رسیدگی نابرابر طالبان؛ واکنش به تفاوت برخورد طالبان با بازگشتی‌های ایران و پاکستان

در بیانیه‌ای که روز سه‌شنبه، ۱۷ سرطان، از سوی شعبه دوم پیش‌دادرسی این دادگاه منتشر شد، آمده است که این دو مقام ارشد طالبان به‌دلیل نقش‌شان در اعمال آزار و اذیت سیستماتیک بر مبنای جنسیت و سیاست علیه زنان، دختران و سایر افراد در افغانستان، تحت پیگرد قرار گرفته‌اند.

به گفته دادگاه، سیاست‌های تحمیلی طالبان از زمان تسلط این گروه بر افغانستان در اگست ۲۰۲۱، منجر به محروم‌سازی گسترده زنان و دختران از حقوق اساسی، از جمله آموزش، آزادی حرکت و بیان، و زندگی خصوصی شده است.

دیوان همچنین تأکید کرده که افراد دیگری نیز صرفاً به‌دلیل حمایت یا همبستگی با حقوق زنان، هدف قرار گرفته‌اند.

شعبه دوم دیوان کیفری بین‌المللی دریافته است که طالبان سیاست حکومتی‌ را به اجرا گذاشته که به نقض شدید حقوق و آزادی‌های اساسی غیرنظامیان منجر شده است.

به باور این دادگاه این نقض‌ها شامل اقداماتی مانند قتل، زندانی‌کردن، شکنجه، تجاوز جنسی و ناپدیدسازی اجباری بوده‌اند.

در اعلامیه آمده است: «طالبان علاوه بر تحمیل قواعد و محدودیت‌های عمومی، به‌طور ویژه دختران و زنان را به دلیل جنسیت‌شان هدف قرار داده و از حقوق و آزادی‌های اساسی آن‌ها محروم کرده‌اند.» 

شعبه پیش‌دادرسی تاکید کرده که حمایت از قربانیان این جنایت‌ها محور اصلی این مقرره است و آزار مبتنی بر جنسیت شامل خشونت مستقیم و آسیب‌های نظام‌مند، از جمله تحمیل هنجارهای تبعیض‌آمیز اجتماعی می‌شود.

این شعبه دریافته است که افرادی که مخالفت خود را با این سیاست‌ها نشان داده‌اند نیز هدف قرار گرفته‌اند.
شعبه دوم پیش‌دادرسی گفته است که احکام بازداشت در حال حاضر محرمانه باقی خواهند ماند تا از روند دادرسی و امنیت قربانیان محافظت شود، اما افشای عمومی آن را در راستای «منافع عدالت» دانسته است.

جبهه آزادی ویدیوی این حمله را منتشر کرده است. در ویدیو صدای انفجار شنیده و دود ناشی از آن دیده می‌شود.

منابع محلی روز سه‌شنبه به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که به یک پاسگاه طالبان در چاریکار حمله شده است.

مقام‌های طالبان تاکنون در این مورد اظهار نظری نکرده‌اند.

این خانواده ادعا کرده‌ که اگر به افغانستان بازگردانده شوند، جان‌شان از سوی طالبان در خطر خواهد بود.

دادگاه ضمن حمایت از این خانواده گفته که «تعهد حکومت از لحاظ حقوقی الزام‌آور است. آلمان نمی‌تواند از تعهد داوطلبانه خود عقب‌نشینی کند.» دادگاه افزود که این الزامات در چارچوب سیاست جدید حکومت فریدریش مرتس، صدراعظم محافظه‌کار آلمان، همچنان اعتبار دارد.

دادگاه اعلام کرده که ارزیابی امنیتی از تمام اعضای این خانواده انجام شده و هیچ تهدیدی از سوی آن‌ها متوجه آلمان نیست.

یکی از سخنگویان دادگاه اعلام کرد که در حال حاضر حدود ۴۰ پرونده مشابه در دست بررسی هستند، اما هرکدام باید به‌صورت جداگانه مورد رسیدگی قرار گیرند.

این سازمان روز سه‌شنبه، ۱۷ سرطان در بیانیه‌ای اعلام کرد از تصویب قطعنامه‌ای که طالبان را به لغو فوری «سیاست‌های سرکوب‌گرانه علیه زنان و دختران» ملزم می‌کند و خواستار تحقیق درباره موارد نقض حقوق بشر است، استقبال می‌کند.

عفو بین‌الملل از سازمان ملل و جامعه جهانی خواسته است پس از تصویب این قطعنامه، اقدامات فوری و موثر برای حفاظت از حقوق بشر همه افغان‌ها انجام دهند.

در این بیانیه همچنین به وضعیت دشوار پناهجویان افغان، از جمله «اخراج‌های جمعی، بازداشت‌های خودسرانه و شرایط نامناسب در ایران و پاکستان» اشاره شده است.

این سازمان از جامعه جهانی خواسته است مشارکت کامل اقشار مختلف را در فرآیندهای تصمیم‌گیری تضمین کرده با ایجاد سازوکار مستقل پاسخ‌گویی، موارد نقض حقوق بشر را بررسی کند و آپارتاید جنسیتی را به رسمیت بشناسد.

پیش‌نویس قطعنامه سازمان ملل درباره وضعیت افغانستان روز دوشنبه، ۱۶ سرطان، در نشست مجمع عمومی با ۱۱۶ رای موافق تصویب شد.

در این پیش‌نویس نسبت به وخامت وضعیت حقوق بشری، به‌ویژه سرکوب زنان، ابراز نگرانی شده و درخواست شده است تا برای تشکیل یک حکومت فراگیر در افغانستان تلاش شود.

در یکی از گزارش‌های میدانی این سازمان، به وضعیت زنی افغان به‌نام نسرین اشاره شده است که پس از سال‌ها زندگی در پاکستان، همراه با شوهر معلول و دو دخترش به افغانستان بازگردانده شده است.

نسرین که در دهه ۱۳۷۰ خورشیدی به‌دلیل جنگ به پاکستان پناه برده بود، در یکی از روستاهای پنجاب با همسرش نانوایی کوچکی راه‌اندازی کرده و زندگی‌ ساخته بود. اما با افزایش فشارها بر مهاجران بدون مدرک، آنان بدون اطلاع قبلی و بدون امکان جمع‌آوری وسایل زندگی، به مرز تورخم انتقال داده شده و به افغانستان بازگردانده شدند.

نسرین که اکنون تنها نان‌آور خانواده است، با آینده‌ای پر از ابهام روبه‌روست. در افغانستان نه خویشاوندی دارد که به او تکیه کند، نه فرصت شغلی، و نه هیچ برنامه روشنی. او می‌گوید که بزرگ‌ترین نگرانی‌اش دخترانش هستند.

نسرین به سازمان بین‌المللی مهاجرت گفته است: «من همه‌چیز را از دست دادم. فقط توانستم شوهرم، فرزندانم و اندکی امید را با خود بیاورم. حالا در کشوری هستیم که نه سرپناه داریم، نه کار، نه آینده‌ای معلوم.»

او با نگرانی در مورد آینده دخترانش در افغانستان توضیح می‌دهد: «برای آن‌ها رویای زندگی بهتری داشتم. آن‌ها را به مکتب فرستادم. می‌خواستم باسواد بزرگ شوند. اما حالا آن رویا از بین رفته است.»

داستان نسرین تنها یکی از هزاران مورد مشابه است. هزاران خانواده افغان هر روز در حال بازگشت هستند، که بسیاری از آن‌ها را زنان سرپرست خانوار تشکیل می‌دهند و با چالش‌های جدی روبه‌رو هستند.

گزارش سازمان بین‌المللی مهاجرت نشان می‌دهد که شمار چشم‌گیری از بازگشت‌کنندگان را زنان، کودکان و خانواده‌هایی تشکیل می‌دهند که نه‌تنها از هرگونه پشتیبانی ساختاری محروم‌اند، بلکه با موانعی چون ممنوعیت کار، نبود دسترسی به آموزش، و کمبود خدمات صحی نیز روبه‌رو هستند.