گوین نیوسام، فرماندار کالیفرنیا، در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ درباره حمایت از بازداشت احتمالی او، هشدار داد که چنین موضعی «گامی آشکار بهسوی حکومت استبدادی» است و «خط قرمزی است که نباید در امریکا از آن عبور کرد».
سخنگوی طالبان روز دوشنبه درباره سرپرست بودن وزیران گفت که به علت برخی ملاحظات سیاسی، حکومت این گروه توسط سرپرستان اداره میشود. او درباره دلایل موقتی بودن کابینه توضیحی نداد. مجاهد اظهار داشت که وزیران طالبان به رغم سرپرست بودن از اختیارات کامل برخوردارند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان روز دوشنبه به آریانا نیوز بیان کرد که سرپرستی به نفع افغانستان و نظام است.
مجاهد افزود که وزرای این گروه از اختیارات کامل برخوردار هستند و سرپرست بودن به معنای سلب اختیارات آنها نیست.
او تاکید کرد: «رهبری طالبان به وزرا و مسئولان ادارات، اختیارات و صلاحیتهای کامل اعطا کرده که در چارچوب ادارات اعمال میشود.»
طالبان پس از به دست گرفتن قدرت، حکومت و کابینه خود را سرپرست معرفی کرد و اعلام داشت که پس از ارزیابی، حکومت دایمی تشکیل خواهد داد. اما چهار سال پس از به قدرت رسیدن طالبان، این گروه همچنان توسط سرپرستان اداره میشود.
ناظران معتقدند که اداره طولانیمدت یک حکومت توسط سرپرستان، پدیدهای نادر است و هیچ حکومتی برای چهار سال به این شیوه اداره نمیشود.
منابع طالبان در کابل به افغانستان اینترنشنال گفتند که نیروهای این گروه یک مخفیگاه داعش را در حوزه پانزدهم امنیتی شهر کابل هدف قرار دادهاند. یک منبع آگاه تایید کرد که این عملیات همچنان ادامه دارد، اما جزییات بیشتری در این باره ارائه نکرد.
المرصاد، رسانه نزدیک به استخبارات طالبان نیز به نقل از منابع خود تایید کرد که «عملیات بر مخفیگاه داعش در منطقه قصبه در نزدیکی میدان هوایی کابل جریان دارد.»
منابع محلی ساعاتی پیش از وقوع درگیری مسلحانه در ناحیه پانزدهم به افغانستان اینترنشنال خبر دادند. ویدیوهای ارسالی نشان میداد که پس از انفجارهای شدید، صدای شلیکهای پیدرپی و مسلسل به گوش میرسید.
تا این لحظه، مقامهای طالبان بهصورت رسمی درباره این رویداد و جزئیات عملیات اظهارنظری نکرده اند.
این درگیری درحالی رخ میدهد که طالبان پیشتر بارها مدعی شده بودند که داعش در افغانستان نابود شده است. این گروه برخی کشورها و سازمانهای بینالمللی را به بزرگنمایی تهدید داعش متهم کرده بود.
با این حال، گزارشهای مستقل سازمانهای بینالمللی حاکی از آن است که داعش در حال سازماندهی مجدد و جذب نیرو در افغانستان است. بر اساس پژوهشها، تعداد نیروهای داعش در این کشور به حدود ۶ هزار نفر میرسد.
گزارشهای نهادهای بینالمللی نشان میدهد که داعش در صفوف نیروهای طالبان نیز نفوذ کرده است.
طالبان بارها پاکستان را به حمایت از داعش متهم کرده و مدعی شده است که پایگاههای این گروه در ایالت بلوچستان پاکستان قرار دارد. زلمی خلیلزاد، فرستاده پیشین ایالات متحده، نیز اظهار داشته که پاکستان از داعش بهعنوان ابزاری برای پیشبرد اهداف خود استفاده میکند.
هر قدر که هبتالله، رهبر نام نهاد طالبان بیشتر سخن میگوید، به همان پیمانه چهره بحثبرانگیزش نمایانتر میشود. سخنرانی اخیر وی به مناسبت عید که در قندهار ارائه شد، واکنشهای زیادی را برانگیخت.
او که یک بازیگر مهم در صحنه سیاست افغانستان است، چهرهاش را در پشت پنج نقاب پوشانده است. اینجا این نقابها را از چهره ناپیدا و مرموز او بر میدارم.
نقاب نخست، عاشق قدرت و امتیاز
هبتالله در مدت نزدیک به چهار سال تقریبا همه منابع قدرت، ذخایر اقتصادی افغانستان و ظرفیت بشری طالبان را در انحصار خود دارد.
او با حاکمیت بلامنازعه بر منابع قدرت توانسته است مخالفین خود را حذف کند یا در زیر سیطره قدرت خود درآورد. اینکار از یکسو به نفع اوست و اما از سوی دیگر خطرات زیادی را به بار آورده است. مخالفین سرسخت او از جمله سراج حقانی که در ظاهر از امیرالمومنین اطاعت میکند، اما در اصل بسیار خشمگین است. تمرکز قدرت در قندهار میتواند هرآن سبب اغتشاش جدی سیاسی شده و پایههای قدرت قندهار را به لرزه درآورد.
نقاب دوم، بازیگر فعال استخباراتی
هبتالله بازیهای استخباراتی را به خوبی بلد است. سخنرانی اخیر او نمایانگر یک اصل بود که طالبان هیچ آسیبی به کشورهای منطقه از جمله پاکستان و ایران نمیرساند. او تلاش کرد با لحن آرام و گذرا، نقش این دولتها در افغانستان را نادیده گیرد، تا منافع آنها آسیب نبیند.
هبت الله در این سخنرانی آدم آگاه از تعاملات منطقهای و جهانی وانمود شد و تلویحا اطمینان داد که بازی استخبارات منطقه را خوب بلد است و آن را رعایت خواهد کرد. از اینرو از گروههای تاثیرگذار ضد پاکستانی و ایرانی که روابط خوبی با طالبان دارند، به صورت گذرا عبور کرد. این رویکرد استخباراتی نشانگر بازیهای پشت پرده او در سازمانهای جاسوسی منطقه را بر ملا میکند.
نقاب سوم، معاملهگر سیاسی
هبت الله در سخنرانی اخیر خود پیامهای واضح به کشورهای جهان فرستاد. او گفت ما میدانیم شما از ما چه میخواهید. وضعیت زنان، وضعیت حقوق بشر، آزادیهای شهروندی و ایجاد دولت فراگیر، از خواستهای شما هستند. هبت الله گفت که طالبان برای همه این خواستها جاگزینی ارایه کرده که برای مردم افغانستان بسیار «بهتر» است.
این ملای زیرک در واقع پیششرطهای خود را برای امتیازگیری مطرح کرد. او تلاش داشت تا اجندای جامعه جهانی را شناسایی و معرفی کند و در مقابل دستور کار خود را در برابر آن مطرح سازد. این رویکرد راه را برای تعاملات بعدی طالبان باز میکند.
رهبر طالبان با طرح این تعامل در پی امتیازات راهبردی و اقتصادی است که زیرکی سیاسی او را در معاملهگری به نمایش می گذارد.
نقاب چهارم، دیکتاتوری مطلق
وقتی رهبر طالبان را برای سخنرانی دعوت کردند، درمییافتید که القاب گوناگون مانند امیرالمومنین، مجاهد کبیر، رهبر خبیر، شیخالحدیث و....برای معرفی این ملای ناپیدا چنان ردیف شدند که گویا هیچ جایگزینی برایش وجود ندارد و کشور و مردم افغانستان باید شکرگذار از داشتن چنین فرصتی باشند.
در جریان سخنرانی به خوبی روشن بود که شما با یک دیکتاتور مواجه هستید. او ادبیات تحمیلی، حاکمانه و آمرانه را به آسانی به کار میبُرد و در مقابل نافرمانی، شرایط و پیامدهای ناگوار را مطرح میکرد. این روش نشانگر یک دوره سیاه تحمیل دردناک ایدیولوژیک مذهبی بر گردههای مردم افغانستان است.
نقاب پنجم، توهم فکری
هبتالله با یک باور خیره کننده به خود به عنوان رهبر و امیر مسلمانان جهان سخن میگفت. او به عنوان امیر درباره وضعیت مردم فلسطین صحبت کرد و آنرا با الفاظ تُند نکوهش کرد. امیرالمومنین در حالی از فقر و دربهدری مردم فلسطین یاد کرد که در افغانستان بیشتر از ۲۲ میلیون انسان در شرایط فقر و گرسنگی به سر میبرند.
او از عدالتی برای جهان اسلام یادآور شد که در افغانستان کلا زیرپا گردیده است. او که میلیاردها افغانی را صرف بودجه نظامی و ساختارهای سیاسی خود کرده است، مردم فقیر را به فراموشی سپرده است. کسی که میلیونها کودک را از آموزش، میلیونها زن را از کار و صدها هزار انسان مستعد را بیکار کرده است، سخن از انصاف و شریعت برای جوامع اسلامی زد.
وقتی شما با رهبری مواجه هستید که رخ خود را با این پنج نقاب پنهان کرده است، چگونه میتوانید به آینده خود و کودکان تان در کشوری تحت رهبری او اعتماد کنید. آیا راهی به جز دوری و فرار از چنین شرایطی باقی میماند؟
طبیعی است که مردم اعتماد خود را به سخنان چنین افراد که خود برعلیه آنچیزی که میگویند عمل میکنند، از دست میدهد. این ملای ناپیدا که چهرهاش از مردم پنهان است، سخنانش را از نام دین و خداوند بیان میکند. این ویژگی رهبران ایدیولوژیک مذهبی است. آنان سخنان خود را با نام خدا، آیات و احادیث آغاز میکنند و سپس گفتههای غرضآلود سیاسی خود را در پوشش آن قرار میدهند. چنین رویکردی ضربه شدید به ارزشها و باور های مردم به دین و آیین شان وارد میکند.
وقت آنست که رسانهها، نهادهای روشنفکری و روشنگری، انجمنهای مدنی و شخصیت فرهنگی افغانستان بر این سخنرانیهای مضر نقد بنویسند و افکار عامه را روشن سازند. روشنگری و گردش اطلاعات سالم نقش این سخنرانیها را تضعیف خواهد کرد و نخواهد گذاشت تا مردم از این بیش با سخنان میانتهی این چهرههای مجهولالشخصیت فریب بخورند.
رئیس پیشین رادیو تلویزیون ملی افغانستان، در واکنش به سخنان رئیسالوزرای طالبان مبنی بر دعوت از مقامات سابق برای بازگشت به کشور گفت طالبان با مردم افغانستان جنگیدند و با امریکا صلح کردند. اسماعیل میاخیل گفت: «طالبان صلاحیت عفو ملت را ندارند و باید از مردم عذرخواهی کنند.»
میاخیل در صفحه اکس خود نوشته است: «طالبان با مردم افغانستان جنگیدهاند، اما با امریکاییها صلح کردهاند و اکنون طوری رفتار میکنند که گویی بر مردم لطف کردهاند و این امر قابل قبول نیست.»
او در ادامه گفت: «با وجود همه اینها، باز هم مردم افغانستان به صلح با شما تن دادند؛ اما شما با امریکا صلح کردید و با افتخار میگفتید که طی ماهها یک خارجی را نکشتهاید. دشمنی دیروز و امروز شما با مردم افغانستان بوده است.»
میاخیل تاکید کرده است که اگر طالبان واقعاً خواهان بقای افغانستان هستند، باید دموکراسی برقرار کنند، صدای مخالفان را بشنوند و از مردم مشروعیت بگیرند.
محمد حسن آخوند، رئیسالوزرای طالبان، در پیام عیدی خود گفت که رهبر طالبان عفو عمومی اعلام کرده و از مخالفان از جمله کسانی که با امریکاییها کار کردهاند، به کشور بازگردند.
فوزیه کوفی نماینده پارلمان سابق افغانستان در پی این سخنان گفت هدف طالبان از دعوت مخالفان خاموش کردن صدای آنهاست.
در همین حال، زلمی خلیلزاد نماینده سابق امریکا برای افغانستان، پیام حسن آخند به مخالفان طالبان را مثبت خواند.
یوناما، دفتر سیاسی سازمان ملل در افغانستان، تایید کرده که طالبان بهرغم اعلام عفو عمومی، هنوز هم کارمندان و نظامیان حکومت پیشین را بازداشت، شکنجه و حتی به قتل میرسانند.
در گزارشی که این نهاد در ماه ثور ۱۴۰۳ منتشر کرد، آمده است که تنها در سه ماه، ۳۸ مورد بازداشت، ۱۰ مورد شکنجه و بدرفتاری و دستکم ۴ مورد قتل فراقانونی از سوی طالبان ثبت شده است.
طالبان این گزارشها را به عنوان تبلیغات منفی رد کرده است. وزارت خارجه امریکا هم پیشتر از رفتار انتقامجویانه طالبان با نیروهای امنیتی حکومت پیشین ابراز نگرانی کرده بود.
طالبان میگوید با تسلط این گروه جنگ پایان یافته و امنیت تامین شده است. این گروه برای جلب مخالفان سیاسی کمیسیونی به نام «دعوت» ساخته است، اما تاکنون هیچ یک از چهرههای سرشناس سیاسی به این دعوت پاسخ مثبت نداده است.
به جز حامد کرزی و عبدالله عبدالله، باقی چهرههای سیاسی مطرح بیرون از افغانستان اند.
مخالفان طالبان پیشتر گفته بودند که طالبان دنبال گفتوگو واقعی نیستند، بلکه از آنها بیعت میخواهند. آنها تاکید کردهاند که تحت هیچ شرایطی با طالبان بیعت نخواهند کرد.
نیروهای گارد ملی همراه با ماموران وزارت امنیت داخلی، اطراف ساختمانهای فدرال در مرکز شهر مستقر شدهاند.
وزارت دفاع امریکا اعلام کرد ۳۰۰ نفر از اعضای گارد ملی کالیفرنیا در سه نقطه از لسآنجلس مستقر شدهاند.
پولیس لسآنجلس اعلام کرد برخی معترضان با پرتاب اشیایی مانند بوتل، بتن و سنگ به سوی نیروهای پولیس، موجب درگیری شدهاند. بنا بر گزارشها، نیروهای پولیس از نارنجک صوتی و گاز اشکآور برای متفرقکردن جمعیت استفاده کردهاند.
جیم مکدانل، رئیس پولیس لسآنجلس گفت: «مردم حق دارند اعتراض مسالمتآمیز کنند، اما خشونتی که من دیدم، منزجرکننده است.» او افزود که در شب گذشته ۱۰ نفر بازداشت شدهاند و شمار بازداشتشدگان شب پیش از آن ۲۹ نفر بوده است.
آمادهباش ارتش و هشدار درباره گسترش بحران
پنتاگون اعلام کرد اگر خشونتها ادامه پیدا کند، آماده است نیروهای ارتش را نیز وارد عمل کند. پیت هگست، وزیر دفاع امریکا، گفت تفنگداران مستقر در اردوگاه پندلتون در حالت آمادهباش قرار دارند.
ترامپ در بیانیهای اعلام کرد از اعضای کابینه خود خواسته است تمام اقدامات لازم را برای پایان دادن به آنچه «شورش» خواند، انجام دهند.