کمیسیون اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل برای غرب آسیا، اسکوا، برآورد کرد که جنگ امریکا و جمهوری اسلامی تنها در نخستین ماه نزدیک به ۱۵۰ میلیارد دالر، معادل چهار درصد تولید ناخالص داخلی منطقه، به اقتصاد کشورهای عربی زیان زده است.
رانیا المشاط، معاون دبیرکل سازمان ملل و دبیر اجرایی اسکوا، پنجشنبه ۲۶ سنبله این آمار را در یک نشست غیررسمی شورای امنیت ارائه کرد. این نشست با عنوان «دریاهای امن، امنیت مشترک؛ حفاظت از آزادی کشتیرانی در محیط امنیتی در حال تغییر» به میزبانی بحرین برگزار شد.
المشاط گفت تهدید مسیرهای دریایی خلیج فارس و دریای سرخ تنها یک مساله امنیتی نیست و دستاوردهای توسعهای، تامین کالاهای ضروری، ثبات اقتصادی و فعالیت کسبوکارهای منطقه را نیز به خطر میاندازد.
او افزود از خلیج فارس و تنگه هرمز تا دریای سرخ و بابالمندب، دریاها، تنگهها و بنادر شبکهای بههمپیوسته برای انتقال انرژی، مواد غذایی و کالاهای تجاری به سراسر جهان تشکیل میدهند و اختلال در هر بخش میتواند کل این زنجیره را متاثر کند.
به گفته المشاط، پیامدهای چنین اختلالی به کشتیرانی محدود نمیماند و به بنادر، انبارها، بازارها و خانوارها منتقل میشود؛ بر بودجه عمومی، قیمت انرژی و مواد غذایی، اشتغال و زنجیرههای تولید فرامرزی اثر میگذارد و توسعه اقتصادی و اجتماعی را با مشکل روبهرو میکند.
انتقال هزینهها به مصرفکنندگان
تا پیش از آغاز جنگ امریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی در ۹ حوت ۱۴۰۴، حدود ۲۵ درصد تجارت دریایی نفت جهان و ۱۹ درصد تجارت گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز عبور میکرد.
کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس نیز بین ۲۰ تا ۴۰ درصد صادرات جهانی برخی کالاها، از جمله آمونیاک، کود، گوگرد و آلومینیوم را در اختیار داشتهاند.
المشاط هشدار داد زیان اقتصادی پیش از بسته شدن رسمی یک مسیر دریایی آغاز میشود؛ هنگامی که شرکتهای کشتیرانی و بیمه، عبور از یک مسیر را بیش از اندازه پرخطر بدانند، رفتوآمد کشتیها کاهش مییابد و هزینههای اضافی از شرکت حملونقل به واردکننده و سرانجام به مصرفکننده منتقل میشود.
او گفت مسیرهای جایگزین نیز لزوما مشکل را حل نمیکنند و ممکن است فقط گلوگاه را از یک تنگه به بندر یا خط لوله منتقل کنند: «تعدد مسیرها به تنهایی تداوم تامین را تضمین نمیکند و آنچه اهمیت دارد، پیوند و هماهنگی میان این مسیرهاست.»
به گفته المشاط، بنگاههای کوچک و متوسط از آسیبپذیرترین بخشهای اقتصادی هستند. این بنگاهها بخش عمده کسبوکارهای جهان عرب را تشکیل میدهند، اما توان کمتری برای تغییر تامینکنندگان، یافتن بازارهای تازه یا دسترسی به منابع مالی دارند.
افزایش هزینه انرژی و حملونقل، حاشیه سود آنها را کاهش میدهد و به افت تولید و از میان رفتن فرصتهای شغلی میانجامد.
هشدار درباره کشورهای درگیر بحران
المشاط گفت پیش از آغاز جنگ نیز ۹ کشور از ۲۲ کشور عربی درگیر مناقشه بودند یا دوران پس از جنگ را میگذراندند: «زیرساختهای آسیبدیده، فضای مالی محدود، نهادهای ضعیف و وابستگی به واردات غذا و سوخت، توان این کشورها را برای مقابله با افزایش قیمت انرژی، کود و حملونقل محدودتر کرده است.»
همزمان، حملات به تاسیسات نفتی و مسیرهای کشتیرانی در دریای سرخ، فشار بر عربستان سعودی را افزایش داده و دو مسیر اصلی صادرات انرژی منطقه در تنگه هرمز و بابالمندب را با تهدید روبهرو کرده است.
المشاط از تشکیل کارگروه منطقهای اسکوا در زمینه حملونقل، لجستیک و زنجیرههای تامین خبر داد.
این کارگروه بر ایجاد سازوکارهای هشدار زودهنگام، اتاقهای عملیات بحران و هماهنگی منطقهای برای حفظ جریان کالاها و خدمات ضروری متمرکز است.
او خواستار حفاظت از کشتیهای تجاری بر اساس حقوق بینالملل، جلوگیری از گسترش جنگ و افزایش سرمایهگذاری در بنادر و ارتباطات زمینی، ریلی و دریایی شد و گفت: «آنچه در منطقه ما رخ میدهد، به منطقه محدود نمیماند و حفاظت از ثبات منطقه، حفاظت از اقتصاد جهانی است.»
پادشاه بریتانیا پنجشنبه، ۲۶ سنبله در اسکاتلند میزبان بنیانگذاران انویدیا، گوگل دیپمایند و مسئولان شرکتهای اوپنایآی و آنتروپیک بود.
این نشست در حالی برگزار میشود که نگرانیها درباره عقب ماندن تلاشها برای تأمین ایمنی هوش مصنوعی از سرعت توسعه سامانههای قدرتمندتر افزایش یافته است.
در هفتههای اخیر، پیامدهای ناشی از توسعه بیرویه برنامههای هوش مصنوعی و پیامدهای ناشی از آن واکنشهای زیادی را در میان رهبران جهان برانگیخته است. چهرههای سرشناسی از جمله پاپ لئو چهاردهم، شاه چارلز و دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، نیز درباره این موضوع اظهارنظر کردهاند.
کنترول توسعه هوش مصنوعی «پیش از آنکه دیر شود»
شاه چارلز گفت هوش مصنوعی میتواند به بهبود زندگی انسانها و نجات جان افراد کمک کند؛ بهویژه در حوزه علوم زیستی و پزشکی. او افزود، با این حال، سازندگان این فناوری بهطور فزایندهای هشدار میدهند که هوش مصنوعی ممکن است قابلیتهای خطرناکتری پیدا کند؛ «ممکن است حتی جان انسانها را بگیرد.»
او در سخنرانی خود با مسئولان شرکتهای هوش مصنوعی گفت: «به نظر میرسد فوریت دارد که خطرات وجودی ناشی از افتادن چنین فناوریهایی به دست افراد نادرست و استفاده از آنها به شیوههایی بالقوه فاجعهبار، بهطور کافی مورد توجه قرار گیرد.»
در این نشست، جنسن هوانگ، بنیانگذار و مدیرعامل انویدیا، دمیس هسابیس، بنیانگذار و رئیس گوگل دیپمایند، سارا فریر، مدیر مالی اوپنایآی و کانیشکا نارایان، وزیر هوش مصنوعی بریتانیا، حضور داشتند.
هوش مصنوعی برای بشریت
بحث درباره هوش مصنوعی بار دیگر پس از آن به کانون توجهها بازگشت که دو پژوهشگر شرکت آنتروپیک هشدار دادند پیشرفت سریع این فناوری ممکن است در آیندهای نهچندان دور به انقراض انسان منجر شود.
داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک، نیز خواستار آن شده است که شرکتها سرعت توسعه هوش مصنوعی را کاهش دهند.
با این حال، این اظهارات به بحثی بینالمللی درباره انگیزههای احتمالی برخی مدیران شرکتهای هوش مصنوعی دامن زده است.
با این حال کاربران پرسشهایی را مطرح کردهاند که آیا هدف از چنین درخواستها میتواند وضع مقرراتی باشد که برتری شرکتهای خاصی را حفظ کند، یا اینکه شرکتها با اقدام زودهنگام میخواهند از واکنش گستردهتر دولتها جلوگیری کنند. احتمال دیگری که مطرح شده، این است که چنین درخواستهایی صرفاً با هدف کاهش هزینهها در رقابت برای توسعه هوش مصنوعی مطرح میشوند.
انتظار نمیرود نشست اسکاتلند به توافقهای الزامآور منجر شود.
این نشست نشان میدهد پادشاه بریتانیا از جایگاه خود برای گردهم آوردن افراد و برگزاری گفتوگو درباره مجموعهای از مسائل جهانی استفاده کرده است.
چارلز در هشدارهای خود درباره خطرات هوش مصنوعی، پیشتر درباره پیامدهای احتمالی این فناوری برای محیط زیست نیز ابراز نگرانی کرد؛ موضوعی که با دههها فعالیت و کارزار او در زمینه حفاظت از طبیعت ارتباط دارد.
کاخ باکینگهام اعلام کرد که در این گفتوگوها این موضوع بررسی خواهد شد که آیا میتوان مجموعهای مشترک از اصول را برای هدایت کاربردهای آینده هوش مصنوعی تدوین کرد یا نه.
به گفته کاخ، هدف این است که هوش مصنوعی «نه صرفاً بهعنوان محرکی برای افزایش توانمندی و بهرهوری، بلکه بهعنوان ابزاری که از کرامت انسانی حمایت میکند و به شکوفایی انسانها و کره زمین کمک میکند» مورد استفاده قرار گیرد.
سخنان او پس از آن مطرح شد که پیشنهاد اتحادیه اروپا برای اعطای نوعی جایگاه «عضو وابسته» به کانادا، واکنش تند دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، را به دنبال داشت.
سخنرانی نخستوزیر کانادا در پارلمان اروپا با استقبال و تشویق گرم نمایندگان روبهرو شد. این سخنرانی تنها چند ساعت پس از آن انجام شد که ترامپ در واکنش به پیشنهاد اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، برای ایجاد جایگاه جدیدی در روابط اتحادیه اروپا و کانادا، اروپا را به اعمال تحریمهای تجاری تهدید کرد.
کارنی از اصطلاح «عضو وابسته» که فون در لاین یک روز پیش به کار برده بود استفاده نکرد، اما گفت از «بلندپروازی» نهفته در پیشنهاد او استقبال میکند.
کارنی گفت: «اروپا و کانادا هر کدام قدرتمند هستند. اروپا و کانادا در کنار یکدیگر حتی قدرتمندترند.»
او گفت هدفش تشکیل یک «بلوک سوم» نیست که بهعنوان «رقیب قدرتهای بزرگ» در برابر واشنگتن و پکن قرار گیرد.
کارنی افزود: «ما به دنبال قدرت برای سلطه بر دیگران نیستیم. برعکس، ما به دنبال تابآوری هستیم تا هیچکس نتواند بازارهای باز ما را کنترول کند، به حاکمیت ما آسیب بزند، تمامیت ارضی ما را تهدید کند یا آزادیها، دموکراسیها و حاکمیت قانون ما را تضعیف کند.»
او پس از سخنرانی به خبرنگاران گفت این اتحادیه اروپا خواهد بود که تصمیم میگیرد هرگونه رابطه آینده را چگونه توصیف کند و محتوای هر توافقی مهمتر از نامی است که بر آن گذاشته میشود.
تهدیدهای ترامپ
ترامپ اواخر چهارشنبه ۲۵ سنبله تهدید کرد اگر اتحادیه اروپا پیشنهاد فون در لاین برای تبدیل کانادا به یک «عضو وابسته» این اتحادیه را پیش ببرد، علیه اروپا اقدام خواهد کرد.
ترامپ در مسیر حضور در رویدادی در کارولینای شمالی به خبرنگاران گفت: «اگر آنها این کار را انجام دهند، اگر فکر کنم این اقدام به هر شکلی خصمانه است، تعرفههای بسیار سنگینی وضع خواهم کرد یا تجارت با اروپا را در بسیاری از زمینهها متوقف خواهم کرد.»
او این پیشنهاد را «خندهدار» توصیف کرد.
ترامپ افزود: «اگر نیت خوبی داشته باشند، اشکالی ندارد. اگر نیت بدی داشته باشند، تعرفههای بسیار سنگینی بر اروپا وضع خواهیم کرد.»
کمیسیون اروپا اعلام کرد پیشنهاد فون در لاین، که جزییات آن هنوز تدوین نشده و برای اجرایی شدن به تایید کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیاز دارد، اقدامی خصمانه نیست.
اولوف گیل، سخنگوی کمیسیون اروپا، گفت: «همانطور که رئیس ما [فون در لاین] دیروز بهروشنی بیان کرد، پیشنهاد تقویت مشارکت ما با کانادا علیه هیچکس دیگری نیست، بلکه برای تقویت قدرت مشترک ماست.»
کارنی نیز در پاسخ به پرسشی درباره تهدیدهای ترامپ به خبرنگاران گفت: «کاناداییها در این زمینه متحد هستند که هیچکس قرار نیست به ما بگوید به چه زبانی صحبت کنیم. هیچکس قرار نیست فرهنگ ما را یا اینکه با چه کسانی میتوانیم در سطح بینالمللی توافق منعقد کنیم، دیکته کند.»
کارنی در تشریح حوزههایی که کانادا خواهان روابط نزدیکتر با اتحادیه اروپا است، از تلاش برای دستیابی به استقلال راهبردی از طریق همکاری عمیق در مواد معدنی حیاتی، ظرفیت صنایع دفاعی، هوش مصنوعی و محاسبات، امنیت انرژی، فضا و نظامهای پرداخت نام برد.
او همچنین به تجارت دیجیتال و ایجاد ارتباطات پهنباند امنتر میان اروپا و آسیا با استفاده از موقعیت جغرافیایی مشترک آنها اشاره کرد.
فرانسه: ترامپ نمیتواند برای اتحادیه اروپا تصمیم بگیرد
بنجامین حداد، وزیر امور اروپای فرانسه، نیز پنجشنبه گفت ایالات متحده اختیار وتو انتخابهای ژئوپلیتیکی اتحادیه اروپا را ندارد.
او به شبکه پابلیک سنا گفت: «این بر عهده ایالات متحده یا هیچکس دیگری نیست که جهتگیری سیاسی و ژئوپلیتیکی اروپاییها را تعیین کند.»
فون در لاین روز چهارشنبه در جریان سخنرانی سالانه خود درباره وضعیت اتحادیه اروپا که کارنی نیز در آن حضور داشت، پیشنهاد ایجاد این جایگاه جدید برای کانادا را مطرح کرد.
او در حالی که خواستار تعمیق روابط میان متحدان بود، شرایط کنونی جهان را «جهانی آشکارا خصمانه» توصیف کرد.
با این حال، هنوز مشخص نیست پیشنهاد «عضویت وابسته» کانادا از حمایت کشورهای عضو اتحادیه اروپا برخوردار خواهد شد یا خیر.
یک دیپلومات اتحادیه اروپا چهارشنبه از مطرح شدن این پیشنهاد ابراز شگفتی کرد و گفت: «هیچکس واقعا نمیداند معنای آن چیست.»
او افزود نگرانیهایی وجود دارد که رییس کمیسیون اروپا «بیش از حد وعده داده و قادر به عملی کردن آن نخواهد بود.»
یک دیپلومات دیگر اروپایی نیز این طرح را «پیشنهادی نامناسب» خواند که هرگز با کشورهای عضو مورد بحث قرار نگرفته بود.
