درگیری میان طالبان و جبهه آزادی در نورستان

امیر، یکی از مهاجران اخراج شده از ایران پی‌بی‌اس نیوز گفت ۲۰ سال در این کشور زندگی کرده و با کارهای روزمزدی هزینه زندگی‌اش را تأمین می‌کرد.

او پس از بازداشت، همراه با خواهر، خواهرزاده و برادرزاده‌اش به افغانستان بازگردانده شده است. او افزود: من با میل خود به افغانستان برنگشتم. اینجا هیچ چیز ندارم؛ نه کار، نه زندگی و نه خانه. در ایران دست‌کم درآمدی داشتم.

گزارش می‌افزاید با وجود خطر بازداشت، ضرب‌وشتم و حتی تیراندازی، فقر شدید در افغانستان بسیاری از جوانان را دوباره به تلاش برای ورود به ایران وامی‌دارد.

وکیل، جوان دیگری که از ایران اخراج شده، نیز می‌گوید او و پنج نفر دیگر پس از هشت ساعت پیاده‌روی در بیابان و تلاش برای ورود به ایران بازداشت شدند و چند ساعت مورد ضرب‌وشتم قرار گرفتند.

سازمان بین‌المللی مهاجرت در گزارش سپتامبر ۲۰۲۶ نوشت که از ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۳ تا ۳۱ آگست ۲۰۲۶، شش میلیون و ۴۷۳ هزار و ۹۷۸ افغان از ایران و پاکستان به کشور بازگشته‌اند.

در بخش دیگری از گزارش، وضعیت افغان‌های اخراج‌شده از پاکستان بررسی شده است. گزارش براساس آمار سازمان ملل می‌گوید که حدود ۶۰۰ هزار افغان در سال جاری از طریق مرز پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند.

بسیاری از آنان سال‌ها در پاکستان زندگی کرده‌اند و اکنون بدون پول و سرپناه به کشوری بازگشته‌اند که شناختی از آن ندارند.

جمیله، یک زن افغان که همراه با ۹ فرزندش از پاکستان اخراج شده، گفته است که خانواده‌اش ماه‌ها از ترس پولیس پاکستان در مکان‌های مختلف پنهان می‌شدند.
او گفت که نیروهای پولیس حتی پسر هشت‌ساله‌اش را زمانی که مردان خانواده را پیدا نکردند، با خود برده و مورد ضرب‌وشتم قرار دادند.

جمیله دختر ۱۴ ساله به پی‌بی‌اس نیوز گفت که می‌خواهد به مکتب برود و پزشک شود، اما پس از بازگشت به افغانستان دیگر امکان ادامه تحصیل ندارد.

او افزود که خانواده‌اش گاهی دو یا سه روز بدون غذا می‌مانند و پس از بازگشت حتی خانه یا چادری برای زندگی ندارند.

گزارش می‌گوید کاهش کمک‌های بین‌المللی نیز وضعیت بازگشت‌کنندگان را دشوارتر کرده است. بودجه برنامه پناهندگان سازمان ملل در افغانستان که در سال ۲۰۲۲ حدود ۲۴۰ میلیون دالر بود، در سال جاری ممکن است به حدود یک‌سوم آن کاهش یابد.

سازمان ملل تخمین زده است که تا پایان سال، ممکن است دو میلیون پناهجوی دیگر نیز به افغانستان بازگردانده شوند؛ کشوری که میلیون‌ها نفر در آن با فقر، بیکاری و آینده‌ای نامعلوم روبه‌رو هستند.

وزیر خارجه روسیه این مطلب را در جریان نشست خبری مشترک با وزیر خارجه جمهوری دموکراتیک تیمور شرقی در مسکو مطرح کرد. به گزارش وبسایت وزارت خارجه روسیه، لاوروف در این رابطه تاکید کرد که با وجود عدم صدور بیانیه و اختلافات، نباید از آن تراژدی ساخت؛ چرا که ریشه این چالش‌ها قابل پیش‌بینی بوده است.

به گفته لاوروف، در حال حاضر میان طالبان و پاکستان تنش جدی وجود دارد که علت اصلی آن حضور گروه تروریستی دولت اسلامی (داعش) و شاخه‌های منتسب به آن است که حملات و ناامنی‌هایی را در خاک هر دو کشور رقم می‌زنند. سرگئی لاوروف گفت: «این گروه مشکلاتی ایجاد می‌کند و حملات تروریستی را در خاک افغانستان و پاکستان انجام می‌دهد.»

وی افزود که مهم‌ترین درس این وضعیت، ضرورت توقف مداخله کشورهای فرامنطقه‌ای در این ژئوپلیتیک است. لاوروف همچنین پیدایش گروه داعش را به حمله ایالات متحده به عراق در گذشته مرتبط دانست و افزود که این ساختار تروریستی بعدها در دیگر نقاط جهان نیز گسترش یافته است. وی همچنین می‌گوید که گروه‌های تروریستی جدیدی پس از مداخله ناتو در لیبیا پدید آمده‌اند.

وزیر خارجه روسیه در ادامه ابراز اطمینان کرد که هم طالبان و هم پاکستان به عادی‌سازی روابط تمایل دارند و مسکو نیز از این روند حمایت می‌کند.

پیش‌تر ضمیر کابلوف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه در امور افغانستان، اعلام کرده بود که هشتمین نشست فرمت مسکو به‌دلیل اختلاف میان طالبان و پاکستان بدون تصویب بیانیه مشترک پایان یافت و مسکو از این بابت ابراز تأسف می‌کند.

• 

  نشست مسکو به دلیل اختلاف طالبان و پاکستان نتوانست بیانیه مشترک صادر کند

کابلوف توضیح داد که در جریان تدوین بیانیه پایانی، میان هیئت‌های طالبان و پاکستانی اختلاف به وجود آمد؛ زیرا طالبان معتقد بودند که در متن امسال، افغانستان «بیش از حد در زمینه تروریسم» ذکر شده است. به گفته وی، این موضع طالبان مایه تعجب مسکو شد، چرا که عبارات مشابهی در بیانیه پایانی نشست سال گذشته نیز وجود داشت، اما طالبان استدلال می‌کردند که وضعیت روابط دوجانبه تغییر کرده و درج این بخش برای آن‌ها دیگر قابل قبول نیست.

با این حال، مقام‌های روسی تاکید کردند که نپذیرفته‌شدن بیانیه مشترک مانع کارکرد فرمت مسکو نخواهد شد و این مکانیسم به عنوان بستری برای هماهنگی همکاری‌های منطقه‌ای به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

در هشتمین نشست فرمت مسکو، نمایندگان ویژه و مقام‌های روسیه، پاکستان، ایران، هند، چین، قزاقستان، قرغیزستان، تاجیکستان و اوزبیکستان حضور داشتند و کشورهای بلاروس و مصر نیز به‌عنوان مهمان در آن شرکت کرده بودند.

زرداری افزود که پاکستان همچنان به مبارزه با تروریسم متعهد است و در این راه «فداکاری‌های بزرگی» کرده است. او تأکید کرد که نباید از خاک افغانستان برای حمله به پاکستان یا هیچ کشور دیگری استفاده شود.

رئیس‌جمهور پاکستان افزود که کشورش در کنار مبارزه با تروریسم، به گفت‌وگو و همکاری منطقه‌ای متعهد است، اما مطابق قوانین بین‌المللی از مردم و قلمرو خود دفاع خواهد کرد.

پاکستان در ماه‌های اخیر بارها طالبان را متهم کرده است که به گروه‌های مسلح مخالف این کشور، به‌ویژه تحریک طالبان پاکستان، در افغانستان پناه داده و اجازه فعالیت می‌دهد.

طالبان این اتهام‌ها را رد کرده و گفته است که اجازه نمی‌دهد از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر استفاده شود. مقام‌های طالبان نیز در مقابل، پاکستان را به تلاش برای بی‌ثبات‌کردن افغانستان و حمایت از داعش و گروه‌های مسلح ضدطالبان متهم کرده‌اند.

تنش میان پاکستان و طالبان در ماه‌های اخیر افزایش یافته است. اختلاف بر سر فعالیت گروه‌های مسلح در امتداد مرز دو کشور به درگیری‌های نظامی و حملات هوایی پاکستان در داخل افغانستان نیز انجامیده است.

اعطای نشان امتیاز به گوترش

در همین دیدار، زرداری «نشان امتیاز»، یکی از بالاترین نشان‌های غیرنظامی پاکستان را به آنتونیو گوترش اعطا کرد.

دفتر ریاست‌جمهوری پاکستان گفته است که این نشان به پاس خدمات بین‌المللی گوترش، رهبری او در سازمان ملل و تلاش‌هایش برای صلح و توسعه جهانی به او داده شده است.

به گفته این دفتر، این نخستین‌بار است که «نشان امتیاز» به یک دبیرکل سازمان ملل اعطا می‌شود. این نشان در مراسمی در کاخ ریاست‌جمهوری در اسلام‌آباد به گوترش داده شد.

شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، ایاز صادق، رئیس مجلس نمایندگان، اسحاق دار، معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجه، شماری از اعضای کابینه و نمایندگان کشورهای خارجی نیز در این مراسم حضور داشتند.

زرداری از نقش گوترش در تلاش برای صلح، گفت‌وگو و حل مسالمت‌آمیز منازعات قدردانی کرد و گفت پاکستان از تلاش‌های دبیرکل سازمان ملل برای توجه به نگرانی‌های کشورهای در حال توسعه حمایت می‌کند.

گوترش برای یک سفر رسمی به پاکستان رفته و در دیدار با مقام‌های این کشور درباره تروریسم، افغانستان، بازگشت مهاجران افغان و تحولات منطقه گفت‌وگو کرده است.

این پرونده مربوط به ادعاهایی درباره عملیات نیروهای ویژه بریتانیا در افغانستان بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ است. بر اساس این ادعاها، نیروهای ویژه ارتش بریتانیا، موسوم به «اس‌ای‌اس»، دست‌کم ۸۰ افغان غیرمسلح، از جمله کودکان و افراد بازداشت‌شده را کشته‌اند.

همچنین بررسی می‌شود که آیا نیروهای ویژه پس از این کشتارها تلاش کرده‌اند شواهد مربوط به آن را از بین ببرند و آیا مقام‌های ارشد برای پنهان‌کردن حقیقت تلاش کرده‌اند یا خیر.

نیروهای اس‌ای‌اس این اتهام‌ها را رد کرده‌اند.

• 

  اعتیاد به قتل؛ نیروهای ویژه سابق بریتانیا از «جنایات جنگی» در افغانستان پرده برداشتند

تحقیقات درباره این ادعاها در چارچوب «کمیته تحقیقات مستقل درباره افغانستان» انجام می‌شود. این تحقیقات در مارچ ۲۰۲۳ آغاز شد و قاضی هدن-کیو ریاست آن را بر عهده دارد.

وزارت دفاع بریتانیا اوایل سال جاری میلادی، در جریان تحقیقات درباره عملکرد نیروهای اس‌ای‌اس در افغانستان، به شواهدی دست یافت که احتمال ارتکاب «جرایم جدی» را مطرح می‌کرد. این شواهد سپس به «واحد جرایم جدی» پولیس نظامی بریتانیا سپرده شد.

این واحد در سال ۲۰۲۲ برای بررسی جرایم جدی در نیروهای مسلح بریتانیا ایجاد شده است.

اسناد دادگاه که بی‌بی‌سی به آن‌ها دست یافته، نشان می‌دهد پولیس نظامی پس از بررسی اولیه، تحقیقات جنایی درباره این موضوع را تا پایان تحقیقات مستقل درباره افغانستان متوقف کرده است.

وزارت دفاع بریتانیا گفته است که انجام هم‌زمان تحقیقات جنایی و تحقیقات مستقل درباره این پرونده مناسب نبوده است.

• 

  کشف ۹۷ میلیون سند تازه تحقیقات «جنایات جنگی» بریتانیا در افغانستان را به تأخیر می‌اندازد

موضوع ارجاع شواهد به پولیس نظامی در جریان شکایت یکی از شاهدان این تحقیقات در دادگاه عالی بریتانیا علنی شد. این شاهد یک افسر ارشد ارتش بریتانیا است که در افغانستان خدمت کرده است.

این افسر به دلیل محدودیت دسترسی به برخی شواهد محرمانه، از دادگاه خواسته است نحوه انجام تحقیقات را بررسی کند.

بخش بزرگی از تحقیقات پشت درهای بسته انجام می‌شود تا هویت برخی شاهدان و سربازان محفوظ بماند.

وکلای این افسر می‌گویند روند تحقیقات عادلانه نیست، زیرا او و وکلایش نمی‌توانند به برخی شواهد مربوط به اتهام‌های مطرح‌شده علیه او دسترسی داشته باشند.

اما مسئولان تحقیقات می‌گویند محدودکردن دسترسی به برخی شواهد برای حفاظت از شاهدانی ضروری است که از افشای هویت‌شان هراس دارند.

به گفته آنان، این شاهدان نگران‌اند که در صورت افشای هویت‌شان، با «پیامدهای سنگین از سوی نیروهای ویژه بریتانیا» روبه‌رو شوند.

رهبر حزب اسلامی به تازگی به صورت آنلاین و با حضور شماری از هوادارانش سخنرانی کرد. او افزود که تغییر در وضعیت کنونی افغانستان اجتناب‌ناپذیر است و افغان‌ها مسئولیت دارند برای ایجاد تحول مثبت در کشور نقش ایفا کنند. آقای حکمتیار این تغییر را «وظیفه ایمانی» مردم افغانستان خواند.

حکمتیار همچنین هشدار داد که هر کشور یا جریانی که بخواهد به مردم افغانستان خیانت کند، با پیامدهای آن روبه‌رو خواهد شد. او در عین حال از هوادارانش خواست «نه ظلم کنند و نه به ظلم تن دهند.»

تأکید بر حاکمیت مردم

رهبر حزب اسلامی در ادامه، دیدگاه خود درباره نظام سیاسی آینده افغانستان را تشریح کرد و گفت افغانستان خانه مشترک همه شهروندان این کشور است و هیچ فرد یا گروهی بر دیگران برتری ندارد.

او تأکید کرد که مردم حق دارند حکومتی مبتنی بر رأی شهروندان و در چارچوب ارزش‌های اسلامی، ملی و افغانی تشکیل دهند. به گفته او، مشروعیت نظام سیاسی باید از اراده مردم سرچشمه بگیرد و هیچ تصمیم مهمی نباید برخلاف خواست ملت اتخاذ شود.

حکمتیار خواستار تدوین قانون اساسی جدید، تشکیل شورای ملی مبتنی بر اجماع ملی و سپردن تصمیم‌گیری درباره مسائل مهم کشور به نمایندگان منتخب مردم شد. او گفت که موضوعاتی چون سیاست داخلی و خارجی، بودجه، جنگ و صلح باید در چارچوب نهادهای منتخب و بر اساس رأی مردم مدیریت شود.

درخواست برای انتخابات

حکمتیار همچنین بر برگزاری انتخابات «عادلانه و شفاف» تأکید کرد و گفت رهبر، اعضای کابینه، وزیران و مقام‌های ارشد دولتی باید تابع قانون باشند و مردم در تعیین آنان نقش داشته باشند.

او افزود که شهروندان افغانستان باید از طریق انتخاب نمایندگان خود، در تعیین مناسبات کشور با جهان، تعریف منافع ملی و ترسیم مسیر آینده افغانستان سهیم باشند.

انتقاد از نظام‌های غیرانتخابی

رهبر حزب اسلامی در بخشی از سخنانش مشروعیت نظام‌های غیرانتخابی را زیر سؤال برد.

او افزود محروم کردن مردم از حق انتخاب حاکمان، به معنای نادیده گرفتن حقوق سیاسی و شهروندی آنان است.

حکمتیار در این سخنرانی از ساختار مشخص نظام جایگزین طالبان نام نبرد، اما محور اصلی اظهارات او بر مشارکت مردم در قدرت، تدوین قانون اساسی، تشکیل نهادهای منتخب و برگزاری انتخابات استوار بود.

حکمتیار از طالبان خواست قدرت را به مردم انتقال دهد

رهبر حزب اسلامی افغانستان، در این سخنرانی، از اداره طالبان انتقاد کرد و خواستار انتقال قدرت به مردم شد.

حکمتیار گفت که خواهان انتقال قدرت از طالبان به مردم است تا شهروندان افغانستان از طریق انتخاب یک شورا، نظام و حکومت آینده خود را تعیین کنند. او تأکید کرد که به جای احزاب و گروه‌های سیاسی، این مردم هستند که باید درباره سرنوشت کشور تصمیم بگیرند و اراده آنان مبنای ساختار سیاسی آینده قرار گیرد.

او در بخش دیگری از سخنانش گفت که اداره طالبان در انزوای سیاسی به سر می‌برد و افزود که این گروه برخلاف ادعاهایش هیچ دوست واقعی و پایدار در منطقه و جهان ندارد. به گفته او، کشورهایی که در گذشته از طالبان حمایت می‌کردند، اکنون در کنار این گروه قرار ندارند و هیچ کشوری به طور کامل از حکومت طالبان پشتیبانی نمی‌کند.

انتقاد از سیاست خارجی طالبان
حکمتیار در بخش دیگری از سخنانش، سیاست خارجی طالبان را نیز هدف انتقاد قرار داد و گفت این گروه برخلاف ادعای خود، از حمایت هیچ متحد پایدار و قابل اتکایی برخوردار نیست. او مدعی شد که در گذشته کشورهایی چون پاکستان، عربستان سعودی و ایالات متحده امریکا به‌گونه‌های مختلف از طالبان حمایت می‌کردند، اما اکنون نه تنها از این گروه پشتیبانی نمی‌کنند، بلکه در مواردی در تقابل سیاسی با آن قرار گرفته‌اند.

به گفته او، طالبان در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند روابط خود را با روسیه، ایران و هند گسترش دهند و این کشورها را به شریکان اصلی منطقه‌ای خود تبدیل کنند؛ اما این روابط نیز به معنای حمایت پایدار و بدون قید و شرط نیست.

حکمتیار گفت که هرچند مسکو حکومت طالبان را به رسمیت شناخته است، اما مقام‌های روسی بارها درباره تهدیدهای امنیتی ناشی از افغانستان، فعالیت گروه‌های تندرو و وضعیت حکومتداری طالبان ابراز نگرانی کرده‌اند. او افزود که تهران و دهلی‌نو نیز روابط خود را بر مبنای منافع و ملاحظات خاص خود تنظیم کرده‌اند و نه بر اساس یک اتحاد استراتژیک با طالبان.

رهبر حزب اسلامی تأکید کرد که طالبان امروز بیش از هر زمان دیگری با کمبود مشروعیت بین‌المللی روبه‌رو است و نتوانسته‌ است جایگاه باثباتی در نظام منطقه‌ای و جهانی برای خود ایجاد کند.

100%

حکمتیار افزود که هرچند روسیه رژیم طالبان را به رسمیت شناخته است، اما مسکو نیز بارها نگرانی خود را از وضعیت امنیتی و نحوه حکومتداری طالبان ابراز کرده و این موضوع نشان می‌دهد که حتی نزدیک‌ترین شرکای خارجی طالبان نیز نسبت به عملکرد این گروه تردید دارند.

او همچنین طالبان را به عدم تحمل مخالفان متهم کرد و گفت در افغانستان تحت حاکمیت این گروه، حتی مخالفان غیرمسلح و منتقدان سیاسی نیز امکان فعالیت و حضور آزادانه ندارند. حکمتیار خطاب به طالبان گفت: «وقتی شما می‌گویید مخالفان در افغانستان جای ندارند، پس شما هم جای ندارید؛ زیرا تحمل دیگران را ندارید.»

رهبر حزب اسلامی تأکید کرد که برای حل اختلافات و مخالفت‌های سیاسی باید راه‌حل‌های «اصولی و اسلامی» جست‌وجو شود و مشکلات کشور از طریق گفت‌وگو و تفاهم ملی حل گردد.

او گفت جنگ‌های نیابتی همچنان در کشور جریان دارد و مردم با مشکلات گسترده‌ای از جمله بیکاری، ناامنی و فقر روبه‌رو هستند.

آقای حکمتیار می‎‌گوید که خراج گسترده مهاجران افغان از کشورهای همسایه نیز به بحران‌های موجود افزوده است.