وزارت دادگستری امریکا اعلام کرد مامور سپاه پاسداران برای ترور ترامپ، افغان است

بازگشت ترامپ به کاخ سفید می‌تواند هم فرصت‌های بی‌سابقه‌ای برای بیجینگ فراهم کند و هم چالش‌های جدی برای این کشور به همراه داشته‌ باشد.

بر اساس گزارش سی‌ان‌ان، شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در پیام تبریک خود به ترامپ، بر ضرورت یافتن «راه درست» برای هم‌زیستی در «دوران جدید» تاکید کرده‌ است.

این لحن محتاطانه نشان می‌دهد که بیجینگ به خوبی از پیچیدگی‌های پیش روی خود آگاه است.

اگرچه ترامپ در دوره قبلی ریاست‌جمهوری‌اش بارها از پینگ به عنوان «دوست بسیار خوب» یاد کرده اما سیاست‌های عملی او در قبال چین، روابط دو کشور را به پایین‌ترین سطح در دهه‌های اخیر رسانده است.

بازگشت ترامپ احتمالا با وضع تعرفه‌های سنگین ۶۰ درصدی بر کالاهای چینی همراه خواهد‌ بود که این اقدام می‌تواند به رشد اقتصادی چین به عنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان آسیب جدی وارد و تنش‌های موجود میان این دو ابرقدرت را بیش از پیش تشدید کند.

از سوی دیگر، رویکرد معامله‌گرایانه ترامپ در عرصه سیاست خارجی، می‌تواند به تضعیف پیمان‌های امریکا و جایگاه رهبری این کشور در جهان بینجامد.

این وضعیت می‌تواند فرصتی در اختیار بیجینگ قرار دهد تا خلای ناشی از عقب‌نشینی امریکا را پر کرده و نظم جهانی جدیدی را پایه‌گذاری کند.

شن دینگلی، تحلیلگر سیاست خارجی مستقر در شانگهای، در این باره به سی‌ان‌ان می‌گوید: «بازگشت ترامپ به قدرت بی‌تردید هم فرصت‌های بیشتر و هم خطرات بزرگ‌تری را برای چین به همراه خواهد‌ داشت. این که کدام یک از این دو، خطرات یا فرصت‌ها، غالب شود، به چگونگی تعامل دو کشور با یکدیگر بستگی دارد.»

تعرفه‌های سر به فلک کشیده

در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ، او که وعده «شکوه دوباره امریکا» را داده‌ بود، جنگ تجاری شدیدی علیه چین به راه انداخت.

ترامپ، هوآوی، غول مخابراتی چینی را به بهانه امنیت ملی تحریم کرد و چین را مسئول همه‌گیری کووید-۱۹ دانست.

در پایان دوره چهار ساله ریاست‌جمهوری او، روابط دو کشور به پایین‌ترین سطح خود در چند دهه اخیر رسید.

اکنون ترامپ در کارزار انتخاباتی‌اش تهدید کرده تعرفه‌های ۶۰ درصدی بر کالاهای چینی وضع خواهد‌ کرد که این اقدام می‌تواند ضربه سنگینی به اقتصاد چین وارد کند که هم‌اکنون با بحران مسکن، کاهش مصرف، روند نزولی قیمت‌ها و افزایش بدهی‌های دولت‌های محلی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

بانک سرمایه‌گذاری مک‌کواری تخمین می‌زند که تعرفه‌های ۶۰ درصدی، رشد اقتصادی چین را تا دو درصد، چیزی کمتر از نصف نرخ رشد پنج درصدی فعلی این کشور، کاهش خواهد‌ داد.

لری هو، اقتصاددان ارشد چین در مک‌کواری می‌گوید: «جنگ تجاری جدید می‌تواند به الگوی رشد چین که متکی بر صادرات و تولید است، پایان دهد.»

تعرفه‌ها که در واقع نوعی مالیات بر واردات هستند، نه تنها به مصرف‌کنندگان کشور وضع‌کننده آسیب می‌زنند، بلکه به کسب‌وکارهایی که برای تولید محصولات نهایی به مواد اولیه و کالاهای واسطه‌ای وارداتی نیاز دارند نیز ضربه می‌زنند.

تشدید تنش‌های تجاری جهانی فراتر از چین و امریکا، به همه کشورهای درگیر در زنجیره تامین جهانی، آسیب خواهند‌ رساند.

دانیل راسل، معاون امنیت بین‌الملل و دیپلوماسی موسسه سیاست جامعه آسیا می‌گوید: «ترامپ دوره نخست ریاست‌جمهوری خود را با ستایش شی جین‌ پینگ آغاز کرد اما در ادامه به وضع تعرفه‌ها و تحقیر پکن در دوران همه‌گیری پرداخت.»

راسل که پیش‌تر مشاور ارشد باراک اوباما، رئیس‌جمهور اسبق امریکا در امور آسیا بوده، می‌افزاید: «از این‌ رو، پکن احتمالا با احتیاط به رئیس‌جمهور منتخب [امریکا] نزدیک خواهد‌ شد تا از خواسته‌های ترامپ و فرصت‌های احتمالی آگاه شود.»

چالش‌ها و فرصت‌ها

با این حال، سیاست خارجی معامله‌محور ترامپ می‌تواند فرصت‌های استراتژیک مهمی را برای بیجینگ فراهم کند.

تانگ ژائو، پژوهشگر ارشد بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی، معتقد است که اگرچه بیجینگ عمیقا نگران غیرقابل پیش‌بینی بودن سیاست‌های ترامپ است اما این چالش‌ها می‌توانند فرصت‌های جدیدی را نیز به همراه داشته‌ باشند.

به گفته او، با وجود نگرانی از آغاز دوباره جنگ تجاری، بیجینگ بر این باور است که سیاست‌های سخت‌گیرانه تعرفه‌ای ترامپ در اروپا با مخالفت شدید روبه‌رو خواهد‌ شد.

این موقعیتی است برای چین تا روابط اقتصادی خود را با اروپا تقویت کند و با تلاش‌های امریکا برای محدودسازی فن‌آوری و جداسازی زنجیره تامین بین چین و کشورهای غربی مقابله کند.

موضع منفی ترامپ نسبت به ناتو و نهادهای بین‌المللی نیز می‌تواند به نفع بیجینگ تمام شود.

در شرایطی که جو بایدن، رئیس‌جمهور فعلی، تلاش گسترده‌ای برای تقویت اتحادهای امریکا در مقابله با چین انجام داده، رویکرد انزواگرایانه ترامپ می‌تواند این دستاوردها را تضعیف کند. این امر برای چین که از استراتژی واشینگتن در ایجاد «ناتوی آسیایی» نگران است، می‌تواند خبر خوشایندی باشد.

مساله تایوان و روابط با روسیه

مساله تایوان نیز یکی از محورهای اصلی روابط چین و امریکا در دوره جدید خواهد‌ بود. حزب کمونیست چین، با وجود آن که هرگز بر این جزیره حکومت نکرده، آن را بخشی از خاک خود می‌داند.

اظهارات اخیر ترامپ در مورد تایوان، از جمله متهم کردن این جزیره به «دزدیدن» صنعت تراشه از آمریکا و موضع مبهم او در خصوص حمایت نظامی از تایوان، نشان‌دهنده رویکرد معامله‌گرایانه او نسبت به این موضوع است.

ژائو می‌گوید: «با توجه به بی‌میلی نسبی ترامپ به دفاع از تایوان، بیجینگ ممکن است با استفاده از مشوق‌ها و اهرم‌های فشار، به دنبال امتیازگیری از واشنگتن باشد تا حمایت نظامی و سیاسی امریکا را از تایوان کاهش دهد.»

در عرصه روابط بین‌المللی، بازگشت ترامپ می‌تواند پیچیدگی‌های جدیدی در روابط سه‌جانبه چین، روسیه و امریکا ایجاد کند.

روابط نزدیک ترامپ با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و احتمال پایان جنگ اوکراین می‌تواند معادلات موجود را تغییر دهد.

لیو دونگشو، استادیار امور بین‌الملل در دانشگاه سیتی هنگ‌کنگ، معتقد است که بهبود روابط امریکا و روسیه می‌تواند به کاهش وابستگی مسکو به بیجینگ و شکاف میان روسیه و چین بینجامد.

از گفته‌های ترامپ پیداست که او چین را دشمن اصلی می‌داند، نه روسیه.

روز پنج‌شنبه ۱۷ آبان، پوتین پیروزی ترامپ را تبریک گفت و برای تعامل با امریکا، اعلام آمادگی کرد.

او در نشستی سیاسی در سوچی گفت که سخنان ترامپ درباره پایان جنگ اوکراین و بهبود روابط با روسیه «شایان توجه است» و در پاسخ به پرسش مجری درباره تمایل به گفت‌وگو با ترامپ گفت: «بله، این کار را خواهیم‌ کرد. ما آماده‌ایم.»

او گفته است که عقب‌نشینی ایالات متحده از سازمان ملل ممکن است در را برای چین، که مایل به تقویت نفوذ خود در دیپلماسی جهانی است، باز کند.

آقای ترامپ در طول دوره اول ریاست‌جمهوری‌اش از اینکه ایالات متحده بار سنگین هزینه‌های سازمان ملل را به دوش می‌کشد، انتقاد کرده و خواستار اصلاحات بود. او همچنین خروج از سازمان بهداشت جهانی، شورای حقوق بشر سازمان ملل، یونسکو، توافق اقلیمی پاریس و توافق هسته‌ای ایران را اعلام کرد. پس از روی کار آمدن جو بایدن در سال ۲۰۲۱، او تصمیمات ترامپ را لغو کرد و آمریکا را به این توافق‌نامه‌ها بازگرداند.

آمریکا بزرگ‌ترین مشارکت‌کننده مالی به سازمان ملل است و چین در رتبه دوم قرار دارد. در حال حاضر، ۲۲ درصد از بودجه اصلی سازمان ملل و ۲۷ درصد از بودجه نیروهای حافظ صلح سازمان ملل متعلق به ایالات متحده است.

ریچارد گاوَن، مدیر سازمان بحران بین‌المللی در سازمان ملل متحد به رویترز گفت: "دبیرخانه سازمان ملل از ابتدای سال می‌دانست که ممکن است با بازگشت ترامپ روبه‌رو شود. برنامه‌ریزی‌های محتاطانه‌ای پشت‌پرده برای مدیریت کاهش‌های احتمالی بودجه ایالات متحده انجام شده است."

او افزود: «بنابراین دبیرکل (آنتونیو گوترش) و تیم او کاملاً آماده نیستند، اما می‌دانند که سال آینده بسیار سخت خواهد بود.»

دیپلمات‌ها در سازمان ملل امیدوارند که این نهاد بتواند از پس این چالش‌ها برآید، اما نگرانی‌هایی نیز وجود دارد که ترامپ ممکن است سیاست‌های خود را دوباره در پیش بگیرد و حمایت از مسائل انسانی و زیست‌محیطی را به طور جدی کاهش دهد.

یک دیپلمات ارشد آفریقایی درباره بازگشت احتمالی ترامپ به سازمان ملل گفت: «خداوند به ما کمک کند.»

در اعلامیه شورای عالی مقاومت ملی برای نجات افغانستان که روز جمعه ۱۸ عقرب منتشر شد، آمده است: «همان‌گونه که آقای ترامپ وعده داده است، انتظار می‌رود به جنگ‌های ویرانگر کنونی در کشورهای مختلف جهان و بحران موجود در افغانستان پایان داده شود.»

شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان، متشکل از رهبران جهادی، مقام‌های حکومت پیشین و سران برخی از احزاب مطرح افغانستان است.

این شورا پس از تسلط طالبان بر افغانستان در خارج از کشور تشکیل شد و اعضای آن همگی در بیرون از افغانستان به‌سر می‌برند.

عبدالرشید دوستم، عطامحمد نور، محمد محقق، عبدالرب رسول سیاف و سرور دانش از اعضای ارشد این جریان سیاسی هستند.

شورای مقاومت ابراز امیدواری کرده است که آغاز به کار دولت جدید ایالات متحده امریکا منجر به اصلاح سیاست‌ها در قبال افغانستان شود و خواسته مردم افغانستان مبنی بر ضرورت احیای مردم‌سالاری و حکومت قانون مورد توجه قرار گیرد.

این جریان مخالف طالبان، خروج امریکا از افغانستان را «فاجعه‌بار و بی‌برنامه» خوانده و افزوده است که تحویل افغانستان به طالبان بر اساس توافقنامه ناموفق دوحه صورت گرفته است.

شورای مقاومت تأکید کرده که این توافقنامه افغانستان را «به دامان تروریسم و افراط‌گرایی فرو برده و موجب سقوط دولت پیشین و نهادهای امنیتی کشور، حذف زنان از تمامی ساختارها، ارتکاب جنایات گسترده بشری و آوارگی میلیون‌ها افغان شده است.»

این شورا همچنین انتظار دارد که دولت جدید امریکا عواملی را که تحت نام حکومت ایالات متحده بحران کنونی افغانستان را به‌وجود آورده‌اند شناسایی و پاسخگو سازد.

شورای مقاومت ابراز امیدواری کرده که دولت جدید امریکا در تصمیمات آینده خود در قبال افغانستان، بر افرادی تکیه کند که دیدگاهی بی‌طرفانه، عادلانه و متکی بر اراده مردم افغانستان داشته باشند.

ویکتور اوربان، نخست‌وزیر مجارستان، روز جمعه ۱۷ عقرب پیش از نشست سران اتحادیه اروپا به رسانه‌ها گفت که با به قدرت رسیدن دونالد ترامپ در ایالات متحده، امریکایی‌ها زودتر از دیگر کشورها از جنگ اوکراین پا پس خواهند کشید.

او تأکید کرد که اتحادیه اروپا باید در حمایت مالی خود از جنگ اوکراین تجدید نظر کند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور جدید ایالات متحده، پیش از این از سطح حمایت امریکا از اوکراین انتقاد کرده و وعده داده بود که حتی پیش از آغاز کار خود به‌عنوان رئیس‌جمهور، به درگیری در اوکراین پایان خواهد داد. تاکنون او توضیح نداده بود که چگونه قصد دارد به این درگیری پایان دهد.

نخست‌وزیر مجارستان گفت: «اروپا به تنهایی نمی‌تواند این جنگ را تأمین مالی کند. برخی هنوز می‌خواهند به ارسال مبالغ هنگفت برای این جنگ از دست رفته ادامه دهند.» او اضافه کرد که برخی از رهبران کشورها در این باره سکوت کرده‌اند و برخی دیگر با «احتیاط استدلال» می‌کنند که باید خود را با شرایط جدید وفق دهیم.

در کنار ایالات متحده امریکا، اتحادیه اروپا و کشورهای عضو آن از بزرگ‌ترین اهداکنندگان کمک‌های نظامی و مالی به اوکراین هستند و اکثر رهبران اتحادیه اروپا حمایت قوی خود را از ادامه این مسیر ابراز کرده‌اند.

با پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری امریکا، به نظر می‌رسد که ممکن است برخی از معادلات، به ویژه درباره جنگ اوکراین، تغییر کند. رهبران اتحادیه اروپا پس از پیروزی ترامپ به او تبریکی گفته و اعلام آمادگی برای همکاری کردند. در همین حال، رهبران اتحادیه که از متحدان اصلی ایالات متحده به شمار می‌روند، پس از پیروزی ترامپ در انتخابات نشستی را برای رایزنی در پایتخت مجارستان برگزار کرده‌اند.

اردوغان روز جمعه، ۱۷ عقرب، به خبرنگاران گفت: «اگر دولت ترامپ رویکردی مبتنی بر پیدا کردن راه حل در جنگ اوکراین را در پیش بگیرد، پایان دادن به بحران برای ما بسیار آسان خواهد بود. تنها از طریق گفت‌وگوهای بیشتر و دیپلماسی است که می‌توانیم به صلح دست یابیم؛ نه با اتکا به سلاح‌ها، بمب‌ها و ادامه درگیری‌ها.»

او همچنان افزود که تلاش‌های کشورهای غربی، به‌ویژه ایالات متحده، برای پایان دادن به جنگ در اوکراین می‌تواند راه‌حل این مناقشه را ساده‌تر کند.

ترکیه که از اعضای پیمان ناتو است، همواره از تمامیت ارضی اوکراین حمایت و حمله روسیه به این کشور را محکوم کرده است. در همین حال این کشور با تحریم‌های غرب علیه روسیه مخالف است. ترکیه روابط مهمی با روسیه در زمینه‌های دفاع، انرژی و گردشگری دارد.

ترکیه از ماه حوت سال گذشته خواستار پایان جنگ از طریق مذاکرات بوده و آمادگی خود را برای میانجی‌گری اعلام کرده است. اردوغان تاکید کرده که تاثیرات منفی جنگ بر جهان باید کاهش یابد. او در قسمتی از صحبت‌هایش گفت: «ما کشوری هستیم که توانسته‌ایم هر دو طرف را دور یک میز بیاوریم. ما این کار را بارها انجام داده‌ایم و می‌توانیم دوباره این کار را بکنیم. این جنگ باید اکنون تمام شود. ما تمرکز خود را بر صلح معطوف کرده‌ایم و به این کار ادامه خواهیم داد.»

دونالد ترامپ در کمپین‌های انتخاباتی‌اش به طور مکرر گفته بود که اگر او رئیس‌جمهور شود، می‌تواند جنگ اوکراین را در ۲۴ ساعت به پایان برساند. ترامپ تأکید می‌کرد که برای رسیدن به این هدف، از طریق مذاکرات مستقیم و فشار بر طرفین درگیر، صلح را برقرار خواهد کرد. او بارها دولت جو بایدن را مورد انتقاد قرار داده تاکید می‌کرد که در مدیریت بحران اوکراین ضعیف عمل کرده‌ است. ترامپ گفته بود بر این باور است که امریکا باید از جنگ دور بماند و به‌جای ارسال کمک‌های نظامی، به راه‌حل‌های سیاسی توجه کند.