روسیه بار دیگر خواهان آزادسازی دارایی‌های افغانستان شد

براساس این گزارش که روز جمعه، پنجم سرطان منتشر شد، افغانستان که تا سال ۲۰۲۲ حدود ۸۰ درصد تریاک غیرقانونی جهان را تولید می‌کرد، پس از اجرای ممنوعیت کشت خشخاش از سوی طالبان با سقوط ۹۵ درصدی تولید تریاک روبه‌رو شده است.

سطح زیر کشت خشخاش از حدود ۲۳۲ هزار هکتار در سال ۲۰۲۲ به ۱۰ هزار و ۲۰۰ هکتار در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته و تولید تریاک نیز از ۶ هزار و ۲۰۰ تن به حدود ۲۹۶ تن رسیده است.

با این حال، سازمان ملل گفته است که ذخایر موجود تریاک در افغانستان تا پایان سال ۲۰۲۶ دوام خواهد کرد.

هروئین دیگر تنها ماده غالب بازار نیست

سازمان ملل می‌گوید سلطه یک‌صد ساله هروئین بر بازار جهانی مواد افیونی اکنون با چالش روبه‌رو شده است.

بر اساس گزارش، دو تحول همزمان در حال تغییر بازار جهانی مواد افیونی هستند: کاهش شدید تولید تریاک در افغانستان و گسترش مواد افیونی مصنوعی قوی مانند فنتانیل و نیتازین‌ها.

گزارش می‌گوید این دو روند در کنار هم، بازارهای جهانی مواد افیونی را به سمت یک تغییر بنیادین سوق داده‌اند.

قاچاقچیان به دنبال جایگزین هروئین هستند

سازمان ملل هشدار می‌دهد که کاهش عرضه هروئین، قاچاقچیان را به جست‌وجوی جایگزین‌های جدید واداشته است.

در گزارش آمده است که اختلال واقعی یا حتی تصور اختلال در عرضه هروئین می‌تواند قاچاقچیان را به سوی مواد افیونی مصنوعی، از جمله فنتانیل‌ها، نیتازین‌ها و دیگر مواد جدید سوق دهد.

به گفته این نهاد، این مواد ارزان‌تر، قوی‌تر و تولید آن‌ها آسان‌تر از هروئین است و به کشت خشخاش نیاز ندارد.

سازمان ملل تأکید می‌کند که این روند می‌تواند بازار جهانی مواد افیونی را از مواد گیاهی به سوی مواد مصنوعی تغییر دهد.

ذخایر افغانستان هنوز به طور کامل پایان نیافته است

با وجود سقوط تولید، سازمان ملل می‌گوید ذخایر تریاک باقی‌مانده در افغانستان هنوز به طور کامل مصرف نشده است.

برآوردهای این نهاد نشان می‌دهد که این ذخایر احتمالاً تا پایان سال ۲۰۲۶ دوام خواهد آورد.

گزارش می‌افزاید که ادامه کشفیات هروئین و تریاک در افغانستان و کشورهای اطراف آن، عمدتاً ناشی از همین ذخایر است.

با این حال، حجم کشفیات نسبت به سال‌های پیش از ممنوعیت کاهش یافته و نشانه‌های کاهش عرضه در بازارهای جهانی دیده می‌شود.

قیمت هروئین افزایش یافته است

سازمان ملل می‌گوید کاهش عرضه هروئین باعث افزایش قیمت آن در بازارهای مصرف شده است.

در ۱۲ بازار اصلی مقصد هروئین افغانستان، قیمت هر گرم خالص هروئین در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ تقریباً دو برابر شد و از حدود ۲۵۰ دالر به نزدیک ۵۰۰ دالر رسید.

همزمان، خلوص هروئین نیز کاهش یافته است؛ موضوعی که از فشار بر عرضه حکایت دارد.

هیچ کشوری جای افغانستان را نگرفته است

گزارش تأکید می‌کند که تاکنون هیچ کشور دیگری نتوانسته کاهش تولید افغانستان را جبران کند.

اگرچه میانمار از سال ۲۰۲۳ به بزرگ‌ترین تولیدکننده تریاک جهان تبدیل شده و تولید آن به بیش از هزار تن رسیده است، اما سازمان ملل می‌گوید این افزایش ناشی از درگیری‌های داخلی آن کشور بوده و ارتباطی با کاهش تولید افغانستان ندارد.

همچنین در مکسیکو و لائوس نیز افزایش چشمگیری در تولید مشاهده نشده است.

نشانه‌هایی از انتقال کشت خشخاش به منطقه

سازمان ملل از نشانه‌های اولیه انتقال بخشی از کشت خشخاش به کشورهای اطراف افغانستان خبر داده است.

بر اساس گزارش، مساحت مزارع خشخاش نابودشده در هند و پاکستان از ۵ هزار و ۸۶۸ هکتار در سال ۲۰۲۲ به ۱۳ هزار و ۲۰۰ هکتار در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است.

با این حال، سازمان ملل می‌گوید حتی در صورت افزایش تولید در کشورهای دیگر، جایگزین کردن سریع نقش افغانستان دشوار خواهد بود.

مواد افیونی مصنوعی در حال گسترش‌ است

گزارش نشان می‌دهد که پس از دو سال کاهش، شمار مواد افیونی مصنوعی جدید در بازارهای جهانی بار دیگر افزایش یافته است.

موارد شناسایی این مواد در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ در بیشتر مناطق جهان افزایش داشته، اما رشد آن در اروپا، اقیانوسیه و افریقا چشمگیرتر بوده است.

در امریکای شمالی، جایی که فنتانیل تا حد زیادی جای هروئین را گرفته، تعداد مواد افیونی مصنوعی جدید شناسایی‌شده در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۰ درصد افزایش یافت.

این رقم در اروپا بیش از ۸۰ درصد و در اقیانوسیه حدود ۱۵۰ درصد افزایش داشت.

افزایش جهانی مصرف مواد مخدر

گزارش جهانی مواد مخدر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که مصرف مواد مخدر در جهان همچنان در حال افزایش است. در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۳۱ میلیون نفر از مواد مخدر استفاده کرده‌اند که نسبت به یک دهه پیش ۳۴ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

کانابیس با ۲۵۶ میلیون مصرف‌کننده همچنان پرمصرف‌ترین ماده مخدر جهان است. همچنین حدود ۶۳ میلیون نفر از مواد افیونی، ۳۲ میلیون نفر از آمفتامین‌ها و ۲۵ میلیون نفر از کوکائین استفاده کرده‌اند.

سازمان ملل می‌گوید تولید جهانی کوکائین به رکورد جدیدی رسیده و از چهار هزار تن فراتر رفته است. در عین حال، بازار مواد مخدر مصنوعی نیز به سرعت در حال گسترش است.

در سال ۲۰۲۴ تعداد مواد روانگردان جدید شناسایی‌شده در جهان به ۷۵۵ نوع رسید که بالاترین رقم ثبت‌شده تاکنون است.

بر اساس این گزارش، حدود ۶۳ میلیون نفر در جهان با اختلالات ناشی از مصرف مواد مخدر زندگی می‌کنند، اما تنها یک نفر از هر ۱۲ نفر به خدمات درمانی دسترسی دارد.

سازمان ملل نتیجه‌گیری کرده است که کاهش تولید تریاک در افغانستان، رشد مواد مخدر مصنوعی، افزایش تولید کوکائین و تغییر مسیرهای قاچاق، در حال بازسازی ساختار بازار جهانی مواد مخدر هستند.

وزارت بهداشت قزاقستان روز پنجشنبه چهارم سرطان نوشت این تیم شامل متخصصان ارشد در زمینه‌های ارتوپدی، تروماتولوژی (آسیب‌شناسی استخوان و مفاصل)، کاردیولوژی (قلب و عروق)، اطفال، جراحی عمومی، اورولوژی، پولمونولوژی (بیماری‌های ریوی) و اپیدمیولوژی است.

100%

بر اساس جزئیات، تمرکز اصلی این ماموریت بر روی بیمارانی است که از عوارض شدید ناشی از جراحات و همچنین ناهنجاری‌های مادرزادی سیستم حرکتی رنج می‌برند.

گفته شده متخصصان ارتوپد این تیم روزانه تا ۴۰ بیمار را ویزیت کرده و پیچیده‌ترین کیس‌های درمانی را برای جراحی انتخاب می‌کنند. آن‌ها هر روز بین ۳ تا ۴ عمل جراحی ترمیم و بازسازی انجام می‌دهند که به بیماران کمک می‌کند توانایی‌های حرکتی خود را بازیابند.

وزارت بهداشت قزاقستان یادآور شد که این دومین ماموریت بزرگ آن‌ها پس از زلزله ویرانگر اواخر سال گذشته در افغانستان است.

این وزارتخانه همچنین خاطرنشان کرد که همزمان با اعزام این هیئت پزشکی، یک محموله بزرگ از کمک‌های بشردوستانه قزاقستان به وزن مجموع ۳۱۸.۸ تُن نیز به افغانستان منتقل و تحویل داده شده است.

ممنوعیت کشت خشخاش زارعان را به کوچ واداشته است. رفیع‌الله اهل ولسوالی باغران هلمند است که اکنون در منطقه «آتن جلو» در ولسوالی ارگوی بدخشان خشخاش کشت می‌کند. او می‌گوید پس از ممنوعیت کشت خشخاش در هلمند، زمین‌های بسیاری بایر شدند یا به باغ‌های انار و زردآلو تبدیل شدند و او ناچار شد محل زندگی و کار خود را تغییر دهد.

رفیع‌الله که به‌تازگی فارسی را دست‌وپا شکسته آموخته است، به افغانستان اینترنشنال گفت: «سال اول که خشخاش منع شد، همراه دو برادرم در یکی از دره‌های باغران خشخاش کشت کردیم.» اما، به گفته او، طالبان از کشت آنان باخبر شدند و زمانی که بوته‌های خشخاش به گل نشست، حدود ۱۰ جریب زمین را تخریب کردند.

رفیع‌الله می‌گوید پس از آن در لشکرگاه با افرادی که در قاچاق مواد مخدر فعالیت داشتند دیدار کرد. به گفته او، آنان پیشنهاد کردند برای ادامه کشت خشخاش به ولسوالی ارگوی بدخشان برود. او اکنون مانند بسیاری از کشاورزان مهاجر، زمین را در این ولسوالی اجاره کرده و به کشت خشخاش مشغول است.

100%

کوچ کشاورزان از جنوب به شمال

یک کشاورز اهل قندهار که او نیز به ارگو رفته است، می‌گوید شماری از کشاورزان باتجربه هلمند و قندهار از سوی شرکت‌هایی که در قندوز، تخار و بدخشان زمین اجاره کرده‌اند، به این ولایت‌ها منتقل شده‌اند.

او گفت این کشاورزان با دستمزد اندک کار می‌کنند و بخش عمده وقت خود را در مزارع خشخاش می‌گذرانند.

رفیع‌الله می‌گوید حتی در بدخشان نیز از عملیات طالبان برای تخریب مزارع خشخاش در امان نمانده است.

در ۱۹ ثور کشاورزان منطقه آتن جلو در ولسوالی ارگو در اعتراض به تخریب مزارع خشخاش از سوی طالبان تظاهرات کردند. این اعتراض‌ها به درگیری انجامید و دو نفر کشته شدند. مقام‌های طالبان در ارگو، معترضان را «شورشی» خواندند.

رفیع‌الله می‌گوید هم‌زمان با انتقال بخشی از کشت خشخاش به شمال، برخی شبکه‌های قاچاق نیز فعالیت خود را به این مناطق منتقل کرده‌اند.

به گفته او، شماری از قاچاقچیان هلمند و بدخشان کارخانه‌های تولید مواد مخدر را در ولسوالی‌های وردوج، درواز و یاوان ایجاد کرده‌اند و تریاک تولیدشده در ارگو برای فرآوری به این ولسوالی‌ها منتقل می‌شود.

او همچنین مدعی است که برخی مقام‌های محلی طالبان همراه با شبکه‌های قاچاق مواد مخدر در بدخشان، هلمند و قندهار، کشت خشخاش و انتقال تریاک را مدیریت می‌کنند.

منابع محلی نیز می‌گویند برخی کشاورزان بومی ترجیح می‌دهند کشاورزان قندهاری را برای کار در مزارع خشخاش استخدام کنند. به گفته این منابع، حضور آنان گاهی باعث می‌شود مزارع از تخریب کامل توسط نیروهای طالبان در امان بماند.

آمارها چه می‌گویند؟

افغانستان بیش از دو دهه بزرگ‌ترین تولیدکننده تریاک غیرقانونی جهان بود. اما پس از ممنوعیت کشت خشخاش از سوی طالبان در سال ۲۰۲۲، آمارهای دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل از کاهش چشمگیر زمین زیر کشت و تولید تریاک در این کشور حکایت دارد.

بر اساس گزارش این نهاد، در سال ۲۰۲۲ حدود ۲۳۲ هزار هکتار زمین در افغانستان زیر کشت خشخاش بود و تولید تریاک به حدود ۶۲۰۰ تن می‌رسید. افغانستان در آن سال نزدیک به ۸۰ درصد تریاک غیرقانونی جهان را تولید می‌کرد.

گزارش سال ۲۰۲۵ سازمان ملل نشان می‌دهد سطح زیر کشت خشخاش به حدود ۱۰ هزار و ۲۰۰ هکتار و تولید تریاک به ۲۹۶ تن کاهش یافته است.

با این حال، منابع محلی و کشاورزانی که با افغانستان اینترنشنال گفت‌وگو کرده‌اند، می‌گویند کاهش کشت به معنای توقف کامل تولید خشخاش نیست. به گفته آنان، بخشی از کشت به مناطق دورافتاده شمال و شمال‌شرق افغانستان، به‌ویژه بدخشان، تخار و قندوز، منتقل شده است.

نبود معیشت جایگزین

بسیاری از کشاورزان می‌گویند پس از ممنوعیت کشت خشخاش، با کاهش درآمد و بیکاری روبه‌رو شده‌اند.

برخی زمین‌های خود را به کشت هنگ، انار یا زردآلو اختصاص داده‌اند، اما به گفته آنان، سود این محصولات با درآمد خشخاش قابل مقایسه نیست. شماری از کشاورزان نیز به همین دلیل برای ادامه کشت به ولایت‌های شمالی مهاجرت کرده‌اند.

یکی از کشاورزان به افغانستان اینترنشنال گفت: «برای بسیاری از خانواده‌ها، خشخاش هنوز هم تنها محصولی است که هزینه‌های زندگی را تأمین می‌کند.»

100%

چرا کشت به شمال منتقل شده است؟

ابراهیم ازهر، معین پیشین وزارت مبارزه با مواد مخدر در دولت پیشین افغانستان، می‌گوید فشار طالبان بر کشاورزان در ولایت‌های جنوبی، شرایط جغرافیایی مناسب مناطق شمالی و شمال‌شرقی، دورافتاده بودن این مناطق، نبود فرصت‌های معیشتی و فعالیت شبکه‌های قاچاق، از مهم‌ترین دلایل این جابه‌جایی است.

ازهر می‌گوید شبکه‌های قاچاق همواره تلاش می‌کنند تولید مواد مخدر را حفظ کنند و هرگاه فشار در یک منطقه افزایش یابد، فعالیت خود را به مناطق دیگر منتقل می‌کنند.

سلامت عظیمی، وزیر پیشین مبارزه با مواد مخدر، نیز می‌گوید کاهش تولید تریاک واقعی است، اما در همه مناطق افغانستان به یک اندازه رخ نداده است.

او به افغانستان اینترنشنال گفت: «در برخی مناطق، کشت خشخاش به‌صورت پنهانی ادامه دارد و در برخی دیگر امکان بازگشت آن وجود دارد. بنابراین کاهش تولید واقعی است، اما نمی‌توان آن را کامل و پایدار دانست.»

به گفته عظیمی، نبود معیشت جایگزین، فقر، درآمد پایین کشاورزان، سود بالای تریاک و فعالیت شبکه‌های قاچاق، همچنان انگیزه کشت خشخاش را حفظ کرده است.

در همین حال، سازمان ملل می‌گوید هم‌زمان با کاهش تولید تریاک در افغانستان، بازار جهانی مواد مخدر به‌تدریج به سمت مواد مخدر مصنوعی، از جمله مت‌آمفتامین، در حال حرکت است. افغانستان نیز به جای تریاک به تولید موادمخدر مصنوعی روی آورده است.

مواد مخدر تولیدشده در افغانستان عمدتاً از دو مسیر به بازارهای جهانی منتقل می‌شود؛ مسیر غربی از طریق ایران و ترکیه به اروپا و مسیر شمالی از طریق تاجیکستان، اوزبیکستان و ترکمنستان به روسیه و اروپا.

آقای اندیشه روز پنجشنبه، ۴ سرطان، در اکس نوشت که او در نشست روز چهارشنبه شورای حقوق بشر، درباره سرکوب تجمعات مسالمت‌آمیز در افغانستان و برخورد طالبان با معترضان، از جمله در اعتراض‌های اخیر هرات، سخن گفته است.

او در این نشست گفت شهروندانی که می‌خواهند از حق تجمع مسالمت‌آمیز استفاده کنند، با خطر بازداشت و آزار رو به رو می‌شوند.

اندیشه همچنین گفت فناوری در افغانستان به ابزاری برای کنترول شهروندان تبدیل شده است. به گفته او، روزنامه‌نگاران و فعالان رسانه‌ای با نظارت، ارعاب و اقدامات تلافی‌جویانه روبه‌رو هستند و این فشارها حتی خانواده‌های آنان را نیز در بر می‌گیرد.

او افزود نمایندگی افغانستان در ژنو تأکید کرده است که نقض حق تجمع، آزادی تشکل و آزادی بیان، ناقض تعهدات ملی و بین‌المللی افغانستان است و باید از مجاری حقوقی پیگیری شود.

گوراو یاداو، رئیس پولیس ایالت پنجاب، گفت مأموران در این عملیات ۱۰ قبضه سلاح غیرقانونی، حدود ۵ کیلوگرام هروئین، حدود سه میلیون روپیه هندی مرتبط با فعالیت‌های حواله‌ای و یک موتورسایکل را کشف و ضبط کردند.

به گفته پولیس، تحقیقات اولیه نشان می‌دهد اعضای این شبکه با گردانندگان مستقر در خارج از هند در ارتباط بودند و فعالیت‌های خود را از طریق شبکه‌های اجتماعی هماهنگ می‌کردند.

پولیس هویت شهروند افغان بازداشت‌شده را جگجیت سینگ، مشهور به «جاگی»، ۴۰ ساله اعلام کرده است. به گفته پولیس، او اصالتاً اهل جلال‌آباد افغانستان است و در منطقه تیلاک‌ناگار دهلی‌نو زندگی می‌کرد. پنج متهم دیگر این پرونده نیز بین ۲۱ تا ۲۶ سال سن دارند و اهل مناطق مختلف ایالت پنجاب هستند.

در میان سلاح‌های کشف‌شده از این شبکه، یک قبضه مسلسل دستی «اوزی» ۹ میلی‌متری، یک مسلسل دستی دیگر، چهار قبضه تپانچه «گلاک»، یک قبضه تپانچه «زیگانا اسپورت» و چندین تپانچه نیمه‌خودکار دیگر وجود دارد.

گورپریت سینگ بهولار، کمیسار پولیس امریتسار، گفت مأموران ابتدا بر اساس اطلاعات استخباراتی چند متهم را همراه با ۲۲۰ گرم هروئین بازداشت کردند. به گفته او، اعتراف‌های این افراد به کشف ۴.۸ کیلوگرم هروئین دیگر و شناسایی سایر اعضای شبکه منجر شد.

پولیس اعلام کرد جگجیت سینگ در انتقال پول‌های حاصل از فعالیت این شبکه از طریق سیستم حواله نقش کلیدی داشته است. به گفته مقام‌های امنیتی، تحقیقات برای شناسایی دیگر اعضای شبکه و ارتباطات خارجی آن ادامه دارد.

پولیس همچنین اعلام کرد جگجیت سینگ سابقه کیفری دارد و پیش از این نیز پرونده‌هایی علیه او ثبت شده است. در ارتباط با این پرونده، بر اساس قوانین مبارزه با مواد مخدر و جرایم مرتبط، پرونده‌ای قضایی گشوده شده است.