نمایندگی دایم افغانستان در سازمان ملل متحد از انتصاب رباب فاطمه بهعنوان رئیس یوناما استقبال کرده و خواستار جلوگیری از عادیسازی حاکمیت طالبان شده است. این نمایندگی ابراز امیدواری کرده که یوناما تحت رهبری خانم فاطمه، از روند سیاسی فراگیر، حقوق بشر و آزادیهای اساسی مردم افغانستان، بهویژه زنان و دختران، حمایت کند.
در بیانیه آمده است که تجربه دیپلوماتیک و سابقه رهبری رباب فاطمه در سازمان ملل، در شرایط حساس کنونی افغانستان اهمیت ویژه دارد.
شورای امنیت ماه گذشته مأموریت یوناما را تا ۲۷ جوزای ۱۴۰۶ تمدید کرد و خواستار بازنگری راهبردی آن شد. نمایندگی افغانستان میگوید این بازنگری میتواند یوناما را موثرتر و فعالیتهای آن را با نیازها و خواستهای مردم افغانستان هماهنگتر کند.
این نمایندگی ابراز امیدواری کرده است که یوناما زیر رهبری رباب فاطمه، گفتوگوهای سیاسی، روند سیاسی فراگیر، همکاریهای منطقهای، کمکهای بشردوستانه و نظارت بر وضعیت حقوق بشر را تقویت کند.
در بیانیه همچنین از یوناما خواسته شده است برای حفاظت از حقوق و آزادیهای مردم افغانستان، بهویژه زنان و دختران، دادخواهی کند.
نمایندگی افغانستان تأکید کرده است که تعامل سازمان ملل باید اصولمحور و مشروط باشد و بدون پیشرفت واقعی در زمینه حقوق بشر و حکومتداری فراگیر، به عادیسازی حاکمیت طالبان منجر نشود.
محمدعلم علمدار، سرباز ۲۸ ساله پیشین اردوی ملی افغانستان، پیشتر در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال از عبدالرشید دوستم، معاون اول رئیسجمهور پیشین، و احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی، خواسته بود به وضعیت او رسیدگی کنند.
این سرباز پس از بازگشت طالبان به قدرت به ایران پناه برده است. او گفته بود با وجود سالها خدمت در نیروهای امنیتی، توان تأمین هزینههای خانوادهاش را ندارد.
پس از انتشار این گزارش، عبدالرشید دوستم روز ۲۵ سرطان با این نظامی پیشین تماس تلفنی گرفت.
نزدیکان رهبر حزب جنبش ملی به افغانستان اینترنشنال تأیید کردند که دوستم در این تماس از وضعیت آقای علمدار و خانوادهاش آگاه شد و به او اطمینان داد که از آنان حمایت خواهد کرد.
علمدار نیز به افغانستان اینترنشنال گفت که با دوستم گفتوگو کرده است. او با ابراز خرسندی از این تماس گفت که صدایش شنیده شده و دوستم به مشکلات او توجه کرده است.
دفتر عبدالرشید دوستم میگوید که او در این تماس تأکید کرده است که به دلیل پیشینه نظامی خود، علاقه و احترام ویژهای به نظامیان دارد و مشکلات آنان را بهخوبی درک میکند.
دوستم علمدار گفت: «این روزها سپری خواهند شد و در آیندهای نهچندان دور، شاهد تحولات مثبت و فرا رسیدن روزهای خوب در افغانستان خواهیم بود.»
محمدعلم علمدار یکی از هزاران نظامی پیشین افغانستان است که پس از بازگشت طالبان به قدرت به کشورهای همسایه و دیگر کشورها پناه بردهاند. بسیاری از این نظامیان با مشکلات اقتصادی، بلاتکلیفی و آیندهای نامعلوم روبهرو هستند.
خالد حنفی، وزیر امر به معروف و نهی از منکر طالبان، در جریان سفرش به ولایت پکتیا ادعا کرده بود که در شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و ترمذ که از مراکز مهم تمدن اسلامی و زادگاه عالمان بزرگی چون امام بخاری و امام ترمذی هستند، از اسلام تنها نام باقی مانده است.
او مدعی شده بود که دلیل این وضعیت، واگذاری مسئولیت اجرای احکام دینی از سوی علما و روحانیون اوزبیکستان به حکومت این کشور است.
حذف سخنان وزیر طالبان درباره اوزبیکستان
وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان و سخنگوی این وزارت روز شنبه، ۲۰ سرطان، بخشهای از سخنرانی خالد حنفی را منتشر کردند، اما اندک بعد اظهارات خالد حنفی درباره وضعیت اسلام در اوزبیکستان از صفحات وزارت امر به معروف و صفحات مجازی سخنگوی این وزارت حذف شدند.
طالبان تاکنون درباره حذف آن توضیحی ندادهاند.
واکنش تاشکند و پیگیری از مجاری دیپلوماتیک
امانالله فیضیاف، سخنگوی وزارت امور خارجه اوزبیکستان، در گفتوگو با رسانه «پورتال ۲۴»، این ادعاها را کاملاً بیاساس و اطلاعات نادرست توصیف کرد.
وی گفت که اظهارات وزیر طالبان به طور رسمی اعلام نشده و از سوی رسانههای رسمی اداره طالبان نیز منتشر نشده است. به گفته سخنگوی وزارت خارجه اوزبیکستان، سفیر این کشور در کابل در این رابطه با طالبان گفتوگو کرده و ابعاد موضوع روشن شده است.
روابط نزدیک اقتصادی در سایه حساسیتهای عمیق امنیتی
اظهارات تند وزیر امر به معروف طالبان در حالی مطرح میشود که تاشکند و کابل پس از بازگشت طالبان به قدرت، روابط اقتصادی و سیاسی نزدیکی برقرار کردهاند.
با وجود آنکه تاشکند اداره طالبان را به رسمیت نشناخته، دو طرف همکاریهای گسترده اقتصادی دارند و حجم دادوستد میان افغانستان و اوزبیکستان به حدود یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون دالر رسیده است.
با این حال، مسائل امنیتی و فعالیت گروههای شبهنظامی از نگرانیهای اصلی و بنیادین اوزبیکستان است. تاشکند پیش از این بارها درباره تهدید گروههایی مانند جنبش اسلامی اوزبیکستان و شاخه خراسان داعش ابراز نگرانی جدی کرده است.
نگرانی از پیامدها و تاثیر اظهارات مذهبی طالبان
تحلیلگران امور منطقه باور دارند که اظهارات مقامهای ارشد طالبان درباره وضعیت مذهبی کشورهای همسایه، میتواند حساسیتهای امنیتی را به شدت افزایش دهد.
گروههایی مانند جنبش اسلامی اوزبیکستان و کتیبه امام بخاری که اعضای آن سابقه همکاری طولانیمدت با طالبان را دارند، سالهاست در منطقه فعال هستند و حضور آنان در خاک افغانستان همواره یکی از دغدغههای امنیتی اصلی تاشکند بوده است.
به باور آگاهان، طرح چنین ادعاهایی از سوی مراجع رسمی طالبان، خطرات امنیتی بر کشورهای همسایه به ویژه اوزبیکستان را افزایش میدهد.
