سازمان حمایت از رسانههای افغانستان میگوید رسانهها و خبرنگاران در افغانستان با بحران «چندلایه، سازمانیافته و فراگیر» در حاکمیت طالبان روبهرو اند. بهگفته این سازمان، بازداشت و خشونت فیزیکی علیه خبرنگاران و مداخلات طالبان در امور رسانهها در یک ماه اخیر تشدید شده است.
سازمان حمایت از رسانههای افغانستان (امسو) روز یکشنبه، ۲۱ سرطان، با نشر گزارشی تحلیلی با عنوان «زیر سایه ترس و سانسور» گفت که یافتههای آن بر اساس اطلاعات گردآوریشده از بخشهای مختلف افغانستان در فاصله ۲۰ جوزا تا ۱۹ سرطان سال جاری تهیه شده است.
امسو در این گزارش وضعیت رسانههای افغانستان را در چهار محور امنیتی و فیزیکی، اداری و حرفهای، فناوری و ایدیولوژیک بررسی کرده است.
بر اساس این گزارش، خبرنگاران در این مدت با بازداشتهای خودسرانه، بدرفتاری، لتوکوب و تهدیدهای امنیتی روبهرو بودهاند.
امسو میگوید شماری از خبرنگاران پس از پوشش رویدادهای رسمی از سوی نهادهای استخباراتی طالبان بازداشت شدهاند. به گفته این سازمان، برخی دیگر نیز به دلیل اختلافات روزمره، از جمله بر سر هزینه حملونقل، بازداشت و لتوکوب شدهاند.
به گفته امسو، خبرنگاران بازداشتشده پس از آزادی نیز تحت فشار قرار گرفتهاند تا درباره آنچه در دوران بازداشت بر آنان گذشته، سکوت کنند و از ثبت شکایت یا اطلاعرسانی خودداری کنند. این سازمان میگوید چنین وضعیتی فضای ترس و خودسانسوری را در میان خبرنگاران تشدید کرده است.
در بخش دیگری از گزارش، امسو از عملکرد سخنگویان طالبان در ارائه اطلاعات انتقاد کرده و گفته است بسیاری از آنان به جای انتشار اطلاعات از مجاری رسمی و در ساعات اداری، خبرها را در ساعات پایانی شب یا از طریق صفحات شخصی خود در شبکههای اجتماعی منتشر میکنند.
به باور این سازمان، این رویه دسترسی رسانهها به اطلاعات را دشوار کرده و در برخی موارد به اختلافات اداری و حتی کسر حقوق خبرنگاران انجامیده است.
امسو همچنین از افزایش مداخله وزارت امر به معروف طالبان در فعالیت رسانهها خبر داده است. بر اساس این گزارش، برخی رسانههای رادیویی درباره دریافت تماس تلفنی و پخش صدای دختران هشدار دریافت کردهاند و بازرسیهای مأموران این وزارت از دفاتر رسانهها همچنان ادامه دارد.
این سازمان همچنین از ادامه فشار بر خبرنگاران برای گذاشتن ریش و تغییر ظاهر مطابق دستور طالبان خبر داده است.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که طالبان به خبرنگاران هشدار داده است که از انتشار مطالب مربوط به مشکلات اقتصادی، افزایش بهای سوخت، اختلافات مقامهای طالبان و جزئیات رویدادهای امنیتی در رسانهها و شبکههای اجتماعی خودداری کنند.
به گفته امسو، در برخی موارد خبرنگاران به دلیل انتشار چنین مطالبی به بازداشت و توقیف تهدید شدهاند.
این سازمان ممنوعیت استفاده از تلفنهای هوشمند در شماری از ادارههای دولتی را نیز از موانع جدی فعالیت رسانهها دانسته و گفته است این محدودیت دسترسی خبرنگاران به اطلاعات، ارتباط با سخنگویان و انجام مصاحبههای تصویری را با اختلال جدی روبهرو کرده است.
امسو در جمعبندی گزارش خود تأکید کرده است که رسانههای افغانستان با بحرانی «عمیق، فراگیر و چندبعدی» روبهرو هستند.
به باور این سازمان، محدود شدن آزادی بیان، کاهش نظاممند دسترسی به اطلاعات، افزایش فشارهای امنیتی، اقتصادی و روانی بر خبرنگاران و تشدید سانسور، آینده رسانههای افغانستان را با تهدیدی جدی روبهرو کرده و خطر حذف تدریجی خبرنگاران و نیروهای حرفهای را افزایش داده است.
او در حاشیه نهمین کنفرانس وزیران سازمان همکاری اسلامی درباره زنان در اسلامآباد گفت که تضمین این حقوق کاملاً با آموزههای اسلام سازگار است.
نهمین کنفرانس وزیران سازمان همکاری اسلامی درباره زنان روز یکشنبه در اسلامآباد آغاز شد. در این نشست مقامها و نمایندگان کشورهای عضو راههای تقویت جایگاه زنان در جوامع اسلامی را بررسی میکنند.
با این حال حکومت طالبان در پاسخ به دعوت برگزارکنندگان هیچ زن افغان را برای حضور در این نشست معرفی نکرد.
اسحاق دار با تأکید بر نقش زنان در توسعه کشورها گفت: «ملتها با پیشرفت زنان خود ساخته میشوند.»
او همچنین برابری زنان و مشارکت کامل آنان را از پایههای توسعه و ثبات دانست و افزود: «سرمایهگذاری بر زنان، سرمایهگذاری هوشمندانه برای کل یک ملت است.»
طالبان پس از بازگشت به قدرت در اسد ۱۴۰۰، با وضع محدودیتهای گسترده، حقوق اساسی و آزادیهای زنان و دختران افغان را به طور نظاممند سلب کرده است.
شماری از نهادهای حقوق بشری و مدافعان حقوق زنان این سیاستها را مصداق «آپارتاید جنسیتی» دانستهاند.
دختران از آموزش بالاتر از صنف ششم محروم هستند. زنان اجازه تحصیل در دانشگاهها را ندارند و از کار در ادارههای دولتی، نهادهای غیردولتی و سازمانهای بینالمللی منع شدهاند. طالبان همچنین محدودیتهایی بر سفر، حضور در اماکن عمومی و فعالیتهای اجتماعی زنان وضع کرده است.
این محدودیتها با انتقاد گسترده سازمان ملل، کشورهای اسلامی و جامعه جهانی روبهرو شده است. بسیاری از دولتها و نهادهای بینالمللی بهبود وضعیت حقوق زنان و دختران را یکی از پیششرطهای تعامل با طالبان دانستهاند. با این حال طالبان تاکنون از تغییر سیاستهای خود خودداری کرده و این محدودیتها را اجرای «شریعت اسلامی» خوانده است.
تاکنون هیچ یک از اعضای سازمان همکاری اسلامی اداره طالبان را به رسمیت نمیشناسند. با این حال، منابع گفتند این سازمان از اداره طالبان نیز خواسته بود یک نماینده زن به نشست اسلام آباد بفرست. در اداره طالبان اما هیچ مقام زنی حضور نداشت که در این نشست شرکت کند.
این نخستینبار نیست که یک سازمان که افغانستان عضویت آن را دارد، در نشست رسمی خود پرچم ملی افغانستان را در میان پرچمهای سایر کشورها میگذارد.
بررسی ترکیب هیئتهای کشورهای عضو این سازمان نشان میدهد که در بسیاری از کشورهای اسلامی زنان در رده نخست حکومتداری قرار دارند. در میان شرکتکنندگان زنانی تا سطح معاون رئیسجمهور و وزیران وزارتهای کلیدی در این نشست شرکت کردهاند.
طالبان پس از به قدرت رسیدن در اسد ۱۴۰۰ خورشیدی زنان را از آموزش و اشتغال منع کردند. در حال حاضر شمار اندکی از زنان صرف در بخشهای ضروری، از جمله، آموزش و بهداشت فعالیت دارند. افغانستان تحت تسلط طالبان تنها کشور در جهان است که زنان را از حق آموزش و اشتغال منع کرده است.
طالبان ادعا دارد که سیاستهای اداره آنها در قبال زنان شرعی و اسلامی است. در حالی که هیچ یک از کشورهای عضو همکاری اسلامی سیاستهای طالبان برای زنان را مطابق با آموزههای دین اسلام نمیداند. سازمان همکاری اسلامی و دیگر سازمانهای بینالمللی در پنچ سال گذشته بارها از طالبان خواسته است به حقوق اساسی زنان افغان احترام بگذارد.
