اتحادیه اروپا و پاکستان درباره پیامدهای امنیتی وضعیت افغانستان ابراز نگرانی کردند

بر اساس اطلاعیه رسمی، تدابیر اداری و تخنیکی برای تخلیه این واحدها به پایان رسیده و این تصمیم شامل مالکانی است که موفق به تحویل ۵۰ درصد اقساط تعیین‌شده در زمان معین نشده‌اند.

وزارت شهرسازی طالبان با تأکید بر اینکه تصمیم استرداد «قطعی و غیرقابل بازگشت» است، هشدار داد که از ایجاد هرگونه مانع خودداری شود و متخلفان با پیگرد جدی روبه‌رو خواهند شد. این وزارت از ساکنان خواسته است خانه‌ها را تحویل داده و برای دریافت مبالغ پرداختی پیشین خود مراجعه کنند.

این وزارت بازپس‌گیری آپارتمان‌های شهرک شیخ زاید را «قطعی، بدون حق شکایت و آماده اجرای عملی» اعلام کرده است.

پیشتر منابع به افغانستان اینترنشنال گفته بودند که ساکنان شهرک خواهان بخشش بدهی نیستند، اما به‌دلیل فقر و بیکاری تنها مهلت بیشتری برای پرداخت اقساط می‌خواهند.

به گفته منابع، مراجعه نمایندگان ساکنان به نهادهای محلی و شورای علمای کابل و قندهار برای گرفتن مهلت پرداخت اقساط تاکنون بی‌نتیجه بوده است.

قبلا ادعاهای از سوی طالبان صورت گرفته بود که ساکنان این شهرک مقامات حکومت پیشین است، اما باشندگان تأکید دارند که برعکس ادعاها، مالکان این واحدها مقامات پیشین نیستند؛ بلکه این خانه‌ها بارها دست‌به‌دست شده و اکنون خانواده‌های عادی در آن‌ها زندگی می‌کنند.

اعلامیه جدید وزارت شهرسازی طالبان پس از رد درخواست تمدید از سوی باشندگان صادر می‌شود که صدها خانواده، شامل معلولان و بازماندگان کارمندان پیشین، در وضعیت وخیم اقتصادی و با خطر بی‌سرپناهی روبه‌رو شده‌اند و تنها گزینه ارائه‌شده از سوی طالبان، تحویل کلید و مراجعه برای استرداد پول‌های پیشین است.

مناقشه بر سر این واحدها از سنبله سال جاری آغاز شد و طالبان پیش از این در ۲۰ میزان، روند عملی تخلیه اجباری را با بازپس‌گیری نخستین فهرست ۱۹ آپارتمان در این شهرک کلید زده بودند.

• 

  طالبان تخلیه ۱۹ آپارتمان شهرک امارات در کابل را آغاز کرد

شهرک شیخ زاید در قصبه کابل با کمک مالی امارات متحده عربی که دارای در مجموع شامل ۳٬۳۳۰ آپارتمان مسکونی است در قالب ۱۱۱ بلاک پنج‌طبقه (هر بلاک دارای ۳۰ آپارتمان) در دوره جمهوریت برای اسکان افراد دارای معلولیت و بازماندگان کارمندان دولتی ساخته شده بود، اما طالبان به دلیل پرداخت نشدن اقساط این شهرک از سوی ساکنان، بازپس‌گیری را آغاز کرده اند.

به گزارش خبرگزاری رویترز، این تصمیم در مقر پارلمان اروپا در استراسبورگ فرانسه اعلام شد. روبرتا متسولا، رئیس پارلمان اروپا هنگام اعلام این تصمیم تأکید کرد که اتحادیه اروپا بر دفاع از چندجانبه‌گرایی و نهادهای بین‌المللی قانون‌محور استوار است.

او افزود این جایزه تقدیری از تلاش‌های حیاتی دادگاه لاهه در راستای تحقق عدالت، پاسداری از حقوق بین‌الملل و مبارزه با معافیت از مجازات به شمار می‌رود.

اهدای جایزه به یک نهاد

جایزه سالانه ساخاروف معمولاً به اشخاص و فعالان انفرادی حقوق بشر تعلق می‌گیرد، اما پارلمان اروپا این‌بار در اقدامی کم‌سابقه، این جایزه را به ساختار حقوقی دیوان کیفری بین‌المللی و مسئولان آن اختصاص داد.

فعالین حقوق‌ بشر در اروپا هدف از این اقدام را نمایش حمایت قاطع اروپا از استقلال قضایی این نهاد در برابر تهدیدها و فشارهای بیرونی عنوان کرده‌اند.

توموکو آکانه، رئیس دیوان کیفری بین‌المللی، در واکنش به دریافت این جایزه گفت که چالش‌های بی‌سابقه فراروی این نهاد، ارزش این همبستگی جهانی را دوچندان کرده است.

آقای آکانه بر لزوم همکاری بین‌المللی برای تضمین بی‌طرفی دادگاه تأکید کرد و گفت: «بدون عدالت صلحی شکل نمی‌گیرد و بدون قانون، امنیتی در کار نخواهد بود.»

این دومین تقدیر بین‌المللی از دیوان کیفری بین‌المللی در ماه میزان است. این جایزه در شرایطی اعطا می‌شود که کمتر از دو هفته پیش، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، تحریم‌های تازه‌ای را علیه دادگاه لاهه و مسوولان ارشد آن اعلام کرد.

• 

  جایزه صلح نوبل به یک حقوق‌دان زن از افریقای جنوبی رسید

دیوان کیفری بین‌المللی مستقر در لاهه هالند، از زمان صدور حکم بازداشت بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسراییل و یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین این کشور در سال ۱۴۰۳ خورشیدی، با فشارهای فزاینده و تحریم‌های مالی و اداری واشنگتن روبه‌رو بوده است.

مقامات امریکایی و اسرائیلی این دادگاه را به سوگیری متهم کرده‌اند، اما مسئولان دادگاه بر صلاحیت جهانی خود برای رسیدگی به جرایم جنگی پافشاری می‌کنند.

• 

  فعالان نشست اسپانیا خواستار همکاری بین‌المللی برای بازداشت رهبر و رئیس دادگاه طالبان شدند

همچنین دیوان کیفری بین‌المللی در لاهه هالند، پیش از این در سرطان ۱۴۰۴ خورشیدی حکم بازداشت هبت‌الله آخندزاده، رهبر، و عبدالحکیم حقانی، رئیس دادگاه عالی طالبان را به اتهام آزار نظام‌مند مبتنی بر جنسیت و جنایت علیه بشریت صادر کرده بود.

این دادگاه در میزان ۱۴۰۵ خورشیدی نیز احکام بازداشت ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی، و حبیب‌الله آغا، وزیر معارف این گروه را به دلیل نقش مستقیم در محروم‌سازی سیستماتیک زنان و دختران از آموزش علنی کرد.

• 

  دو وزیر طالبان که حکم بازداشت بین‌المللی شان علنی شد، چه کسانی‌اند؟

جایزه ساخاروف برای آزادی اندیشه، عالی‌ترین نشان حقوق بشری اتحادیه اروپا است که از سال ۱۳۶۷ خورشیدی هر سال به مدافعان حقوق بشر و دموکراسی اهدا می‌شود. این جایزه به یاد آندری ساخاروف، فیزیک‌دان هسته‌ای، برنده جایزه صلح نوبل و معترض مخالف شوروی پیشین پایه‌گذاری شده است.

این گزارش کاهش استقبال از آموزش عالی را یکی از نشانه‌های بحران فزاینده آموزشی در افغانستان توصیف می‌کند. این گزارش همچنین از حذف کامل زنان از آموزش عالی، کاهش مشارکت پسران در مکاتب متوسطه و افت شمار داوطلبان کانکور خبر می‌دهد.

گزارش «وضعیت آموزش افغانستان در ۲۰۲۶» که ۲۰ اکتبر منتشر شد، نشان می‌دهد شمار داوطلبان کانکور از ۲۱۰ هزار نفر در سال ۲۰۲۰ به حدود ۸۴ هزار نفر در سال ۲۰۲۳ کاهش یافت. هرچند این رقم در سال ۲۰۲۶ به حدود ۱۱۸ هزار نفر افزایش یافته، اما هنوز فاصله چشمگیری با سطح پیش از بازگشت طالبان به قدرت دارد.

بر اساس این گزارش، تعداد افرادی که موفق به راه‌یابی به دانشگاه‌ها شده‌اند نیز از حدود ۸۱ هزار نفر در سال ۲۰۲۰ به ۷۴ هزار و ۵۰۰ نفر در سال ۲۰۲۶ رسیده است. با این حال، آمار قبولی در دانشگاه‌ها افزایش یافته و از حدود ۳۹ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۶۳ درصد در سال ۲۰۲۶ رسیده است؛ موضوعی که به گفته گزارش نشان می‌دهد رقابت برای ورود به دانشگاه‌ها کاهش یافته است.

در بخش آموزش عالی، گزارش از کاهش شمار دانشجویان مرد نیز خبر می‌دهد. آمارها نشان می‌دهد تعداد دانشجویان مرد از حدود ۳۰۶ هزار نفر در سال ۲۰۱۹ به حدود ۲۰۸ هزار نفر در سال ۲۰۲۶ کاهش یافته است. این کاهش در حالی رخ داده که دانشگاه‌های افغانستان پس از حذف دانشجویان دختر با مشکلات مالی و کاهش شمار متقاضیان نیز روبه‌رو شده‌اند.

100%

گزارش همچنین از حذف کامل دختران از روند کانکور خبر می‌دهد. بر اساس داده‌های منتشرشده، در سال ۲۰۲۰ حدود ۸۰ هزار دختر در آزمون کانکور شرکت کرده بودند و در سال ۲۰۲۱ نیز شمار داوطلبان دختر به بیش از ۸۱ هزار نفر می‌رسید. اما از سال ۲۰۲۳ به بعد مشارکت زنان در آمار کانکور صفر گزارش شده است.

یونسکو و یونیسف در بخش دیگری از گزارش می‌گویند بیش از ۲.۶ میلیون دختر افغان از زمان بسته شدن مکاتب متوسطه و لیسه به روی دختران در سال ۲۰۲۱، از آموزش متوسطه محروم مانده‌اند. این دو نهاد ملل متحد هشدار داده‌اند که ادامه این وضعیت نه تنها فرصت ورود دختران به دانشگاه‌ها را از میان برده، بلکه برخلاف تصور رایج، بحران آموزشی تنها دختران را متأثر نکرده است.

100%

گزارش می‌گوید مشارکت پسران نیز در حال کاهش است و نرخ ثبت‌نام آنان در مقاطع متوسطه اول و دوم افت کرده است. به گفته یونسکو و یونیسف، این روند نشان می‌دهد که مسیر انتقال از مکتب به دانشگاه و سپس به بازار کار برای بخش بزرگی از جوانان افغانستان روزبه‌روز محدودتر می‌شود.

گزارش همچنین از تضعیف کادر علمی دانشگاه‌ها خبر می‌دهد. شمار استادان و مدرسان دانشگاه‌ها از حدود ۱۸ هزار و ۹۰۰ نفر در سال ۲۰۱۹ به حدود ۱۲ هزار و ۷۰۰ نفر در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. تعداد استادان زن نیز از حدود ۲۶۰۰ نفر به اندکی بیش از ۱۰۰ نفر رسیده است.

یونسکو و یونیسف نتیجه‌گیری کرده‌اند که نظام آموزشی افغانستان با مجموعه‌ای از بحران‌های هم‌زمان روبه‌رو است؛ از محرومیت میلیون‌ها دختر از آموزش و حذف زنان از دانشگاه‌ها گرفته تا کاهش مشارکت پسران، افت شمار داوطلبان کانکور، کاهش دانشجویان و کوچک شدن کادر علمی. این نهادها هشدار داده‌اند که بدون سرمایه‌گذاری پایدار و رفع محدودیت‌های آموزشی، ظرفیت نظام آموزشی افغانستان بیش از پیش تضعیف خواهد شد.

راگف شرما، رئیس مرکز مطالعات افغانستان در دانشگاه جهانی او.پی. جیندال هند، در مصاحبه با رادیو افغانستان اینترنشنال می‌گوید پاکستان در محاسبات خود درباره طالبان دچار اشتباه شد و راهبردی که با هدف افزایش نفوذ اسلام‌آباد و حذف هند از افغانستان دنبال می‌شد، به نتیجه مورد انتظار نرسید.

شرما گفت پاکستان حدود سه دهه برای ایجاد و تقویت نفوذ خود از طالبان حمایت کرد، اما بازگشت این گروه به قدرت نه‌تنها نفوذ اسلام‌آباد را تضمین نکرد، بلکه به‌تدریج به یکی از منابع تنش در روابط دو طرف تبدیل شد.

او وضعیت کنونی را با تجربه پاکستان در دهه ۱۹۹۰ مقایسه کرد، زمانی که اسلام‌آباد از گروه‌های مجاهدین حمایت می‌کرد و انتظار داشت از طریق نیروهای همسو، نفوذ تعیین‌کننده‌ای بر تحولات افغانستان داشته باشد.

به گفته شرما، «تنش‌های کنونی میان طالبان و پاکستان ساختگی یا صرفاً نمایشی نیست.»

او معتقد است طالبان با درگیری با پاکستان کوشیده است تصویر خود را بازسازی کند و نشان دهد که برخلاف برداشت رایج از وابستگی این گروه به جنرالان پاکستانی، در تصمیم‌گیری‌های سیاسی و امنیتی خود استقلال عمل دارد.

اختلاف بر سر گروه‌های مسلح

شرما روابط طالبان با گروه‌های مسلح فعال در پاکستان، به‌ویژه تحریک طالبان پاکستان را از عوامل اصلی اختلاف میان کابل و اسلام‌آباد می‌داند. پاکستان این گروه را تهدیدی برای امنیت خود می‌خواند و از طالبان می‌خواهد مانع فعالیت آن از خاک افغانستان شود.

به گفته این پژوهشگر، طالبان حاضر نیست به خواست پاکستان برای قطع رابطه با تحریک طالبان پاکستان تن بدهد و این مسئله به یکی از دشوارترین موانع بهبود روابط دو طرف تبدیل شده است.

پاکستان بارها طالبان را به پناه‌دادن به تحریک طالبان پاکستان متهم کرده است. طالبان این اتهام را رد می‌کند و اسلام‌آباد را به اعمال فشار سیاسی و نظامی متهم می‌سازد. شرما می‌گوید که این اختلاف، افزون بر ابعاد امنیتی، محدودیت نفوذ پاکستان بر طالبان را نیز نشان می‌دهد.

آیا پاکستان در پی براندازی طالبان است؟

شرما در بخشی از مصاحبه، احتمال حمایت پاکستان از مخالفان مسلح طالبان را مطرح کرد. او مدعی شد که عملیات این گروه‌ها در ولایت‌هایی چون بدخشان و نورستان، بدون حمایت پاکستان امکان‌پذیر نبوده است. با این حال، در این مصاحبه شواهدی برای تأیید این ادعا ارائه نکرد.

او میان حمایت احتمالی از مخالفان طالبان و تصمیم برای سرنگونی این گروه تفاوت قایل شد و گفت که در حال حاضر نشانه‌ای از تصمیم پاکستان برای براندازی طالبان نمی‌بیند. به باور او، اسلام‌آباد می‌کوشد با باز نگه‌داشتن گزینه‌های مختلف و سنجیدن واکنش طالبان، این گروه را به تغییر رفتار وادار کند.

شرما همچنین گفت که پذیرش میانجی‌گری چین برای پاکستان دشوار است، زیرا اسلام‌آباد اکنون برای حل اختلاف با گروهی به میانجی نیاز دارد که زمانی نیرویی وابسته به خود می‌دانست.

به گفته او، چین با وجود گسترش روابط دیپلوماتیک با طالبان، همچنان درباره فعالیت گروه‌های اسلام‌گرای اویغور در افغانستان نگرانی دارد. شرما معتقد است که طالبان به این نگرانی‌های امنیتی بیجینگ رسیدگی نکرده است.

چرا هند با طالبان تعامل می‌کند؟

شرما رویکرد هند در برابر طالبان را «عمل‌گرایانه» و مبتنی بر منافع ملی این کشور توصیف کرد. او گفت که طالبان اکنون قدرت مسلط در افغانستان است و هیچ نیروی سیاسی یا نظامی دیگری نمی‌تواند به‌طور جدی حاکمیت این گروه را به چالش بکشد.

به گفته او، کشورها گاهی برای حفظ منافع خود با نیروهایی تعامل می‌کنند که از نظر سیاسی و ایدیولوژیک با آن‌ها اختلاف دارند. شرما تعامل هند با طالبان را نیز در همین چارچوب می‌داند.

او افزود که طالبان از گسترش روابط با هند دو هدف را دنبال می‌کند: «ایجاد اهرم فشار در برابر پاکستان و تقویت جایگاه خود در داخل افغانستان.»

شرما تأکید کرد که پاکستان همچنان ابزارهای نفوذی دارد که هند از آن‌ها برخوردار نیست. به گفته او، مرز مشترک، پیوندهای اجتماعی و مذهبی و ارتباط با رهبران طالبان، به اسلام‌آباد امکان می‌دهد بر تحولات افغانستان تأثیر بگذارد.

انتظار برآورده‌نشده برای تجارت با آسیای مرکزی

شرما گفت که پاکستان انتظار داشت با بازگشت طالبان به قدرت، دسترسی آسان‌تری به بازارهای آسیای مرکزی پیدا کند، اما این انتظار نیز برآورده نشده است.

او مدعی شد که با وجود امضای توافق‌های تجاری میان پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی، حجم تجارت آن‌ها حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد کاهش یافته است.

مسیرهای تجاری افغانستان و پاکستان نیز از ماه‌ها پیش به‌شدت مختل شده و بسته‌ماندن گذرگاه‌های اصلی به تجارت دو طرف آسیب زده است. طالبان در واکنش، تلاش برای گسترش تجارت از مسیر ایران و کشورهای آسیای مرکزی و تقویت ارتباطات تجاری با چین و هند را افزایش داده است.

به گزارش خبرگزاری ترند، مقصد بابایف روز چهارشنبه، ۲۹ میزان در سی‌ویکمین کنفرانس و نمایشگاه بین‌المللی «نفت و گاز ترکمنستان» در عشق‌آباد این برنامه را اعلام کرد. او گفت که تاپی به گسترش همکاری‌های اقتصادی و تقویت روابط منطقه‌ای کمک می‌کند.

خط لوله تاپی قرار است گاز ترکمنستان را از طریق افغانستان به پاکستان و هند برساند. ظرفیت پیش‌بینی‌شده این خط لوله، سالانه تا ۳۳ میلیارد متر مکعب گاز است.

در همین نشست، محمد ناظم سمون، رئیس دفتر هماهنگی پروژه تاپی در وزارت معادن و پترولیم طالبان گفت که تجربه اجرای پروژه در افغانستان، امکان پیش‌برد آن از نظر فنی و اجرایی را نشان داده و زمینه ادامه ساخت خط لوله به‌سوی پاکستان و هند را فراهم کرده است.

سمون گفت که دست‌اندرکاران پروژه در دو سال گذشته، برای آماده‌سازی مسیر، دسترسی به زمین و رسیدگی به مشکلات امنیتی و تدارکاتی تجربه کسب کرده‌اند. به گفته او، پیشرفت کار در شرایط دشوار جغرافیایی می‌تواند اعتماد سرمایه‌گذاران و سهام‌داران احتمالی را جلب کند.

او ابراز امیدواری کرد که کشورهای شریک پروژه نیز برای ادامه آن آماده باشند.

پیش از این، شرکت‌های دولتی ترکمن‌گاز و افغان‌گاز در جریان سفر قربان‌قلی بردی‌محمداف، رهبر ملی مردم ترکمنستان، به هرات در ۱۹ اسد ۱۴۰۵، تفاهم‌نامه‌ای امضا کردند که همکاری در زمینه انتقال گاز به این ولایت را نیز در بر می‌گیرد.

با وجود پیشرفت کار در افغانستان، آغاز انتقال گاز به هرات به معنای آماده‌شدن تمام مسیر تاپی نیست. رسیدن گاز به پاکستان و هند به ادامه ساخت خط لوله در این کشورها و نهایی‌شدن ترتیبات اجرایی پروژه وابسته است.

این در حالی است که روابط طالبان و پاکستان بحرانی است. گذرگاه‌های اصلی مرزی دو کشور از اکتوبر ۲۰۲۵، پس از تشدید درگیری‌ها، بسته مانده و تجارت دوجانبه به‌شدت مختل شده است. در پی این وضعیت، افغانستان بخشی از تجارت خود را به مسیرهای ایران و کشورهای آسیای مرکزی منتقل کرده است.

رئیس ترکمن‌گاز همچنین گفت که کشورش در پی گسترش مسیرهای صادرات گاز به شرق، جنوب و غرب است. به گفته او، از آغاز فعالیت خط لوله ترکمنستان–چین در دسامبر ۲۰۰۹ تا اول اکتوبر ۲۰۲۶، بیش از ۴۷۷ میلیارد متر مکعب گاز از این مسیر صادر شده است.

بابایف توسعه میدان گازی گالکینیش را از دیگر اولویت‌های ترکمنستان خواند. بر اساس ارزیابی مستقل شرکت گافنی‌کلاین، مجموع ذخایر این میدان و ساختارهای گاراکل و یاشلار، ۲۷.۴ تریلیون متر مکعب برآورد شده است.

مرحله چهارم توسعه گالکینیش شامل حفر چاه‌های استخراج و ساخت تأسیسات آماده‌سازی گاز با ظرفیت سالانه ۱۰ میلیارد متر مکعب است. شرکت ملی نفت و گاز چین، سی‌ان‌پی‌سی، شریک این پروژه است و انتظار می‌رود با تکمیل آن بیش از هزار فرصت کاری ایجاد شود.