طالبان با برگزاری مراسمی سالروز استقلال افغانستان را تجلیل میکند. این مراسم در حالی برگزار میشود که طالبان در سالهای گذشته، اقدام به پایین کشیدن و حذف تصاویر امانالله خان، شاه سابق، از نهادهای دولتی و اماکن عمومی کرده بود.
امانالله خان پس از جنگ سوم افغان و انگلیس در سال ۱۹۱۹، استقلال افغانستان در سیاست خارجی را به دست آورد و به یکی از برجستهترین چهرههای تاریخ معاصر کشور تبدیل شد.
با این حال، از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، گزارشهایی از پایین کشیدن یا حذف تصاویر او در برخی ولایتها و نهادهای دولتی منتشر شده است.
در یکی از نمونههای جنجالی، طالبان تصویر نقاشیشده امانالله خان را در ماه قوس ۱۴۰۱ از دیوار دانشگاه پکتیا پاک کردند.
در مورد دیگری نیز طالبان در شهرک تورخم ننگرهار، تصاویر امانالله خان را سیاه کردند.
حالا اداره طالبان برای سالروز استقلال مراسم برگزار کرده و این مناسبت را به عنوان یکی از افتخارات تاریخی افغانستان گرامی داشته است.
در تصاویر منتشرشده، مقامهای طالبان در مراسم رسمی حضور دارند و از استقلال افغانستان تجلیل میکنند بیآنکه نشانی از امانالله خان در این مراسم دیده شود.
طالبان در سالهای اخیر تلاش کردهاند مناسبتهای تاریخی افغانستان را با روایت سیاسی و ایدئولوژیک خود بازتعریف کنند و جشن استقلال کشور را نیز با همین رویکرد تجلیل میکنند.
بررسی سالانه آمارهای ارائهشده از سوی اداره ملی احصائیه نشان میدهد که شمار قضایای ثبتشده در سال ۲۰۲۲ نسبت به سال پیش از آن حدود ۱۷ درصد، در سال ۲۰۲۳ نزدیک به ۲۸ درصد و در سال ۲۰۲۴ حدود هفت درصد افزایش یافته است.
سرقتها دو برابر شده است
در میان جرایم جنایی ثبتشده، سرقت بیشترین افزایش را داشته است. بر اساس آمار اداره ملی احصائیه، شمار موارد سرقت از سه هزار و ۱۰۲ مورد در سال ۲۰۲۱ به شش هزار و ۲۲۵ مورد در سال ۲۰۲۴ رسیده است. یعنی، طی چهار سال تقریباً دو برابر شده است.
عبدالرحمان رحیمی، فرمانده پیشین پولیس کابل، مشکلات اقتصادی، بیکاری و گسترش فقر را از عوامل احتمالی افزایش جرایم میداند. او به افغانستان اینترنشنال گفت: «گرسنگی عامل جرایم است. در افغانستان بیکاری و گرسنگی بهصورت گسترده حاکم است و همین دلیل است که افزایش سرقتها دیده میشود.»
رحیمی همچنین کمبود نیروی مسلکی و ضعف نهادهای امنیتی را از دیگر عواملی دانست که به افزایش جرایم کمک میکند.
بر اساس ارزیابیهای برنامه توسعه سازمان ملل، بحران اقتصادی و فقر پس از ۲۰۲۱ همچنان گسترده بوده است. در سال ۲۰۲۴، با وجود نشانههایی از رشد محدود اقتصادی، حدود سهچهارم جمعیت افغانستان برای تأمین نیازهای اولیه خود با مشکل روبهرو بودند.
این وضعیت در سال ۲۰۲۵ نیز ادامه یافت و برنامه توسعه سازمان ملل اعلام کرد که ۷۴ درصد افغانها توانایی تأمین نیازهای اساسی خود را نداشتند.
بانک جهانی نیز گفته است که رشد اقتصادی بهتنهایی برای بهبود وضعیت زندگی مردم کافی نیست و بیکاری، فقر و کمبود فرصتهای کاری همچنان از چالشهای اصلی افغانستان به شمار میرود.
شکاف میان ادعای کاهش جرایم و آمار رسمی
همزمان با افزایش شمار کلی جرایم ثبتشده، آمار قتل نیز در فاصله سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ افزایش یافته است. بر اساس آمار رسمی موجود، در سال ۲۰۲۱ یک هزار و ۵۰۲ مورد قتل ثبت شده بود. این رقم در سال ۲۰۲۴ به یک هزار و ۷۳۴ مورد رسید که نشاندهنده افزایش بیش از ۱۵ درصدی است.
در حالی که وزارت داخله طالبان از کاهش ۳۰ درصدی جرایم جنایی در سال ۲۰۲۴ خبر داده بود، آمار اداره ملی احصائیه تحت کنترول این گروه از افزایش شمار قضایای جنایی در همان سال حکایت دارد.
وزارت داخله طالبان در سال ۲۰۲۵ در گزارشهای جداگانه از عملیات و بازداشت افراد به اتهام سرقت، قتل، آدمربایی، سرقت وسایط، جعل اسناد، حمل سلاح غیرقانونی، قمار، قاچاق مواد مخدر و قطع غیرقانونی جنگلات خبر داده است.
در سال ۲۰۲۶ نیز این وزارت از کشف و رسیدگی به قضایای مختلف از جمله سرقت، داشتن سلاح غیرقانونی، مواد مخدر و اسعار جعلی خبر داده است، اما تاکنون آمار کامل و ملی جرایم در این سال منتشر نشده است.
تغییر الگوی جرایم مرتبط با مواد مخدر
در کنار جرایم جنایی، الگوی جرایم مرتبط با مواد مخدر نیز در سالهای اخیر تغییر کرده است. هرچند پس از اعلام ممنوعیت، کشت خشخاش کاهش یافته، اما تولید و قاچاق مواد مخدر صنعتی، بهویژه متآمفتامین، همچنان بلند است.
وزارت داخله طالبان بهصورت منظم از کشف و ضبط مواد مخدر و بازداشت افراد مرتبط با آن خبر میدهد.
در اوایل ماه سرطان امسال، دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل در گزارش مواد مخدر ۲۰۲۶ هشدار داد که کاهش بیسابقه تولید تریاک در افغانستان، همزمان با گسترش مواد افیونی مصنوعی، در حال تغییر ساختار بازار جهانی مواد مخدر است.
سازمان ملل هشدار داد که کاهش عرضه هروئین، قاچاقچیان را به سوی مواد افیونی مصنوعی، از جمله فنتانیلها، نیتازینها و دیگر مواد جدید سوق میدهد.
مزید بر آن، یافتههای افغانستان اینترنشنال، بر اساس گفتوگو با مصرفکنندگان، فروشندگان، داروسازان، مسئولان مراکز درمان اعتیاد و کارشناسان، نشان میدهد که دسترسی به قرصهای اعتیادآور از جمله پرگابالین و برخی مواد مصنوعی همچنان در بخشهایی از کشور در حال افزایش است.
آقای اسمیت در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال گفت که ۵۹ نفر از افراد تحریم شده اکنون در حکومت طالبان حضور دارند.
انس حقانی، برادر سراج الدین حقانی، قبلا وجود این شبکه بهعنوان ساختاری مستقل از طالبان را رد کرده بود. او در واکنش به اظهارات جین ماریوت، سفیر بریتانیا در اسلامآباد، گفته بود چیزی به نام «شبکه حقانی» وجود ندارد و در افغانستان «یک نظام و یک رهبر» حاکم است.
ماریوت در آن زمان از ادامه فعالیت تحریک طالبان پاکستان و شماری دیگر از گروههای مسلح، از جمله شبکه حقانی، در افغانستان ابراز نگرانی کرده بود.
ارتباط با سازمانهای تروریستی
اسمیت افزود که سازمان ملل همچنان درباره ارتباط طالبان با شماری از گروههای تروریستی و حمایت این گروه از برخی از آنها نگران است.
هماهنگکننده تیم نظارت بر تحریمهای شورای امنیت گفت که براساس ارزیابیهای سازمان ملل، دستکم ۲۰ گروه تروریستی در افغانستان و پیرامون آن فعالیت دارند. به گفته او، همه این گروهها در فهرست تحریمهای شورای امنیت قرار ندارند، اما حضور آنها در افغانستان برای کشورهای منطقه و جامعه جهانی نگرانی امنیتی ایجاد کرده است.
اسمیت گفت هر گروهی که به خشونت و حملات مرگبار متعهد باشد، میتواند تهدید ایجاد کند و باید مهار شود.
اسمیت افزود که استخبارات طالبان مسئول تنظیم روابط این گروه با سازمانهای تروریستی و شبهنظامی در افغانستان است.
حمایت طالبان از تیتیپی
اسمیت افزایش حملات تحریک طالبان پاکستان را یکی از موضوعات مهم و نگرانکننده امنیتی در منطقه خواند.او گفت: «یکی از مهمترین روندها شدتیافتن حملات برخی گروهها، به خصوص تیتیپی، در پاکستان است. این روند نگرانکننده است.»
به گفته او، طالبان از تیتیپی «حمایت فعال» میکند. اسمیت گفت که در گزارش اخیر تیم نظارتی سازمان ملل نیز آمده است که اعضای تیتیپی از طالبان دستمزد ماهانه دریافت میکنند.
او افزود که طالبان در برابر برخی گروههای تروریستی سیاست حمایت یا مدارا در پیش گرفته و روابطش با شماری از این گروهها در سطوح بلند نیز ادامه دارد.
تهدید داعش خراسان
اسمیت داعش خراسان را یکی از فعالترین و نگرانکنندهترین گروههای تروریستی در افغانستان و منطقه خواند و شمار جنگجویان آن را حدود دو هزار نفر برآورد کرد. این مقام سازمان ملل گفت که هرچند دامنه حملات داعش خراسان کاهش یافته، اما این گروه همچنان فعال است و از ابزارها و فناوریهای مختلف برای تبلیغات و تأمین مالی استفاده میکند.
او با اشاره به بیانیه اخیر وزارت خزانهداری امریکا گفت که داعش خراسان تنها در یک ماه بیش از چهار میلیون دالر رمزارز دریافت کرده است.اسمیت افزود که اخاذی، آدمربایی و سرمایهگذاری از طریق برخی افراد و شبکههای ظاهرا قانونی نیز از دیگر روشهای تأمین مالی گروههای تروریستی است.
اسمیت تأکید کرد که کاهش حملات داعش به معنای از بین رفتن این گروه نیست.
حضور فعال القاعده در افغانستان
عضو کمیته نظارت بر تحریمهای سازمان ملل گفت که القاعده همچنان در افغانستان حضور دارد، هرچند شمار اعضای آن زیاد نیست. به گفته آقای اسمیت، القاعده به شکلی از تیتیپی حمایت میکند و در مقطعی نیز با انتشار اعلامیهای از این گروه در برابر دولت پاکستان حمایت کرده است.
اسمیت این روابط را نگرانکننده خواند و گفت ارتباط و حمایت متقابل میان گروههای تروریستی در افغانستان میتواند تهدیدهای امنیتی را افزایش دهد. او همچنین گفت شماری از اعضای طالبان با القاعده ارتباط دارند و ازدواجهای درونگروهی و حمایت متقابل از نمونههای این روابط درهم تنیده است.
به گفته اسمیت، شماری از اعضای گروههای تروریستی نیز از طالبان پاسپورت افغانستان دریافت کردهاند.
امکان حذف افراد از فهرست تحریمها
اسمیت گفت که قرار گرفتن در فهرست تحریمهای شورای امنیت همیشگی نیست و اگر شرایط تغییر کند و معیارهای لازم برآورده شود، امکان بررسی حذف افراد از این فهرست وجود دارد.
او افزود که تحریمها همیشه با هدف مجازات وضع نمیشوند و هدف اصلی در بسیاری موارد، وادار کردن افراد و گروههای تحریمشده به تغییر رفتار است. به گفته اسمیت، کنار گذاشتن خشونت، قطع رابطه با گروههای تروریستی و رعایت حقوق اساسی شهروندان، بهویژه زنان و اقلیتها، میتواند زمینه را برای بررسی لغو تحریمها فراهم کند.
او گفت تحریمها بر افراد فهرستشده اثر گذاشته، اما مشکلات اقتصادی، بیکاری و فقر در افغانستان را نمیتوان تنها به تحریمهای شورای امنیت نسبت داد.
طالبان و فرصت تغییر
اسمیت گفت شورای امنیت همچنان از حضور گروههای تروریستی در افغانستان نگران است، اما در عین حال تلاش میکند تعامل با طالبان را افزایش دهد.
به گفته او، طالبان میتواند از این تعامل برای کاهش نگرانیهای شورای امنیت استفاده کند. تیم نظارتی سازمان ملل در ۱۸ ماه گذشته دو بار با طالبان دیدار کرده است تا دیدگاههای دو طرف روشنتر شود و از سوءبرداشت جلوگیری شود.
اسمیت گفت: «در افغانستان گروههایی هستند که موجب نگرانی امنیتی برای منطقه و جهاناند.»
او افزود که شورای امنیت با ادامه گفتوگو با طالبان میخواهد اطلاعات دقیقتری درباره وضعیت امنیتی افغانستان و روابط طالبان با گروههای مسلح و تروریستی به دست آورد.
