سازمان بینالمللی مهاجرت: بیش از ۲۳۳ هزار افغان در یک ماه از ایران اخراج شدهاند
مسئول ارتباطات سازمان بینالمللی مهاجرت به خبرگزاری فرانسه گفت که از ۱۱ جوزا تا ۷ سرطان بیش از «۲۳۳ هزار» مهاجر افغان از ایران برگشتهاند.
آوند عزیزآغا گفت که از آغاز سال تاکنون بیش از ۶۹۱ هزار نفر به افغانستان برگشتهاند که بیش از ۷۰ درصد آنان به اجبار اخراج شدهاند.
در هفتههای اخیر، شمار مهاجران بازگشتی از ایران بهطور چشمگیری افزایش یافته است. سازمان بینالمللی مهاجرت گفته است که در هفته گذشته شمار بازگشتکنندگان به ۳۰ هزار نفر در روز رسید و پیشبینی میشود که این رقم در آستانه ضربالاجل ۱۵ سرطان (۶ جولای) از سوی ایران، افزایش یابد. سازمان ملل متحد نیز اعلام کرد که اخراج مهاجران افغان بیشتر بهصورت خانوادگی بوده و مردان، زنان و کودکان چمدانهایی را که شامل تمام داراییشان بود، با خود حمل میکردند. پیشتر، امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، در دیدار با سفیر ایران پیشنهاد داد که «باید یک مکانیزم هماهنگ برای بازگشت تدریجی مهاجران ایجاد شود.» حکومت طالبان که با کمبود شدید بودجه مواجه است، برای ادغام موج بازگشتکنندگان با چالشهای بزرگی روبهروست؛ موجی که بر صدها هزار نفری که در ماههای اخیر از پاکستان اخراج شدهاند، افزوده شده است. کاهش شدید کمکهای بینالمللی نیز کار سازمان ملل و نهادهای غیردولتی را سخت کرده است. سازمان بینالمللی مهاجرت گفته است که «تنها قادر به کمک به بخش کوچکی از نیازمندان است.» این نهاد در بیانیهای اخیر خود اعلام کرد: «در برخی از روزهای پرحجم، مانند روزهای اخیر در اسلامقلعه، کمکرسانی فقط به ۳ درصد از بازگشتکنندگان فاقد مدرک رسیده است.» بازگشتکنندگان در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه، فشار فزاینده از سوی مقامات ایرانی و افزایش اخراجها را دلیل بازگشت خود دانستهاند. با این حال، دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) در بیانیهای اعلام کرد: «بیثباتی منطقهای بهویژه پیامدهای منازعه ایران و اسرائیل و تغییر سیاستهای کشور میزبان، بازگشتها را تسریع کرده و نظامهای انساندوستانه و توسعهای افغانستان که پیش از این نیز شکننده بودهاند را تحت فشار شدید قرار دادهاند.» سمیعالله احمدی، ۲۸ ساله، هنگام عبور از مرز برای نخستین بار کشور زادگاه خود را میدید. او گفت: «من آنجا (ایران) به دنیا آمدم. اما وضعیت افغانها طوری است که فرقی نمیکند چقدر انسان خوبی باشی یا حتی مدارک معتبر داشته باشی، باز هم با احترام با تو رفتار نمیکنند.»
در پی موج تازهی اخراج مهاجران افغان از ایران، تنها در هفت روز گذشته، بیش از ۵۶ هزار زن و کودک از طریق گذرگاه مرزی اسلامقلعه وارد افغانستان شدهاند؛ آماری که بهلحاظ ترکیب جنسیتی، گروه سنی و شدت بازگشت، در سالهای اخیر بیسابقه توصیف میشود.
براساس آمارهایی که برخی نهادها در اختیار افغانستان اینترنشنال قرار دادهاند، در فاصلهی ۱ تا ۷ سرطان ۱۴۰۴، مجموعاً ۱۳۷ هزار و ۸۲۲ نفر از ایران به افغانستان بازگشتهاند. از این میان، شمار زنان بیش از ۴۰ هزار نفر گزارش شده و حدود ۱۶ هزار و ۶۰۰ کودک زیر پنج سال نیز در میان بازگشتکنندگان قرار داشتهاند؛ آماری که بهگونهای تقریباً برابر میان دختران و پسران تقسیم میشود. همچنین، بیش از ۹۷ هزار مرد در این بازه زمانی از ایران اخراج شده یا بهصورت داوطلبانه به کشور بازگشتهاند.
این ترکیب جمعیتی، در مقایسه با موجهای پیشین بازگشت مهاجران، دگرگونی آشکاری را به تصویر میکشد. اگرچه مردان همچنان بخش عمدهی جمعیت بازگشتی را تشکیل میدهند، اما اکنون نزدیک به یکسوم کل بازگشتکنندگان را زنان و بیش از یکدهم را کودکان خردسال تشکیل میدهند. در مجموع، حدود ۴۱ درصد از بازگشتکنندگان در این بازه زمانی را زنان و کودکان تشکیل دادهاند؛ آماری که حاکی از درگیر شدن گستردهی خانوادهها در این مرحله از بحران مهاجرت است.
بازگشت فزاینده در میانه هفته
روند بازگشت در روزهای میانی هفته با شتاب چشمگیری افزایش یافت. در فاصلهی ۳ تا ۶ سرطان ۱۴۰۴، همزمان با اعلام آتشبس میان ایران و اسرائیل، شمار عبورکنندگان از گذرگاه مرزی اسلامقلعه از مرز ۱۸ هزار نفر در روز فراتر رفت و تنها در تاریخ ۶ سرطان، این رقم به نزدیک به ۳۶ هزار نفر رسید.
Social Media
در همین بازهی زمانی، ورود زنان و کودکان نیز به بالاترین سطح خود رسید. بهعنوان نمونه، در تاریخ ۲۶ جون، بیش از ۵٬۶۰۰ زن و دستکم ۱٬۷۰۰ کودک خردسال از طریق مرز وارد افغانستان شدند. چنین حجمی از بازگشت زنان و کودکان در فاصلهی چند روزه، در سالهای اخیر بیسابقه گزارش شده است.
مقامهای محلی در ولایت هرات از فشار سنگین بر ظرفیتهای اسکان، خدمات صحی و روند رسیدگیهای اولیه خبر دادهاند. بهگفتهی این منابع، ورود هزاران خانواده تنها در عرض چند روز، نهادهای امدادی و ساختارهای حکومتی را با چالشهای جدی و فزاینده مواجه ساخته است.
در کنار نهادهای امدادی، شماری از شرکتهای خصوصی نیز مسئولیت تهیه غذا، حملونقل و تأمین برخی منابع اولیه را بر عهده گرفتهاند. منابع محلی میگویند که مقامهای طالبان نیز وظیفهی هماهنگی و جمعآوری کمکها را در گذرگاه مرزی اسلامقلعه به عهده دارند.
با وجود این اقدامات، ناظران نسبت به کمبود شدید امکانات در محل هشدار دادهاند. بهویژه گروههای آسیبپذیر مانند کودکان، زنان باردار و سالمندان، همچنان با چالشهای جدی در زمینهی دسترسی به سرپناه، مراقبتهای صحی و تغذیه روبهرو هستند.
سازمان حقوقبشری حالوش گزارش داد که شماری از مهاجران افغان در ایران پیامکی از اداره اتباع سیستانوبلوچستان دریافت کردهاند که در آن به آنها دستور داده شده تا ۱۵ سرطان خاک ایران را ترک کنند.
طبق گزارش، برخی از این مهاجران در ایران متولد شدهاند.
حالوش گفته است این گزارش را بر اساس روایت مستقیم مخاطبان پیامک و بررسی محتوای رسمی پیام، تنظیم کرده است.
بر اساس این گزارش، یکی از دریافتکنندگان پیامک، مردی ۳۵ ساله متولد ایران با چهار فرزند، خانه، موتر و سابقه چند دهه اقامت در ایران است. او به حالوش گفته که هرگز افغانستان را ندیده و نمیداند اکنون باید چه کار کند.
حالوش افزوده است که این افراد، با وجود داشتن زندگی تثبیتشده، ناگهان در معرض اخراج از اردوگاهها قرار گرفتهاند و این اقدام آنان را میان دو راهی ترک همهچیز یا مواجهه با فشار و برخوردهای سختگیرانه قرار داده است.
در روزهای اخیر، جمهوری اسلامی پس از آتشبس با اسرائیل، اخراج و فشارها علیه مهاجران افغان را تشدید کرده است.
در حدود یک هفته گذشته، دهها هزار مهاجر افغان از ایران اخراج شدهاند. این مهاجران از بدرفتاری ماموران ایرانی نیز شکایت میکنند.
کمیسیون عالی طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران اعلام کرد که ۹ هزار و ۳۰۷ افغان روز شنبه، هفتم سرطان از ایران اخراج شدند.
به گزارش طالبان، ۵ هزار و ۸۲۵ افغان از گذرگاه اسلامقلعه و ۳ هزار و ۴۸۲ مهاجر از مرز پل ابریشم وارد کشور شدهاند.
کمیسیون عالی طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران در خبرنامهای نوشت که از این میان نزدیک به هزرا نفر به ولایتهای بدخشان، تخار، قندوز، بغلان، بلخ و سرپل منتقل شدهاند.
در خبرنامه طالبان آمده است که این مهاجران مجموعا ۱۲ میلیون و ۱۵۸ هزار افغانی کمک دریافت کردهاند.
پیش از این منابع آگاه به افغانستان اینترنشنال گفتند که وز جمعه ۱۶ هزار نفر و روز شنبه حدود ۱۳ هزار مهاجر افغان از ایران اخراج شدهاند. تعداد مهاجران اخرج شده در پنجم سرطان به ۳۶ هزار نفر رسیده بود
جمهوری اسلامی ایران پس از آتشبس با اسرائیل روند اخراج مهاجران افغان را به شدت افزایش داده است. بربنیاد گزارشها، در این بازه زمانی بیش از ۱۱۰ هزار افغان از ایران اخراج شدهاند.
جبهه آزادی افغانستان میگوید بدرفتاری، تبعیض، بازداشتهای خودسرانه و اخراج گسترده مهاجران افغان نقض حقوق بشر و کرامت انسانی است.
این جبهه تمامی اشکال بدرفتاری با مهاجران و بازگشت اجباری آنها را خلاف قوانین بینالملل خواند و «به شدت» محکوم کرد.
جبهه آزادی افغانستان یکشنبه، هشتم سرطان در واکنش با افزایش چشمگیر روند اخراج مهاجران افغان در روزهای پسین نوشت با آنکه بحران انسانی افغانستان به روشنی به جهان معلوم است، اما پناهجویان افغان همچنان در کشورهای میزبان با بدرفتاری، بازداشت و اخراج روبهرو هستند.
این جبهه تصریح کرد که افغانستان تحت تسلط طالبان در شرایط وخیم قرار دارد. سرکوب گروههای قومی، اقلیتهای مذهبی و نبود حاکمیت قانون از مواردی است که امکان بازگشت امن را از مهاجران افغان گرفته است.
در خبرنامه جبهه آمده، تا زمانی که افغانستان تحت سلطه گروه طالبان است، هیچ نوع ضمانتی مبنی بر مصئونیت جانی و حفظ کرامت انسانی مهاجران در کشور وجود ندارد.
این جریان سیاسی نظامی مخالف طالبان خاطرنشان کرد که پس از به قدرت رسیدن طالبان در کشور، میلیونها افغان به دلیل ناامنی، سرکوب سیاسی و از بین رفتن آزادیهای شهروندی ناگزیر به ترک وطن خود شدند.
با این حال، جبهه آزادی افغانستان از همه کشورهای اسلامی، به ویژه از کشورهای همسایه خواست در کنار پایبندی به تعهدات بینالمللی خود به مسئولیتهای دینی و اسلامی نیز، در قبال مهاجران عمل کنند.
جبهه آزادی همچنین از ملل متحد، نهادهای مرتبط و جامعه بینالمللی خواست که برای حمایت از مهاجران افغان در سراسر جهان، اقدامات فوری، ملموس و موثری را رویدست گیرند.
کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، همزمان با روز جهانی پناهندگان، یک مرکز آموزشی و حمایتی را در شهر کابل برای زنان بازگشته از کشورهای همسایه و زنان بیجاشده داخلی افتتاح کرده است.
این مرکز که «انصاف؛ مرکز خدمات و تسهیلات یکپارچه زنان» نام دارد، با همکاری دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد، اتاق تجارت و صنایع زنان افغانستان، کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان و نهاد همکار آن «اِیپیبیاِچاو» راهاندازی شده است.
در اعلامیهای که از سوی کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان منتشر شده، آمده است که این مرکز فضای امن برای زنان کارآفرین ـ بهویژه زنان بازگشته و بیجاشده ـ فراهم کرده است؛ جایی که آنان میتوانند با بهرهگیری از آموزش، مشاوره و پشتیبانی در زمینه کسبوکار، ایدههای خود را به ایدههای پایدار اقتصادی تبدیل کنند.
عرفات جمال، نماینده ویژه کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان در افغانستان، در مراسم گشایش این مرکز گفت: «از ایستادگی و مقاومت این زنان عمیقاً الهام میگیرم. این مرکز تنها محلی برای تجارت نیست، بلکه جایی است که زنان در آن احساس امنیت، دیدهشدن و توانمندی میکنند.»
بر پایه آمار نهادهای رسمی بینالمللی، تنها در شش ماه گذشته ۲۲ درصد از کسانی که از پاکستان به افغانستان اخراج شدهاند، زنان بودهاند. همچنین در جریان موج گسترده اخراج مهاجران افغان از ایران، ۲۹.۲ درصد از بازگشتکنندگان را زنان تشکیل دادهاند.