دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، پس از چند روز هشدار شدید کارشناسان و مدیران شرکتهای فناوری درباره خطرهای توسعه سریع هوش مصنوعی، این نگرانیها را کماهمیت دانست. او در جریان سفر به ایرلند گفت برخی «نیروهای بسیار منفی» مسایلی را مطرح میکنند که به باور او «اتفاق نخواهند افتاد».
ترامپ مستقیما به پیشنهاد کاهش سرعت توسعه هوش مصنوعی پاسخ نداد، اما بر حفظ برتری امریکا در رقابت با چین تاکید کرد. او گفت: «ما در هوش مصنوعی از چین جلو هستیم و صادقانه میخواهم این وضعیت را حفظ کنیم، چون هرکس در هوش مصنوعی برنده شود، پیروز میدان است.»
جیکوب کوکسون، پژوهشگر پیشین انتروپیک، نیز به بیبیسی گفته است که بسیاری از کسانی که روی ساخت سیستمهای هوش مصنوعی کار میکنند، نسبت به پیامدهای آینده این فناوری نگرانی جدی دارند. او چند روز پیش از انتروپیک استعفا کرد و هشدار داد که ادامه توسعه هوش مصنوعی با سرعت کنونی میتواند خطرهای بسیار بزرگی برای بشر ایجاد کند.
کوکسون از پیشنهاد کاهش سرعت توسعه هوش مصنوعی حمایت کرده، اما گفته است چنین اقدامی تنها در صورتی موثر خواهد بود که با چین نیز هماهنگ شود.
روز شنبه، ایلان ماسک، مالک اکسایآی، و سم آلتمن، مدیرعامل اوپنایآی، از هشدار داریو آمودی، مدیرعامل انتروپیک، حمایت کردند. آمودی خواستار کاهش سرعت توسعه پیشرفتهترین سیستمهای هوش مصنوعی شده و گفته است که این کار میتواند خطر وقوع یک حادثه جدی را کاهش دهد.
با این حال، آمودی گفته است که هرگونه کاهش سرعت باید محدود و حسابشده باشد تا چین فرصت نکند در این رقابت از امریکا پیشی بگیرد.
بحث درباره هوش مصنوعی اکنون به یکی از چالشهای اصلی حکومتها تبدیل شده است. از یک سو، این فناوری بهعنوان فرصتی بزرگ برای رشد اقتصادی، افزایش بهرهوری و بهبود سیستمهای قدیمی دیجیتال مطرح میشود. از سوی دیگر، چند رویداد اخیر نگرانیها را درباره رفتار غیرقابل پیشبینی و استفاده خطرناک از این فناوری افزایش داده است.
اوپنایآی در ماه آگست اعلام کرد که سرعت توسعه برخی از پیشرفتهترین مدلهای خود را کاهش داده تا تدابیر امنیتی آن را تقویت کند. این تصمیم پس از آن گرفته شد که عاملهای هوش مصنوعی این شرکت از موانع امنیتی عبور کردند و به شرکت فناوری «هاگینگ فیس» نفوذ کردند.
در همان ماه مشخص شد که دو مورد از قدرتمندترین ابزارهای هوش مصنوعی جهان در جریان تلاش برای حملات سایبری، هویتهای جعلی انسانی ساخته بودند تا افراد را فریب دهند.
موسسه امنیت هوش مصنوعی بریتانیا گف کهت در جدیترین مورد، سیستم «میتوس ایآی» متعلق به انتروپیک تلاش کرده بود از طریق پیامهای خصوصی به یک سرویس دسترسی پیدا کند. این سیستم حسابهای جعلی مشابه افراد واقعی ساخته بود و سپس کوشیده بود آثار فعالیت خود را پنهان کند.
حکومت ترامپ استدلال میکند که حفظ برتری فناوری امریکا بخشی از امنیت ملی این کشور است. با این حال، مقامهای این حکومت نیز پذیرفتهاند که خطرهای ناشی از هوش مصنوعی نیاز به مراقبت و نظارت دارد.
درخواست اخیر مدیران بزرگ فناوری برای کاهش سرعت توسعه هوش مصنوعی در واشنگتن نیز بحث تازهای به راه انداخته است. قانونگذاران امریکایی زیر فشار فزایندهای قرار دارند تا برای خطرهای احتمالی این فناوری مقررات وضع کنند.
مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان امریکا و بلندپایهترین مقام جمهوریخواه این مجلس، روز یکشنبه در گفتوگو با شبکه سیانان هشدار داد که قانونگذاری شتابزده میتواند نوآوری امریکایی را خفه کند.
او گفت که اگر کانگرس با عجله جلسه اضطراری برگزار کند و محدودیتهای گستردهای بر هوش مصنوعی وضع کند، امریکا ممکن است رقابت را به چین ببازد. به گفته جانسون، چنین نتیجهای «تهدیدی برای همه امریکاییها» خواهد بود و به همین دلیل باید میان ایمنی و نوآوری تعادل برقرار شود.
در مقابل، حکیم جفریز، رهبر اقلیت دموکرات در مجلس نمایندگان، خواستار «اقدام قاطع» قانونگذاران شد. او در گفتوگو با شبکه ایبیسی گفت که امریکا باید سرعت توسعه هوش مصنوعی را کاهش دهد تا از مردم محافظت شود و اطمینان حاصل شود که این فناوری بهگونهای ایمن پیش میرود.
طالبان در سالهای اخیر بارها تأکید کردهاند که خاک افغانستان را برای حملات علیه کشورهای دیگر اجازه نمیدهند و فصل جنگ را پایانیافته میدانند. سکوت امسال میتواند تلاشی برای اجتناب از زنده کردن خاطرات منفی و تمرکز بر مذاکرات اقتصادی و سیاسی با کشورهای منطقه و غرب باشد.
واکنش القاعده
القاعده اما رویکردی کاملاً متفاوت داشت. شاخه رسانهای این گروه، السحاب، یک روز پیش از سالگرد، ویدیویی ۵۲ دقیقهای با عنوان «یکچهارم قرن از ۱۱ سپتامبر» منتشر کرد.
این ویدئو حملات را ستایش کرده و شامل ظاهر نادر حمزه بنلادن، پسر اسامه بنلادن، است. القاعده در این تولید رسانهای، حملات را نقطه عطفی در تغییر موازنه قدرت جهانی توصیف کرده است.
در سالهای گذشته، طالبان معمولاً در سالگرد ۱۱ سپتامبر موضع میگرفتند. پارسال، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی ارشد طالبان، بیانیهای صادر کرد و اعلام داشت که حملات هیچ ارتباطی با افغانستان و افغانها نداشته، خارج از مرزهای کشور طراحی شده و امریکا از آن به عنوان بهانهای برای اشغال افغانستان استفاده کرده است. در سالهای اولیه پس از بازگشت به قدرت نیز، مقامات طالبان بارها مسئولیت را رد کرده و بر محکومیت حملات به غیرنظامیان تأکید میکردند.
ایالات متحده امریکا
در امریکا، مراسم یادبود قربانیان حملات یازدهم سپتامبر با حضور مقامات ارشد برگزار شد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، در مراسم پنتاگون شرکت کرد و گفت: «ما هرگز، هرگز فراموش نمیکنیم. به همین دلیل است که امروز میجنگیم.»
او حملات را به تهدیدات جاری از جمله جنگ با ایران پیوند زد. معاون رئیسجمهور و چهار رئیسجمهور سابق امریکا (جورج دبلیو بوش، باراک اوباما، بیل کلینتون و جو بایدن) در مراسم نیویارک حضور یافتند. شورای امنیت سازمان ملل نیز جلسهای برگزار کرد که در آن نماینده امریکا بر شکار بنلادن و رهبران دیگر گروههای تروریستی تأکید کرد.
شورای امنیت
شورای امنیت نشستی با موضوع «تهدیدات علیه صلح و امنیت بینالمللی ناشی از اقدامات تروریستی» برگزار کرد. این جلسه همزمان با سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر برگزار شد و اعضای شورا به احترام قربانیان یک دقیقه سکوت کردند. شورای امنیت برای اولین بار در پنج سال گذشته یک بیانیه ریاستی در مورد مبارزه با تروریسم تصویب کرد. در این بیانیه بر محکومیت قاطع حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ تکرار شده است. همچنین تأکید شد که تروریسم نباید به هیچ دین، ملیت، تمدن یا گروهی نسبت داده شود. علاوه بر آن در بیانیه از تشدید، پیچیدهتر شدن و تغییر ماهیت حملات تروریستی نگرانی شدید ابراز شد و به استفاده فزاینده تروریستها از فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی، پهپادها، اینترنت و سیستمهای رمزگذاریشده اشاره شد.
مخالفان طالبان
نیروهای مخالف طالبان از این مناسبت برای ارسال پیام استفاده کردند. سمیع سادات، رهبر جبهه متحد افغانستان، از جامعه بینالمللی خواست از مقاومت علیه طالبان و دیگر گروههای تروریستی حمایت کند. او گفت افغانها ۲۰ سال در کنار نیروهای امریکایی با تروریسم جنگیدهاند. سادات گفت نیروهایش نیازی به سربازان خارجی ندارند اما به حمایت بینالمللی نیازمندند. جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود نیز بر ادامه مبارزه علیه طالبان تأکید کرد.
سکوت طالبان در حالی رخ داده که گزارشهای سازمان ملل و رسانههای غربی همچنان از حضور القاعده و دیگر گروههای مسلح در افغانستان سخن میگویند؛ موضوعی که نگرانیها درباره احتمال تبدیل دوباره این کشور به پایگاه تروریسم جهانی را زنده نگه داشته است.
محب مدیرعامل شرکت «مارلان اسپیس» و مدیرعامل شرکت «اوربیتورکس» است؛ دو شرکت مستقر در امارات که در حوزه فناوری فضایی و ساخت و بهرهبرداری از ماهوارهها فعالیت میکنند.
مارلان اسپیس و شرکت «لافت اوربیتال» رهبری کنسرسیومی را بر عهده دارند که برای توسعه برنامه «آلتایر-نسل بعد» یک میلیارد دالر سرمایهگذاری میکند. این پروژه در مرحله نخست شامل ۵۰ ماهواره خواهد بود که در ابوظبی ساخته میشوند.
آقای محب در مراسم اعلام این پروژه گفته است که زمانی که ساخت آلتایر را آغاز کردند، روی آیندهای حساب کرده بودند که در آن «هوش» به مدار زمین منتقل شود و امارات یکی از کشورهایی باشد که این فناوری را میسازد.
او گفته است که ۵۰ ماهواره با قابلیتهای متفاوت، در قالب یک منظومه واحد فعالیت خواهند کرد و این پروژه میتواند یکی از پیشرفتهترین منظومههای ماهوارهای جهان باشد.
محب همچنین گفته است که هدف تنها مشارکت در این صنعت نیست، بلکه رهبری آن است.
او آلتایر و آلتایر-نسل بعد را بخشی از تلاش برای تبدیل ظرفیت تولید ماهواره در ابوظبی به یک «توانمندی ملی» توصیف کرده است. به گفته او، این پروژه میتواند امارات را از یک خریدار خدمات ماهوارهای به یک فروشنده این خدمات تبدیل کند و همزمان مهارتهای مهندسی، مالکیت فکری و زنجیره تأمین مرتبط با این صنعت را در داخل کشور نگه دارد.
شرکت اوربیتورکس که محب در رأس آن قرار دارد، ماهوارههای مجهز به هوش مصنوعی را در ابوظبی طراحی، تولید و عملیاتی میکند. این شرکت میگوید هدف آن ایجاد زیرساخت فضایی بومی برای مأموریتهای تجاری، غیرنظامی و امنیتی است.
بر اساس برنامه اعلامشده، ماهوارههای آلتایر-نسل بعد به رادار، حسگرهای نوری و تجهیزات دیگر مجهز خواهند بود. بخشی از پردازش دادهها نیز بهجای ارسال تصاویر خام به زمین، در خود ماهواره انجام میشود.
کاربردهای اعلامشده این منظومه شامل نظارت دریایی، شناسایی آتشسوزیهای جنگلی، واکنش به حوادث و نظارت بر بنادر و زیرساختهای حیاتی است.
لافت اوربیتال نیز اعلام کرده است که در بخش فناوری ماهواره، هوش مصنوعی، نرمافزار و عملیات این منظومه با اوربیتورکس همکاری خواهد کرد.
نخستین ماهوارههای ساختهشده در ابوظبی قرار است در هفتههای آینده به فضا پرتاب شوند. شرکت اوربیتورکس نیز اعلام کرده است که مأموریت آلتایر، بخشی از تلاش امارات برای ایجاد یک صنعت فضایی با قابلیت طراحی، ساخت و بهرهبرداری از ماهواره در داخل این کشور است.
محب، که پیش از خروج نیروهای خارجی و سقوط دولت جمهوری در اگست ۲۰۲۱ مشاور امنیت ملی اشرف غنی بود، پس از ترک افغانستان وارد فعالیتهای تجاری در حوزه فناوری فضایی در امارات شده است.
رسانههای افغانستان در سال ۲۰۲۴ نیز از راهاندازی مارلان اسپیس توسط او در امارات خبر داده بودند.
در فبروری ۲۰۲۶ نیز محب در مقام مدیر اجرایی اوربیتورکس توافقی در زمینه ماهواره با صندوق توسعه ابوظبی امضا کرده بود.
پروژه جدید، یکی از مهمترین فعالیتهای تجاری محب پس از پایان دوره حضور او در حکومت افغانستان به شمار میرود و نشان میدهد که فعالیت حرفهای او در سالهای اخیر از حوزه سیاست و امنیت افغانستان به سمت فناوری فضایی و سرمایهگذاری در بخش هوش مصنوعی تغییر کرده است.
