نمادهای «جبهه سپاهیان میهن»؛ خورشید، سیمرغ و کوه‌های لاجورد

نماینده ویژه پیشین پاکستان در امور افغانستان در مقاله‌ای تحلیلی به روزنامه دان که روز شنبه ۲۷ سرطان منتشر شد نوشته است که حضور گروه‌های مسلح، از جمله تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی)، داعش خراسان، جنبش اسلامی ترکستان شرقی، جنبش اسلامی اوزبیکستان و ارتش آزادی‌بخش بلوچستان، یکی از عوامل اصلی تداوم انزوای بین‌المللی افغانستان است.

به گفته او پاکستان حق دارد برای بهبود روابط دوجانبه، از طالبان بخواهد مانع فعالیت گروه‌های تروریستی از خاک افغانستان شوند.

سیاست‌های طالبان عامل تشدید بحران افغانستان

آصف درانی می‌گوید حاکمیت طالبان در افغانستان مردم این کشور را با فقر و انزوای بین‌المللی روبه‌رو کرده است.

به گفته ا‌و هرچند طالبان پس از بازگشت به قدرت به چهار دهه جنگ در افغانستان پایان دادند، اما نتوانستند زمینه رشد اقتصادی، رفاه و بهبود زندگی مردم را فراهم کنند.

نماینده ویژه پیشین پاکستان در امور افغانستان نوشته است که افغانستان، با وجود پایان یافتن جنگ گسترده داخلی، نزدیک به پنج سال پس از تسلط طالبان همچنان یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های بشری جهان است.

به گفته او، پس از به قدرت رسیدن طالبان، نظام بانکی افغانستان با فروپاشی روبه‌رو شد، میلیون‌ها نفر شغل خود را از دست دادند، کمک‌های بین‌المللی متوقف شد، اقتصاد آسیب جدی دید و هزاران نیروی متخصص کشور را ترک کردند.

آقای درانی افزوده است که ممنوعیت کار زنان و آموزش دختران، سرمایه انسانی افغانستان را تضعیف کرده و فقر را به بزرگ‌ترین مشکل جامعه تبدیل کرده است.

او با استناد به گزارش اخیر بانک جهانی نوشته است که با وجود افزایش درآمدهای داخلی، کاهش تورم و رشد اندک اقتصادی، رشد سریع جمعیت، کاهش کمک‌های خارجی، بیکاری گسترده و نبود سرمایه‌گذاری خصوصی همچنان سطح زندگی مردم را وخیم نگه داشته است.

درانی با استناد بر آمار سازمان ملل متحد افزود حدود ۲۲ میلیون افغان در سال ۲۰۲۶ به کمک‌های بشردوستانه نیاز خواهند داشت و میلیون‌ها نفر دیگر با ناامنی شدید غذایی روبه‌رو خواهند بود.

او تأکید کرده است که کمک‌های بشردوستانه اگرچه از گرسنگی گسترده جلوگیری کرده، اما راه‌حل دائمی اقتصادی نیست؛ زیرا نه فرصت‌های شغلی ایجاد می‌کند، نه نهادهای مالی را بازسازی می‌کند و نه سرمایه‌گذاری جذب می‌کند.

نماینده پیشین پاکستان، سیاست‌های جامعه جهانی را نیز یکی از عوامل بحران اقتصادی افغانستان دانسته و گفته است توقف کمک‌های توسعه‌ای، تحریم‌های اعمال‌شده علیه طالبان، مسدود شدن دارایی‌های افغانستان و قطع ارتباط این کشور با نظام بانکی بین‌المللی، اقتصاد افغانستان را به‌شدت آسیب زده است.

با این حال، او تأکید کرده که تنها تحریم‌های بین‌المللی مسئول وضعیت کنونی نیست، بلکه سیاست‌های داخلی طالبان نیز در تشدید بحران نقش مهمی داشته است.

به گفته درانی، ممنوعیت ادامه‌دار آموزش دختران و کار زنان، نیمی از نیروی انسانی افغانستان را از فعالیت اقتصادی محروم کرده و این موضوع بر درآمد خانواده‌ها، خدمات بهداشتی، آموزش و سرمایه‌گذاری تأثیر منفی گذاشته است.

وزیر خارجه روسیه در پیامی که به مناسبت نشست «ارتقای ظرفیت در زمینه جلوگیری از تامین اسلحه برای تروریست‌ها در آسیای میانه»، بر ماهیت فرامرزی تهدیدات تروریستی تاکید کرد.

لاوروف با اشاره به اینکه مبارزه با این پدیده نیازمند اتحاد بدون قید و شرط و دوری از استانداردهای دوگانه است، از رویکرد کشورهای غربی به شدت انتقاد کرد و گفت که همکاری‌های بین‌المللی در حوزه مبارزه با تروریسم، اکنون گروگان «سیاست‌های مخرب برخی از کشورهای غربی» شده است.

وزیر خارجه روسیه با تاکید بر تعهد کشورش به امنیت و ثبات آسیای میانه، به اقدامات منطقه‌ای مسکو اشاره کرد. به گفته او، در نشست اخیر وزرای خارجه سازمان پیمان امنیت جمعی در کازان، پیش‌نویس «استراتژی ضد تروریسم این سازمان تا سال ۲۰۳۰» تایید شده است که خزان امسال برای تصویب نهایی به سران کشورها ارائه خواهد شد.

لاوروف در پایان یادآور شد که روسیه یکی از ۱۰ کمک‌کننده بزرگ مالی به دفتر مبارزه با تروریسم سازمان ملل است و تاکنون ۷ میلیون دالر به این نهاد و برنامه‌های پشتیبانی فنی آن در کشورهای آسیای مرکزی و افریقا اختصاص داده است.

واکنش طالبان

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، اظهارات وزیر خارجه روسیه، درباره حضور و گسترش فعالیت داعش در افغانستان را رد کرده است.

ذبیح‌الله مجاهد مدعی شد که طالبان فعالیت‌های داعش را مهار کرده و این گروه دیگر «حضور فیزیکی» در افغانستان ندارد.

او روز جمعه ۲۶ سرطان در گفت‌وگو با تلویزیون ملی، تحت کنترول طالبان، مدعی شد که تحرکات داعش در افغانستان سرکوب شده و نگرانی کشورهای منطقه در این زمینه بی‌اساس است.

وی گفت طالبان بر سراسر افغانستان تسلط کامل دارد و به کشورهای منطقه اطمینان می‌دهد که هیچ تهدیدی از خاک افغانستان متوجه آنها نخواهد بود.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که روسیه، با وجود به رسمیت شناختن طالبان و گسترش روابط دیپلماتیک و اقتصادی با این گروه، همچنان درباره تهدیدهای امنیتی ناشی از افغانستان ابراز نگرانی می‌کند.

مقام‌های روسی بارها نسبت به احتمال نفوذ گروه‌های افراطی و انتقال تسلیحات از افغانستان به کشورهای آسیای مرکزی هشدار داده‌اند.

پیش از این نیز ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، تأکید کرده بود که مسکو با توجه به تهدیدهایی که از خاک افغانستان سرچشمه می‌گیرد، نمی‌تواند نسبت به امنیت کشورهای آسیای میانه بی‌تفاوت باشد.
همچنین الکساندر بورتنیکوف، رئیس سرویس امنیت فدرال روسیه، از تشدید فعالیت داعش و شاخه‌های آن در افغانستان خبر داده بود و آندری بلوسوف، وزیر دفاع روسیه، نیز هشدار داده بود که بیش از ۲۰ گروه رادیکال با بیش از ۱۵ هزار نیرو در افغانستان حضور دارند و احتمال نفوذ آنها به کشورهای همسایه وجود دارد.

جبهه سپاهیان میهن روز جمعه با انتشار بیانیه‌ای گفت که نیروهای این جبهه عملیات «تهاجمی، هماهنگ و کوبنده» را در ولسوالی‌های کشم، یاوان-راغ و یفتل پایین بدخشان انجام داده‌اند.

این جبهه ادعا کرده است که در نتیجه این عملیات، ولسوالی یفتل پایین «به‌طور کامل از تصرف طالبان خارج و آزاد شده است».

در اعلامیه آمده است که شماری از نیروهای طالبان به اسارت درآمده و سلاح‌، مهمات و تجهیزات نظامی طالبان به دست نیروهای این جبهه افتاده است.

سپاهیان میهن، گروه نظامی تازه تأسیس است و با این حمله اعلام موجودیت کرد.

یفتل بدخشان اولین ولسوالی است که طالبان سقوط آن را تایید کرد. هرچند در سال‌های گذشته ولسوالی مندول نورستان نیز به دلیل اعتراض مردم این ولایت از کنترول طالبان خارج شد و این گروه از مرکز ولسوالی فرار کردند. آن زمان طالبان سقوط این ولسوالی را تکذیب کرد.
منابع محلی در ثور ۱۴۰۱ خبر دادند که ولسوالی دره ولایت پنجشیر به‌دست نیروهای جبهه مقاومت ملی افتاده است.

سپاهیان میهن خود را برخاسته از «نیازهای اساسی جامعه» خوانده و گفته است که هدف این جریان، مبارزه برای «آزادی، عدالت، برابری و پاسداری از کرامت انسانی» است.

این جبهه در اعلامیه خود از مردم، زنان و مردان افغانستان و سایر جریان‌های مخالف طالبان خواسته است که در کنار این گروه قرار گیرند.

در همین حال، احسان‌الله کامگار، سخنگوی فرماندهی طالبان در بدخشان، حمله مخالفان مسلح به ولسوالی یفتل پایین را تأیید کرد. او گفت که این حمله زمانی انجام شد که مسئولان درجه اول ولسوالی در رخصتی بودند.

کامگار ادعا کرد که پس از رسیدن نیروهای طالبان، مهاجمان عقب رانده شدند و شماری از آنان بازداشت شدند. او درباره شمار افراد بازداشت‌شده و تلفات دو طرف جزئیات ارائه نکرد.

منابع محلی به افغانستان اینترنشنال پیشتر گفته بودند که حدود ۲۰ تا ۲۵ فرد مسلح بامداد جمعه به ساختمان ولسوالی یفتل پایین حمله کردند، برای چند ساعت کنترول آن را در دست گرفتند، پرچم خود را برافراشتند و پس از انتقال بخشی از جنگ‌افزارها، تجهیزات نظامی و وسایط دولتی، محل را ترک کردند.

پس از این حمله، طالبان نیروهای کمکی را از شهر فیض‌آباد به یفتل پایین اعزام کرد و عملیات تلاشی خانه‌به‌خانه را آغاز کردند.

منابع محلی می‌گویند در جریان این عملیات، شماری از باشندگان محل و حتی برخی نیروهای محلی طالبان نیز بازداشت شده‌اند.

پی سقوط ولسوالی یفتل، فصیح‌الدین فطرت، رئیس ارتش طالبان از کابل به این ولسوالی رفت.

جزئیات بیشتری درباره سپاهیان میهن در دست نیست. منابع محلی به افغانستان اینترنشنال می‌گویند که سپاهیان میهن متشکل از اقشار مختلف و باشندگان بدخشان است که در واکنش به افزایش نارضایتی از اداره طالبان در این ولایت شکل گرفته است.

به گفته این منابع، فعالان، برخی نظامیان پیشین و باشندگان محلی اعضای سپاهیان میهن هستند. آنان با شماری از فرماندهان پیشین مجاهدین و برخی جریان‌های سیاسی در تماس و هماهنگی‌اند، اما وابستگی تشکیلاتی به هیچ‌یک از این جریان‌ها ندارند و خود را حرکتی مستقل معرفی می‌کند.

یکی از اعضای این جریان به افغانستان اینترنشنال، انگیزه اصلی تشکیل سپاهیان میهن را «ظلم و سرکوب طالبان در بدخشان» توصیف کرد. او افزود: «دیگر نمی‌توانستیم شاهد ادامه ستم طالبان بر مردم بدخشان باشیم. هدف ما بسیج مردم محل برای ایستادگی در برابر طالبان است.»

تاکنون درباره رهبر یا فرماندهان سپاهیان میهن اطلاعاتی در دست نیست.

این جریان نظامی، بامداد روز جمعه به مقر ولسوالی یفتل پایین بدخشان حمله کرد و پرچم خود را بر ساختمان این ولسوالی برافراشت.

منابع می‌گویند سپاهیان میهن افراد طالبان را خلع سلاح کرده و تجهیزات نظامی را با خود برده است.

سپاهیان میهن پس از خروج از ولسوالی یفتل پایین، سلاح و تجهیزات نظامی را به نمایش گذاشت.

چرا یفتل‌ پایین؟

نخستین عملیات سپاهیان میهن در ولسوالی یفتل‌ پایین انجام شد؛ منطقه‌ای در نزدیکی فیض‌آباد که از نظر نظامی، در مقایسه با برخی ولسوالی‌های کوهستانی بدخشان، آسیب‌پذیرتر ارزیابی می‌شود.

به باور ناظران محلی، انتخاب این ولسوالی نشان می‌دهد که این گروه هنوز از توان و تجربه نظامی گسترده‌ای برخوردار نیست. اگرچه نیروهای این گروه توانستند برای چند ساعت ساختمان ولسوالی را تصرف کنند، اما در برابر اعزام سریع نیروهای کمکی طالبان ناچار به عقب‌نشینی شدند.

برخی منابع امنیتی نیز بر این باورند که ترکیب نیروهای سپاهیان میهن بیش از آنکه از نظامیان حرفه‌ای تشکیل شده باشد، از افراد غیرنظامی و محلی است که با انگیزه‌های سیاسی و میهن‌دوستانه به مبارزه مسلحانه روی آورده‌اند.

بدخشان؛ کانون جدید مخالفت با طالبان

بدخشان در سال‌های اخیر یکی از مهم‌ترین مراکز فعالیت گروه‌های مخالف طالبان بوده است. در این ولایت، جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی افغانستان بارها مسئولیت حملات علیه نیروهای طالبان را بر عهده گرفته‌اند؛ حملاتی که عمدتاً به‌صورت کمین، عملیات چریکی و هدف قرار دادن پاسگاه‌های طالبان انجام شده و در برخی موارد تلفاتی نیز به نیروهای طالبان وارد کرده است.

اکنون ظهور سپاهیان میهن نشان می‌دهد دامنه مخالفت‌های مسلحانه در بدخشان رو به گسترش است و بازیگران تازه‌ای نیز وارد این میدان شده‌اند.

ظهور سپاهیان میهن هم‌زمان با افزایش تنش‌ها در بدخشان رخ داده است؛ ولایتی که در ماه‌های اخیر شاهد اختلاف میان فرماندهان محلی طالبان و نیروهای اعزامی از سایر ولایات، رقابت بر سر معادن، تنش‌های اجتماعی و افزایش نارضایتی عمومی بوده است.

به نظر می‌رسد طالبان نیز این وضعیت را جدی گرفته‌اند. در هفته‌های اخیر محمد یعقوب، وزیر دفاع طالبان، به بدخشان سفر کرد و از چندین ولسوالی بازدید کرد، و این گروه هم‌زمان یک قطعه نظامی جدید در این ولایت ایجاد و نیروهای بیشتری را در آن مستقر کرده است.

با این حال، حمله سپاهیان میهن به ولسوالی یفتل‌ پایین و تصرف چندساعته آن نشان داد که بدخشان همچنان یکی از آسیب‌پذیرترین ولایت‌ها برای طالبان است و احتمال ظهور گروه‌های جدید مخالف در این ولایت افزایش یافته است.

منابع محلی به افغانستان اینترنشنال گفتند که مهاجمان پس از تسلط بر ولسوالی، نیروهای طالبان را خلع سلاح و تجهیزات نظامی و وسایط دولتی را با خود بردند و محل را ترک کردند.

باشندگان محلی گفتند که مهاجمان برای چند ساعت، کنترل ولسوالی را در دست داشتند.

منابع محلی به افغانستان اینترنشنال گفتند که این حمله بامداد روز جمعه آغاز شد. به گفته این منابع، ۲۰ تا ۲۵ مهاجم مسلح به ساختمان ولسوالی یفتل پایین یورش بردند و پس از درگیری کوتاه، کنترول آن را در دست گرفتند.

برخی منابع همچنین مدعی‌اند که مهاجمان شماری از اعضای طالبان را نیز با خود برده‌اند. افغانستان اینترنشنال تاکنون نتوانسته است این ادعا را به‌طور مستقل تأیید کند.

در حال حاضر درباره تلفات احتمالی جزئیاتی در دست نیست.

منابع محلی می‌گویند گروهی موسوم به «سپاهیان میهن» این حمله را سازماندهی کرده است.

پس از این حمله، طالبان نیروهای کمکی را از شهر فیض‌آباد، مرکز ولایت بدخشان، به ولسوالی یفتل پایین اعزام کردند. منابع می‌گویند بالگردهای طالبان نیز بر فراز این ولسوالی در حال گشت‌زنی هستند و تدابیر امنیتی در منطقه تشدید شده است.

ولسوالی یفتل پایین در نزدیکی شهر فیض‌آباد موقعیت دارد و از مناطق مهم و راهبردی ولایت بدخشان به شمار می‌رود. باشندگان این ولسوالی همواره در تحولات سیاسی و ساختار قدرت محلی بدخشان نقش قابل توجهی داشته‌اند.

این رویداد در حالی رخ می‌دهد که بدخشان در ماه‌های اخیر به یکی از ناآرام‌ترین ولایت‌های افغانستان تبدیل شده است. در کنار فعالیت گروه‌های مخالف طالبان، این ولایت شاهد تنش‌های محلی، اختلافات میان فرماندهان محلی طالبان و نیروهای اعزامی از سایر ولایت‌ها و نیز منازعات بر سر کنترول معادن و منابع درآمدی، از جمله کشت و قاچاق مواد مخدر، بوده است.

منابع محلی همچنین از افزایش نارضایتی عمومی نسبت به حضور گسترده نیروهای طالبان از خارج از بدخشان خبر می‌دهند؛ موضوعی که به گفته آنان بر پیچیدگی وضعیت امنیتی این ولایت افزوده است.

طالبان نیز ظاهراً نسبت به آسیب‌پذیری امنیتی بدخشان آگاه‌اند. در هفته‌های اخیر، محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، به این ولایت سفر کرد و از چندین منطقه بازدید کرد. همچنین طالبان یک قطعه نظامی جدید در بدخشان ایجاد کرده و نیروهای بیشتری را برای تقویت امنیت این ولایت مستقر کرده‌اند.

با وجود این تدابیر، حمله بامداد جمعه به ولسوالی یفتل پایین نشان می‌دهد که بدخشان همچنان یکی از حساس‌ترین و آسیب‌پذیرترین جبهه‌های امنیتی طالبان در شمال‌شرق افغانستان به شمار می‌رود.