مهاجران افغان در ایران میگویند روند تمدید مدارک اقامت موقت شماری از نظامیان و کارکنان حکومت پیشین افغانستان آغاز شده است. این افراد سال گذشته در چارچوب «کدهای حامی ۱۳ و ۴۴» وزارت داخله ایران، اسناد موقت دریافت کرده بودند.
افرادی که مدارک و سوابقشان از سوی نهادهای مربوطه تأیید شده، در چارچوب این طرح «کارت موقت ۱» دریافت کردند. معرفی این افراد از طریق اداره امور اتباع، دفاتر خدمات اقامت و اشتغال اتباع خارجی و برخی نهادها انجام میشد.
یک فعال امور مهاجران به افغانستان اینترنشنال میگوید که دارندگان این کارت برای تمدید آن در سال جاری نیازی به دریافت دوباره کد حامی ندارند و در صورت تأیید مجدد وزارت داخله ایران میتوانند از طریق دفاتر کفالت برای تمدید مدرک خود اقدام کنند.
مقامهای جمهوری اسلامی تاکنون در این مورد رسما توضیحی ندادهاند.
به گفته این فعال، افرادی که بدون سابقه نظامی یا همکاری با دولت پیشین افغانستان و از مسیرهای دیگر کارت موقت ۱ دریافت کردهاند، ممکن است در مرحله تمدید با مشکل مواجه شوند، زیرا تأیید نهایی همچنان به بررسی وزارت داخله ایران بستگی دارد.
«کدهای حامی ۱۳ و ۴۴» برای افرادی تعریف شده است که سابقه همکاری با دولت پیشین افغانستان یا فعالیت نظامی داشتند و در صورت بازگشت به افغانستان با خطر مواجه میشدند.
جمهوری اسلامی و همچنین پاکستان اخراج مهاجران افغان را تشدید کردهاند. سازمان ملل تایید کرده است که شماری از نظامیان پیشین پس از بازگشت به افغانستان به قتل رسیده و توسط طالبان بازداشت شدهاند.
این کنفرانس با حضور شماری از مخالفان طالبان، نمایندگان پیشین پارلمان افغانستان و هیئتهایی از کشورهای منطقه، از جمله روسیه، چین و تاجیکستان برگزار شده است.
این کنفرانس درباره وضعیت افغانستان و چشمانداز صلح در منطقه برگزار شده است.
امانالله پیمان، معاون پیشین مجلس نمایندگان افغانستان، در این کنفرانس گفت که اداره طالبان حاضر به سازش نیست و انعطافی نشان نمیدهد. او پیشنهاد کرد جامعه جهانی برای تعامل با مردم افغانستان، گزینههای دیگری را نیز در نظر بگیرد.
آقای پیمان همچنین از وضعیت حقوق زنان در افغانستان ابراز نگرانی کرد و از نمایندگان کشورهای حاضر در این کنفرانس خواست در زمینه حمایت از حقوق زنان نقش فعال ایفا کنند.
طاهر زهیر، وزیر پیشین اطلاعات و فرهنگ افغانستان نیز در این نشست حضور دارد. آقای زهیر اخیراً جریان نظامی-سیاسی مستقلی را در مخالفت با طالبان راهاندازی کرده است.
در این نشست، برخی چهرههای مطرح سیاسی پاکستان از جمله وزیران کابینه، نمایندگان مجلس، کارشناسان سیاسی و نظامی نیز شرکت کردهاند.
طاهر خان، خبرنگار افغانستان اینترنشنال میگوید که نمایندگان روسیه، چین و تاجیکستان در این نشست حضور دارند و سفیر روسیه در پاکستان در این نشست شرکت کرده است.
شماری از نمایندگان اتحادیه اروپا نیز در میان شرکتکنندگان دیده شدهاند، اما تاکنون از سوی آنان سخنرانی گزارش نشده است.
در دومین روز کنفرانس وضعیت سیاسی و امنیتی افغانستان، وضعیت حقوق بشر، حقوق زنان و حقوق اقوام و اقلیتهای مذهبی و چالشهای موجود در این زمینه مورد بحث و تبادل نظر قرار میگیرد.
این نشست در حالی در اسلامآباد برگزار میشود که روابط طالبان و پاکستان در ماههای اخیر بهشدت پرتنش شده است. طالبان بارها پاکستان را به حمایت از مخالفان این گروه و دخالت در امور افغانستان متهم کرده است.
وزارت خارجه طالبان نیز در پی حملات اخیر در نورستان، کاردار پاکستان در کابل را احضار و اعتراض شدید خود را نسبت به این حملات ابراز کرد. طالبان در بیانیهای مدعی شد که «عناصر شر و فساد» و داعش با هدایت و همکاری مستقیم نظامیان پاکستان دست به اقدامات تخریبی در افغانستان زدهاند.
پاکستان این اتهامها را رد کرده و در مقابل، طالبان را به ناتوانی در جلوگیری از فعالیت گروههای مسلح مخالف پاکستان از خاک افغانستان متهم کرده است.
عطاءالله تارر، وزیر اطلاعات پاکستان، روز گذشته در این کنفرانس از طالبان افغان خواست از «ذهنیت جنگجویانه» فاصله بگیرد و رویکرد یک حکومت مسئول را در پیش بگیرد. او گفت که تفکر و رویکرد طالبان عامل بسیاری از مشکلات کنونی میان پاکستان و افغانستان شده است.
شورای پزشکی و دندانپزشکی پاکستان در اول سپتامبر به دانشگاههای طبی این کشور دستور داد دانشجویان افغان در رشتههای پزشکی و دندانپزشکی به افغانستان بازگردانده شوند.
دادگاه عالی ایالت سند پیشتر نیز اجرای این دستور را برای دانشجویان شاکی بهطور موقت متوقف کرده بود.
شورای پزشکی و دندانپزشکی پاکستان همچنین پذیرش تازه شهروندان افغانستان و انتقال آنان به نهادهای آموزشی پزشکی را در سال تحصیلی جاری ممنوع کرده است.
در پی این دستور دانشجویان رشته پزشکی در اعتراض به دستور شورای پزشکی و دندانپزشکی پاکستان درباره بازگشت دانشجویان افغان به کشورشان به دادگاه شکایت کردند.
وکلای دانشجویان در جلسه روز سهشنبه گفتند که دانشگاه طبی جناح سند، با وجود دستور قبلی دادگاه، مانع حضور دانشجویان افغان در صنفها شده، دسترسی بیومتریک آنان را غیرفعال کرده و برای اخراج آنان از خوابگاهها اقدام کرده است.
دادگاه پس از بررسی این موضوع دستور داد دسترسی دانشجویان به دانشگاه دوباره برقرار شود و تحصیل آنان تا زمان رسیدگی بعدی به پرونده مختل نشود.
افتخار شاه یکی از وکیلان دانشجویان گفت حمایت قضایی فعلی شامل ۲۹ دانشجو در یک پرونده و سه دانشجو در پروندهای دیگر میشود.
او افزود تعداد نهایی شاکیان باید بر اساس حکم کتبی دادگاه مشخص شود.
به گفته شاه، وکیل شورای پزشکی و دندانپزشکی پاکستان در جلسه دادگاه اعلام کرده بود که این نهاد نسخهای از دادخواستهای دانشجویان را دریافت نکرده است.
دادگاه دستور داده نسخه دادخواستها در اختیار این شورا قرار گیرد و رسیدگی به پرونده را تا دریافت پاسخ آن به تعویق انداخته هر چند هنوز تاریخ جلسه بعدی مشخص نشده است.
این تصمیم شورای پزشکی و دندانپزشکی پاکستان با انتقاد نهادهای حقوق بشری نیز روبهرو شده است.
عفو بینالملل گفته است این سیاست میتواند بهویژه برای زنان افغان پیامدهای جدی داشته باشد، زیرا زنان و دختران در افغانستان از آموزش عالی محروماند.
در همین حال، وزارت خارجه پاکستان گفته است دانشجویان افغان دارای ویزای معتبر که در دورههای آموزشی بهرسمیتشناختهشده ثبتنام هستند، میتوانند تحصیلات خود را تکمیل کنند.
این در حالی است که دادگاه عالی بلوچستان پاکستان دو هفته پیش درخواست دانشجویان افغان برای ادامه تحصیل در رشتههای پزشکی و دندانپزشکی را رد کرد و گفت شهروندان خارجی حق دایمی برای ماندن در پاکستان یا ادامه تحصیل برخلاف تصمیم حکومت این کشور را ندارند.
پروندههای مشابهی نیز در بخشهای دیگر پاکستان مطرح شده است به طوری که دادگاههای پنجاب و خیبرپختونخوا در برخی پروندهها به دانشجویان و پزشکان افغان حمایت موقت دادهاند.
یک دادگاه در اسلامآباد نیز بهطور جداگانه از یک پزشک افغان که در دوره آموزش تخصصی تحصیل میکند، حمایت کرده است.
برخی از دانشجویان پرونده سند با استفاده از بورسیه دولت پاکستان برای شهروندان افغانستان تحصیل میکنند.
دو دانشجوی دختر که انتظار میرود در سال ۲۰۲۷ از یک کالج پزشکی در کراچی فارغالتحصیل شوند، گفتهاند بازگشت آنان پیش از تکمیل دوره تحصیلی باعث نیمهتمام ماندن تحصیلاتشان خواهد شد.
