روزنامه فایننشالتایمز در یک گزارش تحلیلی تصریح کرده است که استفاده بلندمدت پاکستان از گروههای شبهنظامی از جمله مجاهدین افغان در دهه ۱۹۸۰ و طالبان افغان در دوران جنگ با ایالات متحده، بهعنوان ابزار سیاست منطقهای، اکنون به زیان خود آن تبدیل شده است.
به نوشته این روزنامه، طالبان با فراهمکردن پناهگاه برای شبهنظامیان ضد دولت پاکستان در خاک افغانستان، اکنون به عاملی تهدیدآمیز علیه اسلامآباد تبدیل شدهاست.
حضور طالبان در مناطق قبایلی پاکستان و همسویی ایدئولوژیک آنان با طالبان پاکستانی، پیوندهای عمیقی با این گروه شبهنظامی ضد دولت پاکستان ایجاد کرده است؛ گروهی که از سال ۲۰۰۷ به نیروهای امنیتی پاکستان حمله میکند.
در این گزارش آمده است که بنبست موجود بین طالبان افغان و پاکستان ناشی از آن است که طالبان حاضر به برچیدن پناهگاههای جنگجویان تحریک طالبان پاکستان در افغانستان نیست.
در تقابل، طالبان افغان، پاکستان را متهم میکند که از عناصر ضدطالبان از جمله شاخه محلی داعش حمایت میکند؛ این سوءظن متقابل اکنون به رویارویی آشکار بین دو طرف تبدیل شده است.
با این حال، روزنامه فایننشالتایمز میگوید که افغانستان و پاکستان در نهایت به یکدیگر نیاز دارند زیرا اقتصادهای آنها بهطور عمیقی از طریق کریدورهای تجاری، مسیرهای ترانزیتی، جریانهای انرژی و نیروی کار فرامرزی به هم وابسته است.
بر مبنای تحلیل روزنامه فایننشالتایمز، هیچکدام نمیتواند بهتنهایی به ثبات دست یابد زیرا بیش از ۲۳ میلیون افغان به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند و حدود ۱۷ میلیون نفر با ناامنی شدید غذایی روبهرو هستند.
افزون بر آن، تجارت حیاتی با پاکستان از اکتبر ۲۰۲۵ قطع شده است و وابستگی شدید به ایران برای ترانزیت و کالا نیز در بحبوحه جنگ رو به گسترش منطقهای، گزینهای نامطمئن است.
در همین حال، پاکستان نیز با چالشهای خود، از جمله رکود اقتصادی، نابرابری و بیثباتی سیاسی، دستوپنجه نرم میکند.
فایننشالتایمز در این گزارش هشدار داده است که هرچند افغانستان در طول تاریخ بهعنوان پناهگاه گروههای شبهنظامی عمل کرده است، ممکن است در بحبوحه جنگ در ایران بار دیگر چنین شود، زیرا چهرههای افراطی که از مخفیگاههای خود رانده شدهاند، ممکن است دوباره به مرزهای با حاکمیت ضعیف طالبان روی آورند.
این روزنامه معتقد است که افغانستانی منزوی و فقیر نه به نفع مردم خود است و نه به سود جهان. بیثباتی مزمن و فروپاشی اقتصادی، زمینهای مساعد برای افراطگرایی در کشوری فراهم میکند که ۶۳ درصد جمعیت آن زیر ۲۵ سال سن دارند. این واقعیت جمعیتی میتواند یا به یک فرصت تبدیل شود یا به نیرویی بیثباتکننده.
فایننشالتایمز بهعنوان گام نخست پیشنهاد داده است که هر دو کشور باید بر آتشبس موقت در ایام عید که با حمایت قطر، ترکیه و عربستان سعودی میانجیگری شده، تکیه کنند و برای تبدیل آن به توقف پایدارتر تلاش کنند.
طالبان باید از مواضع سختگیرانه عبور کرده و به سوی یک الگوی حکمرانی فراگیرتر حرکت کند؛ الگویی که به تعهدات بینالمللی افغانستان در زمینه حقوق بشر و آموزش دختران پایبند باشد. توافق دوحه ۲۰۲۰، که طالبان مدعی احترام به آن است، میتواند پایهای برای تعامل مجدد و نقشهراهی برای عادیسازی باشد.
در مقابل، پاکستان نیز باید به حلوفصل مسالمتآمیز متعهد شود، ارتباط را جایگزین زور کند و چشماندازی گسترده از همکاری اقتصادی میان دو کشور را بپذیرد.
فایننشالتایمز میگوید که نیمقرن گذشته یک درس روشن میدهد: زمانی که این کشورها به میدان رقابتهای نیابتی و افراطگرایی ایدئولوژیک تبدیل میشوند، پیامدهای آن بسیار فراتر از مرزهایشان گسترش مییابد.
