چرا پاکستان قول اردوها را هدف قرار می‌دهد؟

ارتش پاکستان در چارچوب عملیات موسوم به «غضب‌للحق»، چندین مرکز مهم نظامی و قول اردوها را در نقاط مختلف افغانستان هدف قرار داده است. گفته می‌شود این عملیات با هدف تضعیف و سرکوب ساختار نظامی طالبان انجام شده است.

در روزهای نخست آغاز این حملات، در کابل، فرقه ریشخور در غرب پایتخت هدف حمله سنگین هوایی قرار گرفت. این مرکز یکی از پایگاه‌های مهم نظامی در حومه کابل به شمار می‌رود و در گذشته نیز به عنوان مرکز آموزشی و نظامی مهم استفاده می‌شد. منابع می‌گویند این پایگاه علاوه بر تاسیسات نظامی، بخش‌های آموزشی نیز داشته و احتمال می‌رود برخی گروه‌های شورشی از این امکانات آموزشی استفاده می‌کردند.

در شرق افغانستان نیز چندین مرکز نظامی هدف قرار گرفته‌اند. در ولایت ننگرهار، فرماندهی زون سرحدی مشرقی و قول اردوی سابق ننگرهار (که در زمان جمهوریی به عنوان فرماندهی گارنیزیون فعالیت داشت)، از جمله اهداف حملات پاکستان بوده‌اند.

در ولایت لغمان نیز بخش‌هایی از تاسیسات نظامی مربوط به قول اردوی سیلاب هدف قرار گرفته است. یک منبع در شرق افغانستان گفت که در نتیجه این حملات در لغمان و ننگرهار، مقدار قابل توجهی جنگ‌افزار و تجهیزات نظامی نابود شده است.

در ولایت‌های کنر، خوست و پکتیکا نیز مراکز و اهداف نظامی مورد حمله قرار گرفته‌اند. در ولسوالی سپیره در خوست و برخی مناطق مرزی کنر، تاسیسات نظامی و نقاط سرحدی هدف حملات بوده‌اند. این ولایت‌ها در امتداد مرز با پاکستان قرار دارند و اسلام‌آباد مدعی است برخی گروه‌های مسلح ضدپاکستانی در این مناطق حضور دارند.

در جنوب‌شرق افغانستان، قول اردوی ارگون در ولایت پکتیا نیز هدف حملات گسترده قرار گرفته است. این مرکز از پایگاه‌های مهم نظامی منطقه به شمار می‌رود و دارای دیپوهای سلاح و تجهیزات نظامی بوده است. نزدیکی این منطقه به مرز پاکستان، آن را به یکی از نقاط حساس امنیتی تبدیل کرده است.

در جنوب افغانستان، قول اردوی قندهار در دو روز گذشته هدف حملات هوایی قرار گرفته است. این قول اردو از مراکز مهم نظامی در ساختار ارتش پیشین افغانستان بود و دارای دیپوی بزرگ ساحوی برای ذخیره و توزیع تجهیزات نظامی محسوب می‌شد. این دیپوها نقش مهمی در تامین و پشتیبانی پایگاه‌های نظامی اطراف داشتند و قول اردوی قندهار در گذشته مراکز نظامی در ولایت‌هایی مانند هلمند را نیز حمایت می‌کرد.

هم‌زمان، ارتش پاکستان در اقدامی خبرساز، پایگاه هوایی بگرام را نیز بمباران کرد. بگرام بزرگ‌ترین پایگاه نظامی ایالات متحده در افغانستان بود و تا پیش از خروج نیروهای امریکایی در سال ۲۰۲۱، مرکز اصلی عملیات نظامی امریکا در منطقه به شمار می‌رفت.

با خروج نیروهای امریکایی، بخشی از تجهیزات نظامی در این پایگاه تخریب شد، اما مقدار زیادی جنگ‌افزار و تجهیزات نیز باقی ماند. طالبان در سه سال نخست بازگشت به قدرت، بارها از این تجهیزات در رژه‌های نظامی استفاده کردند. طالبان هلیکوپترها، تانک‌ها و سایر تجهیزات امریکایی را در بگرام به نمایش گذاشتند.

دونالد ترامپ، بارها درباره افتادن سلاح‌های امریکایی به دست طالبان ابراز ناخرسندی شدید کرده است. او و سایر مقام‌های امریکایی، همچنان پاکستانی، در مورد دسترسی شورشیان به این تسلیحات ابراز نگرانی کرده‌اند. انهدام این سلاح‌ها در حملات پاکستان به رفع این نگرانی کمک می‌کند.

یک جنرال بلندپایه سابق افغان نیز باور دارد که «حملات اخیر پاکستان علیه مراکز نظامی طالبان با چراغ سبز امریکا انجام شده است».

ترامپ نیز از عملیات پاکستان علیه طالبان استقبال کرده است. با این حال هنوز مدرک و اظهارات رسمی درباره توافق واشنگتن و اسلام آباد در مورد از بین بردن سلاح‌های ارتش پیشین در افغانستان منتشر نشده است.

چرا قول اردوها هدف قرار می‌گیرند؟

اداره طالبان عمدتاً ساختار نهادهای دولتی پیشین، به‌ویژه در بخش امنیتی، را حفظ کرده است، با این تفاوت که نام برخی مراکز نظامی که پیش‌تر نام‌های تاریخی و فرهنگی داشتند، تغییر یافته است.

ساختار نظامی قول اردوهای افغانستان به گونه‌ای است که هر قول اردو دارای دیپوهای بزرگ سلاح و تجهیزات و همچنین مراکز آموزشی نظامی است. این دیپوها محل نگهداری سلاح، مهمات و تجهیزات جنگی هستند و از آنجا تجهیزات به پایگاه‌های دیگر در مناطق مختلف منتقل می‌شود.

به گفته منابع آگاه، هر قول اردو یک دیپوی ساحوی دارد که وظیفه اکمال و پشتیبانی پایگاه‌های نظامی اطراف را بر عهده دارد. برای نمونه، قول اردوی قندهار پایگاه‌های جنوب افغانستان را پشتیبانی می‌کند، در حالی که قول اردوهای ننگرهار و پکتیا مسئول پوشش مناطق شرقی کشور هستند. بیشتر این پایگاه‌ها در نزدیکی میدان‌های هوایی نظامی قرار داشتند، از جمله در کابل، قندهار، هرات و مزار شریف. البته، قول اردوی ننگرهار تا حدی از این قاعده مستثنا است.

ناظران باور دارند که حملات پاکستان می‌تواند فشار بر توان تسلیحاتی طالبان را افزایش دهد و این گروه را از نظر نظامی ضعیف کند. با این حال، یک مقام ارشد پیشین گفت که حملات هوایی پاکستان می‌تواند تنها بخشی از تجهیزات طالبان را نابود کند.

گفته می‌شود طالبان طی سال‌های گذشته بخش قابل توجهی از سلاح‌ها را از پایگاه‌های اصلی به مناطق دیگر منتقل کرده‌اند و گزارش‌هایی نیز از انتقال جنگ‌افزارها از ولایت‌هایی مانند پنجشیر و برخی مناطق شمالی وجود دارد.

طالبان طی نزدیک به پنج سال گذشته بخش قابل توجهی از جنگ‌افزارها، تانک‌ها و رنجرها را نیز تخریب کرده‌اند، و ظرفیت و توانایی بازسازی و ترمیم کامل این تجهیزات را ندارند.

با این حال، نابودی این جنگ‌افزارها می‌تواند به شکل قابل توجهی توان نظامی طالبان را تضعیف کند. با این حال، مشخص نیست که حملات هوایی پاکستان تا چه حدی در از بین بردن این تسلیحات موفق بوده است.

عطاالله تارر، وزیر اطلاعات و نشرات پاکستان روز گذشته مدعی شد که ۱۹۸ تانک، وسایط زرهی و توپخانه طالبان در حملات پاکستان از بین رفته‌اند. طالبان تا هنوز آماری درباره کشته شدن نیروها و از دست رفتن تجهیزات خود منتشر نکرده است و ادعای‌مقام‌های پاکستانی نیز از سوی منابع مستقل هنوز تایید نشده است.

طالبان تلاش کرده است که از بازتاب رسانه‌ای این حملات جلوگیری کند. مثلا طالبان یک جوان را به خاطر تصویربرداری و گزارش‌دهی از حملات پاکستان در کنر مجازات کرده است.