مقام‌های پیشین: سکوت هبت‌الله در برابر حملات پاکستان نشانه ناتوانی طالبان است
شماری از مقام‌های دولت پیشین افغانستان با انتقاد از سکوت هبت‌الله آخندزاده در برابر حملات پاکستان، می‌گویند مخالفت رهبر طالبان با حملات تلافی‌جویانه، بیانگر ناتوانی این گروه در دفاع از افغانستان است.پیشتر یک مقام ارشد طالبان گفته بود که برخی رهبران این گروه در کابل خواستار پاسخ به حملات پاکستان بودند، اما هبت‌الله با آن مخالفت کرده است.
غوث جانباز، دیپلومات پیشین، در گفت‌وگو با افغانستان اینترنشنال تاکید که پیامد سکوت طالبان در برابر حملات پاکستان تفاوتی با سیاست‌های داخلی این گروه ندارد. او گفت پاکستان از بیرون به مردم آسیب می‌زند و طالبان در داخل، آزادی‌های شهروندان را محدود کرده است.
به گفته این دیپلومات پیشین، طالبان توان و جرئت دفاع از تمامیت ارضی کشور را ندارد و با سکوت در برابر اقدامات اسلام‌آباد، مسئول وضعیت کنونی افغانستان است.
آقای جانباز همچنین با اشاره به وجود شکاف‌های داخلی در طالبان گفت که سکوت رهبر این گروه در برابر حملات اخیر، با انتقادهایی در میان اعضای طالبان مواجه شده است.
جمال‌الدین بدر، والی پیشین نورستان نیز به افغانستان اینترنشنال گفت که اعتماد میان طالبان و پاکستان کاملا از بین رفته و روابط دو طرف به تقابل کشیده شده است.
او نامتوازن بودن قوا را دلیل سکوت طالبان در برابر حملات پاکستان دانست و گفت که پاکستان نباید خواسته‌هایش را با توسل به زور بر افغانستان تحمیل کند.
این اظهارات همزمان با تشدید حملات پاکستان به خاک افغانستان مطرح می‌شود. پیشتر یک مقام ارشد طالبان گفت که با وجود تصمیم برخی رهبران این گروه در کابل برای پاسخ به حملات پاکستان، هبت‌الله آخندزاده با انجام حملات تلافی‌جویانه مخالفت کرده است.
ملا شیرین، والی طالبان در قندهار، این روزها بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه قرار گرفته است. او به نمایندگی از هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، با هیئت‌های خارجی دیدار می‌کند، جلسات این گروه را در قندهار رهبری می‌کند و با سفیران و نمایندگان طالبان در کشورهای خارجی نشست دارد.
نقش او به درگیری‌های طالبان و پاکستان نیز کشیده شده و هیئت این گروه را در گفت‌وگو با اسلام‌آباد هدایت کرده است.
کمتر والی طالبان به اندازه او با مقام‌های خارجی نشست‌وبرخاست داشته است.
اما این جایگاه از کجا آمده است؟
ملامحمدعلی حنفی مشهور به «ملا شیرین» تنها در روزهای اخیر کمیسیون تصفیه را رهبری کرده است. او در ۳۰ سنبله با وزیر شهدا و معلولان طالبان در دفتر خود دیدار کرد و همان روز با رئیس اداره محیط زیست این گروه در قندهار نیز نشست داشت. در ۲۶ سنبله، با هیئت ترکیه به رهبری رئیس استخبارات این کشور در قندهار ملاقات کرد.
سفر رئیس استخبارات ترکیه به قندهار نمونه‌ای دیگر از وزنه فزاینده ملا شیرین در روابط خارجی طالبان است. هدف اعلام‌شده این سفر، گفت‌وگو با هبت‌الله درباره تنش روابط طالبان و پاکستان بود، اما رهبر طالبان از دیدار خودداری کرد و به جای خود، ملا شیرین را معرفی کرد.
در دوم میزان، معاون سفیر ایران در قندهار به این ولایت رفت و با ملا شیرین دیدار کرد. مرتضوی از چهره‌های نزدیک به سپاه پاسداران است و مسائل امنیتی ایران در افغانستان را پیگیری می‌کند.
اتهام پاکستان و سابقه میانجی‌گری
روز جمعه، دوم میزان، ارتش پاکستان ملا شیرین را به میزبانی از رهبران تحریک طالبان پاکستان، جدایی‌طلبان بلوچ و نمایندگان القاعده متهم کرد. سخنگوی ارتش پاکستان ادعا کرد در نشستی در قندهار، نمایندگان حافظ گل‌بهادر از رهبران تحریک طالبان پاکستان، بشیر زیب رهبر جدایی‌طلبان بلوچ و نمایندگان القاعده حضور داشته و درباره هماهنگی حملات علیه پاکستان رایزنی کرده‌اند. والی قندهار این ادعاها را «کذب محض» خواند و رد کرد.
با این حال، نقش ملا شیرین در تنش با اسلام‌آباد انکارناپذیر است. در سال ۱۴۰۲، پس از بالا گرفتن اختلافات مرزی و فعالیت شبه‌نظامیان، او به پاکستان سفر کرد و با مقام‌های آن کشور درباره امنیت مرز، فعالیت گروه‌های مسلح و راه‌های کاهش تنش گفت‌وگو کرد. آن سفر جایگاه او را در ساختار اداره طالبان بیش از پیش برجسته ساخت.
هبت‌الله در آن مورد وزارت خارجه و مقام‌های مستقر در کابل را دور زد و به جای امیرخان متقی و دیگر مقام‌های طالبان، ملا شیرین را به پاکستان فرستاد تا درباره روابط دوجانبه گفت‌وگو کند.
یک منبع نزدیک به طالبان به افغانستان اینترنشنال گفت: «ملا شیرین نه تنها رابطه شخصی، بلکه رابطه فکری بسیار نزدیکی با هبت‌الله دارد.» به گفته این منبع، «ملا شیرین به‌گونه کامل از قندهار نمایندگی می‌کند.»
قندهار، پایتخت طالبان
غیبت پنج‌ساله هبت‌الله آخندزاده از انظار عمومی، فضای بیشتری برای تقویت موقعیت ملا شیرین فراهم آورده است. او امروز نه تنها والی قندهار است، بلکه در عمل وظایف چندگانه‌ای را بر عهده دارد.
نقش او فراتر از والی یک ولایت است. قندهار به مرکز قدرت واقعی طالبان تبدیل شده است. جلسات مهم امنیتی و نظامی، نشست‌های شورای رهبری و حتی بخش‌هایی از جلسات شورای وزیران در این ولایت برگزار می‌شود. مقام‌های مستقر در کابل، از جمله ملا محمدحسن آخند، رئیس‌الوزرا، بیشتر نقش نمادین دارند و تصمیم‌های کلان در قندهار اتخاذ می‌شود.
به همین دلیل، هیئت‌های خارجی علاوه بر دیدار با مقام‌های ارشد طالبان در کابل، راهی قندهار می‌شوند و با والی این ولایت ملاقات می‌کنند؛ زیرا ملا شیرین فردی مورد اعتماد و نزدیک به هبت‌الله است. مقام‌های خارجی به خوبی می‌دانند که بدون رأی و نظر قندهار، کابل توانایی تصمیم‌گیری در مسائل کلان سیاسی و خارجی را ندارد.
یک کارشناس نظامی که ملا شیرین را از نزدیک می‌شناسد، به افغانستان اینترنشنال گفت: «جایگاهش مثل رئیس دارالانشای هبت‌الله است. بدون فیلتر او کسی هبت‌الله را دیده نمی‌تواند. نامش والی قندهار است، اما همه امور طالبان را وی پیش می‌برد.»
به گفته این کارشناس، ملا شیرین در گذشته نیز به ملا محمد عمر نزدیک بود و در پرونده‌های مهم، از جمله قضایای ترور، نقش داشته است. او ملا شیرین را فردی تأثیرگذار و معتمدترین شخص هبت‌الله توصیف می‌کند.
از نگهبان ملا عمر تا همراز هبت‌الله
جایگاه امروز ملا شیرین ریشه در گذشته او دارد. او در نخستین دوره حاکمیت طالبان، مسئول امنیت ملا محمد عمر بود. در جریان جنگ بیست‌ساله نیز مسئول امور استخباراتی و جنگ در جنوب افغانستان بود. نام ملا شیرین در پرونده ترور جنرال عبدالرازق، فرمانده پیشین پولیس قندهار، نیز مطرح شده است.
او بعدها به جمع اعضای هیئت مذاکرات طالبان در قطر پیوست و در گفت‌وگوهای دوحه حضور داشت. پس از بازگشت طالبان به قدرت در اسد ۱۴۰۰، ابتدا به ریاست استخبارات وزارت دفاع گماشته شد و سپس به فرمان رهبری طالبان، والی کابل و بعدتر والی قندهار شد.
یک آگاه امور طالبان، ملا شیرین را «شخصیتی مرموز، سخت‌گیر، پول‌دوست و به‌شدت خشن» توصیف می‌کند که دیدگاه‌های افراطی و تندی در مسائل اجتماعی و سیاسی دارد. به گفته این منبع، او نماینده تام‌الاختیار قندهار به شمار می‌رود و هماهنگی تنگاتنگی با هبت‌الله دارد.
کارشناس نظامی نیز می‌گوید ملا شیرین در گذشته روابط نزدیکی با پاکستان داشت، اما اکنون وضعیت روابط او با اسلام‌آباد چندان روشن نیست. به گفته او، هبت‌الله نیز تاکنون موضع روشنی درباره پاکستان اعلام نکرده است.
رقابت‌های منطقه‌ای و پرونده میدان‌های هوایی
نقش ملا شیرین به روابط طالبان با پاکستان محدود نمی‌شود و پای او به رقابت‌های منطقه‌ای نیز باز شده است.
یکی از پرونده‌هایی که در این زمینه مطرح است، قرارداد خدمات میدان‌های هوایی است. اداره طالبان قرارداد خدمات زمینی میدان‌های هوایی کابل، قندهار و هرات را با یک شرکت اماراتی امضا کرد. این شرکت در دوره حکومت پیشین نیز قرارداد مشابه یک‌ساله داشت.
قطر و ترکیه از مدت‌ها پیش خواهان به دست گرفتن مدیریت میدان هوایی کابل بوده‌اند، اما تاکنون موفق نشده‌اند. پس از پایان مهلت قرارداد قبلی، معاون شورای امنیت قطر به کابل آمد و درباره این موضوع رایزنی کرد.
منابع ارشد می‌گویند امارات و جناح حقانی، که روابط نزدیکی با ابوظبی دارد، نگران‌اند که قطر به دلیل نزدیکی ملا شیرین به دوحه، کنترول میدان را به دست گیرد. نخست وزیر قطر پیشتر با وساطت ملا شیرین با هبت‌الله در قندهار دیدار کرده بود و همین سابقه، وزن قطر را در این رقابت افزایش داده است.
سفر بدرالدین حقانی، سفیر طالبان در امارات، به قندهار نیز در همین زمینه تفسیر شده است. دفتر والی قندهار روز شنبه اعلام کرد که این سفیر با ملا شیرین دیدار کرده است. برخی ناظران معتقدند این سفر نشان می‌دهد جناح قندهار تمایلی به تمدید قرارداد میدان هوایی کابل با طرف اماراتی ندارد. بدرالدین حقانی وابسته به جناح سراج‌الدین حقانی است.
احتمال می‌رود بخشی از دستور کار سفر رئیس استخبارات ترکیه به قندهار نیز همین موضوع بوده باشد.
رهبر در سایه
در چنین فضایی، ملا شیرین نه تنها والی یک ولایت، بلکه بازیگری مهم در معادلات داخلی و خارجی طالبان به شمار می‌رود.
در دوره ریاست‌جمهوری حامد کرزی، مجله آتلانتیک در سال ۲۰۱۴ در گزارشی انجنیر ابراهیم سپینزاد، معاون شورای امنیت ملی، را «رئیس‌جمهور در سایه» معرفی کرده بود. در دوره اشرف غنی نیز مدتی حنیف اتمر و بعدها حمدالله محب و فضل‌محمود فضلی چنین نقشی داشتند. امروز ملا شیرین در نقش «رهبر در سایه» طالبان عمل می‌کند. علاوه بر او، یوسف وفا، والی طالبان در بلخ، نیز در نقش حاکم شمال مطرح است؛ زیرا چهره‌ای نزدیک و وفادار به هبت‌الله است.
افزایش جایگاه قندهار به ویژه ملا شیرین، موجب نارضایتی جناح‌های دیگر طالبان به ویژه شبکه حقانی شده است. حقانی‌ها از این‌که همه مسایل مهم و تصمیم‌گیری‌های اثرگذار در قندهار و به وسیله ملاشیرین و ملاهای نزدیک ملا هبت‌الله اتخاذ می‌شود و نقش خود را از دست داده‌اند، خشم‌گین هستند.
یک عضو طالبان در گفت‌وگو با ویل بیلی، گردشگر و تولیدکننده محتوای بریتانیایی گفته است که روزی در پنجشیر ۱۴ نفر را کشته است. در ویدیویی که این گردشگر در یوتیوب منتشر کرد، آمده که این افراد به اتهام عضویت در جبهه مقاومت ملی افغانستان کشته شده‌اند.
بیلی روز دوشنبه، ششم میزان، ویدیویی از سفر چهارروزه خود به افغانستان را با عنوان «۴ روز در خطرناک‌ترین کشور جهان» در یوتیوب منتشر کرد. او در این ویدیو همراه با اعضای طالبان به چند ولایت افغانستان سفر می‌کند، با کلاشینکف تیراندازی می‌کند و در ایست‌های بازرسی طالبان درباره جنگ، سلاح، زندگی شخصی، ازدواج و زنان گفت‌وگو می‌کند.
در بخشی از این ویدیو، یکی از اعضای طالبان درباره پیوستن خود به یک مدرسه دینی در ننگرهار پس از فراغت از مکتب در نوجوانی صحبت می‌کند. او می‌گوید آموزش‌های نظامی و جهادی بخشی از برنامه درسی این مدرسه بوده است.
این عضو طالبان همچنین گفت که در ولایت کنر با نیروهای داعش درگیر شده و جنگ با این گروه را دشوارتر از جنگ با نیروهای امریکایی می‌داند.
او در پاسخ به پرسش بیلی درباره این‌که کدام طرف در جنگ قوی‌تر بود، گفت جنگ با داعش دشوارتر است، زیرا به گفته او، جنگ این گروه بر اعتقادات استوار است؛ در حالی که سربازان امریکایی برای دریافت معاش و بازگشت به خانه می‌جنگیدند.
این عضو طالبان گفت که در یکی از درگیری‌ها در ننگرهار محاصره شده و از ناحیه پا زخمی شده است.
او در ادامه، در توضیح دیدگاه خود درباره کشتن افراد، میان قتل ناشی از دشمنی و آنچه «جنگ با کسانی که اسلام را نمی‌پذیرند» توصیف کرد، تفاوت قائل شد. او کشتن غیرمسلمانان را به کشتن یک مرغ تشبیه کرد.
بیلی از او پرسید که تاکنون چند نفر را شخصاً کشته است. این عضو طالبان پاسخ داد که یک‌بار در پنجشیر ۱۴ نفر را کشته است.
هنگامی که بیلی پرسید آیا این افراد اعضای داعش بودند، مترجم طالبان پاسخ داد: «نه، آن‌ها اعضای جبهه مقاومت ملی افغانستان بودند.»
در این ویدیو هیچ توضیح بیشتری درباره دلیل کشته‌شدن این افراد داده نمی‌شود.
پیشینه درگیری‌ها در پنجشیر
پنجشیر، در شمال‌شرق افغانستان، پس از تسلط طالبان بر کابل در اسد ۱۴۰۰، به یکی از مراکز اصلی مقاومت مسلحانه علیه این گروه تبدیل شد. جبهه مقاومت ملی افغانستان به رهبری احمد مسعود، فرزند احمدشاه مسعود، با پیوستن شماری از نیروهای حکومت پیشین، فعالیت خود را در این ولایت و مناطق همجوار آغاز کرد.
طالبان در سنبله همان سال اعلام کرد که کنترل کامل پنجشیر را به دست گرفته است، اما درگیری‌ها میان نیروهای این گروه و جبهه مقاومت در ماه‌های بعد نیز ادامه یافت.
درگیری‌ها در بهار ۱۴۰۱ شدت گرفت. دیده‌بان حقوق بشر اعلام کرد که طالبان هزاران نیرو به پنجشیر اعزام کرده و در واکنش به حملات جبهه مقاومت، عملیات جست‌وجو در مناطق مسکونی را آغاز کرده است. این سازمان از ضرب‌وشتم غیرنظامیان، بازداشت افراد مظنون به همکاری با جبهه مقاومت و موارد قتل‌های فراقضایی و ناپدیدشدن اجباری خبر داد.
سپس سازمان‌های معتبر بین‌المللی به شمول هیئت معاونت سازمان ملل از کشته‌شدن، زخمی‌شدن و بازداشت گسترده غیرنظامیان در پنجشیر خبر دادند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که پنجشیری‌ها در دیگر ولایت نیز به گستردگی مورد بازداشت و آزار و اذیت قرار گرفتند. برخی فعالان حقوق بشر گفتند که طالبان جوانان را فقط به دلیل تعلق‌شان به ولایت پنجشیر یا فقط به دلیل قومیت‌شان مورد آزار و اذیت قرار داده‌اند.
محمد صادق، نماینده ویژه پاکستان برای افغانستان، ریاست هیات این کشور در هشتمین نشست مشورتی «فرمت مسکو» درباره افغانستان را برعهده خواهد داشت. این نشست قرار است روز دوشنبه، ۱۳ میزان، در مسکو برگزار شود.
منابع پاکستانی روز شنبه، ۱۲ میزان، به افغانستان اینترنشنال گفتند که هیات پاکستان برای شرکت در این نشست عازم مسکو شده است.
در ترکیب هیات پاکستان، نعیم اقبال چیمه، مدیرکل بخش افغانستان، ایران و ترکیه وزارت خارجه پاکستان، عبیدالرحمان نظامانی، سفیر پاکستان در کابل و فیصل نیاز ترمذی، سفیر پاکستان در مسکو، حضور دارند.
منابع پاکستانی گفتند که محمد صادق در حاشیه نشست مسکو با نمایندگان ویژه روسیه، ایران، اوزبیکستان و تاجیکستان دیدارهای دوجانبه خواهد داشت.
هیات پاکستان با امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، در مسکو دیدار نخواهد کرد. متقی ریاست هیات طالبان را در هشتمین نشست فرمت مسکو برعهده دارد.
یک مقام طالبان نیز در پاسخ به پرسشی درباره احتمال دیدار متقی و محمد صادق گفت: «ما درخواست هیچ دیداری نکرده‌ایم.»
تنش میان پاکستان و طالبان از موضوعات اصلی مورد بحث در نشست امسال فرمت مسکو خواهد بود.
ضمیر کابلوف، نماینده ویژه رییس‌جمهور روسیه برای افغانستان، در گفت‌وگو با روزنامه «ایزوستیا» گفته است که روسیه امیدوار است از بستر نشست مسکو برای کاهش تنش میان پاکستان و طالبان استفاده کند.
او گفت: «روسیه خوشحال خواهد شد اگر بتواند از بستر مسکو برای سوق دادن پاکستان و طالبان به سوی گفت‌وگوهای معقول استفاده کند.»
وزارت خارجه روسیه روز دوم اکتبر اعلام کرد که شرکت‌کنندگان در هشتمین نشست مشورتی فرمت مسکو درباره همکاری‌های سیاسی و اقتصادی میان افغانستان و کشورهای منطقه و افزایش همکاری‌های منطقه‌ای در مبارزه با تروریسم و قاچاق مواد مخدر گفت‌وگو خواهند کرد.
نمایندگان ویژه و مقام‌های ارشد افغانستان، هند، ایران، قزاقستان، چین، قرغیزستان، پاکستان، روسیه، تاجیکستان و اوزبیکستان در این نشست شرکت خواهند کرد. روسیه همچنین هیات‌هایی از بلاروس و مصر را به عنوان مهمان به این نشست دعوت کرده است.
نماینده ویژه پاکستان برای افغانستان در حالی به مسکو می‌رود که روابط اسلام‌آباد و طالبان در ماه‌های اخیر به شدت پرتنش شده است. گفت‌وگوهای دوجانبه میان پاکستان و طالبان از اکتبر سال گذشته متوقف شده و روابط دو طرف با بن‌بست دیپلماتیک روبه‌رو است.
پاکستان طالبان را به فراهم کردن پناهگاه برای گروه‌های مسلح مخالف پاکستان در خاک افغانستان متهم می‌کند. طالبان این اتهام‌ها را رد کرده و اسلام‌آباد را به انجام حملات و نقض حاکمیت افغانستان متهم می‌کند.
محمد صادق نیز در روزهای اخیر در اسلام‌آباد از سیاست‌های طالبان در قبال گروه‌های مسلح انتقاد کرده و گفته است که حضور گروه‌های مسلح در خاک افغانستان نمی‌تواند نادیده گرفته شود.
تنش میان پاکستان و طالبان نگرانی شماری از کشورهای عضو فرمت مسکو را نیز برانگیخته است. روسیه پیش از این بارها بر ضرورت گفت‌وگو و حل اختلافات میان دو طرف تاکید کرده است.
چین نیز در ماه اپریل میزبان گفت‌وگوهایی میان طالبان و پاکستان در شهر ارومچی بود، اما این تلاش‌ها تاکنون به حل اختلافات میان دو طرف منجر نشده است.
وزارت خارجه پاکستان روز شنبه، ۱۱ میزان، کاردار سفارت هند در اسلام‌آباد را احضار کرد. این وزارتخانه گفت سفر هند در اعتراض به کشته‌شدن دو غیرنظامی پاکستانی در تیراندازی نیروهای مرزی هند احضار شده است.
وزارت خارجه پاکستان گفته است که نیروهای مرزبانی هند روز جمعه، ۱۰ میزان، در منطقه بیدیان در امتداد مرز بین‌المللی دو کشور در نزدیکی کاسور، در ایالت پنجاب، به سوی سه غیرنظامی پاکستانی تیراندازی کردند که در نتیجه دو تن کشته و یک تن زخمی شدند.
وزارت خارجه پاکستان در بیانیه‌ای گفت نیروهای مرزبانی هند «بدون تحریک قبلی» و با استفاده از «نیروی مرگبار» به سوی غیرنظامیان غیرمسلح تیراندازی کرده‌اند و این اقدام را «کاملاً غیرموجه و به‌شدت نامتناسب» خواند.
اسلام‌آباد همچنین ادعای احتمالی درباره نفوذ این افراد به خاک هند را رد کرده و گفته است که قربانیان نباید «نفوذی» معرفی شوند.
وزارت خارجه پاکستان این رویداد را نقض جدی حقوق اساسی بشر، از جمله حق حیات، دانسته و گفته است که این حادثه نگرانی‌هایی درباره حفاظت از غیرنظامیان بر اساس قوانین بین‌المللی ایجاد کرده است.
اسلام‌آباد از هند خواسته است درباره این رویداد «تحقیق فوری، شفاف و معتبر» انجام دهد، علیه افراد مسئول اقدام انضباطی و قانونی کند و نتیجه تحقیقات و اقدامات انجام‌شده را رسماً به پاکستان اطلاع دهد.
پاکستان همچنین از هند خواسته است به حقوق اساسی بشر و قوانین بین‌المللی احترام بگذارد، توافق‌های دوجانبه و مقررات مرزی را رعایت کند، در چنین مواردی خویشتن‌داری نشان دهد و برای جلوگیری از تکرار رویدادهای مشابه اقدام کند.
بر اساس اطلاعاتی که مقام‌های پاکستانی ارائه کرده‌اند، این سه نفر از باشندگان روستای لدهار بودند و تنها چند قدم از یک ستون مرزی جلوتر رفته بودند که نیروهای مرزبانی هند به سوی آنان تیراندازی کردند. مقام‌های پاکستانی می‌گویند هر سه نفر غیرمسلح بودند و برای عبور از حصار مرزی نیز تلاش نکرده بودند.
قربانیان عزمت رسول و محسن جت، هر دو از باشندگان منطقه جتان ولی حویلی در روستای لدهار، معرفی شده‌اند. فرد زخمی برای درمان به مرکز صحی منتقل شده است.
با این حال، روایت هند درباره این رویداد متفاوت است. رسانه‌های هندی گزارش داده‌اند که این افراد مظنون به تلاش برای ورود به خاک هند بوده‌اند. آسوشیتدپرس نیز گزارش داده است که درباره چگونگی وقوع این رویداد و موقعیت سه نفر هنگام تیراندازی، روایت‌های متفاوتی از سوی رسانه‌ها و مقام‌های دو کشور منتشر شده است.
این رویداد در حالی رخ داده است که تنش میان هند و پاکستان در روزهای اخیر افزایش یافته است.
یک روز پیش از این، احمد شریف چودری، مدیرکل روابط عمومی ارتش پاکستان، ادعای هند درباره کشته‌شدن یک فرمانده ارشد گروه لشکر طیبه را رد کرد و فردی را که هند ادعا کرده بود کشته شده، در یک نشست خبری در برابر رسانه‌ها حاضر کرد.
او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال درگیری دوباره میان دو کشور گفت نیروهای مسلح پاکستان برای هرگونه اقدام آماده‌اند و در صورت حمله، واکنش «بسیار سخت» نشان خواهند داد.
کاروان ورزشی افغانستان پس از پایان رقابت نمایندگان کشور در رشته‌های مختلف، پرونده حضورش در بیستمین دوره بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ ناگویا را با کسب یک مدال نقره و دو مدال برنز بست.
کمیته ملی المپیک افغانستان اعلام کرده است که روز شنبه، سوم اکتوبر ۲۰۲۶، رقابت ورزشکاران افغانستان در تمام رشته‌های ورزشی در این دوره از بازی‌ها به پایان رسیده است. افغانستان در مجموع سه مدال به دست آورد؛ یک مدال نقره توسط فریبا هاشمی در دوچرخه‌سواری جاده و دو مدال برنز توسط محمد خالد هوتک و حامد اشرفی در ووشو.
با وجود این‌که کمیته ملی المپیک حضور ورزشکاران افغانستان در ناگویا را مثبت ارزیابی کرده است، دستاورد کاروان کشور در این دوره در مقایسه با دوره پیشین بازی‌های آسیایی پایین‌تر ارزیابی می‌شود. در کنار نتایج مسابقات، حاشیه‌های مختلفی نیز پیش و در جریان این بازی‌ها پیرامون ورزش افغانستان شکل گرفت؛ از محرومیت برخی ورزشکاران و رشته‌های ورزشی از حضور در رقابت‌ها گرفته تا موضوع شکل‌گیری یک اداره دیگر المپیک در داخل کشور، مشکلات ورزشکاران در ناگویا، نتایج ضعیف شماری از رشته‌ها و حذف بسیاری از نمایندگان افغانستان در دور نخست مسابقات.
قرار بود افغانستان با شمار بیشتری از ورزشکاران و در رشته‌های بیشتری در بازی‌های آسیایی ناگویا شرکت کند؛ اما در نهایت کاروان کشور با هفت ورزشکار زن و ۳۹ ورزشکار مرد، در مجموع با ۴۶ ورزشکار در این رقابت‌ها حضور یافت. این ورزشکاران در رشته‌های انفرادی و تیمی به نمایندگی از افغانستان به میدان رفتند.
نقره تاریخی فریبا هاشمی
بالاترین دستاورد افغانستان در این دوره را فریبا هاشمی در رقابت‌های دوچرخه‌سواری جاده زنان به دست آورد. او با کسب مدال نقره، به یکی از برجسته‌ترین چهره‌های کاروان افغانستان در ناگویا تبدیل شد و نخستین زن افغان لقب گرفت که در بازی‌های آسیایی روی سکوی دوم قرار می‌گیرد.
این مدال از این جهت نیز اهمیت ویژه دارد که ورزش زنان افغانستان در سال‌های اخیر با محدودیت‌ها و دشواری‌های گسترده روبه‌رو بوده است. موفقیت هاشمی در خارج از کشور نشان داد که شماری از ورزشکاران زن افغانستان که فرصت ادامه فعالیت حرفه‌ای خود را در خارج از کشور پیدا کرده‌اند، همچنان در سطح بین‌المللی رشد و پیشرفت می‌کنند.
حذف شماری از ورزشکاران پیش از آغاز رقابت‌ها
در جریان آماده‌سازی برای بازی‌های آسیایی ناگویا، شماری از ورزشکاران افغانستان که قرار بود در این رقابت‌ها حضور داشته باشند، از شرکت در مسابقات بازماندند. در میان آنان، نام شماری از ورزشکاران مبارزه‌های آزاد نیز دیده می‌شد.
در مورد دلایل این موضوع، بحث‌ها و دیدگاه‌های مختلفی مطرح شد و گفته شد که شاید اعتراض برخی از این ورزشکاران به بی‌توجهی مسئولان ورزش پس از درخشش آنان در بازی‌های جوانان بحرین، در این مسئله نقش داشته باشد.
نتایج ضعیف در شماری از رشته‌ها
در مجموع، بسیاری از ورزشکاران افغانستان نتوانستند در ناگویا نتیجه مورد انتظار را به دست آورند و برابر حریفان خود از دور رقابت‌ها کنار رفتند. شمار زیادی از نمایندگان کشور در همان دیدار نخست شکست خوردند و از ادامه مسابقات بازماندند.
در برخی رشته‌ها، از جمله بوکس، جوجیتسو، کریکت و… ورزشکاران افغانستان توانستند حداقل یک پیروزی به دست آورند، اما در نهایت این موفقیت‌ها به کسب مدال منجر نشد.
رشته‌هایی مانند کورش، تکواندو، کریکت و جوجیتسو که از جمله رشته‌های پر امید برای کسب مدال محسوب می‌شدند نیز نتوانستند انتظارات را برآورده کنند و نمایندگان افغانستان در برابر حریفان خود شکست خوردند.
حاشیه‌های مدیریتی و مشکلات کاروان
در کنار رقابت‌های ورزشی، حاشیه‌های مختلفی نیز پیرامون کاروان افغانستان در ناگویا وجود داشت. دو دستگی در رأس رهبری کمیته ملی المپیک و استفاده از لباس‌های رسمی و یکدست از سوی نهادهای المپیکی داخل و خارج از کشور، از جمله مسائلی بود که در جریان این بازی‌ها به چشم آمد.
در برخی موارد، ورزشکاران و اعضای کاروان مجبور بودند از دو نوع لباس استفاده کنند؛ موضوعی که بازتاب‌دهنده اختلافات موجود در ساختار مدیریتی ورزش افغانستان عنوان شد.
یکی دیگر از موارد بحث‌برانگیز، حذف محمد منیر رضایی، تنها نماینده افغانستان در رشته کاراته، بود. رضایی به دلیل نرسیدن به وزن تعیین‌شده و داشتن اضافه‌وزن از حضور در مسابقات محروم شد؛ مسئله‌ای که پرسش‌هایی را درباره آمادگی، مدیریت و حرفه‌ای‌گری در روند اعزام ورزشکاران افغانستان به رقابت‌های بین‌المللی به وجود آورد.
پرسش‌ها درباره انتخاب ورزشکاران و آمادگی کاروان
یکی از پرسش‌های جدی که از سوی علاقه‌مندان و کارشناسان ورزشی مطرح شده، چگونگی انتخاب ورزشکاران برای حضور در رویدادهای بین‌المللی است. شماری از ورزشکاران به صورت مداوم در تورنمنت‌ها و رقابت‌های مختلف حضور پیدا می‌کنند؛ اما در بسیاری از این مسابقات نتایج قابل توجهی به دست نمی‌آورند.
تکرار حضور برخی از این ورزشکاران در رویدادهای بین‌المللی، با وجود شکست‌های پی‌درپی، این پرسش را ایجاد کرده است که معیارهای انتخاب و اعزام ورزشکاران تا چه اندازه بر اساس آمادگی، نتایج قبلی و شانس رقابت آنان در سطح بین‌المللی تعیین می‌شود.
از سوی دیگر، کمبود تدارکات برای حضور ورزشکاران در بازی‌های آسیایی، نبود اردوگاه‌های تمرینی مناسب پیش از مسابقات، نداشتن رقابت‌های تدارکاتی خارجی و کمبود کادر فنی برای شماری از ورزشکاران نیز از دیگر مواردی بود که در مورد آمادگی کاروان افغانستان مطرح شد.
در مقابل، حضور شمار زیادی از افراد با عنوان اعضای هیئت در کنار کاروان نیز پرسش‌هایی را درباره نحوه مدیریت منابع و اولویت‌بندی در اعزام اعضای کاروان به وجود آورد.
فهرست ورزشکاران افغانستان در ناگویا
ورزشکاران زن:
۱. فریبا هاشمی – دوچرخه‌سواری جاده – مدال نقره
۲. فاطمه سادات صدر – تیراندازی با کمان
۳. یولدوز هاشمی – دوچرخه‌سواری جاده
۴. زهرا رضایی – دوچرخه‌سواری جاده
۵. لاله کارگر – بوکس
۶. مروه سلیم – اتلتیک
۷. مدینه شریفی – جوجیتسو
ورزشکاران مرد:
یکی از نکات مثبت حضور ورزش افغانستان در بازی‌های ناگویا، قضاوت تعدادی از داوران کشور در رشته‌هایی مثل تکواندو، کورش و وزنه‌برداری است که ورزش کشور می‌تواند به آن ببالد.
در پایان، افغانستان با یک مدال نقره و دو مدال برنز، مجموعاً سه مدال، به کار خود در بازی‌های آسیایی ناگویا پایان داد؛ مدال نقره فریبا هاشمی در دوچرخه‌سواری جاده و دو مدال برنز محمد خالد هوتک و حامد اشرفی در ووشو، دستاورد نهایی کاروان کشور در این دوره از بازی‌ها بود.
