همزمان با بینتیجه ماندن گفتوگوها میان هیئت طالبان و جمعهخان فاتح، محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، به ولایت بدخشان سفر کرده و از شماری از ولسوالیهای مرزی این ولایت دیدن کرده است.
وزارت دفاع طالبان روز یکشنبه، ۱۴ سرطان، با انتشار تصاویری اعلام کرد که یعقوب مجاهد از ولسوالیهای زیباک، اشکاشم، کران و منجان دیدن کرده و وضعیت نیروهای طالبان را در مناطق مرزی با پاکستان، چین و تاجیکستان را بررسی کرده است.
در همین حال، منابع روز یکشنبه از بدخشان به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که بخشی از کاروان نظامی تازهنفس طالبان در مرکز ولسوالی نسی - پایگاه اصلی جمعه خان فاتح، فرمانده ناراضی این گروه - مستقر شدهاند.
به نقل از منابع، فاتح از نیروهای خود خواسته جلوی ورود نیروهای طالبان را نگیرند و از شروع درگیری خودداری کنند. نیروهای فاتح در قرارگاههای نظامی محلی خود در مناطق قوغذ، زغر، شاخ دره، وجم بالا و پایین حضور دارند.
سفر وزیر دفاع طالبان در حالی انجام میشود که منابع محلی به افغانستان اینترنشنال گفتهاند گفتوگوهای هیئت طالبان با جمعهخان فاتح، فرمانده محلی این گروه در بدخشان، تاکنون به نتیجه نرسیده است.
به گفته منابع، طالبان همزمان روند جذب نیروهای جدید، بهویژه از میان اسماعیلیان، را در مناطق مرزی بدخشان آغاز کرده است.
اختلاف میان جمعهخان فاتح و رهبری طالبان در هفتههای اخیر، همزمان با اجرای فرمان رهبر طالبان برای جلوگیری از استخراج غیرقانونی معادن در شمالشرق افغانستان، شدت گرفته است.
منابع میگویند این فرمان منابع اقتصادی وابسته به جمعهخان فاتح را هدف قرار داده و به یکی از محورهای اصلی تنش میان دو طرف تبدیل شده است. همچنین پس از آنکه جمعهخان فاتح معاونت والی زابل را ترک کرد و انتصاب به سمت دیگری را نپذیرفت، گزارشهایی درباره تلاش طالبان برای خلع سلاح نیروهای وفادار به او منتشر شد؛ ادعایی که او در یک فایل صوتی آن را رد کرده است.
در روزهای اخیر نیز ویدیوهایی از حرکت کاروانهای نظامی طالبان به سمت منطقه درواز در بدخشان منتشر شده است؛ اما مقامهای طالبان درباره مأموریت این نیروها توضیحی ندادهاند.
به گفته منابع، جمعهخان فاتح با وجود تأکید بر اینکه آغازگر درگیری نخواهد بود، پاسگاههای بازرسی شبانهروزی را در مناطق تحت کنترول خود ایجاد کرده است. همزمان، طالبان صدها نیروی ویژه را از پنجشیر و دیگر ولایتها به بدخشان اعزام کرده و کمربندهای امنیتی متعددی در مسیر منطقه دروازها ایجاد کرده است.
منابع همچنین میگویند طالبان روند خلع سلاح نیروهای محلی را تشدید کرده و سلاح نیروهایی را که عضو قطعات رسمی این گروه نیستند، جمعآوری میکند.
بر اساس آخرین اطلاعات، جمعهخان فاتح اکنون در ولسوالی نسی و در کنار نیروهای محلی وفادار به خود حضور دارد.
تنش با پاکستان
وزیر دفاع طالبان در حالی از مناطق مرزی بدخشان با پاکستان دیدار میکند که روابط اسلامآباد و طالبان در هشت ماه گذشته بهشدت پرتنش بوده است. در این مدت، دو طرف چندین بار در امتداد مرز با یکدیگر درگیر شدهاند و این تنشها به حملات پهپادی، توپخانهای و هوایی نیز کشیده شده است.
در تازهترین مورد، ارتش پاکستان در ۸ سرطان ۱۴۰۵ حملاتی مرگباری را به ولایتهای پکتیا، پکتیکا و کنر انجام داد. طالبان نیز در واکنش به این حملات، چندین پهپاد را به سمت خاک پاکستان پرتاب کرد. ارتش پاکستان ورود این پهپادها به حریم هوایی این کشور را تأیید کرد، اما اعلام کرد که همه آنها رهگیری و منهدم شدهاند و این حملات هیچگونه تلفات جانی یا خسارت مالی بر جای نگذاشته است.
ولایت بدخشان افغانستان حدود ۲۴۶ کیلومتر مرز مشترک با پاکستان دارد. این مرز در امتداد ولسوالی واخان و مناطق کوهستانی شمال پاکستان، از جمله منطقه گیلگت-بلتستان، امتداد یافته و از نظر امنیتی و راهبردی از مهمترین مناطق مرزی افغانستان به شمار میرود.
سازمان حقوق بشری ههنگاو روز شنبه ۱۳ سرطان گزارش داد که این اعدامها در طی ماه جون ۲۰۲۶ اجرا شدهاند.
ههنگاو اشاره کرد که این آمار در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، دستکم ۱۰ درصد افزایش داشته است.
بر اساس این گزارش، در میان اعدامشدگان، حکم اعدام پنج زندانی سیاسی نیز در زندانهای ایران اجرا شده است.
ههنگاو گفته است که هویت تمامی ۱۰۹ زندانی اعدامشده برای این نهاد احراز شده، اما جزئیات مربوط به هویت و اتهام پنج شهروند افغانستان را منتشر نکرده است.
به گفته این سازمان، مقامهای ایرانی تنها هفت مورد از مجموع ۱۰۹ اعدام را بهصورت رسمی اعلام کردهاند و ۱۲ زندانی نیز بدون اطلاع خانواده و بدون برخورداری از آخرین ملاقات اعدام شدهاند.
بر بنیاد این گزارش، بیشترین اعدامها مربوط به زندانیان متهم به «قتل عمد» با ۵۴ مورد بوده و پس از آن، متهمان جرایم مرتبط با مواد مخدر با ۴۴ مورد قرار دارند.
این گزارش در حالی منتشر میشود که روز گذشته نیز ایران سه شهروند افغانستان را اعدام کرد.
سازمان حقوق بشر ایران روز شنبه گزارش داد که جمهوری اسلامی دستکم سه زندانی افغان را در زندانهای یزد و شیراز اعدام کرده است. هویت این زندانیان افغان، نورجلال مجاهد، میرویس خلیلزادی و ابراهیم احمدشاهی اعلام شده است.
بر بنیاد گزارش سازمانهای حقوق بشری، پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، شمار اعدام شهروندان افغان در ایران بهطور چشمگیری افزایش یافته است. پیشتر سازمان حقوق بشر ایران، مستقر در ناروی، اعلام کرده بود که جمهوری اسلامی در سال ۲۰۲۵ میلادی دستکم ۸۴ شهروند افغانستان را اعدام کرده است.
همزمان، مقامهای ایرانی در ماههای اخیر دستکم ۷۳۵ زندانی افغان را در سه مرحله به طالبان تحویل دادهاند.
با وجود حضور میلیونها مهاجر افغان در ایران، آمار رسمی از شمار زندانیان افغان منتشر نمیشود. با این حال، طالبان هر از گاهی از انتقال گروهی از این زندانیان به افغانستان خبر میدهد.
معین پیشین وزارت سرحدات و قبایل، روز شنبه، ۱۳ سرطان، در صفحه فیسبوک خود نوشت که ایران پس از جنگ با امریکا نیز از سیاست «تکیه بر نیروهای نیابتی» فاصله نگرفته و در تلاش است ابتکار حمایت از مخالفان طالبان را از پاکستان به تهران منتقل کند.
او مدعی شد که با کاهش نفوذ نیروهای نیابتی ایران در سوریه و لبنان، تهران ممکن است در پی ایفای نقش پررنگتر در حمایت از گروههای مخالف طالبان باشد.
محمدآصف ننگ احتمال دیگری را نیز مطرح کرد و گفت که گروههای مخالف طالبان، در شرایطی که قدرتهای بزرگ برنامه مشخصی برای افغانستان ندارند، در جستوجوی حامیان جدید در منطقه هستند.
این مقام پیشین افغان، ادامه انزوای افغانستان را به زیان منافع ملی دانست و گفت: «این انزوا به معنای گسستن روابط، از دست دادن منافع مشترک و محروم شدن از حمایتهای متقابل است.»
پیشتر جمهوری اسلامی ایران از طالبان و مخالفان این گروه برای شرکت در مراسم تشییع علی خامنهای، رهبر پیشین این کشور، در تهران دعوت کرده بود. احمد مسعود و محمد محقق این دعوت را پذیرفتند و در این مراسم رسما حضور یافتند.
آقای ننگ از رویکرد ایران در تعامل با مخالفان طالبان انتقاد کرد و پرسید: «اگر دولت پیشین افغانستان از مخالفان جمهوری اسلامی ایران به همین شکل میزبانی میکرد، واکنش تهران چه میبود؟»
دعوت همزمان تهران از طالبان و مخالفان آن واکنشهای گسترده داشته است. برخیها احتمال گفتوگوی دو طرف در حاشیه این مراسم را مطرح کردهاند. موضوعی که از سوی سخنگوی شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان رد شده است.
