نهمین کنفرانس وزارتی سازمان همکاری اسلامی درباره زنان در اسلامآباد، پایتخت پاکستان، در حالی آغاز شد که حکومت طالبان در افغانستان، در پاسخ به دعوت برگزارکنندگان، هیچ مقام زن برای شرکت در این نشست معرفی نکرد.
سازمان همکاری اسلامی از حکومت طالبان خواسته بود تا یک مقام زن با صلاحیت را برای حضور در این نشست اعزام کند؛ اما طالبان که پس از بازگشت به قدرت در اسد ۱۴۰۰ تمامی زنان را از پستهای بلند دولتی کنار گذاشتهاند، نماینده زن برای شرکت در این اجلاس ندارند.
این نشست در روزهای یکشنبه و دوشنبه ۲۱ و ۲۲ سرطان با میزبانی وزارت حقوق بشر پاکستان در اسلامآباد برگزار میشود. حدود ۱۹۰ نماینده از ۵۷ کشور عضو سازمان همکاری اسلامی، شامل وزیران، مقامهای ارشد دولتی، مسئولان نهادهای مرتبط با امور زنان و چهرههای برجسته این حوزه، در این اجلاس شرکت کردهاند.
بررسی ترکیب هیئتهای شرکتکننده نشان میدهد که شماری از کشورهای اسلامی، مقامهای عالیرتبه مسئول سیاستگذاری در حوزه زنان را به این نشست فرستادهاند. ایران و عراق نیز معاونان رئیسجمهور خود در امور زنان و خانواده را به این اجلاس اعزام کردند.
در میان شرکتکنندگان، زهرا بهروزآذر، معاون رئیسجمهور ایران در امور زنان و خانواده، دکتر زینب الملا السلطانی، معاون رئیسجمهور عراق در امور زنان و خانواده، دکتر میمونه بنت خلیل آلخلیل، دبیرکل شورای امور خانواده عربستان سعودی، و امل عمار، رئیس شورای ملی زنان مصر، حضور داشتند.
همچنین از بنگلادش، ابو ظفر محمد زاهد حسین وزیر امور زنان و کودکان، در این نشست شرکت کرد.
از لیبیا، رندا غریب، وزیر دولت در امور زنان، به اسلامآباد رفته است.
به نمایندگی از یمن، دکتر عهد محمد جسوس، وزیر دولت در امور زنان، در اجلاس حضور داشت.
نیجریه با حضور ایمان سلیمان-ابراهیم، وزیر امور زنان، در این کنفرانس شرکت کرد.
از سومالیا، خدیجه مخزومی، وزیر توسعه خانواده و حقوق بشر، در نشست حضور یافت.
از موریتانی، حمودی شیخنا علی، دبیرکل وزارت امور اجتماعی، در این اجلاس شرکت کرد.
همچنین نمایندگانی از جیبوتی و سازمان توسعه زنان سازمان همکاری اسلامی، از جمله سارا اسماعیل الشوره، مدیر اجرایی این سازمان، در این نشست حضور داشتند.
با وجود حضور گسترده مقامهای مسئول امور زنان از کشورهای عضو، هیأت افغانستان تحت کنترل طالبان تا زمان برگزاری نشست، حضور خود را بهطور رسمی تأیید نکرده بود. این در حالی است که پرچم افغانستان در میان پرچمهای کشورهای شرکتکننده در محل برگزاری اجلاس نمایش داده شده بود.
نهمین کنفرانس وزارتی سازمان همکاری اسلامی درباره زنان در اسلامآباد، پایتخت پاکستان، در حالی برگزار شد که حکومت طالبان در افغانستان، در پاسخ به دعوت برگزارکنندگان، هیچ مقام زن برای شرکت در این نشست معرفی نکرد.
تمرکز نشست بر توانمندسازی زنان
موضوع اصلی نهمین کنفرانس وزارتی سازمان همکاری اسلامی درباره زنان، «توانمندسازی اجتماعی، اقتصادی و سیاسی زنان در کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی: چالشها و راه پیشرو» اعلام شده است.
شرکتکنندگان در این نشست درباره راهکارهای افزایش مشارکت زنان در عرصههای اقتصادی، سیاسی و حرفهای، کاهش شکاف دیجیتال میان زنان و مردان و ایجاد فرصتهای بیشتر برای حضور زنان در حوزه فناوری گفتوگو کردند.
از دیگر محورهای بحث، بررسی چالشهای بشردوستانه و وضعیت زنان در مناطق بحرانی بود؛ موضوعی که وضعیت زنان و دختران افغانستان نیز در آن جایگاه ویژهای دارد.
افغانستان؛ جای خالی زنانی که «از همه جا حذف شدهاند»
برگزاری این نشست در شرایطی است که سازمانهای بینالمللی افغانستان را یکی از دشوارترین کشورهای جهان برای زندگی زنان و دختران توصیف کردهاند.
پس از بازگشت طالبان به قدرت، دختران از آموزش بالاتر از صنف ششم و تحصیل دانشگاهی محروم شدهاند. همچنین محدودیتهای گستردهای بر اشتغال زنان، فعالیتهای اجتماعی و حضور آنان در عرصه عمومی اعمال شده است.
شماری از سازمانهای حقوق بشری و فعالان زن، سیاستهای طالبان را مصداق «آپارتاید جنسیتی» توصیف کردهاند؛ اصطلاحی که طالبان آن را رد میکنند.
طالبان میگویند سیاستهای آنان مطابق تفسیرشان از شریعت اسلامی است، اما جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری این محدودیتها را نقض گسترده حقوق اساسی زنان و دختران میدانند.
آیا وضعیت زنان افغانستان در آجندای نشست شامل است؟
بررسی وضعیت زنان افغانستان یکی از موضوعاتی بود که در حاشیه این نشست مورد توجه قرار گرفت.
برنامه دو روزه کنفرانس شامل نشستهای وزارتی، گفتوگوهای سطح بالا، بررسی تجربه کشورهای عضو و تدوین چارچوبهای مشترک برای حمایت از مشارکت زنان است.
روز نخست: افتتاحیه و انتقال ریاست
در روز نخست، مقامهای پاکستانی از جمله نمایندگان وزارت حقوق بشر و وزارت قانون و دادگستری این کشور سخنرانی افتتاحیه داشتند.
همچنین سناتور اعظم نذیر تارر، وزیر فدرال قانون، دادگستری و حقوق بشر پاکستان، ریاست نهمین کنفرانس را از طرف پاکستان بر عهده گرفت.
در این روز، پیشرفت کشورهای عضو در زمینه چارچوبهای حقوق زنان پس از نشست قبلی سازمان همکاری اسلامی در قاهره بررسی شد.
روز دوم: نشستهای عمومی و تصویب چارچوبها
در روز دوم، نشستهای تخصصی با تمرکز بر افزایش حضور زنان در عرصههای سیاسی و حرفهای برگزار شد. درباره ممنوعیت آموزش زنان و دختران افغانستان نیز در روز دوم نشست بحث خواهد شد.
کشورهای عضو تجربهها و سیاستهای ملی خود را درباره توانمندسازی زنان مطرح کردند و در پایان، بیانیه مشترکی درباره اهداف آینده کشورهای عضو صادر شد.
فاصله میان شعارهای منطقهای و وضعیت افغانستان
این نشست در حالی برگزار میشود که بسیاری از کشورهای اسلامی درباره افزایش نقش زنان در جامعه، اقتصاد و سیاست گفتوگو میکنند؛ اما در افغانستان تحت حاکمیت طالبان، زنان از بسیاری از همین عرصهها کنار گذاشته شدهاند.
نبود نماینده زن از سوی طالبان در کنفرانسی که محور اصلی آن توانمندسازی زنان است، بار دیگر شکاف میان سیاستهای طالبان و خواستههای نهادهای بینالمللی درباره مشارکت زنان را برجسته کرده است.
این دیدار در حاشیه نشست سازمان همکاری اسلامی درباره توانمندسازی زنان در اسلامآباد انجام شد. طالبان به این نشست که روز یکشنبه آغاز شد، دعوت نشده است.
سازمان همکاری اسلامی در بیانیهای نوشت که بخیت و العیسی در این دیدار درباره چگونگی کمک به مردم افغانستان برای عبور از چالشهای انسانی و توسعهای گفتوگو کردند.
آنان بر ضرورت هماهنگی بیشتر کشورهای اسلامی و جامعه جهانی برای ادامه کمکهای بشردوستانه و حمایت از مردم افغانستان تأکید کردند.
این دیدار همزمان با برگزاری نهمین کنفرانس وزیران امور زنان سازمان همکاری اسلامی در اسلامآباد انجام شد؛ نشستی دو روزه که با حضور هیئتهایی از ۵۷ کشور عضو برگزار میشود.
محور اصلی این کنفرانس، توانمندسازی اجتماعی، اقتصادی و سیاسی زنان، بررسی چالشهای پیشروی آنان و راههای افزایش مشارکت زنان در کشورهای عضو است.
طبق اجندای رسمی، در این نشست درباره وضعیت زنان افغانستان نیز گفتوگو خواهد شد اما روشن نیست که چه کسانی به نمایندگی از زنان افغان حضور یافتهاند.
افغانستان از اعضای سازمان همکاری اسلامی است، اما هیچ هیئت رسمی از سوی حکومت طالبان در این نشست حضور ندارد. منابع دیپلماتیک میگویند به رسمیت شناخته نشدن حکومت طالبان از سوی کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی، دلیل اصلی عدم حضور این گروه در کنفرانس است.
این نشست در حالی برگزار میشود که طالبان همچنان به اعمال محدودیتهای گسترده علیه زنان و دختران افغانستان ادامه میدهند. ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، محرومیت زنان از دانشگاهها و بسیاری از مشاغل، محدودیت بر رفتوآمد و تشدید اجرای مقررات پوشش، از جمله این محدودیتهاست.
سازمان همکاری اسلامی و بسیاری از کشورهای اسلامی بارها از طالبان خواستهاند که محدودیتها علیه آموزش و کار زنان افغانستان را لغو کنند.
آصف درانی، فرستاده پیشین پاکستان در امور افغانستان یکشنبه، ۲۱ سرطان گفت اسلامآباد با حفظ روابط عادی طالبان و هند مخالفتی ندارد و هر کشور مستقل دارای این حق است.
این دیپلومات پاکستانی گفت که ممکن است اسلامآباد ویژگیهای ایدئولوژیک طالبان، شیوه حکومتداری و اختلافهای دورهای دیپلوماتیک آنها را تحمل کند. با این حال، به گفته او: «تنوع روابط دیپلوماتیک یک موضوع است و مشارکت در یک همپیمانی راهبردی خصمانه موضوعی کاملاً متفاوت.»
او نوشت طالبان باید تصمیم بگیرد که افغانستان روابط منطقهای متعادلی را دنبال میکند، به «نگرانیهای امنیتی مشروع پاکستان» رسیدگی میکند و از تجارت، اتصال و همکاری بهرهمند میشود، یا به عرصهای برای رقابت هند و پاکستان تبدیل میشود.
آقای درانی گفت پاکستان میتواند با یک افغانستان مستقل بهسر کند؛ اما نمیتواند نسبت به افغانستانی که برای محاصره استراتژیک اسلامآباد استفاده میشود، بیتفاوت بماند. او افزود که انتخاب با طالبان افغان است و پیامدهای آن نیز.
در ماههای اخیر همزمان با تیرگی روابط طالبان و اسلامآباد، کابل مناسبات خود را با دهلی نو تقویت کرده است. دستکم چهار وزیر طالبان در چند ماه به هند سفر کردهاند.
فرستاده پیشین پاکستان در حالی از نزدیکی روابط طالبان با هند ابراز نگرانی کرده است که اخیراً وزیر زراعت این گروه در سفر به دهلی نو گفت: «اکنون دوست خوب و قدیمی ما در کنار ماست.» او همچنین خواستار گسترش همکاریهای فنی و اقتصادی دوجانبه شد.
پیش از این، در ماههای گذشته وزیران خارجه، صحت، و تجارت و صنعت طالبان نیز به هند سفر کرده بودند. طالبان در پی افزایش تنش با پاکستان و قطع روابط تجاری با این کشور، روابط سیاسی و اقتصادی با هند را گسترش داده است.
این در حالی است که مقامات پاکستان بارها عاملان حملات مرگبار در این کشور را «گروههای نیابتی و تحت حمایت هند» توصیف کرده است.
او سومین نظامی پیشین در غور است که دستکم در یک ماه گذشته ترور شده است.
به گفته منابع عبدالله رحیمی در زمان حکومت پیشین مدتی مدیر امنیت ملی ولسوالی تیوره بود و سپس در ریاست امنیت ملی غور کار کرد.
او از فرماندهان پیشین جهادی در غور و از افراد نزدیک به محمد ابراهیم ملکزاده، فرمانده سابق جهادی بود.
در ماههای اخیر ترور فرماندهان پیشین جهادی و مقامهای پیشین حکومت در غور افزایش یافته است. افرادی که ترور شدهاند عمدتا چهرههای نزدیک به ابراهیم ملکزاده بودهاند.
روز ۷ سرطان فرمانده پیشین پولیس ولسوالی شهرک ولایت غور در جاده میدانهوایی هرات با شلیک افراد ناشناس کشته شد.
چند روز پیش از این رویداد سراجالدین، افسر پیشین پولیس در ولایت غور و از فرماندهان پیشین جهادی روز ۱۸ جوزا بهدست «افراد ناشناس» در ولسوالی تیوره ولایت غور ترور شد.
او نیز از فرماندهان نزدیک به محمد ابراهیم ملکزاده، والی پیشین غور بود.
منابعی که با افغانستان اینترنشنال صحبت کردند ترور پیهم چهرههای نزدیک به ابراهیم ملکزاده را پرسشبرانگیز میخوانند.
محمد ابراهیم ملکزاده از فرماندهان پیشین جهادی و چهرههای بانفوذ حزب جمعیت اسلامی در ولایت غور بود. او در سالهای جنگ با طالبان، بهویژه در ولسوالی تیوره، فرماندهی نیروهای محلی را بر عهده داشت.
ملکزاده در سال ۱۳۹۷ در کابل درگذشت. او در غور شبکه گستردهای از فرماندهان و نیروهای محلی داشت.
