سازمان ملل متحد اعلام کرد که در سه سال (از ۱۱ جدی ۱۴۰۱ تا ۱۰ جدی ۱۴۰۴) هزار و ۴۱۵ کودک در افغانستان کشته یا زخمی شده‌اند. از این تعداد، ۴۴۶ کودک جان باخته و ۹۶۹ کودک زخمی شده‌اند. این آمار، شامل هزار و ۹۴ پسر، ۳۱۰ دختر و ۱۱ کودک با جنسیت نامشخص است.
بر اساس گزارش جدید دبیرکل سازمان ملل درباره کودکان و درگیری‌های مسلحانه، طالبان در همین دوره ۵۵۷ پسر، از جمله کودکانی به سن ۱۲ سال، را جذب و به کار گرفته است. موارد جذب کودکان در مقایسه با دوره گزارش‌دهی پیشین ۸۱ درصد افزایش یافته و تمام این موارد به طالبان نسبت داده شده است.
حدود ۸۰ درصد تلفات کودکان ناشی از مواد انفجاری بوده است. سازمان ملل هشدار می‌دهد که مهمات منفجرنشده و مواد انفجاری باقی‌مانده از جنگ همچنان کودکان را در افغانستان تهدید می‌کند.
این گزارش در مجموع چهار هزار و ۵۸۲ مورد نقض جدی حقوق کودکان را تأیید کرده است. این رقم در مقایسه با دوره پیشین ۳۸ درصد کاهش یافته، اما سازمان ملل تأکید می‌کند که این کاهش به معنای بهبود کلی وضعیت کودکان نیست. بیشتر موارد ثبت‌شده به طالبان و پس از آن به عوامل ناشناس نسبت داده شده است.
افزایش ممانعت از کمک‌رسانی
در این دوره، ۲ هزار و ۲۴۱ مورد ممانعت از دسترسی به کمک‌های بشردوستانه ثبت شده که نسبت به دوره پیشین ۱۸۹ درصد افزایش یافته و بیشترین شمار نقض‌های ثبت‌شده را تشکیل می‌دهد.
همچنین ۳۳۸ مورد حمله به مکتب‌ها و شفاخانه‌ها ثبت شده که ۱۶۳ مورد آن متوجه مکتب‌ها و ۱۷۵ مورد دیگر متوجه شفاخانه‌ها بوده است.
سازمان ملل ۲۴ مورد خشونت جنسی علیه کودکان (هشت پسر و ۱۶ دختر) را تأیید کرده است. در همین دوره، هفت کودک (دو پسر و پنج دختر) ربوده شده‌اند که تمام این موارد به طالبان نسبت داده شده است.
محدودیت‌ها و پیامدهای آن برای کودکان
گزارش تأکید می‌کند که محدودیت‌های اداره طالبان بر زنان و دختران، از جمله ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، قانون امر به معروف و نهی از منکر و محدودیت کار زنان در نهادهای بشردوستانه و سازمان ملل، ارائه خدمات حیاتی را مختل کرده و بر وضعیت کودکان تأثیر گذاشته است.
ونسا فریزر، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در امور کودکان و درگیری‌های مسلحانه، از طرف‌های درگیر خواسته است تمام اقدامات ممکن را برای حفاظت از کودکان انجام دهند و از به‌کارگیری سلاح‌های انفجاری در مناطق مسکونی خودداری کنند.
او همچنین از اداره طالبان خواسته است محدودیت‌های وضع‌شده بر زنان و دختران را لغو کند، تعریف کودک را با کنوانسیون حقوق کودک هماهنگ سازد و دسترسی بدون مانع سازمان ملل به مراکز بازداشت را فراهم کند.
در همین دوره، ۵۷۶ پسر در مناطق شمالی و شمال‌شرقی از صفوف طالبان جدا شده و به برنامه‌های بازپیوند اجتماعی پیوسته‌اند.
این کمیسیون همچنین اعلام کرده است که در ۹ ولسوالی این ولایت، از غصب ۲۱۷ هزار و ۳۰۰ جریب زمین چراگاه جلوگیری کرده است.
کمیسیون طالبان همچنین درباره نام و موقعیت دقیق شهرک‌هایی که زمینهای آن‌ها مصادره شده است، معلوماتی ارائه نکرده است.
پیش از این، طالبان در اول میزان، شهرک «دیپلوماتیک» در ولایت بلخ را امارتی اعلام کرده بودند. این شهرک در مساحتی به وسعت ۲ هزار و ۶۵۷ جریب زمین در ساحه دشت شادیان شهر مزارشریف ساخته شده است.
طالبان در ماه اسد امسال نیز شهرک «مایار مینه» در شهر مزارشریف را امارتی اعلام کرده بودند.
پیش از آن، طالبان ۶۰۰ جریب زمین پروژه «خاتم‌الانبیا» را در منطقه قلعه قل‌محمد، واقع در ناحیه دوازدهم شهر مزارشریف، مرکز ولایت بلخ، امارتی اعلام کرده بودند.
افغانستان اینترنشنال در ماه میزان ۱۴۰۵ گزارش داد که طالبان خریدوفروش زمین و ساخت‌وساز در ۳۸ شهرک مسکونی در ولایت بلخ را ممنوع کرده‌اند. همچنین، طالبان زمینهای ۱۳ شهرک، از جمله شهرک «خالد بن ولید» مرتبط با عطامحمد نور، را امارتی اعلام کرده‌اند.
بر بنیاد اسنادی که در آن زمان به افغانستان اینترنشنال رسیده بود، زمینهای ۱۰ شهرک دیگر نیز زیر بررسی هیئت فنی قرار داشت؛ از جمله شهرک‌های حضرت بلال، پروژه عصمت‌الله شهید، کاریزی‌ها، حبیب‌الله شهید، حیدر گدا، پروژه شهدا، کمپ سخی، سادات عرب‌زاده، علی‌آباد و امید فردا.
پنج شهرک دیگر نیز در کمیسیون استرداد اراضی غصب‌شده تحت بررسی قرار داشت؛ از جمله شهرک کوچی‌ها با مساحت پنج‌هزار جریب در دشت شور، و شهرک‌های امام سجاد، گلستان، آتیلا و بلخ باستان.
طالبان در سال‌های گذشته ده‌ها شهرک و هزاران جریب زمین مردم را در شهرهای مختلف افغانستان، از جمله کابل، امارتی اعلام کرده‌اند. طالبان واژه «امارتی» را به‌جای «دولتی» به کار می‌برند.
وزارت عدلیه طالبان پیش‌تر اعلام کرده بود که زمینهای ۴۹ شهرک در ۱۴ ولایت، به‌گونه کامل یا قسمی، امارتی شناسایی شده‌اند.
این تصمیم‌ها با مخالفت شماری از زمین‌داران و باشندگان شهرک‌هایی روبه‌رو شده است که زمین‌ها و خانه‌های‌شان مشمول این احکام قرار گرفته‌اند. آنان می‌گویند زمینهای خود را با اسناد و قراردادهای رسمی خریداری کرده‌اند و مصادره یا تغییر مالکیت آن‌ها از سوی طالبان را ناعادلانه می‌دانند.
خانم پیلای همچنین عضو هیئت یکی از نهادهای حامی زنان افغان است.
ناوانتم پیلای، حقوقدان و قاضی ۸۵ ساله اهل افریقای جنوبی، چندین دهه از عمر خود را صرف دفاع از حقوق بشر، حقوق زنان و مبارزه با تبعیض کرده است. او پیش از این قاضی دادگاه بین‌المللی کیفری برای رواندا و کمیشنر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد بوده است.
در کنار تلاش‌های گسترده‌اش برای دفاع از حقوق بشر و مبارزه با تبعیض، او از حامیان حقوق زنان در افغانستان نیز بوده و بارها بر ضرورت حفاظت از حقوق اساسی زنان افغان و مشارکت واقعی و موثر آنان در روند صلح تاکید کرده است.
ناوانتم پیلای در دوران مسئولیت خود به‌عنوان کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴، بارها درباره وضعیت حقوق بشر در افغانستان و ضرورت دفاع از حقوق زنان این کشور سخن گفته است.
او در سپتامبر ۲۰۱۳ نیز در سفرش به افغانستان، بر اهمیت حفاظت از حقوق بشر و دستاوردهای زنان افغان تاکید کرده و نسبت به تهدیدهایی که این دستاوردها را با خطر روبه‌رو می‌ساخت، هشدار داده بود. برنده جایزه صلح نوبل پس از تسلط طالبان بر افغانستان نیز به دادخواهی برای زنان این کشور ادامه داده است.
ناوانتم پیلای در یکی از نوشته‌هایش که ماه مارچ سال جاری میلادی منتشر شده، با اشاره به محدودیت‌های طالبان علیه زنان و دختران در افغانستان، وضعیت آنان را با نظام آپارتاید در افریقای جنوبی مقایسه کرده و بر ضرورت به‌رسمیت شناختن «آپارتاید جنسیتی» به‌عنوان جنایت علیه بشریت تاکید کرده است.
او در این نوشته، ممنوعیت آموزش و کار زنان، محدودیت آزادی رفت‌وآمد و حذف آنان از زندگی عمومی را نمونه‌هایی از تبعیض دانسته است. خانم پیلای نوشته است: «طالبان نظامی به شدت سرکوبگر برقرار کرده که زنان را تقریبا به‌طور کامل از عرصه‌های عمومی و فضای گفت‌وگو حذف می‌کند. این وضعیت اسفبار است.»
خانم پیلای همچنان عضو هیئت مجمع زنان برای افغانستان است. اصیلا وردک، بنیان‌گذار این مجمع، به افغانستان اینترنشنال گفت ناوانتم پیلای نقش برجسته‌ای در تأسیس این نهاد داشته و سال‌ها برای حمایت از زنان افغان تلاش کرده است.
خانم وردک گفت: «ناوی پیلای سال‌ها در کنار زنان افغان ایستاده، از حقوق آن‌ها دفاع کرده و در دشوارترین شرایط صدای عدالت و همبستگی بوده است.»
زنگنه روز جمعه، ۱۷ میزان، در واکنش به گزارش‌های منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی گفت ادعای «واگذاری ۱۱۰ هکتار از خاک ایران به افغانستان» دروغ‌پردازی رسانه‌های مخالف جمهوری اسلامی ایران است.
او گفت منظورش از اظهارات قبلی، اختصاص حدود ۱۰ هکتار زمین در بندر چابهار و حدود ۱۰۰ هکتار زمین در منطقه آزاد این بندر برای سرمایه‌گذاری افغانستان بوده است.
زنگنه افزود که افغانستان می‌تواند در این محدوده زیرساخت‌هایی مانند بندر خشک ایجاد کند و هدف از این تفاهم، تسهیل دسترسی این کشور به آب‌های آزاد است.
او گفت: «معنای این تفاهم آن است که افغانستان در این محدوده سرمایه‌گذاری کند» و تأکید کرد که این موضوع به معنای واگذاری خاک یا حاکمیت جمهوری اسلامی ایران نیست.
زنگنه همچنین گفت ایران آماده است از سرمایه‌گذاری افغانستان در سواحل جنوبی، منطقه مکران و چابهار استقبال کند و در مقابل، سرمایه‌گذاری‌های خود در افغانستان را افزایش دهد.
زنگنه روز پنجشنبه در گفت‌وگو با شبکه سحر گفته بود بر اساس یک تفاهم اولیه، قرار است حدود ۱۰ هکتار زمین در ساحل بندر چابهار و بیش از ۱۰۰ هکتار در منطقه ویژه اقتصادی این بندر به افغانستان اختصاص یابد.
او گفته بود که در گفت‌وگو با مقام‌های اداره طالبان توافق شده است افغانستان در منطقه آزاد چابهار «یک سرزمین متعلق به خودش» داشته باشد.
زنگنه همچنین گفته بود طالبان خواستار زمین بیشتری در ساحل چابهار شده، اما به دلیل محدودیت زمین در این بخش، هنوز توافق نهایی در این زمینه صورت نگرفته است.
او در جریان سفر هیئت ایرانی به کابل از گفت‌وگو درباره افزایش تجارت میان ایران و طالبان تا ۱۰ میلیارد دالر، ایجاد شهرک یا پارک صنعتی مشترک و توسعه همکاری‌های صنعتی خبر داده بود.
این اظهارات پس از انتشار در شبکه‌های اجتماعی با واکنش‌های گسترده در ایران روبه‌رو شد و برخی کاربران و منتقدان آن را «واگذاری خاک ایران به افغانستان» تعبیر کردند.
با این حال، فرماندار چابهار نیز اخبار منتشرشده درباره واگذاری اراضی این شهرستان به اتباع خارجی را تکذیب کرد و گفت تاکنون هیچ درخواستی در این زمینه ارائه نشده و هیچ اقدام اجرایی یا واگذاری اراضی صورت نگرفته است.
مهدی عرب‌صادق، از منتقدان این طرح، نیز در شبکه اجتماعی اکس خطاب به زنگنه نوشت: «توتال را پس زدید که طالبان بیاورید؟! برای یک وجب از این خاک خون‌های پاکی بر زمین ریخته شده!»
او همچنین با اشاره به اصل ۷۷ قانون اساسی ایران پرسید که زنگنه و وزیر صنعت این کشور بر چه اساسی چنین توافقی را انجام داده و آن را به عنوان «خبر خوش» به افغانستان اعلام کرده‌اند.
چابهار در سال‌های اخیر به یکی از مسیرهای مهم جایگزین برای تجارت افغانستان با آب‌های آزاد تبدیل شده است. افزایش تنش‌ها میان طالبان و پاکستان و بسته‌شدن مکرر گذرگاه‌های تجاری دو کشور، اهمیت مسیرهای ایران برای تجارت افغانستان را بیشتر کرده است.
هند نیز در توسعه و بهره‌برداری از بندر چابهار نقش دارد و این بندر را مسیر مهمی برای دسترسی به افغانستان و آسیای میانه می‌داند.
سجاد حیدر خان، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، روز جمعه، ۱۷ میزان، در نشست خبری، گفت که هیئت پاکستان با رویکردی سازنده در نشست فارمت مسکو شرکت کرد و نگرانی‌های اسلام‌آباد را به‌روشنی مطرح ساخت، اما هیئت اداره طالبان با عباراتی که در بیانیه‌های سال‌های گذشته استفاده شده بود، موافقت نکرد.
او گفت که اختلاف بر سر بیانیه پایانی را نمی‌توان صرفاً اختلافی بر سر واژه‌ها و عبارت‌بندی دانست، زیرا این اختلاف ریشه در مسائل اساسی دارد.
هشتمین نشست فرمت مسکو اخیرا با حضور نمایندگان ویژه و مقام‌های ارشد طالبان، روسیه، پاکستان، ایران، هند، چین، قزاقستان، قرغیزستان، تاجیکستان و اوزبیکستان برگزار شد.
ضمیر کابلوف، نماینده ویژه رئیس‌جمهور روسیه در امور افغانستان، می‌گوید این نشست به‌دلیل اختلاف میان طالبان و پاکستان بدون تصویب بیانیه مشترک پایان یافت.
پاکستان اتهام حمایت از داعش خراسان را رد کرد
حیدر خان اتهام امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، درباره ارتباط پاکستان با شاخه خراسان داعش را قاطعانه رد کرد.
او گفت که تأمین امنیت در ولایت‌های بدخشان و نورستان افغانستان بر عهده اداره طالبان است.
متقی در نشست فارمت مسکو، پاکستان را به حمایت از داعش خراسان متهم کرده بود.
طالبان بارها گفته است که پاکستان نیروهای امنیتی سابق و داعش را تسلیح کرده و به بدخشان و نورستان فرستاده است.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان همچنین اظهار داشت که تحریک طالبان پاکستانی، ارتش آزادی‌بخش بلوچ و دیگر سازمان‌های تروریستی در افغانستان، از جمله در کابل، پناهگاه‌های امن دارند.
به گفته او، اسلام‌آباد از طریق مجاری سیاسی و راه‌های دیگر، مکان‌های دقیق حضور این گروه‌ها را در اختیار اداره طالبان قرار داده است. حیدر خان افزود که حملات پاکستان به افغانستان هدفمند و دقیق بوده‌اند.
نشست فارمت مسکو قرار بود زمینهای برای گفت‌وگو میان طرف‌های منطقه‌ای درباره افغانستان و کمک به کاهش تنش میان پاکستان و اداره طالبان را فراهم کند. با این حال، ناکامی این نشست در صدور بیانیه مشترک نشان داد که اختلاف دو طرف بر سر فعالیت گروه‌های مسلح، مسئولیت تأمین امنیت و اتهام‌های متقابل همچنان پابرجاست.
در این نشست، نماینده پاکستان گفته بود که در سه سال گذشته، ۴۷۰۰ پاکستانی در حملاتی که به گفته او از افغانستان سرچشمه گرفته‌اند، قربانی شده‌اند. پاکستان اداره طالبان را در این حملات «شریک جرم» خوانده بود. امیرخان متقی نیز پاکستان را به ناامن‌سازی منطقه و حمایت از داعش و مخالفان اداره طالبان متهم کرده بود.
