهروند ایران که در آلمان زندگی میکند، معتقد است که دیکتاتور چه با تصویر و چه بیتصویر فرقی نمیکند: "ما در ایران، چهل و پنج سال میشود که تصویر دیکتاتوری را میبینم که باعث نابودی نسل بشر شده و این روند همچنان ادامه دارد."
فهیمه، مبنای رفتار طالبان را برگرفته شده از "خرافات و ادیان تحمیلی" میداند و میافزاید: "گاهی مخفی نگه داشتن چهره رهبران به هدف مخوف نشان دادن آنها و به دست گرفتن افسار اعتقادات مردم صورت میگیرد تا جهان سوم را جهان سوم نگه دارند."
کیمیا فرخزاد، شهروند ایران میگوید که در کشور او نیز دههها است که "حاکمان عجیب و غریب مثل طالبان" مستولی اند و این وضعیت برایش قابل درک است: "نمیدانم چگونه احساسم را بیان کنم، ولی ترسناک است. واقعاً خیلی هم ترسناک است."
"حتی نمیتوانم تصورش کنم"
در جهان امروز رهبران سیاسی درجه یک پیوسته سعی میکنند شهروندان حتی از جزئیترین امور زندگی و ویژگیهای شخصیتیشان آگاه باشند. آنها در مناظرههای تلوزیونی و حتی برنامههای تفریحی ظاهر میشوند تا ارتباط هرچه نزدیکتری با جامعه برقرار کنند.
جاسمین مکلنن، شهروند بریتانیا میگوید برای او حتی تصور نوعی کنترل و حکومت مخفی سخت است: "در اروپا دولتها در تلاش اند تا در نحوه اداره کشورها شفافیت را افزایش دهند و رهبر باید هرچه بیشتر در معرض دید عموم باشد. نه اینکه خودش را از آنها پنهان کند."
او تصریح میکند که اگر چنین وضعیتی بر کشورش حاکم شود، ناگزیر است برای محافظت از خود و خانوادهاش آنجا را ترک کند و البته که ترک وطن کار آسانی نخواهد بود.
"یک ترسو شایسته رهبری دولت نیست"
کشورهای عربی مثل فلسطین نیز تجربه دور و دراز حکومتهای دینی را دارند. با این وجود، پنهان شدن عالیترین مقام رهبری از دیدرس مردم برای آنها نیز تازگی دارد و بسیار عجیب مینماید.
حمزه الشوابکه، شهروند فلسطین با اشاره به این ویژگی منحصر به فرد هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان میگوید که من احساس میکنم او یک ترسو است و ابداً شایستگی رهبری دولت را ندارد: "رهبران در عموم ترجیح میدهند در کنار مردم ظاهر شوند، به آنها گوش بسپارند و همگام با آنها حرکت کنند."
آقای الشوابکه، کنترل طالبان بر مردم افغانستان را کنترل زامبیها میخواند و نه انسانها.
"بیحرمتی به مردم"
امانوئیل ساکی، اهل گانا در غرب آفریقا، اقدام هبتالله آخوندزاده مبنیبر پوشاندن چهرهاش را بیحرمتی به شهروندان افغانستان میخواند. هرچند او باور دارد که اگر در این صورت نیز، حکومت برای رفاه شهروندان خدمات خوب اریه کند و کشور را در مسیر پیشرفت قرار بدهید، قابل تحمل است، ولی طالبان نشان دادهاند که تمام این امور ناکام هستند.
"در کشور من هیچ راهی برای حکومت چنین فردی وجود ندارد"
لویس پِشی، شهروند مکسیکو میگوید که در کشور او که حکومت نمایندگی، فدرال و دموکراتیک حاکم است و فردی که چهرهاش را از دید جامعه میپوشاند، هیچ راهی برای گماشته شدن یا انتخاب شدن برای رهبری ندارد. "اگر رییس جمهور ما تلاش کند که از جامعه مدنی پنهان شود، با تحقیر عمومی مواجه میشود و به براساس قانون اساسی، از قدرت برکنار خواهد شد."
لویس میافزاید که با خروج نیروهایی امریکایی از افغانستان، تمام نهادها و زیرساختهای دولت نابود شدند و اکنون موانع و موازنهای که بتواند جلوی روی کار آمدن یک رهبر بیچهره را بگیرد، وجود ندارد.
طالبان میگویند بعد از کشته شدن اخترمحمد منصور، رهبر پیشین این گروه در حمله هوایی ایالات متحده امریکا در خاک پاکستان در سال ۱۳۹۵ خورشیدی، این گروه فردی به نام هبتالله آخوندزاده را به عنوان رهبر خود گماشته است.
از آن زمان تا کنون جز یک عکس پرتره، هیچ تصویری از هبتالله آخوندزاده منتشر نشده است.
طالبان ادعا کردهاند که رهبرشان سه بار در بین جمعیتی از هواداران این گروه ظاهر شده است. گزارشها میرساند که او دو بار پشت به هوادارانش سخنرانی کرده است. بار نخست، به مناسبت نخستین روز عید فطر در مسجد عیدگاه قندهار و دومین بار در نشستی موسوم به نشست بزرگ علما در کابل.
هبتالله آخوندزاده، در مقام "امیرالمومنین" گروه طالبان را در عالیترین سطح رهبری میکند.
او همزمان مقام اجرایی، تقنینی و قضایی حکومت طالبان عنوان میشود. هیچ فرد و نهادی حق ندارد که بر رفتار و کارکرد امیرالمؤمنین اعتراض و یا اقدام به عزل او کند.
در مدت یک سال تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، این گروه به طور پیوسته فرمانها و هدایاتی منسوب به هبتالله آخوندزاده را منتشر کردهاند. برخی از این فرامین در مورد وضع قواعد اجتماعی سختگیرانه در جامعه افغانستان است و برخی دیگر، در مورد گماشتن برخی از مقامات طالبان در پستهای دولتی این گروه.
رسانههای اطلاعات اندکی در مورد هبتالله آخوندزاده در اختیار دارند. مردی ۶۱ ساله، از قوم نورزایی که ظاهرا در ولسوالی پنجوایی قندهار زاده شده است.
او قبل از این معاون، ملا اختر محمد منصور، رهبر قبلی گروه طالبان بوده است.
هبتالله آخوندزاده آموزشهای مدرن ندارد و در مدارس مذهبی در افغانستان و پاکستان شرکت کرده است. از او به عنوان شیخالحدیث یاد میشود.
معلوم نیست که کدام نهاد اعتبار این عنوان را تایید کرده است یا خیر.
گفته شده است که در رژیم طالبان در سالهای ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۰، هبتالله آخوندزاده، قاضی محاکم نظامی این گروه بوده است.
همچنین طالبان میگویند که بعد از ورود نیروهای ائتلاف بینالمللی به رهبری امریکا در سال ۲۰۰۱، او به عنوان قاضیالقضات طالبان تعیین شده بود.
مخفی نگه داشتن رهبر طالبان از انظار عمومی، سبب پخش گمانهزنیهایی حتی مبیبر زنده نبودنش نیز شده است. شایعاتی که طالبان پیوسته آن را رد کردهاند.
به گزارش خبرگزاری ایسنا، حرمتالله رفیعی، رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران، با طرح این سوال که «شهروندان دو کشور چقدر باید اذیت شوند؟»، پیشنهاد کرده که بخاطر تامین منافع دو کشور و جلوگیری از اذیت شهروندان، ویزا بین ایران و افغانستان لغو شود.
خبرگزاری ایسنا گزارش داده که پرواز شرکت هوایی آریانا افغان پس از حدود یک سال وقفه، از سر گرفته شده و همزمان فعالان گردشگری و جهانگردی ایران، لغو ویزا بین دو کشور را درخواست کردند.
افتتاح رسمی پروازهای شرکت هواپیمایی آریانا افغان به ایران، روز پنجشنبه ۲۱ میزان ۱۴۰۱ با حضور مسئولان گردشگری، تعدادی از نمایندگان مجلس، رئیس پولیس مهاجرت و گذرنامه فراجای ایران و نمایندگان سفارت افغانستان انجام شد.
پیش از این پرواز مستقیم بین ایران و افغانستان از سوی یک شرکت هواپیمایی ایرانی انجام میشد.
شرکت هوایی آریانا افغان در حال حاضر با ۵ هواپیما به ۱۱ مقصد بینالمللی از جمله ایران پرواز دارد. نماینده این شرکت به خبرگزاری ایسنا گفته این هواپیمایی نخستین پرواز خود را روز چهارشنبه ۲۰ میزان به مقصد تهران انجام داد و قرار است از این پس، در روزهای سهشنبه پرواز کابل ـ مشهد ـ کابل / چهارشنبه پرواز کابل ـ تهران ـ کابل/ و جمعه پرواز کابل ـ مشهد ـ کابل/ انجام شود.
نماینده سفیر افغانستان در ایران با بیان اینکه سفارت افغانستان از هیچ همکاری با ایران دریغ نخواهد کرد، درباره برقراری پروازهای شرکت هواپیمایی آریانا افغان گفته است: «نام این شرکت از تمدن خراسان بزرگ گرفته شده است که متاسفانه در گذشته به خاطر مسائلی در افغانستان شرکتهای رقیب خواستند به نحوی در پروازهای آن مشکلاتی ایجاد کنند اما میبینید که به حیات خود ادامه میدهد.»
او از هیچ شرکتی نام نبرد، اما در حکومت پیشین افغانستان، شرکت هوایی کام ایر به ایران پروازهایی داشت.
در حال حاضر شهروندان و دیپلوماتهای ایران هرچند وقت یکبار به افغانستان سفرهایی داشتهاند.
بنا بر اظهارات کنسولگری افغانستان در ایران، ویزای افغانستان به مبلغ یکصد دالر در یک روز برای ایرانیها صادر میشود.
این نمایندگی در عین حال ابراز تاسف کرده که ایران به شهروندان افغانستان با مشکل ویزا میدهد.
رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران با پیشنهاد لغو ویزا بین ایران و افغانستان گفته است «با افزایش پرواز بین ایران و افغانستان طبعا انتظار داریم سفارتها در زمینه ویزا همکاری کنند، اما مساله این است چرا نباید با افغانستان لغو ویزا شویم؟ میدانید چقدر منافع هر دو کشور تامین میشود؟ اتباع دو کشور چقدر باید اذیت شوند؟»
یک راننده ریکشا در منطقه «پاسچیم ویهار وست» دهلی راننده دیگری را در پی مشاجره بر سر به دست آوردن مسافر کشت. اندیا تودی گزارش داد پس از آنکه مشاجره بیجندر، راننده ریکشا با پراوین، راننده دیگر ریکشا به درگیری تبدیل شد، با چاقو مورد حمله قرار گرفت.
این حادثه روز چهارشنبه اتفاق افتاده است.
رینکو، یکی از بستگان قربانی این حادثه گفت که پرونده قتل برای متهم تشکیل شده است.
پولیس هند متهم را بازداشت و ریکشایش را توقیف کرده است.
آدام کینزینگر، نماینده جمهوریخواه در مجلس نمایندگان امریکا روز پنجشنبه گفت که دونالد ترامپ بعد از آگاهی از باختش در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۰، با شتاب دستور خروج تمام نیروهای امریکایی از افغانستان و سومالیا را صادر کرد.
این اظهارات ادعای ترامپ و حزب جمهوریخواه را زیر سوال میبرد که اگر آنها در قدرت میبودند، خروج نیروها از افغانستان را به شکل بهتری مدیریت میکردند.
کینزینگر عضو کمیته تحقیق در مورد حمله هواداران ترامپ به ساختمان کانگرس نیز است. او یکی از دو جمهوری خواهی است که از تحقیقات این کمیته در مورد نقش ترامپ در این حمله حمایت میکند.
به نقل از روزنامه لوس آنجلس تایمز، کینزینگر گفت: «رئیسجمهور ترامپ با علم به این که شکست خورده و فقط چند هفته دیگر به ریاستجمهوریاش باقی مانده است، عجله کرد تا کار ناتمام خود را تکمیل کند. او نگرانیها در مورد عواقب خروج نیروها برای دو حکومت شکننده در خط مقدم مبارزه با داعش و القاعده را نادیده گرفت.»
در جریان مجلس امروز کمیته، بخشهایی از توضیحات جنرال مارک میلی، رئیس ستاد مشترک ارتش امریکا در مورد تصمیم ترامپ برای خروج نیروهای امریکایی از افغانستان نشر شد.
میلی گفته بود: «[این تصمیم] کاری عجیب و غیرمعیاری است. به طور بالقوه خطرناک است. من شخصاً فکر میکردم که از نظر نظامی [چنین کاری] امکانپذیر و عاقلانه نیست.»
جنرال کیت کلوگ، مشاور امنیت ملی مایک پنس، معاون سابق رئیسجمهور امریکا نیز در یکی از جلسات کمیته، خروج فوری از افغانستان را «فاجعهبار» و «ویرانگر» توصیف کرده بود.
با این که حکومت ترامپ توافق دوحه و خروج نیروهای امریکایی را با طالبان امضا کرد، اما حزب جمهوریخواه تلاش کرده است تا تنها بایدن را مقصر خروج آشفته نیروها و سقوط فاجعهبار حکومت اشرف غنی معرفی کند.
بایدن، یکی از طرفداران با سابقه پایان حضور امریکا در افغانستان، پس از به قدرت رسیدن، به توافقنامه دوحه وفادار ماند که به گفته منتقدان یکی از دلایل سقوط حکومت پیشین بود.
ذبیح الله مجاهد گفت که این گروه «نیاز به زمان بیشتر» برای ایجاد کابینه غیرسرپرست دارد. مجاهد به طلوع نیوز گفت که تشکیل حکومت «عادی» تا دستیابی به «ثبات بیشتر، قانون اساسی و شورا» به تاخیر خواهد افتاد. پیش از این وزارت عدلیه طالبان گفته بود افغانستان نیازی به قانون اساسی ندارد.
سخنگوی طالبان گفت: «تشکیل کابینه رسمی وقت نیاز دارد، قانون اساسی جور نشده، شورا تشکیل نشده، افغانهای که بیرون از کشور زندگی میکنند تا اکنون برنگشته اند. اینها ارکان نظام اند، هر وقت که جورشد حکومت به حالت عادی بر میگردد.»
مقامات طالبان معمولا در مورد تصمیمگیری در باره برخی موضوعات که در گذشته مخالف آن بوده اند، گفته اند که نیاز به زمان بیشتر دارند. از جمله، بازگشایی مکاتب متوسطه و لیسه برای دختران را به آینده موکول کرده اند.
این گروه در دوره اول حاکمیت خود از ۱۳۷۵ الی ۱۳۸۰، مکاتب را به روی تمام دختران بسته بود.
مجاهد در مورد تشکیل قانون اساسی جدید و شورا توضیحی بیشتر نداد. پیش از این مقامات طالبان کمتر مایل به ابراز نظر در مورد موضوعات مهمی چون برگزاری انتخابات و تشکیل شورای ملی بودهاند.
عبدالکریم حیدر، معاون وزارت عدلیه طالبان در ۱۳ سنبله ۱۴۰۱ در یک نشست خبری گفته بود که افغانستان ضرورتی به قانون اساسی ندارد و « مشکلات مردم در کشور بر بنیاد فقه حنفی حل میشود.»
او همچنان موجودیت و فعالیت احزاب سیاسی را در افغانستان رد کرد.
او گفت: «در هر مملکت اسلامی قرآن عظیم الشان، سنت رسول الله و فقه، در کلیات و جزییات، اصل و متن قانون اساسی همان مملکت است.»