فرماندهی پولیس طالبان در غزنی اعلام کرد که در پی انفجار یک سرگلوله باقی مانده از جنگ دو کودک جان باختند و سه کودک دیگر زخمی شدند. مقامات محلی طالبان گفتند در انفجار مشابه در ولسوالی جاغوری این ولایت یک دختر ۱۲ ساله زخمی شده است.
فرماندهی پولیس طالبان در غزنی در خبرنامهای نوشت انفجار سرگلوله در منطقه نوغی، از مربوطات حوزه چهارم عصر شنبه، ۱۷ اسد رخ داده است. بربنیاد خبرنامه این انفجار هنگام بازی پنج کودک با یک سرگلوله به جا مانده از جگ اتفاق افتاده است.
به گزارش فرماندهی پولیس محلی طالبان، زخمیهای این رویداد به کمک مردم محل و نیروهای امنیتی برای درمان به شفاخانه مرکزی غزنی منتقل شدهاند. طالبان درباره وضعیت زخمیها جزئیات نداده است.
فرماندهی پولیس طالبان در غزنی علت این رویداد را بیاحتیاطی کودکان عنوان کرده است.
به گزارش سازمانهای بینالمللی، افغانستان همچنان یکی از آلودهترین کشورها به مهمات منفجر نشده است.
اولگا چریفکو، یکی از کارمندان اوچا در افغانستان در دهم سرطان گفت در پنج ماه اول سال روان میلادی ۱۷۵ مورد تلفات ناشی از انفجار ماین و مهمات در این کشور گزارش شده است.
نمایندگی سازمان ملل در افغانستان در ۱۵ حمل به مناسبت روز جهانی آگاهیدهی درباره ماینها، هشدار داد که هر ماه حدود ۵۰ نفر در افغانستان در پی انفجار ماین کشته میشوند. بر اساس آمار یوناما، ۸۰ درصد قربانیان انفجار ماین و مواد منفجره در افغانستان، کودکاناند.
شماری از علما و متنفذان هزاره و شیعه افغانستان پنجشنبه، ۱۵ اسد، با انتشار بیانیهای، عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، را به «تبعیض سیستماتیک» و تلاش برای «کوچ اجباری» هزارهها و شیعیان متهم کردند و هشدار دادند که ادامه این روند «غیرقابل تحمل» است.
روز شنبه وزیر عدلیه طالبان اعضای این نشست را که متشکل از شورای علمای شیعه افغانستان، کمیسیون عالی شیعیان، برخی از نمایندگان سابق پارلمان هستند، به دفتر خود احضار کرد.
با این حال، آنها عصر روز شنبه در نشستی در مسجد الزهرا واقع در غرب کابل، از حضور به دفتر وزیر عدلیه خودداری و تصمیم گرفتند که در صورت درخواست رهبران ارشد طالبان از جمله محمدحسن آخند، رئیسوزرای طالبان حاضر به گفتوگو هستند.
احتمال بازداشتهای گسترده
منابع آگاه میگویند که احتمال بازداشتهای گسترده متنفذان توسط وزیر عدلیه طالبان وجود دارد.
وزیر عدلیه طالبان زندان شخصی دارد و در ماههای اخیر شماری از روحانیون شیعه و هزاره و همچنین عزاداران محرم، مسئولان مساجد را در زندان شخصی خود نگهداری کرده است.
بزرگان شیعه و هزاره در بیانیه روز پنجشنبه گفتند که وزیر عدلیه طالبان در ماههای اخیر چندین اقدام علیه شیعیان انجام داده است. به گفته آنان، قبرستان افشار دارالامان مسدود شده، شماری از ساکنان منطقه سناتوریم دارالامان بازداشت و به کوچ اجباری وادار شدهاند و مسجد این منطقه نیز تخریب شده است.
آنان همچنین از دستور تخلیه هزاران خانواده ساکن شهرک امید سبز، تعطیلی تلویزیون تمدن و مهر و لاک مسجد و مدرسه خاتمالنبیین انتقاد کردهاند. بستن شماری از مساجد و مراکز فرهنگی شیعیان و پایین آوردن پرچمهای محرم از مساجد و حسینیهها نیز از دیگر مواردی است که در این بیانیه به آن اشاره شده است.
رهبران هزاره و شیعیان در این بیانیه گفته بودند که تازهترین اقدام وزیر عدلیه طالبان، اعلام شهرک امید سبز بهعنوان ملک «امارتی» و صدور دستور تخلیه آن، در حالی صورت گرفته که به گفته آنان، کمیسیون تصفیه طالبان پس از بررسی اسناد، مالکیت خصوصی این شهرک را تایید کرده بود.
رهبران هزاره از رهبری طالبان خواسته بودند که به رفتارهای تبعیضآمیز وزیر عدلیه پایان دهد، دستور تخلیه شهرک امید سبز را لغو و اسناد مالکیت آن را دوباره بررسی کند، تلویزیون تمدن، مسجد و مدرسه خاتمالنبیین و دیگر مراکز مذهبی و فرهنگی شیعیان را بازگشایی کند و از آنچه «رفتار دوگانه» با شیعیان خواندهاند، دست بردارد.
این تحولات پس از آن روی میدهد که عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان شهرک امید سبز واقع در ناحیه ششم کابل را «امارتی» اعلام و دستور تخلیه این شهرک را صادر کرد. وزارت عدلیه طالبان به ساکنان شهرک امید سبز تا روز پنجشنبه، ۱۵ اسد، مهلت داد خانههای خود را تخلیه کنند.
پس از این مهلت، وزارت عدلیه طالبان به ساکنان این شهرک دستور داد کرایههای منازل را به این وزارت پرداخت کنند نه به مالکان آن.
محمدنبی خلیلی، مالک شهرک امید سبز، از طالبان خواسته تصمیم خود درباره مصادره و تخلیه این شهرک را بازنگری کنند. او گفت که شهرک امید سبز بر اساس اسناد شرعی، مدارک رسمی مالکیت و با مجوز قانونی ساخته شده است. آقای خلیلی تاکید کرد که پرونده این شهرک باید بیطرفانه بررسی شود.
نمایندگان این شهرک برای حل این موضوع به دیدار والی قندهار که از افراد نزدیک به رهبر طالبان است، رفتند و منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که ملا شیرین وعده داده است که این مسئله را پیگیری خواهد کرد.
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، و محمد بن سلمان، ولیعهد و نخستوزیر عربستان سعودی، روز جمعه، ۱۶ اسد، در مکه توافق دفاعی مشترک سهجانبه را امضا کردند. بر اساس این توافق، حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه کشور تلقی خواهد شد و طرفها متعهد به تقویت همکاریهای دفاعی و امنیتی شدهاند.
اهمیت این توافق تنها به روابط سه کشور محدود نمیشود. عربستان سعودی یکی از مهمترین قدرتهای سیاسی و اقتصادی جهان عرب است، ترکیه یک قدرت نظامی مهم و عضو ناتو است و پاکستان تنها کشور دارای سلاح هستهای در جهان اسلام به شمار میرود. از همین رو، برخی تحلیلگران این توافق را گامی به سوی شکلگیری یک ساختار امنیتی جدید در منطقه و حتی توافقی شبیه به سازوکار دفاع جمعی ناتو توصیف کردهاند.
با این حال، آنچه این توافق را برای افغانستان مهمتر میکند، همزمانی آن با وخامت بیسابقه روابط طالبان و پاکستان است.
اسلامآباد بارها طالبان را متهم کرده است که به تحریک طالبان پاکستان اجازه فعالیت در خاک افغانستان میدهد و حملات این گروه علیه پاکستان از داخل افغانستان سازماندهی یا پشتیبانی میشود. پاکستان همچنین طالبان را به همکاری با هند در حمایت از گروههای مخالف خود متهم کرده است. اسلامآباد در بیانیههای رسمی خود حملات منتسب به گروههای مسلح مستقر در افغانستان را یکی از دلایل اقدامات نظامی خود علیه مواضع در داخل افغانستان دانسته است.
طالبان اما این اتهامات را رد کرده و در مقابل، پاکستان را متهم میکند که به گروههای مخالف این گروه، از جمله جبهههای مسلح مخالف، پناهگاه و زمینه فعالیت داده است. بنابراین، اختلاف میان دو طرف دیگر صرفاً یک مناقشه مرزی یا سیاسی نیست؛ بلکه به یک رویارویی امنیتی و نظامی تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، توافق مکه میتواند برای طالبان یک تحول مهم منطقهای باشد و محاسبات آنها درباره پاکستان را تغییر دهد.
اگرچه متن توافق بهصورت مشخص افغانستان یا طالبان را بهعنوان طرف تهدید معرفی نکرده است و نمیتوان نتیجه گرفت که عربستان سعودی و ترکیه در صورت هرگونه درگیری میان پاکستان و طالبان الزاماً وارد جنگ خواهند شد، اما از منظر راهبردی، عضویت اسلامآباد در چنین ترکیبی میتواند هزینههای هرگونه تشدید درگیری با پاکستان را افزایش دهد.
به بیان دیگر، طالبان اکنون با پاکستانی روبهرو هستند که در حال تقویت روابط دفاعی خود با دو کشور اثرگذار منطقه است؛ کشورهایی که هم روابط تاریخی و مذهبی عمیقی با افغانستان دارند و هم در محاسبات سیاسی کابل اهمیت ویژهای دارند.
از زمان بازگشت طالبان به قدرت، شماری از کشورهای منطقه تلاش کردهاند روابط خود را با حکومت این گروه حفظ کنند؛ برخی برای حفظ نفوذ خود در افغانستان، برخی برای تأمین منافع اقتصادی و برخی نیز برای جلوگیری از تبدیل افغانستان به میدان رقابت قدرتهای منطقهای. اما توافق مکه میتواند بخشی از این معادله را تغییر دهد.
ترکیه و عربستان سعودی بهدلیل نفوذ سیاسی، اقتصادی و مذهبی خود از مهمترین بازیگران منطقهاند. نزدیکشدن راهبردی آنها به پاکستان میتواند به اسلامآباد امکان دهد که مناقشه خود با طالبان را در چارچوب گستردهتری از امنیت منطقهای مطرح کند.
این تحول بهویژه برای طالبان مهم است؛ زیرا پاکستان تلاش دارد مسئله حملات مسلحانه از خاک افغانستان را نه فقط یک اختلاف دوجانبه، بلکه بخشی از یک تهدید امنیتی گستردهتر معرفی کند. اسلامآباد در مواضع رسمی خود نیز بر همین روایت تأکید کرده است.
از این منظر، توافق مکه میتواند یک هشدار سیاسی برای طالبان باشد: پاکستان ممکن است در آینده تنها با ابزارهای دوجانبه و نظامی با کابل مواجه نشود، بلکه از ظرفیت روابط امنیتی و دفاعی خود با قدرتهای منطقهای نیز استفاده کند.
اما آیا عربستان و ترکیه در کنار پاکستان علیه طالبان قرار میگیرند؟
پاسخ فعلاً روشن نیست و نمیتوان گفت که ترکیه یا عربستان سعودی در صورت درگیری میان پاکستان و طالبان بهصورت خودکار وارد جنگ با طالبان خواهند شد. اما از منظر سیاسی، وضعیت متفاوت است. قرار گرفتن ترکیه و عربستان در کنار پاکستان، دستکم میتواند نشاندهنده شکلگیری یک همگرایی امنیتی جدید باشد؛ همگراییای که پاکستان را از نظر دیپلوماتیک و راهبردی در موقعیت قویتر قرار میدهد.
اگر این همکاری در سالهای آینده به تمرینهای نظامی مشترک، تبادل اطلاعات، همکاریهای دفاعی و هماهنگیهای سیاسی گستردهتر منجر شود، پاکستان میتواند از این ظرفیت برای افزایش فشار بر طالبان استفاده کند.
در چنین شرایطی، سکوت طالبان درباره توافق مکه نیز قابل توجه است. طالبان در برابر بسیاری از تحولات منطقهای، بهویژه رویدادهایی که مستقیماً بر افغانستان تأثیر میگذارند، معمولاً موضع رسمی اعلام میکنند. اما در مورد توافق سهجانبه مکه، تاکنون واکنش علنی از سوی این گروه مشاهده نشده است.
برای طالبان، این تحول میتواند به معنای کاهش فضای مانور در برابر پاکستان باشد. سکوت کابل در برابر توافق مکه شاید از همین نگرانی ناشی شود: توافقی که در ظاهر درباره دفاع مشترک سه کشور است، اما در شرایط کنونی افغانستان و پاکستان، پیامدهای آن میتواند بسیار فراتر از مکه، ریاض و اسلامآباد باشد.
