با وجود تلاش طالبان برای حضور در «کنفرانس تعامل و اقدامات اعتمادساز در آسیا» یا سیکا، هفتمین نشست سران این سازمان روز پنجشنبه، در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان بدون حضور نماینده طالبان آغاز شد. افغانستان از سال ۱۹۹۹ عضو سازمان منطقه‌ای سیکا است.
سازمان سیکا ۲۸ کشور عضو دارد که حدود ۹۰ درصد قلمرو و جمعیت آسیا را در بر می‌گیرند. چین، هند، پاکستان، ایران، روسیه، ترکیه، قطر، امارات متحده عربی، اسرائیل، فلسطین و کشورهای آسیای مرکزی از اعضای آن این سازمان هستند.
نشست امسال به میزبانی الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور آذربایجان، در باکو برگزار شده است.
دفتر ریاست‌جمهوری آذربایجان می‌گوید که سران دولت‌ها و حکومت‌های کشورهای شرکت‌کننده روز پنجشنبه وارد نشست شدند.
اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، نیز برای شرکت در این نشست به باکو رفته است. اسرائیل نیز مانند افغانستان عضو کامل سیکا است.
تلاش طالبان برای بازگشت افغانستان به فعالیت‌های سیکا
طالبان در ماه‌های گذشته برای افزایش حضور در فعالیت‌های سیکا تلاش کرده است.
در ۱۷ سرطان امسال، محمدالرحمن رحمانی، کاردار سفارت طالبان در قزاقستان، با کایرات ساریبای، دبیرکل سیکا، در مقر این سازمان دیدار کرد.
خبرگزاری باختر، زیر اداره طالبان، در آن زمان گزارش داد که دو طرف درباره عضویت افغانستان، مشارکت فعال‌تر این کشور در نشست‌ها و فعالیت‌های سیکا و نقش افغانستان در همکاری‌های منطقه‌ای گفت‌وگو کرده‌اند.
سیکا می‌گوید کرسی افغانستان محفوظ است
کایرات ساریبای، دبیرکل سیکا، پیشتر گفته بود که با وجود توقف حضور هیئت افغانستان در نشست‌های این سازمان، افغانستان همچنان عضو کامل سیکا است و جایگاه این کشور محفوظ مانده است.
او در سال ۲۰۲۳ گفته بود که هیئت افغانستان در رویدادهای سیکا شرکت ندارد، اما عضویت افغانستان ادامه خواهد داشت.
دبیرکل سیکا افغانستان را یکی از کشورهای تاثیرگذار بر امنیت آسیای مرکزی خواند و گفت کشورهای عضو باید اطمینان حاصل کنند که تهدیدهای تروریستی از خاک افغانستان سرچشمه نمی‌گیرد و این کشور به پناهگاه گروه‌های تروریستی تبدیل نمی‌شود.
سیکا در سال‌های اخیر در عین غیبت هیئت طالبان، ارتباط‌هایی با طرف‌های افغان داشته است. دبیرخانه سیکا در اسد ۱۴۰۴ نخستین نشست مشورتی غیررسمی خود درباره چگونگی تعامل با افغانستان را برگزار کرد.
آخرین حضور افغانستان در نشست سران سیکا
آخرین حضور تاییدشده افغانستان در نشست سران سیکا به ۲۵ جوزای ۱۳۹۸ برمی‌گردد.
عبدالله عبدالله، رئیس اجرایی حکومت پیشین، در پنجمین نشست سران سیکا در دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، به نمایندگی از افغانستان شرکت کرد.
پس از سقوط حکومت پیشین، افغانستان در نشست ششم سیکا در آستانه در سال ۲۰۲۲ نماینده نداشت. در فهرست نهایی هیئت‌های شرکت‌کننده، نام افغانستان در جایگاه نخست کشورهای عضو آمده، اما بخش نام و مقام نماینده آن خالی گذاشته شده است.
با وجود نبود نماینده افغانستان، وضعیت این کشور در همه نشست‌های پنج سال گذشته یکی از موضوعات مورد بحث بود.
سیکا چیست؟
سیکا یک چارچوب چندجانبه برای گفت‌وگو و همکاری میان کشورهای آسیایی است که پیشنهاد ایجاد آن در سال ۱۹۹۲ از سوی نورسلطان نظربایف، رئیس‌جمهور وقت قزاقستان، در مجمع عمومی سازمان ملل مطرح شد.
نخستین نشست وزیران خارجه آن در سال ۱۹۹۹ برگزار شد و نخستین اجلاس سران در سال ۲۰۰۲ تشکیل شد. دبیرخانه دایمی سیکا در آستانه، پایتخت قزاقستان، مستقر است.
این نهاد بر موضوعاتی چون امنیت، مبارزه با تروریسم، تجارت، ترانزیت، انرژی، محیط زیست، فناوری و همکاری‌های اقتصادی تمرکز دارد و تصمیم‌های آن با توافق کشورهای عضو گرفته می‌شود.
توماس فریلسن تأکید کرده است که محدودیت‌های طالبان علیه زنان یکی از موانع عمده در مسیر عادی‌سازی روابط با اداره طالبان است.
بر اساس اعلامیه نمایندگی اتحادیه اروپا در افغانستان، توماس فریلسن از ۱۲ تا ۱۴ اکتبر به کابل سفر کرد و با مقام‌های طالبان، اعضای جامعه دیپلوماتیک، نمایندگان سازمان ملل، سازمان همکاری اسلامی، شرکای منطقه‌ای و شماری از فعالان جامعه مدنی افغانستان دیدار و گفت‌وگو کرد.
اتحادیه اروپا گفته است که وضعیت حقوق بشر در افغانستان محور اصلی این دیدارها بوده است.
به گفته این اتحادیه، توماس فریلسن در دیدار با نهادهای مدنی زنان از پیامدهای محدودیت‌های وضع‌شده بر زندگی زنان آگاه شده و در گفت‌وگو با مقام‌های طالبان «نگرانی جدی» اتحادیه اروپا را در این زمینه تکرار کرده است.
در اعلامیه آمده است که وضعیت امنیتی افغانستان و منطقه نیز در این دیدارها مورد بررسی قرار گرفته است.
اتحادیه اروپا ضمن اشاره به بهبود نسبی وضعیت امنیتی در افغانستان، نسبت به تداوم حضور و فعالیت گروه‌های تروریستی، از جمله شاخه خراسان داعش، ابراز نگرانی کرده و هشدار داده است که فعالیت این گروه‌ها می‌تواند تهدیدی برای امنیت منطقه و فراتر از آن باشد.
نماینده ویژه اتحادیه اروپا همچنین از طالبان خواسته است به تعهدات خود مبنی بر جلوگیری از استفاده از خاک افغانستان علیه سایر کشورها عمل کند.
اتحادیه اروپا در بخش دیگری از این اعلامیه از تلاش‌های طالبان در مبارزه با مواد مخدر استقبال کرده، اما نسبت به افزایش دوباره کشت کوکنار ابراز نگرانی کرده است.
این نهاد بر ضرورت ایجاد منابع معیشتی پایدار و بدیل برای دهقانان تأکید کرده و گفته است که از چنین برنامه‌هایی حمایت می‌کند.
در این سفر، روابط افغانستان و پاکستان نیز مورد بحث قرار گرفته است. نماینده ویژه اتحادیه اروپا بر ضرورت از سرگیری گفت‌وگوها میان کابل و اسلام‌آباد برای رسیدگی به نگرانی‌های امنیتی دو طرف تأکید کرده و خواستار کاهش تنش‌ها و حفاظت از غیرنظامیان و تأسیسات ملکی شده است.
نمایندگی اتحادیه اروپا همچنین از روند دوحه به رهبری سازمان ملل حمایت کرده و گفته است که پیشرفت در تعامل جامعه جهانی با افغانستان و ادغام دوباره این کشور در جامعه بین‌المللی، به همکاری سازنده مقام‌های طالبان و اجرای تعهدات بین‌المللی از سوی آنان بستگی دارد.
در این اعلامیه آمده است که کمک‌های اتحادیه اروپا به افغانستان در بخش‌های صحت، آموزش، معیشت و حمایت از بازگشت‌کنندگان ادامه خواهد یافت. اتحادیه اروپا همچنین تأکید کرده است که بازگشت مهاجران افغان از کشورهای همسایه باید «مصون، آبرومندانه و منظم» انجام شود.
اتحادیه اروپا در پایان اعلام کرده است که به تعامل با اداره طالبان بر اساس اصول مشخص، اقدامات عملی و نیازهای مردم این کشور ادامه خواهد داد.
این دو جبهه روز پنجشنبه، ۲۳ میزان، اعلام کردند که اطلاعات دریافتی نشان می‌دهد عناصری در درون یا مرتبط با ساختارهای امنیتی طالبان، در هماهنگی با شبکه‌های افراطی و برخی حلقات خارجی، ممکن است در صدد برنامه‌ریزی و اجرای حملاتی علیه منافع و نهادهای بین‌المللی در افغانستان باشند.
در این بیانیه آمده است که عاملان احتمالی چنین حملاتی ممکن است برای پنهان‌کردن هویت و اهداف خود، از نام داعش یا عناوین مستعار دیگر استفاده کنند. با این حال، جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی تأکید کرده‌اند که جزئیات این اطلاعات باید از سوی نهادهای مستقل و معتبر امنیتی بررسی و راستی‌آزمایی شود.
اخیرا، پولیس طالبان گفت که چهار نفر را در کابل بازداشت کرده که قصد داشتند به دفتر و کارمندان یوناما حمله کنند. طالبان مدعی است که این افراد عضو جبهه مقاومت بودند.
جبهه مقاومت این ادعای طالبان را رد کرده و ویدیوی منتشرشده از سوی طالبان را «پروپاگاندای اطلاعاتی» خوانده است. جبهه مقاومت از یوناما خواسته بود تحقیق کند و در صورت وجود هرگونه سند یا ابهام، آماده پاسخ‌گویی است.
این دو جبهه تاکید کرده‌اند که هدف چنین سناریویی می‌تواند ایجاد فضای ترس، القای نیاز جامعه جهانی به ساختارهای امنیتی طالبان، باج‌گیری سیاسی از کشورها و سازمان‌های بین‌المللی، منحرف‌کردن افکار عمومی از بحران‌های موجود و بدنام‌ساختن مبارزات مخالفان طالبان باشد.
جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی، هرگونه حمله یا تهدید علیه نمایندگی‌های دیپلوماتیک، دفاتر سازمان ملل، سازمان‌های بشردوستانه، نهادهای حقوق بشری و کارکنان غیرنظامی این نهادها را محکوم کرده‌اند.
آنان از نمایندگی‌های دیپلوماتیک و سازمان‌های بین‌المللی خواسته‌اند تدابیر امنیتی و حفاظتی خود را بازبینی کنند و ارزیابی تهدیدهای احتمالی را تنها بر اطلاعات ارائه‌شده از سوی طالبان استوار نسازند.
این دو جبهه همچنین از سازمان ملل متحد و سایر نهادهای بین‌المللی خواسته‌اند که اطلاعات موجود درباره این تهدیدها را به گونه مستقل بررسی کرده و سازوکاری برای نظارت، مستندسازی و تحقیق در این باره ایجاد کنند.
در بیانیه آمده است که طالبان به عنوان حاکمان بالفعل افغانستان مسئولیت مستقیم تأمین امنیت نمایندگی‌های دیپلوماتیک، سازمان‌های بین‌المللی، نهادهای حقوق بشری و کارکنان آن‌ها را بر عهده دارند. جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی هشدار داده‌اند که اگر دخالت افراد یا شبکه‌های وابسته به طالبان در برنامه‌ریزی، تسهیل یا اجرای چنین حملاتی ثابت شود، عاملان و آمران آن باید پاسخ‌گو قرار داده شوند.
این دو جبهه در پایان با تأکید بر تفاوت میان «مبارزه مشروع» و «اقدامات تروریستی» گفته‌اند که حمله به غیرنظامیان، نمایندگی‌های دیپلوماتیک، سازمان‌های بشردوستانه و نهادهای حقوق بشری در مبارزات آنان جایگاهی ندارد.
این دو جریان از جامعه جهانی خواسته‌اند این هشدار را جدی بگیرد و پیش از وقوع هرگونه حادثه، اقدامات لازم را برای ارزیابی مستقل تهدیدها و حفاظت از نهادها و کارکنان خود در افغانستان انجام دهد.
