مقام ارشد طالبان: هبت‌الله با پاسخ دادن به حملات پاکستان مخالف است
یک مقام ارشد طالبان به افغانستان اینترنشنال گفت پس از حملات قبلی پاکستان، شماری از رهبران طالبان در کابل تصمیم گرفته بودند که به آن پاسخ داده شود.
او گفت که هبت‌الله آخندزاده، با تصمیم مقامات طالبان در کابل مخالفت کرده و اجازه حملات تلافی‌جویانه را نداده است.
این مقام طالبان که نخواست نامش فاش شود، می‌گوید که درباره حمله اخیر پاکستان نیز تاکنون رهبر این گروه تصمیم روشنی نگرفته است. او افزود که بربنیاد اطلاعات، دفتر رهبر طالبان سرگرم گفت‌وگوی مستقیم با پاکستان است، اما شماری از مقامات طالبان در کابل از این مذاکرات بی‌خبرند.
به گفته او، «یکی از دلایل حملات پاکستان این است که اسلام‌آباد از اعتماد رهبری طالبان برخوردار شده است.»
طالبان تاکنون ادعاهای این مقام خود را به‌طور رسمی تأیید نکرده‌اند.
پاکستان حملات خود به افغانستان را به فعالیت‌های طالبان پاکستانی از خاک افغانستان مرتبط می‌داند، اما طالبان افغانستان می‌گویند که مسئله شبه‌نظامیان پاکستانی، مسئله داخلی اسلام‌آباد است و آنان اجازه فعالیت علیه هیچ‌کس از خاک افغانستان را نمی‌دهند.
نصیر احمد فایق، سرپرست نمایندگی افغانستان در سازمان ملل متحد، در مقاله اختصاصی برای افغانستان اینترنشنال، فعالیت‌ها و مواضع نمایندگی افغانستان در هشتادویکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل را تشریح کرده است.
کارنامه یک ماه دیپلوماسی: از نشست شورای امنیت تا چهار نشست حاشه‌ای
در ماه سپتامبر ۲۰۲۶، همزمان با آغاز هشتادویکمین اجلاس مجمع عمومی ملل متحد، افغانستان به‌عنوان یکی از معاونان ریاست مجمع کار خود را آغاز کرد. شورای امنیت در ۱۶ سپتامبر نشستی درباره افغانستان برگزار کرد و ۴۲ کشور با صدور اعلامیه‌ای همبستگی خود را با زنان و دختران افغانستان اعلام کردند. نمایندگی دایمی افغانستان در حاشیه این اجلاس، با همکاری شرکای افغان و بین‌المللی، چهار نشست حاشیه‌ای درباره مسائل کلیدی کشور برگزار کرد. پیام نمایندگی روشن است: بحران افغانستان تنها با یک راه‌حل سیاسی معتبر، فراگیر و به رهبری و مالکیت خود افغان‌ها حل می‌شود.
نگاهی کوتاه به هشتادویکمین اجلاس مجمع عمومی
هشتادویکمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ به ریاست خلیل‌الرحمن (بنگلادیش) و زیر شعار «احیای اعتماد، مدیریت تحول: سازمان ملل متحدی که برای همه نتیجه‌بخش باشد» رسماً آغاز شد. نشست سران، که «هفته عالی‌رتبه» نیز نامیده می‌شود، از ۲۲ تا ۲۸ سپتامبر در مقر سازمان ملل در نیویارک برگزار شد. نمایندگان ۱۹۴ هیئت رسمی، شامل ۱۱۳ رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر، یک شهزاده، ۱۱ معاون رئیس‌جمهور، ۷ معاون صدراعظم و ۴۸ وزیر امور خارجه و رؤسای نمایندگی‌ها، در آن سخنرانی کردند.
بحث‌ها بر چالش‌های جهان امروز در چارچوب سه ستون کار سازمان ملل، یعنی صلح و امنیت، توسعه و حقوق بشر، متمرکز بود. در بخش صلح و امنیت، بیشتر به منازعات اوکراین، ایران، خاورمیانه، سودان و یمن اشاره شد و بر احترام به حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد، حاکمیت و امنیت کشورها، حفاظت از غیرنظامیان و چندجانبه‌گرایی تأکید شد.
بیشترین سخنان به پایان جنگ‌ها میان روسیه و اوکراین، اسرائیل و فلسطین، و امریکا و ایران اختصاص داشت. طبق برخی برآوردها، اکنون حدود ۶۰ تا ۶۵ منازعه مسلحانه در جهان جریان دارد و شورای امنیت، که مأموریت اصلی‌اش حفظ صلح و امنیت است، در حل آنها موفق نبوده است.
در بخش توسعه، سخنرانان به تهدیدهای اقلیمی، افزایش فاصله اقتصادی میان کشورهای جنوب و شمال، کاهش تمویل اهداف توسعه پایدار، فشار قرضه‌ها و اصلاح ساختار نهادهای مالی بین‌المللی پرداختند.
اصلاح سازمان ملل و مؤثرتر ساختن آن نیز موضوع پرتکرار سخنرانی‌ها بود. اصلاح شورای امنیت برای پاسخگوتر، دموکراتیک‌تر و فراگیرتر شدن آن ضروری خوانده شد و برخی کشورها از افزایش تعداد اعضا، به‌ویژه از افریقا و سایر قاره‌ها، حمایت کردند. ابتکار «UN80» سرمنشی استقبال شد و بر تطبیق آن تأکید گردید. انتخاب منشی عمومی جدید نیز از موضوعات مهم دانسته شد و سخنرانان خواستار روندی مسئولانه و شفاف برای گزینش شخصی متعهد به منشور و بی‌طرف شدند.
هوش مصنوعی در تمام سخنرانی‌ها مطرح شد؛ کشورها از فرصت‌ها و تهدیدهای آن سخن گفتند و بر مدیریت شفاف، استفاده مؤثر و مسئولانه و دسترسی همگانی تأکید کردند. در بخش حقوق بشر، سخنرانان از افزایش نقض‌های سیستماتیک حقوق و آزادی‌های بنیادین و به‌ویژه از گسترش تخطی‌ها علیه زنان، دختران و کودکان ابراز نگرانی کردند.
افغانستان در سخنرانی‌های عمومی
بحران افغانستان در سخنرانی‌های منشی عمومی، رئیس مجمع عمومی و کشورهای تأثیرگذار بر وضعیت افغانستان به‌صورت جدی مطرح نشد. نمایندگان اوزبیکستان، پاکستان، قزاقستان، ایرلند و آیسلند در سخنرانی‌های خود به افغانستان اشاره کردند، اما بیشتر در چارچوب نگرانی‌های امنیتی، تهدید تروریسم، حذف نهادینه زنان و دختران و نقض حقوق و آزادی‌های آنان.
سخنرانی افغانستان در بحث عمومی مجمع، به دلیل همزمانی با نشست حاشیه‌ای «امنیت اقلیمی و تاب‌آوری محیط‌زیستی در افغانستان» در ۲۸ سپتامبر، صورت نگرفت.
رویدادهای مهم سپتامبر
۱. آغاز کار افغانستان به‌عنوان یکی از معاونان ریاست مجمع عمومی
همزمان با افتتاح هشتادویکمین اجلاس، افغانستان به‌عنوان یکی از معاونان ریاست مجمع عمومی رسماً کار خود را آغاز کرد و سرپرست نمایندگی دایمی افغانستان در نشست کمیته عمومی برای تصویب اجندای اجلاس اشتراک کرد. این سمت در شرایط کنونی اهمیت ویژه دارد، زیرا فرصت بیشتری برای جلب توجه رهبری ملل متحد و مقامات عالی‌رتبه به مسائل افغانستان فراهم می‌کند.
۲. اعلامیه همبستگی ۴۲ کشور با زنان و دختران افغانستان
پیش از نشست شورای امنیت در ۱۶ سپتامبر، ۴۲ کشور در یک نشست خبری مشترک، به میزبانی فرانسه (رئیس دوره‌ای شورای امنیت)، با صدور اعلامیه‌ای همبستگی خود را با زنان و دختران افغانستان اعلام کردند و تبعیض و سرکوب سیستماتیک جنسیتی از سوی طالبان را محکوم کردند. آنان خواستار لغو فوری محدودیت‌ها علیه زنان و دختران، رعایت تعهدات بین‌المللی افغانستان، رفع محدودیت بر کارمندان زن سازمان ملل و تضمین مشارکت کامل و معنادار زنان شدند.
این کشورها همچنین از نقش یوناما و تلاش‌های بین‌المللی برای پاسخگویی و مبارزه با معافیت از مجازات، از جمله کار محکمه جزایی بین‌المللی و سازوکار مستقل شورای حقوق بشر، حمایت کردند و یادآور شدند که در پنج سال گذشته پیشرفت قابل‌توجهی در احیای حقوق زنان و دختران صورت نگرفته است.
۳. نشست شورای امنیت درباره افغانستان (۱۶ سپتامبر)
محور اصلی این نشست وضعیت حقوق بشر، بحران بشری و اقتصادی، حکومتداری و تهدید تروریسم بود. سرپرست دفتر یوناما تأکید کرد که با وجود برخی بهبودهای نسبی در امنیت و اقتصاد، محدودیت‌های شدید علیه زنان و دختران، حکومتداری غیرفراگیر و حضور گروه‌های تروریستی همچنان چالش‌های اساسی‌اند.
برخی اعضای دایم شورا و شماری از کشورهای عضو بر حقوق زنان و دختران، پاسخگویی، مبارزه با معافیت از مجازات، آزادی بازداشت‌شدگان، محدودیت بر کارمندان زن سازمان ملل و جلوگیری از عادی‌سازی وضعیت موجود تأکید کردند و سیاست های طالبان را محکوم کردند. در مقابل، برخی دیگر از اعضای دایم بر ادامه تعامل سیاسی و اقتصادی، کمک‌های بشردوستانه، کاهش محدودیت‌های مالی و حل مسئله دارایی‌های مسدودشده تمرکز داشتند. کشورهای منطقه عمدتاً از ادامه گفت‌وگو، روند دوحه و همکاری منطقه‌ای حمایت کردند و همزمان از تروریسم، بحران اقتصادی و وضعیت مشارکت زنان ابراز نگرانی کردند.
در مجموع، نشست نشان داد که درباره چالش‌های اساسی افغانستان نگرانی مشترک وجود دارد، اما بر سر توازن میان فشار و پاسخگویی از یک سو و تعامل و گفت‌وگو از سوی دیگر اختلاف نظر همچنان باقی است.
۴. دیدارها و تعامل‌های سیاسی
با حمایت نمایندگی دایمی افغانستان، هیئتی از زنان، فعالان سیاسی و مدنی و مدافعان حقوق بشر در حاشیه هفته عالی‌رتبه با شماری از مقامات ارشد سازمان ملل و وزرای امور خارجه کشورهای مهم، از جمله اعضای شورای امنیت، دیدار و گفت‌وگو کردند. در این دیدارها، چالش‌های سیاسی، امنیتی، اقتصادی، بشردوستانه و حقوق بشری افغانستان بررسی شد و بر ضرورت تسهیل یک راه‌حل سیاسی به مالکیت و رهبری افغان‌ها، با مشارکت معنادار و محوری زنان، تأکید گردید.
چهار نشست حاشی‌ای
نمایندگی دایمی افغانستان در جریان هفته عالی‌رتبه، با همکاری و حمایت نهادهای افغان، شرکای بین‌المللی و نمایندگی‌های کشورهای همکار، چهار نشست حاشیه‌ای برگزار کرد. این نشست‌ها بر مشارکت زنان در صلح و آشتی ملی، ضرورت یک روند سیاسی به رهبری افغان‌ها، عدالت و پاسخگویی در برابر تبعیض سیستماتیک علیه زنان و دختران، و امنیت اقلیمی و تاب‌آوری محیط‌زیستی تمرکز داشتند. هدف مشترک، بازتاب دیدگاه‌های مردم افغانستان، تقویت گفت‌وگو میان افغان‌ها و جامعه بین‌المللی و بررسی راه‌حل‌های عملی برای بحران‌های به‌هم‌پیوسته کشور بود.
۱. زنان، صلح، عدالت و آشتی ملی (۲۱ سپتامبر)
این نشست در آستانه هفته عالی‌رتبه برگزار شد و بر مشارکت معنادار زنان در روندهای سیاسی، عدالت و پاسخگویی و نقش آنها در صلح پایدار و آشتی ملی تمرکز داشت. برگزارکنندگان تأکید کردند که هیچ روند سیاسی معتبر و پایداری نمی‌تواند زنان را به حاشیه براند یا مشارکت آنان را به مشورت‌های نمادین محدود سازد.
سخنرانان گفتند صلح تنها کاهش خشونت نیست، بلکه به کرامت انسانی، حاکمیت قانون، نهادهای پاسخگو، عدالت و حق مردم برای تعیین آینده‌شان وابسته است. تعامل بین‌المللی با افغانستان نباید به بهای کنارگذاشتن حقوق اساسی مردم، به‌ویژه زنان و دختران، باشد و عدالت و مشارکت زنان باید از آغاز در طراحی هر روند سیاسی گنجانده شود.
آنان بر پیامدهای درازمدت محرومیت و خشونت ساختاری، از جمله تضعیف سرمایه انسانی، افزایش آسیب‌های اجتماعی و روانی و پیامدهای بین‌نسلی، نیز تأکید کردند و خواستار چارچوبی فراگیر برای گردهم‌آوردن نیروهای سیاسی، مدنی و اجتماعی داخل و خارج کشور شدند. حمایت از ابتکارهای تحت رهبری افغان‌ها، تقویت نهادهای زن‌محور، تعامل اصولی و مبتنی بر پاسخگویی و تلاش برای به‌رسمیت‌شناختن آپارتاید جنسیتی در حقوق بین‌الملل از دیگر محورهای بحث بود.
۲. راه پیشروی افغانستان (۲۴ سپتامبر)
محور این نشست ضرورت یک روند سیاسی معتبر و افغان‌محور، حکومتداری فراگیر و پاسخگو، مشارکت معنادار زنان و جامعه مدنی، و نقش تسهیل‌کننده سازمان ملل و کشورهای منطقه بود. سخنرانان تأکید کردند که کمک‌های بشردوستانه، تعامل اقتصادی و همکاری در مبارزه با تروریسم، هرچند ضروری‌اند، به‌تنهایی نمی‌توانند بحران سیاسی و مسئله مشروعیت در افغانستان را حل کنند.
به گفته آنان، آینده افغانستان باید با مالکیت و رهبری واقعی افغان‌ها شکل گیرد و زنان، جوانان، جامعه مدنی، نیروهای سیاسی و متخصصان در تعیین اهداف، ساختار و مسیر این روند نقش معنادار داشته باشند. هشدار داده شد که تعامل بین‌المللی نباید به عادی‌سازی وضعیت موجود بینجامد.
هماهنگی بیشتر بین‌المللی و منطقه‌ای، بستری برای گفت‌وگوی دیدگاه‌های متنوع افغان‌ها، بازسازی اعتماد، استفاده از ظرفیت متخصصان و دانشگاهیان و نقش فعال سازمان ملل در تسهیل این روند نیز مورد تأکید قرار گرفت. محدودیت‌های گسترده علیه زنان و دختران یکی از موانع اساسی ثبات و تعامل عادی افغانستان با جامعه بین‌المللی دانسته شد.
۳. افغانستان پس از پنج سال: آپارتاید جنسیتی و پاسخگویی (۲۵ سپتامبر)
محور این نشست تبعیض ساختاری و نهادینه‌شده علیه زنان و دختران، حمایت از مدافعان حقوق زنان و تقویت سازوکارهای بین‌المللی عدالت و پاسخگویی بود. سخنرانان گفتند پنج سال حاکمیت طالبان، محدودیت‌ها بر آموزش، کار، آزادی رفت‌وآمد، حضور در زندگی عمومی و مشارکت سیاسی زنان را به یک نظام سیستماتیک تبدیل کرده و جامعه بین‌المللی باید از محکومیت صرف به اقدام‌های مشخص حقوقی، سیاسی و مالی حرکت کند.
محکومیت بدون پیامد کافی دانسته نشد و تأکید گردید که باید از مستندسازی به تحقیق، پیگرد و عدالت واقعی رسید. محکمه جزایی بین‌المللی، محکمه بین‌المللی عدالت و سازوکار مستقل تحقیقاتی برای افغانستان به‌عنوان مسیرهای مهم پاسخگویی مطرح شدند و از تلاش‌ها برای به‌رسمیت‌شناختن آپارتاید جنسیتی به‌عنوان جرم بین‌المللی حمایت شد. نمایندگان فرانسه، آلبانیا و استرالیا نیز بر ادامه حمایت سیاسی، حقوقی و بشردوستانه از زنان افغان تأکید کردند و هشدار دادند که وضعیت آنان نباید عادی یا فراموش شود.
بخش مهم این نشست، صدای یک زن جوان از داخل افغانستان بود که گفت زنان و دختران افغان امتیاز ویژه نمی‌خواهند، بلکه خواهان حقوق اساسی خود، از جمله آموزش، کار، آزادی رفت‌وآمد و حق تعیین آینده‌اند.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان، نیز گفت که اگرچه در مستندسازی و ایجاد مسیرهای پاسخگویی پیشرفت‌هایی صورت گرفته، در زندگی واقعی زنان و دختران تغییر ملموسی پدید نیامده است.
۴. امنیت اقلیمی و تاب‌آوری محیط‌زیستی (۲۸ سپتامبر)
این نشست در مقر سازمان ملل بر آسیب‌پذیری شدید افغانستان در برابر تغییرات اقلیمی، بحران آب، بی‌جاشدگی، امنیت غذایی، تاب‌آوری جوامع و ضرورت همکاری منطقه‌ای تمرکز داشت. سخنرانان گفتند افغانستان با وجود سهم کمتر از ۰٫۱ درصد در انتشار جهانی گازهای گلخانه‌ای، از آسیب‌پذیرترین کشورها در برابر تغییرات اقلیمی است و دهه‌ها جنگ، ضعف نهادها و کاهش کمک‌های بین‌المللی توان کشور را برای مقابله با این بحران محدود کرده است.
تأکید شد که بحران اقلیمی از چالش‌های بشردوستانه، اقتصادی و امنیتی جدا نیست و خشکسالی، سیلاب، کمبود آب، تخریب زمین، بی‌جاشدگی و ناامنی غذایی به هم پیوسته‌اند. تقویت سیستم‌های هشدار زودهنگام، آمادگی در برابر حوادث، زراعت مقاوم، احیای حوزه‌های آبریز، دسترسی پایدار به آب، حمایت از راه‌حل‌های محلی و رساندن منابع مالی اقلیمی به جوامع آسیب‌پذیر از اولویت‌های اصلی عنوان شد.
کارشناسان هشدار دادند که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد منابع آبی افغانستان به برف‌های هندوکش وابسته است و افزایش دما و ذوب سریع‌تر برف‌ها، هم خشکسالی و هم سیلاب‌های ناگهانی را تشدید می‌کند؛ از حرکت افغانستان از «بحران آب» به سوی «ورشکستگی آبی» نیز هشدار داده شد.
یکی از پیام‌های مهم نشست، نقش زنان، جوانان و جوامع محلی در تاب‌آوری اقلیمی بود. زنان افغان نباید تنها قربانیان بحران اقلیمی دیده شوند، بلکه باید در مدیریت آب، زراعت، معیشت، تصمیم‌گیری و برنامه‌های سازگاری اقلیمی مشارکت معنادار داشته باشند. سخنرانان همچنین بر دیپلوماسی آب به‌عنوان ابزار اعتمادسازی، همکاری منطقه‌ای و صلح‌سازی محیط‌زیستی تأکید کردند.
موضع نمایندگی دایمی افغانستان
موضوع افغانستان در ماه سپتامبر، و به‌ویژه در جریان هفته عالی‌رتبه و نشست‌های حاشیه‌ای آن، در نتیجه تلاش‌های دیپلوماتیک نمایندگی دایمی و حمایت نهادهای غیردولتی، به‌ویژه نهادهای تحت رهبری زنان افغان، در گفت‌وگو با کشورهای دخیل در مسائل افغانستان و محافل مختلف سازمان ملل به‌گونه گسترده مطرح شد. همچنان موضع رسمی افغانستان در سخنرانی سرپرست نمایندگی دایم در نشست شورای امنیت در مورد افغانستان به صراحت مطرح گردید.
از دید نمایندگی، ادامه سیاست‌های کنونی طالبان، به‌ویژه حذف زنان و دختران از عرصه‌های اساسی زندگی، نبود حکومتداری فراگیر، محدودیت آزادی‌های اساسی و تداوم افراط‌گرایی، افغانستان را با بحران و انزوای بیشتر روبه‌رو ساخته است. افغانستان با حذف زنان، اقلیت‌ها و سایر اقشار جامعه و با توسل به خشونت و افراط‌گرایی نمی‌تواند به صلح و ثبات پایدار دست یابد. پیش از آنکه شکاف‌های موجود عمیق‌تر شود و زمینه برای منازعات داخلی و رقابت‌های نیابتی بیشتر گردد، لازم است طالبان به خواسته‌های مشروع مردم افغانستان و انتظارات جامعه بین‌المللی برای ایجاد یک نظام مشروع، فراگیر، پاسخگو و متکی بر اراده مردم پاسخ دهند.
نمایندگی دایمی افغانستان همچنان متعهد به دفاع از منافع ملی و حقوق و آزادی‌های اساسی همه مردم افغانستان، به‌ویژه زنان، دختران، جوانان و اقلیت‌ها است. تلاش‌های نمایندگی بر ادامه دیپلوماسی، تقویت هماهنگی میان نیروهای دموکراتیک، فعالان سیاسی و مدنی، زنان، جوانان، جامعه مدنی و شخصیت‌های معتبر ملی، و جست‌وجوی راه‌حل سیاسی از طریق سازمان ملل متحد متمرکز خواهد بود.
اکنون زمان آن فرا رسیده است که یک راه‌حل سیاسی معتبر، فراگیر و به رهبری و مالکیت خود افغان‌ها برای پایان‌دادن به بحران کنونی شکل گیرد؛ راه‌حلی که زمینه صلح، ثبات، رفاه و امنیت پایدار را در چارچوب یک نظام مشروع، ملی، فراگیر و پاسخگو فراهم سازد.
جنبش‌های اعتراضی زنان و فعالان مدنی افغانستان با انتشار بیانیه‌ای به سخنرانی اخیر سعیده میرضیایف، دختر رئیس‌جمهور اوزبیکستان در مجمع عمومی سازمان ملل واکنش نشان دادند.
آنها از اوزبیکستان خواستند که هرگونه تعامل سیاسی و اقتصادی با طالبان در چارچوب تعهدات بین‌المللی و حقوق بشری صورت گیرد.
فعالان زن افغان ضمن قدردانی از پیشرفت‌های جمهوری اوزبیکستان در حوزه مشارکت سیاسی زنان و اختصاص کرسی‌های پارلمانی به آنان، ابراز تأسف کردند که سعیده میرضیایف در سخنرانی خود هیچ اشاره‌ای به وضعیت فاجعه‌بار زنان و دختران در آن سوی مرز نکرده است.
آنها تاکید کردند که بیش از پنج سال است زنان افغان از حق تحصیل، کار و آزادی‌های اولیه محروم شده‌اند و این تناقض میان حمایت از حقوق زنان در یک سوی رود آمو و سکوت در برابر محرومیت سیستماتیک آنان در سوی دیگر، قابل چشم‌پوشی نیست.
فعالان مدنی افغانستان همچنین به نگاه صرفاً اقتصادی و امنیتی اوزبیکستان به تحولات افغانستان انتقاد کرده و تصریح نمودند که پرداختن به این کشور بدون در نظر گرفتن نقض سیستماتیک حقوق بشر، تصویری ناقص ارائه داده و خطر عادی‌سازی وضعیت موجود را در پی دارد.
به گفته آنها، هیچ پروژه تجاری یا انرژی نمی‌تواند ثباتی پایدار ایجاد کند در حالی که نیمی از جمعیت یک کشور حذف شده باشند و در مواجهه با آپارتاید جنسیتی، سکوت به معنای بی‌طرفی نیست.
بر همین اساس، جنبش‌های اعتراضی زنان از مقام‌های اوزبیکستانی خواستند که محدودیت‌های آموزشی و شغلی طالبان را آشکارا محکوم کرده و تعاملات سیاسی و اقتصادی با این گروه را در چارچوب تعهدات بین‌المللی حقوق بشری و مشروط به بازگشت حقوق اساسی زنان قرار دهند.
آنها همچنین خواستار حمایت کشورهای منطقه از به رسمیت شناختن «آپارتاید جنسیتی» به عنوان یک جنایت بین‌المللی، گسترش فرصت‌های آموزشی برای جلوگیری از شکل‌گیری نسل سوخته و حضور معنادار زنان در تمامی نشست‌های مرتبط با آینده افغانستان شدند.
فعالان زن هشدار دادند که سرکوب سیستماتیک زنان مسئله‌ای داخلی نیست، بلکه ثبات سراسری منطقه را تهدید می‌کند و نباید فدای منافع ژئوپلیتیک شود.
رئیس دفتر و دختر رئیس‌جمهور اوزبیکستان، در مجمع عمومی سازمان ملل گفته بود که نگاه صرفاً امنیتی به افغانستان تحت کنترول طالبان و تلقی این کشور به‌عنوان منبع تهدید، راه‌حل نیست. او تاکید کرد که تنها گذاشتن مردم افغانستان مشکلات این کشور را بیشتر می‌کند.
فلای‌دبی چهارشنبه ۸ میزان اعلام کرد تا زمانی که تحقیقات درباره حادثه پرواز دبی به تل‌آویو ادامه دارد، پروازهای خود به اسرائیل و از این کشور را تعلیق می‌کند. همزمان، مقام‌های اسرائیلی در حال بررسی این احتمال هستند که دستیار پیلوت قصد داشته هواپیما را عمدا در خاک اسرائیل ساقط کند.
فلای‌دبی اعلام کرد تعلیق پروازها به مقام‌های مسئول فرصت می‌دهد ابعاد حادثه را روشن کنند و با انتشار اطلاعات بیشتر، در این تصمیم بازنگری خواهد کرد. این شرکت همچنین بر همکاری با تحقیقات و هماهنگی نزدیک با مقام‌های دولتی، نهادهای ناظر و مسئولان فرودگاه‌ها تاکید کرد.
پرواز شماره FZ1073 فلای‌دبی صبح چهارشنبه در مسیر دبی به تل‌آویو، پس از درگیری خونین در کابین خلبان و کاهش شدید ارتفاع، تغییر مسیر داد و در فرودگاه تبوک عربستان سعودی به‌صورت اضطراری فرود آمد. مسافران پس از آن با پرواز جایگزین فلای‌دبی به اسرائیل منتقل شدند.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، گفت شواهد نشان می‌دهد یکی از پیلوت‌ها قصد داشته هواپیما را ساقط کند و مقام‌های سعودی در حال بازجویی از مظنون هستند. رسانه‌های اسرائیلی نیز از احتمال تروریستی بودن حادثه خبر دادند، اما تحقیقات درباره انگیزه و چگونگی وقوع آن همچنان ادامه دارد.
مسافران مهاجم را مهار کردند
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، دستیار پیلوت که تبعه عمان است، با چاقو به خلبان حمله کرد و او را به‌شدت مجروح کرد. نتانیاهو گفت پیلوت مجروح، کاپیتان اسمیت ماچچار با وجود جراحت مقاومت کرد و مانع از وقوع فاجعه شد.
مسافران سپس دستیار پیلوت را مهار کردند و بستند. یکی از مسافران گفت بازوی خود را دور گردن مهاجم حلقه کرده و پس از مهار او، برای پایدار کردن پرواز کنترول هواپیما را در دست گرفته است. به گزارش تایمز اسرائیل، دو پیلوت دیگر که به‌عنوان مسافر در هواپیما حضور داشتند، هدایت آن را برای فرود اضطراری بر عهده گرفتند.
در گزارش تایمز اسرائیل آمده است که هواپیما در کمتر از ۳۰ ثانیه نزدیک به ۱۴ هزار پا ارتفاع از دست داد. داده‌های ردیابی پرواز که در گزارش دیگری به آنها استناد شده، کاهش ارتفاع ۱۷ هزار و ۴۰۰ پایی در کمتر از دو دقیقه را نشان می‌دهد.
ویدئوهای ضبط‌شده در هواپیما نیز مسافران و خدمه را در حال کمک به خلبان مجروح نشان می‌دهد.
احتمال اقدام انفرادی و کاستی‌های امنیتی بررسی می‌شود
مقام‌های امنیتی اسرائیل بررسی می‌کنند آیا دستیار پیلوت قصد داشته کنترول هواپیما را بر فراز اردن به دست بگیرد و آن را با سرعت زیاد در خاک اسرائیل به زمین بکوبد.
شبکه ۱۲ اسرائیل گزارش داد ارزیابی اولیه این است که مهاجم به‌تنهایی عمل کرده است و در حال حاضر نشانه‌ای از هدایت او از سوی حکومت ایران یا یک نهاد سازمان‌یافته دیگر وجود ندارد. با این حال، هنوز انگیزه مشخصی برای این اقدام احراز نشده است.
چگونگی تایید صلاحیت دستیار پیلوت برای هدایت هواپیما و دسترسی او به سلاح نیز از پرسش‌های اصلی تحقیقات است. یکی از همکاران او به شبکه ۱۶ اسرائیل گفته است این تبعه عمان هشت ماه پیش به فلای‌دبی پیوسته بود. همین فرد او را دارای گرایش‌های افراطی مذهبی توصیف کرده است.
در پی حادثه، مقام‌های ارشد سیاسی و نظامی اسرائیل نشست‌های اضطراری برگزار کردند. وزیر حمل‌ونقل اسرائیل نیز خواستار تعلیق پروازهای فلای‌دبی و بررسی توافق هوانوردی با امارات متحده عربی شد.
شبکه ۱۲ گزارش داد دیوید زینی، رییس شین‌بت، ماه‌ها درباره ناکافی بودن تدابیر امنیتی پروازهای مبدا امارات متحده عربی هشدار داده بود. به گفته این شبکه، در هفته‌های پیش از حادثه نیز بر سر محدودیت‌های امنیتی یکی از مسیرهای امارات، اختلاف شدیدی میان شین‌بت و شرکت‌های هواپیمایی اسرائیلی وجود داشت.
بر اساس این گزارش، با وجود افزایش هشدارهای امنیتی، نگرانی‌ها به‌طور عمده متوجه شلیک موشک یا حملات زمینی به فرودگاه‌ها بود و سناریویی مشابه حادثه چهارشنبه در نشست‌های رسمی مطرح نشده بود.
اسرائیل و امارات متحده عربی بر همکاری تاکید کردند
نتانیاهو شامگاه چهارشنبه با محمد بن زاید، رییس امارات متحده عربی، گفت‌وگو کرد. گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل، نیز در تماس با عبدالله بن زاید آل نهیان، همتای اماراتی خود، درباره حادثه رایزنی کرد.
وزارت خارجه اسرائیل اعلام کرد دو وزیر بر تقویت روابط و همکاری علیه گروه‌ها و افرادی که امنیت و ثبات منطقه را تهدید می‌کنند، تاکید کردند. این وزارتخانه همچنین در پیامی به نمایندگی‌های دیپلماتیک خود، حادثه را اقدامی علیه اسرائیلی‌ها، امارات متحده عربی و پیمان ابراهیم توصیف کرد؛ توافق‌هایی که عادی‌سازی روابط دو کشور در سال ۲۰۲۰ با میانجی‌گری امریکا در چارچوب آن انجام شد.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری امریکا، گفت با نتانیاهو درباره تلاش احتمالی برای هواپیماربایی گفت‌وگو کرده و اقدام مسافران برای مهار مهاجم را «فوق‌العاده شگفت‌انگیز» خواند. تاد بلانش، دادستان کل امریکا، نیز از هماهنگی نزدیک واشنگتن با مقام‌های خارجی، از جمله اسرائیل، درباره حادثه خبر داد.
سازمان کل هوانوردی غیرنظامی امارات متحده عربی اعلام کرد این پرواز با «یک رخداد امنیتی» روبه‌رو شده بود که تحت کنترول درآمد.
مسافران با پرواز جایگزین از عربستان سعودی به اسرائیل رفتند
مسافران گفتند مقام‌های سعودی در فرودگاه تبوک غذا، نوشیدنی و خدمات پزشکی در اختیار آنان گذاشتند. به گزارش وای‌نت، موساد نیز در طول حادثه با مقام‌های سعودی در تماس بود.
این رسانه گزارش داد عربستان سعودی با درخواست اسرائیل برای اعزام هواپیماهای نظامی جهت انتقال مسافران موافقت نکرد. در نهایت، همه مسافران با پرواز جایگزین فلای‌دبی به اسرائیل رفتند. دفتر رسانه‌ای دولت عربستان سعودی به درخواست نشریه تایمز اسرائیل برای اظهارنظر درباره این گزارش پاسخی فوری نداد.
همزمان با توقف پروازهای فلای‌دبی، شرکت ال‌عال اعلام کرد برای ازسرگیری پروازهای مسیر تل‌آویو-دبی در نوامبر آماده می‌شود. به گفته این شرکت، پروازهای این مسیر به دلیل جنگ امریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران که ماه حوت سال گذشته آغاز شد، هشت ماه تعلیق شده بود.
آرکیا نیز اعلام کرد پس از فراهم شدن شرایط عملیاتی و تدارکاتی و دریافت مجوزهای دولتی و امنیتی، روزانه دو پرواز مستقیم در مسیر دبی برقرار خواهد کرد.
امریکا روز چهارشنبه، ۸ میزان ۱۴۰۵ به بیش از دو دهه حضور نظامی خود در عراق پایان داد. این خروج بر اساس توافقی صورت گرفت که در سال ۲۰۲۴، در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن، میان واشنگتن و بغداد شکل گرفت.
در عراق، نگرانی از خلأ امنیتی، گسترش نفوذ گروه‌های مسلح نزدیک به جمهوری اسلامی ایران و قدرت‌گیری دوباره داعش همچنان وجود دارد. با این حال، حکومت عراق پابرجا مانده و نیروهای این کشور مسئولیت تامین امنیت را بر عهده گرفته‌اند.
رویترز گزارش داده است که شماری از عراقی‌ها خروج نیروهای امریکایی را جشن گرفته‌اند، اما برخی دیگر نگران پیامدهای امنیتی آن‌اند.
خروج نیروهای امریکایی از عراق، پنج سال پس از خروج آشفته امریکا از افغانستان، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که چرا حکومت عراق دوام آورد، اما حکومت افغانستان در ۲۴ اسد ۱۴۰۰، پیش از خروج آخرین سرباز امریکایی، فروپاشید.
نحوه مذاکره برای خروج، وضعیت نیروهای امنیتی، منابع مالی دولت، مشروعیت حکومت، وضعیت گروه‌های مسلح مخالف دولت و سرعت تحولات نظامی، از عواملی بودند که سرنوشت دو کشور را متفاوت کردند.
خروج امریکا از عراق همچنین به گونه مرحله‌ای و «منظم» صورت گرفت، هیچ سرباز امریکایی کشته نشد، اما در روزهای پایانی خروج از افغانستان، حمله انتحاری داعش در میدان هوایی کابل جان ۱۳ سرباز امریکایی و حدود ۱۷۰ غیرنظامی افغان را گرفت.
حکومت عراق در میز مذاکره، افغانستان در حاشیه
یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها به نحوه تصمیم‌گیری درباره خروج برمی‌گردد. در عراق، دولت عراق طرف اصلی گفت‌وگو با امریکا بود. مذاکرات درباره پایان مأموریت ائتلاف پس از درخواست محمد شیاع السودانی، نخست‌وزیر وقت عراق آغاز شد و بیش از شش ماه ادامه یافت. دو طرف در سال ۲۰۲۴ بر سر خروج مرحله‌ای نیروهای ائتلاف و تبدیل رابطه به یک همکاری امنیتی دوجانبه به توافق رسیدند.
پیش از آن نیز پارلمان عراق در جنوری ۲۰۲۰، پس از کشته‌شدن قاسم سلیمانی، فرمانده نیروهای قدس سپاه پاسداران و ابومهدی المهندس، از چهره‌های شبه‌نظامی تحت حمایت ایران، در حمله امریکا در بغداد، قطعنامه‌ای غیرالزام‌آور برای پایان حضور نیروهای خارجی تصویب کرده بود.
اما در افغانستان، امریکا مستقیماً با طالبان مذاکره کرد. حکومت افغانستان طرف توافق دوحه در فبروری ۲۰۲۰ نبود. گزارش سیگار می‌گوید کنار گذاشته‌شدن حکومت افغانستان از این روند، موقعیت آن را تضعیف کرد و این پیام را به طرف‌های مختلف داد که واشنگتن برای خروج با طالبان به توافق رسیده است.
تصور رهبران افغانستان درباره ماندن امریکا
یک گزارش سیگار، بازرس ویژه امریکا برای افغانستان، می‌گوید در میان مقام‌های ارشد حکومت افغانستان این تصور وجود داشت که امریکا در نهایت از افغانستان خارج نخواهد شد. سیگار به نقل از مقام‌های امریکایی و افغان می‌گوید حتی تا ماه‌های پایانی، برخی در کابل باور نداشتند واشنگتن تصمیم خروج خود را عملی خواهد کرد.
سیگار مشخصاً از اشرف غنی، رئيس‌جمهور وقت، نام می‌برد و می‌گوید توافق امریکا و طالبان این برداشت را در رئیس‌جمهور افغانستان تقویت کرده بود که خروج امریکا دست‌کم تا زمان رسیدن به یک توافق صلح میان افغان‌ها اتفاق نخواهد افتاد. در نتیجه، غنی تهدید طالبان را به اندازه کافی جدی نگرفت و بخش مهمی از توجه خود را به رقابت‌های سیاسی داخلی معطوف کرد
این تصور در حالی شکل گرفت که حکومت افغانستان سال‌ها به حضور نظامی و مالی امریکا و متحدانش وابسته بود.
در عراق، شواهد موجود بیشتر نشان‌دهنده رویکردی متفاوت است. السودانی، نخست‌وزیر کشور شخصاً آغاز مذاکرات برای پایان مأموریت ائتلاف را دنبال کرد و حکومت عراق خروج را به‌عنوان انتقال مسئولیت امنیتی و بازتعریف رابطه با امریکا مطرح کرد. در سال ۲۰۲۴، السودانی گفت داعش دیگر تهدیدی در داخل عراق نیست، موضعی که البته با ارزیابی برخی مقام‌های امریکایی تفاوت داشت.
عراق خروج امریکا را به‌عنوان یک تحول قابل پیش‌بینی دنبال می‌کرد.
وابستگی ارتش
نیروهای امنیتی افغانستان روی کاغذ نیرویی بزرگ و مجهز بودند، اما بخش‌هایی از توان عملیاتی آنها به پشتیبانی امریکا و پیمانکاران خارجی وابسته بود.
سیگار در سال ۲۰۲۱ هشدار داده بود که بدون حمایت پیمانکاران، هیچ‌یک از هواپیماهای نیروی هوایی افغانستان نمی‌توانست بیش از چند ماه توان رزمی خود را حفظ کند. این پشتیبانی شامل تعمیر و نگهداری، آموزش، قطعات و خدمات لجستیکی بود.
پس از خروج پیمانکاران امریکایی، این مشکل به‌سرعت خود را نشان داد. گزارش سیگار می‌گوید بخش بزرگی از هواپیماهای نظامی افغانستان زمین‌گیر شد و کاهش پشتیبانی هوایی و لجستیکی، توان نیروهای افغان برای ادامه جنگ را کاهش داد.
در عراق نیز نیروهای امنیتی به حمایت امریکا نیاز داشتند، اما تجربه متفاوتی داشتند. ارتش عراق پس از شکست سنگین در برابر داعش در سال ۲۰۱۴، با حمایت نیروهای بین المللی ائتلاف بازسازی شد و در عملیات زمینی علیه داعش نقش اصلی را بر عهده گرفت.
اکنون نیز پس از خروج امریکا، مسئولیت کامل امنیت عراق به نیروهای عراقی منتقل شده است. البته، واشنگتن همچنان در قالب آموزش و همکاری اطلاعاتی محدود به بغداد کمک خواهد کرد.
سرکوب داعش در عراق و پیشروی طالبان در افغانستان
در ماه‌های منتهی به سقوط حکومت افغانستان، طالبان به‌سرعت در حال گسترش قلمرو خود بود. طبق گزارش ملل متحد، نیروهای طالبان نخستین مرکز یک ولایت را در ۶ آگست ۲۰۲۱ تصرف کردند و در تنها ۱۰ روز، ۳۳ مرکز از ۳۴ مرکز ولایت را به کنترول خود درآوردند.
طالبان در آخرین هفته‌های حضور امریکا در افغانستان، روز به روز مناطق بیشتری را تصرف می‌کردند و در مقابل، انگیزه حکومت پیشین و نیروهایش برای مقابله در حال کاهش بود.
اما وضعیت عراق امروز متفاوت است.
داعش که زمانی از طرف‌های اصلی جنگ با امریکا در عراق بود، اکنون دیگر بخش‌های وسیعی از این کشور را در اختیار ندارد. براساس گزارش سازمان ملل در سال ۲۰۲۵، این گروه در عراق به ضعیف‌ترین وضعیت خود رسیده و فعالیتش به هسته‌های کوچک و متحرک محدود شده است. با این حال، داعش همچنان توان حملات چریکی را دارد و احتمال قدرت‌گیری دوباره آن نیز وجود دارد.
وابستگی مالی به کمک خارجی
افغانستان پیش از نظام جمهوریت، برای تأمین هزینه‌های دولت به‌شدت به کمک‌های خارجی وابسته بود. بانک جهانی می‌گوید کمک‌های خارجی حدود ۷۵درصد هزینه‌های عمومی افغانستان را تأمین می‌کرد. در یک گزارش دیگر، این نهاد اعلام کرده بود که از حدود ۱۱ میلیارد دالر هزینه عمومی، تنها حدود ۲.۵ میلیارد دالر از عواید داخلی دولت تأمین می‌شد.
بخش بزرگی از هزینه‌های دولت، از حقوق کارمندان گرفته تا خدمات عمومی و هزینه‌های امنیتی، بدون کمک خارجی قابل تأمین نبود.
در عراق، وضعیت متفاوت است. دولت عراق نیز مشکلات مالی جدی دارد، اما منبع اصلی درآمد آن نفت است.
بر اساس گزارش صندوق بین‌المللی پول، درآمد نفتی دولت عراق در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۳درصد تولید ناخالص داخلی بوده است و بخش عمده درآمد دولت همچنان از نفت می‌آید. رویترز نیز گزارش داده که نفت حدود ۹۰ درصد بودجه عراق را تشکیل می‌دهد.
با وجود این همه، بقای حکومت عراق به معنای پایان مشکلات این کشور نیست.رویترز همزمان با خروج نیروهای امریکایی گزارش داده است که درباره افزایش نفوذ گروه‌های نزدیک به ایران و احتمال بازگشت داعش نگرانی وجود دارد. برخی تحلیلگران نیز درباره توان نیروهای عراقی برای پر کردن کامل خلأ ناشی از خروج امریکا تردید دارند.
روسیه به ناتو هشدار داده است که اگر این پیمان نظامی برای جدا کردن کالینینگراد از بقیه خاک روسیه اقدام کند، مسکو ممکن است برای دفاع از این منطقه از سلاح هسته‌ای استفاده کند.
براساس سندی دیپلماتیک که رویترز دیده است، روسیه ناتو را به در پیش گرفتن «مسیر خطرناک و بی‌پروا» متهم کرده و هشدار داده است که ادامه این وضعیت می‌تواند خطر درگیری مستقیم نظامی را افزایش دهد.
در این سند همچنین از احتمال حمله روسیه به مراکز تصمیم‌گیری در کشورهای عضو ناتو در همان مراحل نخست یک درگیری سخن گفته شده است.
در یادداشت روسیه آمده است: «اگر کشورهای ناتو برای جدا کردن منطقه کالینینگراد از بقیه کشور اقدامی انجام دهند، روسیه آماده خواهد بود برای دفاع از قلمرو خود از تمام نیروها و امکانات موجود، از جمله سلاح‌های هسته‌ای، استفاده کند.»
کالینینگراد بخشی از خاک روسیه در ساحل دریای بالتیک است که از سرزمین اصلی این کشور جدا افتاده و میان پولند و لیتوانیا، دو عضو ناتو، قرار دارد. این منطقه به‌شدت نظامی شده و پایگاه اصلی ناوگان بالتیک روسیه و موشک‌های اسکندر با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای در آن مستقر است.
همزمان، سفارت‌های روسیه در چند کشور اروپایی، از جمله بریتانیا و ایرلند، اعلام کرده‌اند که مسکو اطلاعاتی در اختیار دارد که نشان می‌دهد ناتو در حال بررسی سناریوهایی برای محاصره هوایی و دریایی کالینینگراد است.
روسیه همچنین مقام‌های اروپایی را متهم کرده است که با هشدار درباره احتمال حمله روسیه به کشورهای دیگر یا اقدامات خرابکارانه در اروپا، «بازی خطرناکی» را دنبال می‌کنند.
ناتو این هشدار را رد کرده است. الیسون هارت، سخنگوی ناتو گفت که این پیمان «تهدید به استفاده از زور و لفاظی غیرمسئولانه هسته‌ای» را محکوم می‌کند. ناتو در پاسخ کتبی خود به روسیه تاکید کرده است که یک پیمان دفاعی است و هیچ‌یک از رزمایش‌ها یا فعالیت‌های آن تهدیدی علیه خاک روسیه نیست.
مارک روته، دبیرکل ناتو، نیز از مسکو خواست تهدیدهای هسته‌ای را متوقف کند. او گفت: «ما یک پیمان دفاعی هستیم. تهدیدهای هسته‌ای را متوقف کنید. این تهدیدها نه لازم است و نه موثر.» روته همچنین گفت که خطر فوری استفاده از سلاح هسته‌ای علیه کشورهای بالتیک را جدی نمی‌داند و افزود ولادیمیر پوتین می‌داند که روسیه نمی‌تواند در جنگ با ناتو پیروز شود.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در واکنش به انتقادهای ناتو گفت که هشدارهای روسیه پاسخی به اظهارات مقام‌های پولند و دیگر کشورهای اروپایی درباره کالینینگراد است. او گفت که دیپلومات‌های روسیه در حال یادآوری سیاست رسمی مسکو به «تندروهای اروپا» هستند.
در ماه‌های اخیر ناتو چندین رزمایش نظامی در منطقه دریای بالتیک برگزار کرده و رزمایش‌های دیگری نیز برای ماه اکتوبر برنامه‌ریزی شده است. این پیمان همچنین از سال گذشته عملیاتی را برای حفاظت از کیبل‌های مخابراتی و اینترنتی و خطوط لوله زیر دریای بالتیک آغاز کرده است.
تنش‌ها بر سر کالینینگراد در ماه‌های اخیر افزایش یافته است. مقام‌های نظامی غربی گفته‌اند اگر روسیه به یکی از اعضای ناتو حمله کند، تاسیسات نظامی در کالینینگراد می‌تواند از نخستین اهداف ناتو باشد. روسیه نیز فعالیت‌های نظامی ناتو در اطراف این منطقه را تهدیدی علیه امنیت خود می‌داند.
نیکلای سوکوف، دیپلمات پیشین روسیه و پژوهشگر مسائل هسته‌ای، به رویترز گفت که افزایش حمایت نظامی غرب از اوکراین، تحریم‌های تازه، رهگیری کشتی‌های روسی و افزایش رزمایش‌ها و پروازهای اطلاعاتی در نزدیکی کالینینگراد، خطر اشتباه محاسباتی میان دو طرف را افزایش داده است.
او گفت اقداماتی که در نگاه کشورهای اروپایی ممکن است پایین‌تر از سطح جنگ تلقی شود، از دید روسیه می‌تواند «جنگ آشکار» محسوب شود. سوکوف افزود: «من خطر محاسبه اشتباه دوطرفه را می‌بینم.»
یک مقام ارشد دفاعی اروپا نیز به رویترز گفته است که این نخستین بار از زمان جنگ سرد است که روسیه چنین تهدید مستقیمی را علیه ناتو مطرح می‌کند و به همین دلیل باید آن را جدی گرفت. در مقابل، یک دیپلومات ناتو این پیام روسیه را تلاشی دیگر برای ترساندن کشورهای اروپایی خوانده و گفته است که این پیمان حمایت از اوکراین را ادامه خواهد داد.
روسیه اتهام کشورهای غربی درباره انجام جنگ ترکیبی در اروپا، از جمله خرابکاری و آتش‌سوزی، را رد کرده است. مقام‌های اروپایی در مقابل می‌گویند مسکو در حال افزایش چنین اقداماتی است و احتمال تهدید نظامی روسیه علیه اعضای ناتو را نیز جدی می‌گیرند.
