منابع محلی روز پنجشنبه به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که موتر حامل مولوی عبدالرحمان منصور ، شهردار طالبان در فیضآباد بدخشان هدف حمله انفجاری قرار گرفته است. به گفته منابع، شهردار طالبان هنگام وقوع حمله در موترش بوده است. تاکنون از وضعیت صحی او اطلاعی در دست نیست.
طبق اطلاعات منابع، این انفجار در جلوی ساختمان شهرداری در شهر فیضآباد رخ داده است. تاکنون هیچ گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته و مقامات طالبان در این مورد اظهارنظری نکردهاند.
دستور تخلیه این شهرک صدها خانواده را با خطر جدی بیسرپناهی مواجه کرده و موجی از خشم و نگرانی را برانگیخته است.
منابع محلی در غزنی پیشتر به افغانستان اینترنشنال تائید کردند که طالبان به باشندگان شهرک هزارهنشین نوآباد دستور داده تا ظرف یک هفته خانههای خود را تخلیه کنند. این مهلت روز یکشنبه ۲۵ اسد به پایان میرسد.
بر اساس اطلاعاتی که به افغانستان اینترنشنال رسیده، در پی افزایش نگرانیها و واکنشهای شدید مردم، وزیر عدلیه طالبان با نورالله نوری، وزیر سرحدات، اقوام و قبایل و دیگر مقامهای این گروه دیدار کرده است.
با آنکه طالبان پس از این دیدارها مردم را به آرامش دعوت کردهاند، اما معترضان میگویند در برابر این تصمیم خاموش نخواهند ماند و علیه آن اقدام خواهند کرد.
پیشینه این نزاع به اواخر ماه میزان سال گذشته برمیگردد؛ زمانی که وزارت عدلیه طالبان اعلام کرد محکمه اختصاصی رسیدگی به قضایای غصب زمین، دستکم هزار و ۸۴۳ جریب زمین شهرک نوآباد غزنی را «امارتی» تشخیص داده و مصادره کرده است.
در همین راستا، قاری اسماعیل شکیب، رئیس کمیسیون طالبان برای جلوگیری از غصب زمینها در غزنی، روز یکشنبه ۱۸ اسد، در دیداری با نمایندگان شهرک نوآباد، اولتیماتوم یکهفتهای برای تخلیه داد و هشدار داد که در صورت خودداری، خانههایشان بهزور تخریب و اخراج خواهند شد. منابع گفتند که وی در این جلسه برخورد تند و توهینآمیزی با نمایندگان داشته است.
سفر به قندهار
در پی این فشارها، هیئتی به نمایندگی از باشندگان نوآباد به قندهار رفت تا با ملا شیرین، والی طالبان در قندهار دیدار و از تخلیه شهرک جلوگیری کند. یکی از اعضای این هیئت به افغانستان اینترنشنال گفت: «شاید مطالبات ما نتیجه ندهد، اما جهان باید از ظلم و جور وزیر عدلیه و کمیسیون غصب زمین باخبر شود.»
ملا شیرین از افراد نزدیک به رهبر طالبان است و نمایندگان این شهرک خواهان بازنگری و بررسی پرونده این شهرک شدند.
منابع گفتند که والی طالبان در قندهار گفته است که شکایتهای آنها را به ملا هبتالله اطلاع خواهد داد.
تلاشها در کابل
منابع روز پنجشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که نمایندگان شهرک نوآباد غزنی میکوشند برای جلوگیری از تخلیه شهرک، با ملامحمدحسن آخند، رئیسوزرای طالبان دیدار و گفتوگو کنند. براساس اطلاعات منابع، قرار است این دیدار در هفته پیشرو در کابل انجام شود.
اقدام اخیر طالبان در غزنی در حالی صورت میگیرد که این گروه پیشتر دستور مشابهی برای تخلیه شهرک امید سبز در غرب کابل صادر کرد و تا ۱۵ اسد به ساکنان هزاره آن مهلت داده بود خانههای خود را ترک کنند.
همزمان با این کشمکشها، منابع معتبر در کابل به افغانستان اینترنشنال گفتند که عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، روز دوشنبه ۱۹ اسد، مدارعلی کریمی و عبداللطیف نظری، معینهای هزارهتبار وزارتخانههای شهرسازی و اقتصاد را به دفترش احضار کرد و آنها را به دلیل پیگیری موضوع شهرک هزارهنشین، «سرزنش، توهین و تحقیر» کرد. هرچند خود کریمی و نظری این موضوع را پس از رسانهای شدن رد کردند.
این دو مقام هزاره در اداره طالبان در نشستی با حضور رهبران هزاره و شیعه در کابل بیانیه را امضا کردند و وزیر عدلیه طالبان را متهم به تبعیض کردند.
باشندگان شهرک نوآباد غزنی و امید سبز در کابل میگویند افزایش فشار بر شهرکهای هزارهنشین و اقدامات وزیر عدلیه طالبان، نشاندهنده تعمیق تنشها و اعمال سیاستهای سختگیرانه روزافزون علیه جامعه هزاره در افغانستان است.
یک خبرنگار نزدیک به طالبان به نقل از مقامهای ارشد این گروه گزارش داد که درگیریها از عصر روز سهشنبه، ۲۰ اسد آغاز شده است. این مقامها، جمعهخان فاتح را به غصب زمین و استخراج غیرقانونی معادن متهم کرده و گفتهاند: «همانگونه که در برابر پاکستان ایستادیم، در برابر عناصر داخلی که دست به بغاوت بزنند نیز قاطعانه میایستیم و آنان را سرکوب میکنیم.»
هشدار مقامات محلی و نگرانی از وضعیت امنیتی
ابعاد این درگیری بازتابهای متعددی داشته است. وقاص احمد مبارز، قاضی طالبان در ولسوالی بهارک بدخشان، در پیامی به جمعهخان فاتح در فیسبوک، درگیری مسلحانه او را «اشتباهی بزرگ» خوانده و هشدار داده است که از این اقدام پشیمان خواهد شد. این واکنشها نشان میدهد که رویداد نسی برای طالبان یک عملیات امنیتی ساده نیست، بلکه احتمال تبدیل آن به یک رویارویی گستردهتر میان نیروهای محلی و رهبری گروه وجود دارد.
همزمان، برخی فعالان رسانهای نزدیک به طالبان از وخامت وضعیت امنیتی بدخشان ابراز نگرانی کردهاند. منصورالافغانی، از فعالان رسانهای این گروه، با انتقاد شدید از عملکرد مسئولان محلی نوشته است که نیروهای تازهنفس وزارت دفاع به بدخشان رسیدهاند و قرار است نیروهای کماندو نیز به درواز اعزام شوند.
او مدعی شده که والی بدخشان درگیر برخی معاملات است و فرماندهان امنیتی حضور موثری ندارند. وی با اشاره به هشدارهای بینتیجه دو ماه پیش خود درباره وضعیت این ولایت، خواستار اعزام نیروهای بیشتر از مرکز یا استفاده از ظرفیتهای کندز شده است.
«جنگ طلا» و شکاف میان طالبان بومی و غیربومی
از سوی دیگر، تحلیلگران ابعاد عمیقتری برای این منازعه قائل هستند. شفیق شرق، دیپلومات پیشین افغانستان، این درگیری را نخستین نارضایتی مسلحانه و جدی درونگروهی طالبان دانسته است. به باور او، «جنگ طلا» و اختلاف بر سر تقسیم منابع محلی میان طالبان بدخشی و غیربدخشی، از دلایل اصلی این تنشهاست.
شرق با نابرابر خواندن این جنگ برای جمعهخان فاتح گفت که اگرچه احتمال میانجیگری دوباره طالبان بدخشانی وجود دارد، اما بعید است راه بازگشتی برای او باقی مانده باشد.
نوررحمان اخلاقی، وزیر سابق مهاجرین گفت که بدخشان میتواند نخستین ولایتی باشد که از سلطه طالبان آزاد میشود.
این عضو شورای رهبری جمعیت اسلامی تصریح کرد که فرصت مناسبی بهوجود آمده است و باید از آن به بهترین شکل در مسیر آزادی مردم استفاده شود.
شکستهشدن سد ترس و چشمانداز پیشرو
در همین راستا، روحالیمین روحانی، فعال سیاسی، در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال تاکید کرد که ترس مردم از طالبان شکسته شده و ایستادگیهای منطقهای در بدخشان، نشاندهنده تعمیق شکافهای داخلی این گروه و آشکارتر شدن نارضایتیهای محلی است.
طالبان همواره کوشیده است اختلافات داخلی خود را پنهان کرده و چهرهای منسجم ارائه دهد، اما گسیل نیروهای تازهنفس و کماندو به درواز نشان از تلاش سراسیمه برای مهار دامنه بحران دارد. با این حال، به دلیل محدودیتهای اطلاعاتی، هنوز جزئیات دقیقی از میزان تلفات، تعداد نیروهای درگیر و وضعیت کنترول مناطق مختلف ولسوالی درواز در دست نیست و ادعاهای طرفین مستقلا تایید نشده است.
