کانادا و ترکیه در سفر مارک کارنی به انقره، روابط خود را به سطح «مشارکت استراتژیک» ارتقا دادند. نخست‌وزیر کانادا با امضای این توافق می‌کوشد روابط اقتصادی کشورش را با شرکای جدید گسترش دهد و وابستگی به امریکا را در سایه سیاست‌های تجاری دونالد ترامپ کاهش دهد.
به گزارش رویترز، مارک کارنی و رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، روز پنجشنبه در انقره توافقی برای گسترش همکاری‌ها در بخش‌های تجارت، سرمایه‌گذاری، دفاع، امنیت و انرژی امضا کردند. این نخستین سفر دوجانبه یک نخست‌وزیر کانادا به ترکیه است.
کارنی در نشست خبری مشترک با اردوغان گفت که مشارکت استراتژیک دو کشور بر چهار محور اصلی استوار است و یک برنامه کاری سه‌ساله برای اجرای آن تدوین خواهد شد.
او افزود: «ما بذر چیزی تازه را کاشته‌ایم. مشارکتی راهبردی که فرصت‌های جدیدی برای کارگران و شرکت‌های ما ایجاد می‌کند و امنیت و رفاه بیشتری برای مردم هر دو کشور به همراه خواهد داشت.»
در جریان این سفر، وزیران دو کشور توافق‌نامه‌هایی در زمینه انرژی، دفاع و حمل‌ونقل هوایی امضا کردند. کارنی همچنین اعلام کرد که نخستین دور مذاکرات توافق تجارت آزاد میان کانادا و ترکیه ماه آینده در انقره آغاز خواهد شد.
دو کشور توافق کرده‌اند همکاری‌های خود را در زمینه انرژی هسته‌ای، مواد معدنی حیاتی و گاز طبیعی مایع گسترش دهند. ترکیه همچنین به دنبال جذب سرمایه‌گذاری کانادا در صنایع دفاعی، استخراج معادن و ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای است.
اردوغان از توافق‌های تازه استقبال کرد و گفت که دو کشور پس از سال‌ها سردی روابط، وارد مرحله جدیدی از همکاری شده‌اند. او گفت: «امروز به فاصله‌ای که مدت‌ها میان ترکیه و کانادا وجود داشت، پایان دادیم. اکنون دوران تازه‌ای در روابط دو کشور آغاز می‌شود.»
رئیس‌جمهور ترکیه افزود که دو کشور قصد دارند حجم مبادلات تجاری سالانه خود را از حدود سه میلیارد دالر به پنج میلیارد و سپس به ۱۰ میلیارد دالر افزایش دهند، اما جدول زمانی مشخصی برای رسیدن به این اهداف اعلام نکرد.
کارنی همچنین گفت که نهاد توسعه صادرات کانادا و بانک صادرات و واردات ترکیه توافق تازه‌ای امضا خواهند کرد تا زمینه همکاری شرکت‌های دو کشور در اجرای پروژه‌های مشترک در کشورهای دیگر فراهم شود.
تلاش کانادا برای کاهش وابستگی به امریکا
توافق جدید با ترکیه بخشی از تلاش‌های حکومت مارک کارنی برای گسترش روابط اقتصادی با کشورهای دیگر و کاهش وابستگی کانادا به ایالات متحده است.
این تلاش‌ها پس از آن شدت گرفته که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، تعرفه‌های گسترده‌ای بر کالاهای وارداتی وضع کرده و بارها حاکمیت کانادا را زیر سوال برده است. این برخورد، رهبران کانادا را متقاعد کرده است که باید از وابستگی گسترده کشور به امریکا بکاهند.
امریکا همچنان بزرگ‌ترین بازار صادراتی کاناداست و نزدیک به ۷۰ درصد صادرات این کشور به ایالات متحده فرستاده می‌شود. حکومت کارنی در یک سال گذشته بیش از ۲۰ توافق تجاری امضا کرده و در نظر دارد صادرات کانادا به بازارهای غیرامریکایی را در ده سال آینده دو برابر کند.
با این حال، ترکیه هنوز سهم کوچکی در تجارت خارجی کانادا دارد. ارزش مبادلات کالایی دو کشور در سال گذشته حدود ۴.۳۴ میلیارد دالر کانادایی، معادل حدود ۳ میلیارد دالر امریکایی، بود که کمتر از ۰.۳ درصد مجموع تجارت کالایی کانادا را تشکیل می‌دهد. با وجود این، حجم تجارت دو کشور در پنج سال گذشته نزدیک به ۵۰ درصد افزایش یافته است.
بسمه مومنی، استاد علوم سیاسی دانشگاه واترلو، به رویترز گفت که سفر کارنی به ترکیه بخشی از تلاش‌های کاناداست تا به امریکا نشان دهد که این کشور برای تصمیم‌گیری درباره آینده اقتصادی خود منتظر واشنگتن نمی‌ماند.
کارنی نیز در سخنانش به «گسست» در روابط بین‌المللی و شکل‌گیری «نظم نوین جهانی» اشاره کرد و بر ضرورت گسترش همکاری‌ها با شرکای جدید تأکید کرد. او قرار است روز جمعه در استانبول با شماری از روسای شرکت‌های بزرگ و سرمایه‌گذاران ترکیه دیدار کند.
بهبود روابط پس از سال‌ها اختلاف
توافق تازه گام مهمی در بهبود روابط دو کشور عضو ناتو به شمار می‌رود. روابط کانادا و ترکیه در سال‌های گذشته به‌دلیل اختلافات بر سر حقوق بشر و محدودیت‌های کانادا بر صادرات تجهیزات نظامی به ترکیه، با سردی روبه‌رو بود.
کانادا در سال ۲۰۲۴ محدودیت‌های صادرات تجهیزات نظامی به ترکیه را لغو کرد. این محدودیت‌ها شامل تجهیزات نوری مورد استفاده در پهپادهای نظامی ترکیه نیز می‌شد.
ترکیه همچنین با شرکت کانادایی اتکینز رئالیس و شرکت‌هایی از کوریای جنوبی و چین درباره ساخت دومین و سومین نیروگاه هسته‌ای خود گفت‌وگو کرده است.
نسیبه که بیش از یک دهه نماینده امارات در سازمان ملل بود، به رویترز گفت: «روشن است که امروز به دبیرکلی نیاز داریم که بار دیگر به آینده چندجانبه‌گرایی و نقش سازمان ملل در حل مشکلات متعهد شود، نه این‌که تماشاگر بحران‌های جهان باشد.»
ورود این دیپلومات ۴۸ساله مسلمان به رقابت در حالی است که اعضای دایمی شورای امنیت هنوز بر سر یک نامزد به توافق نرسیده‌اند. به گفته منابع، ربکا گرینسپن، معاون پیشین رئیس‌جمهور کاستاریکا، در رأی‌گیری‌های غیررسمی شورا با فاصله اندکی پیشتاز بوده است.
با این حال، در رأی‌گیری هفته گذشته، گرینسپن و همه نامزدهای دیگر با مخالفت دست‌کم دو عضو از پنج عضو دایمی شورای امنیت روبه‌رو شدند. بریتانیا، چین، فرانسه، روسیه و امریکا در انتخاب دبیرکل نقش تعیین‌کننده دارند.
اعضای شورا در حال رایزنی‌اند که رأی‌گیری غیررسمی بعدی را روز جمعه برگزار کنند یا آن را به زمان دیگری موکول کنند.
تأکید بر تغییر نسل در رهبری سازمان ملل
نسیبه گفت که در آخرین نشست مجمع عمومی سازمان ملل، چند کشور از او خواستند برای دبیرکلی نامزد شود. او افزود: «امروز همه دریافته‌اند که رهبری این سازمان به نسلی تازه نیاز دارد.»
او پیش از این، تلاش‌های امارات برای عضویت در شورای امنیت را رهبری کرده بود که به کسب کرسی این شورا انجامید. به گزارش رویترز، دیپلومات‌ها در نیویارک او را مدیری توانا می‌دانند.
دوره نمایندگی نسیبه در سازمان ملل با آغاز جنگ غزه در سال ۲۰۲۳ هم‌زمان بود. او توانست حمایت شورای امنیت را برای تصویب قطعنامه ۲۷۲۰ جلب کند که زمینه انتقال کمک‌های بشردوستانه به غزه را فراهم کرد.
نسیبه گفت که برای جلب حمایت از این قطعنامه، سفر اعضای شورای امنیت به گذرگاه رفح را ترتیب داد تا وضعیت را از نزدیک ببینند. او این اقدام را نمونه‌ای از رویکرد خلاقانه و مبتکرانه خود در دیپلوماسی خواند.
حمایت از زنان افغان
لانا نسیبه در دوره نمایندگی امارات در سازمان ملل، بارها از محدودیت‌های طالبان بر زنان و دختران افغان انتقاد کرد. او در جوزای ۱۴۰۲، هنگامی که ریاست دوره‌ای شورای امنیت را بر عهده داشت، گفت که افغانستان در صدر دستور کار شورا قرار دارد و از برگزاری نشستی درباره وضعیت کشور در ۳۱ جوزا همان سال خبر داد.
نسیبه در جدی ۱۴۰۱، ممنوعیت کار زنان در موسسات غیردولتی را محکوم کرد و بستن دانشگاه‌ها به روی زنان را «غیرقابل دفاع» خواند. او هشدار داد که منع کار زنان، کمک‌رسانی به نیازمندان را مختل می‌کند و به کودکان، زنان و سالمندان آسیب می‌رساند. او همچنین بر مشارکت کامل و برابر زنان و دختران در همه عرصه‌های زندگی تأکید کرد.
او در کنفرانس بین‌المللی زنان، صلح و امنیت در ابوظبی در سنبله ۱۴۰۱ نیز گفت که محدودیت‌های طالبان بر زنان با ارزش‌های اسلامی سازگار نیست و نمی‌توان از مذهب برای توجیه افراط‌گرایی یا تبعیض استفاده کرد. نسیبه در دیدار با رینا امیری، نماینده ویژه وقت امریکا برای زنان افغانستان، نیز بر ادامه دفاع از حق کار و آموزش زنان افغان تأکید کرده بود.
در صورت پیروزی، نسیبه نخستین زن در رأس سازمان ملل و دومین دبیرکل این سازمان از خاورمیانه، پس از پطروس غالی از مصر، خواهد بود.
او گفت: «من از کشوری می‌آیم که از سازمان ملل جوان‌تر است، اما منطقه ما با چالش‌های شدیدی روبه‌رو بوده است.»
نسیبه تأکید کرد که جنسیت، دلیل نامزدی او نیست: «بسیار خوب خواهد بود اگر دبیرکل بعدی زن باشد، اما من به‌دلیل زن‌بودنم نامزد نشده‌ام. نامزد شده‌ام چون همچنان سرسختانه به آینده سازمان ملل خوش‌بینم و باور دارم به کسی نیاز داریم که برای بازکردن راه‌ها، پیگیرانه دیپلوماسی را دنبال کند.»
