همزمان با نگرانی از بحران انسانی، تهدید تروریسم و سرکوب زنان در افغانستان، شورای امنیت سازمان ملل نشستی در ۱۷ جوزا برگزار میکند. در این نشست، یوناما گزارشی درباره افغانستان ارائه خواهد کرد. از سوی دیگر شورای امنیت در ۲۷ جوزا درباره تمدید ماموریت یوناما تصمیم خواهد گرفت.
بر مبنای برنامه کاری شورا، جورجت گانیون، سرپرست یوناما، آخرین ارزیابی این نهاد از وضعیت سیاسی، حقوق بشری و روندهای اقتصادی و بشردوستانه افغانستان را ارائه میکند و پس از آن، اعضای شورا پشت درهای بسته درباره این گزارش بحث خواهند کرد.
انتظار میرود شورای امنیت پیش از پایان دوره کنونی ماموریت یوناما، با تمدید یکساله فعالیت این نهاد موافقت کند. چین بهعنوان مسئول پرونده افغانستان در شورای امنیت، رهبری مذاکرات مربوط به تمدید ماموریت یوناما را بر عهده دارد.
چالشهای امنیتی و تروریسم
بر اساس گزارش شورای امنیت، افغانستان همچنان با چالشهای جدی امنیتی روبهرو است. تنشهای مرزی میان طالبان و پاکستان در ماههای حوت ۱۴۰۴ و حمل ۱۴۰۵ به درگیریهای گسترده انجامید و تلفات قابل توجهی در میان غیرنظامیان برجا گذاشت. هرچند از شدت این درگیریها کاسته شده، اما گاهی تبادل آتش و حملات پراکنده در امتداد مرز رخ داده است.
این گزارش همچنین نشان میدهد که فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان از نگرانیهای مهم جامعه جهانی است و برخی اعضای شورا خواستار ارزیابیهای بیشتر درباره تهدیدهای ناشی از این گروهها شدهاند.
وخامت وضعیت حقوقبشری و سیاستهای ضدزن طالبان
پیش از این شورای امنیت با استناد به گزارشهای یوناما نسبت به وخامت وضعیت حقوق بشر در افغانستان، بهویژه برای زنان، دختران و اقلیتهای مذهبی، ابراز نگرانی کرده بود. یوناما اخیراً از فرمان جدید طالبان درباره قانون تفریق زوجین انتقاد کرده و هشدار داده است که این اصولنامه به ازدواج کودکان رسمیت میبخشد.
سیاستهای طالبان زنان و دختران را از عرصههای آموزشی، اقتصادی و اجتماعی حذف کرده و مشارکت آنان در زندگی عمومی را به شدت محدود ساخته است.
بحران انسانی نیز از دیگر محورهای نگرانی شورای امنیت است. بر پایه آمار سازمان ملل، حدود ۲۱.۹ میلیون نفر، نزدیک به نیمی از جمعیت افغانستان، در سال جاری به کمکهای بشردوستانه نیاز خواهند داشت.
بازگشت گسترده مهاجران افغان از ایران و پاکستان نیز فشار بیشتری بر کشور وارد کرده است. سازمان ملل پیشبینی کرده است که تا پایان سال ۲۰۲۶ حدود ۲.۷ میلیون مهاجر افغان به کشور بازگردند.
نگرانی درباره طالبان
خودداری طالبان از پایبندی به بسیاری از تعهدات بینالمللی افغانستان، بهویژه در زمینه حقوق زنان و دختران، همچنان یکی از نگرانیهای اصلی اعضای شورای امنیت است.
در عین حال، میان اعضای شورای امنیت درباره نحوه تعامل با طالبان اختلاف نظر وجود دارد. ایالات متحده خواهان بازنگری در ماموریت یوناما و تمرکز بیشتر آن بر مبارزه با تروریسم و مسائل امنیتی است، در حالی که چین و روسیه بر ادامه تعامل با طالبان و ارائه کمکهای اقتصادی و بشری بدون پیششرط تاکید دارند.
این موضوع در یک نامه متعلق به اداره امور طالبان آمده است که یک نسخه آن در اختیار افغانستان اینترنشنال قرار گرفته است.
این نامه در میانه تنشها و اعتراضات بر سر استخراج معادن در بدخشان صادر شده است.
منابع محلی در بدخشان نیز تأیید کردهاند که طالبان عملا روند تصفیهسازی درونگروهی را آغاز کرده است.
برپایه این سند، رهبر طالبان هشدار داده است که هر فردی از اجرای این دستور سرپیچی کند، باید فوراً بازداشت شود.
براساس این مکتوب که در ۲۹ ثور صادر شده، ریاست عمومی استخبارات و وزارت امور داخله طالبان گزارشی مشترک درباره چالشهای امنیتی و مدیریتی بدخشان به رهبر این گروه ارائه کردهاند.
در این گزارش از استخراج غیرقانونی معادن توسط برخی مقامهای کنونی و پیشین طالبان، قاچاق مواد مخدر و برخوردهای ظالمانه با مردم یاد شده است.
پس از دریافت این گزارش، هبتالله دستور داده است که نمایندگان وزارتهای داخله، مالیه، معادن، استخبارات، ریاست نظارت و تعقیب فرامین و اداره امور در قالب یک هیئت مشترک به بدخشان اعزام شوند.
این هیئت موظف شده است داراییهای همه مقامهای کنونی و پیشین طالبان در بدخشان را که پس از تسلط این گروه بر افغانستان در اسد ۱۴۰۰ به دست آمده، بررسی و تفتیش کند.
رهبر طالبان هشدار داده است که هر فردی از اجرای این دستور سرپیچی کند، باید فوراً بازداشت شود. او همچنین خواستار ارائه مستقیم گزارش نهایی این هیئت شده است.
این دستور در حالی صادر شده که در ماههای اخیر چندین ولسوالی بدخشان شاهد اعتراضات و درگیری میان طالبان و ساکنان محلی بوده است. این درگیریها به کشته و زخمی شدن شماری از غیرنظامیان انجامیده است.
اعتراضها در ابتدا در واکنش به برخوردهای طالبان، اخاذی و تخریب مزارع خشخاش شکل گرفت، اما به گفته ناظران، ریشه اصلی تنشها به اختلاف بر سر کنترول معادن و منابع طبیعی بدخشان بازمیگردد.
در پی افزایش تنشها، طالبان نیروهای بیشتری را به این ولایت اعزام کردهاند.
منابع محلی میگویند روند بازداشت برخی مقامها و فرماندهان طالبان نیز آغاز شده است. در حال حاضر، موسی کاکه، از فرماندهان محلی طالبان، اسلامالدین، مدیر پیشین معادن ولسوالی شکی، در بازداشت به سر میبرند.
پیش از این نیز ولسوال طالبان در ارگو بازداشت شده بود، اما گزارشها حاکی است که او اخیراً آزاد شده است.
برخی کارشناسان معتقدند دستور تازه هبتالله و تهدید مقامها به بازداشت و مصادره داراییها میتواند نشانه آغاز مرحله جدیدی از تصفیههای درونگروهی در بدخشان باشد.
