شماری از باشندگان بدخشان و بلخ به افغانستان اینترنشنال می‌گویند که طالبان به بهانه بازسازی، گسترش بازارها و ایجاد تأسیسات عمومی، زمین‌ها و املاک شخصی شهروندان را تخریب و تصرف می‌کند.
به گفته آنان، طالبان در برخی موارد این املاک را به افراد و حلقه‌های نزدیک به خود واگذار می‌کند تا در آنها مراکز تجارتی ایجاد کنند.
یک باشنده ولسوالی اشکاشم ولایت بدخشان به‌شرط حفظ هویت به افغانستان اینترنشنال گفت که طالبان در محلی که ملک شخصی او در آن قرار داشت، پس از تخریب ملکیتش، چهار باب دکان ساخته و هرکدام را به بهای ۱۵۰ هزار افغانی واگذار کرده‌است.
او افزود: «این تنها ملکیت من نبود. باغ‌ها، دکان‌ها، سراها و حویلی‌های شماری دیگر از باشندگان نیز تصرف و توزیع شد. طالبان حتی قبرستان عمومی مردم را هم تخریب کرد و در بخشی از آن حدود ۳۵ باب دکان ساخت که هرکدام به بهای ۱۰۰ هزار افغانی فروخته شد.»
او ادعا می‌کند که عواید حاصل از فروش این دکان‌ها میان مقام‌ها و فرماندهان محلی طالبان تقسیم شده است.
افغانستان اینترنشنال نتوانسته است این ادعا را به‌طور مستقل تأیید کند.
یک منبع دیگر از بدخشان نیز با ارسال تصاویر و اطلاعاتی از مناطق مورد مناقشه، ادعاهای مشابهی را مطرح کرده است.
احمد سیر (نام مستعار) به افغانستان اینترنشنال می‌گوید که تصرف زمین‌ها و املاک مردم در ولسوالی کران و منجان و شماری از مناطق دیگر بدخشان، عمدتاً از سوی افراد وابسته به طالبان محلی انجام می‌شود.
او مدعی است: «بیشتر افرادی که در این روند دخیل هستند، از حمایت حلقه‌های نزدیک به فصیح‌الدین و امان‌الدین برخوردارند و با اتکا به نفوذ این مقام‌های طالبان در بدخشان، زمین‌ها و املاک مردم را به بهانه توسعه، بازسازی و اجرای پروژه‌های عامه تصرف می‌کنند.»
به گفته این منبع، در یکی از موارد، یک قبرستان عمومی نیز تخریب شده و بخشی از آن به ملکیت تجارتی و بازار تبدیل شده است؛ محلی که اکنون افراد وابسته به طالبان از آن بهره‌برداری می‌کنند.
احمد سیر افزود: «مردم از این وضعیت ناراضی‌اند، اما به دلیل نفوذ طالبان و نبود مرجع مستقل برای رسیدگی به شکایت‌ها، نمی‌توانند اعتراض مؤثری کنند.»
در بلخ نیز یک باشنده این ولایت به افغانستان اینترنشنال گفت که طالبان ملکیت شخصی خانواده‌اش را در ناحیه دوم شهر مزارشریف تخریب و تصرف کرده است.
او گفت: «ما در حویلی شخصی خود چند دکان ساخته بودیم. یک خواربارفروشی داشتیم و چند دکان دیگر را نیز به کرایه داده بودیم. طالبان به بهانه بازسازی و جایدادهای عامه، ملکیت ما را تخریب کردند و زمین و دکان‌ها را از اختیار ما خارج ساختند.»
او می‌گوید پس از تخریب این ملکیت، زمین و دکان‌های خانواده‌اش در اختیار اداره‌های محلی طالبان و افراد نزدیک به این گروه قرار گرفته و هیچ مرجعی به شکایت مالکان رسیدگی نکرده است.
این شکایت‌ها در حالی مطرح می‌شوند که طالبان در سال‌های اخیر، پروژه‌های سرک‌سازی، توسعه شهری و ساخت‌وساز را به‌عنوان دستاوردهای حکومت خود در زمینه بازسازی معرفی کرده‌است؛ اما در سوی دیگر، گزارش‌های متعددی از تخریب خانه‌ها، تصرف زمین‌ها و سلب مالکیت از شهروندان بدون رضایت آنان و جبران خسارت منتشر شده است.
برخی نهادهای بین‌المللی نیز نبود نظام قضایی مستقل و سازوکارهای شفاف برای ارزیابی خسارات و رسیدگی به شکایت‌های مالکان را از عواملی دانسته‌اند که می‌تواند زمینه سوءاستفاده مقام‌های محلی و افراد بانفوذ را فراهم کند.
در شماری از گزارش‌ها نیز به مواردی اشاره شده است که زمین‌های تصرف‌شده پس از تخریب به بازار، دکان و پروژه‌های درآمدزا تبدیل شده‌اند.
طالبان تاکنون به شکایت‌های مطرح‌شده از سوی باشندگان بدخشان و بلخ واکنش علنی نشان نداده‌است.
شماری از باشندگان ولسوالی آق‌تاش قندوز نسبت به حفاری و استخراج بی‌رویه و غیرمعیاری معادن طلا توسط شرکت‌های قراردادی طالبان اعتراض کردند. معترضان می‌گویند که حفاری شرکت‌های قراردادی زیربنای بسیاری از تأسیسات عامه و خانه‌های مسکونی را با خطر مواجه کرده است.
شماری از باشندگان روستای بندبرق ولسوالی آق‌تاش قندوز شنبه، نهم عقرب در یک تجمع اعتراضی گفتند شرکت‌های قراردادی استخراج معدن طلا در این منطقه خاک زیر دیوارهای استنادی، پایه‌های برق، جاده‌ها و خانه‌های مسکونی را حفاری کرده‌اند. آنها هشدار دادند که ادامه این حفاری‌ها سبب فروریختن دیوارهای استنادی و آسیب‌پذیری منطقه در برابر سیلاب می‌شود.
باشندگان محل می‌گویند خانواده‌های آنان بیش از ۸۰ سال است که در این منطقه زندگی می‌کنند و این ساحه از گذشته مسیر عبور سیلاب بوده است. به گفته آنان، در زمان حکومت پیشین برای محافظت از خانه‌های مسکونی، دیوار استنادی در این منطقه ساخته شده بود؛ اما پس از پیدا شدن معدن طلا، افراد و گروه‌هایی از ولایت‌ها و ولسوالی‌های دیگر به این منطقه آمده و حفاری و استخراج را آغاز کرده‌اند.
به گفته معترضان، در اطراف و زیر خانه‌های مسکونی نیز چاه‌هایی حفر شده است که احتمال نفوذ آب، سست‌شدن زمین، آسیب‌دیدن پایه‌های ساختمان‌ها و فروریختن خانه‌ها را افزایش می‌دهد.
آنان همچنان نسبت به تهدید تأسیسات عامه و زیربناهای منطقه ابراز نگرانی کرده و گفتند پایه‌های برق انتقالی تخار و خان‌آباد، سرک عمومی، شبکه آبرسانی، دیوار استنادی و زمین‌های کشاورزی نیز در معرض آسیب قرار دارند. باشندگان هشدار می‌دهند که ادامه حفاری‌ها بدون نظارت و بررسی فنی می‌تواند خسارات گسترده‌ای به منطقه وارد کند.
یکی از نگرانی‌های باشندگان ولسوالی آق‌تاش افزایش حضور افراد ناشناس و تأثیر آن بر امنیت اجتماعی خانواده‌هاست. آنان می‌گویند با افزایش رفت‌وآمد این افراد، زنان و دختران احساس ناامنی می‌کنند و برخی خانواده‌ها به دلیل نگرانی‌های امنیتی، به زنان خود اجازه نمی‌دهند آزادانه از خانه بیرون شوند.
معترضان همچنین مدعی‌اند که برخی افراد محلی نیز در فعالیت‌های استخراج معدن و اقداماتی که مردم نسبت به آن اعتراض دارند، دخیل هستند. آنان خواستار بررسی نقش تمام افراد مرتبط با این فعالیت‌ها، بدون درنظرداشت قومیت و جایگاه اجتماعی‌شان شده‌اند.
باشندگان روستای بندبرق از مقامات محلی طالبان در قندوز خواستند روند حفاری در نزدیکی خانه‌ها و تأسیسات عامه را تا زمان انجام بررسی‌های فنی متوقف کنند.
آنان همچنین خواستار اعزام یک هیئت بی‌طرف برای بررسی خطرهای احتمالی استخراج معدن، ارزیابی وضعیت پایه‌های برق، سرک عمومی و شبکه آبرسانی، تأمین امنیت زنان و خانواده‌ها و رسیدگی به شکایت‌های مربوط به تبعیض قومی شده‌اند. معترضان تأکید دارند که عریضه‌های قبلی آنان نیز باید به‌گونه جدی و عملی بررسی شود.
باشندگان بند برق می‌گویند با استخراج قانونی معادن مخالف نیستند، اما تاکید کردند که فعالیت‌های استخراجی نباید به بهای تخریب خانه‌های شخصی مردم و تأسیسات عامه تمام شود.
مقام‌های محلی طالبان در اول عقرب اعلام کردند که روند استخراج یک معدن طلا با سرمایه‌گذاری ۲۲ میلیون دالر در منطقه سرخ‌بیتل ولسوالی قلعه‌زال آغاز شده است. به گفته طالبان این پروژه حدود شش کیلومتر مربع ساحه معدنی در این منطقه را در بر دارد.
وزارت معادن و پترولیم طالبان در ۲۰ ثور اعلام کرد که قرارداد استخراج معدن طلای قلعه زال در ولایت قندوز را با یک شرکت آذربایجانی و افغان امضا کرده است. طالبان نوشت این قرارداد برای پنج سال اعتبار دارد و با شرکت سبحان مومند و ریف گروپ آذربایجان امضا شده است.
طالبان پس از تسلط بر افغانستان تلاش کرده است بخش قابل توجهی از بودجه خود را از طریق استخراج معادن تامین کند. این گروه در ماه‌های پسین استخراج منابع زیرزمینی به‌ویژه معادن طلا در شمال کشور را گسترش داده است.
کارشناسان می‌گویند که روند استخراج معادن در حاکمیت طالبان بدون نظارت نهادهای مستقل، شفافیت مالی یا الزامات زیست‌محیطی انجام می‌شود.
شماری از باشندگان ولسوالی تولک ولایت غور می‌گویند که شرکت‌های مخابراتی در این منطقه خدمات اینترنتی قابل استفاده ارائه نمی‌کنند. آنها گفتند که به‌خاطر بهبود کیفیت خدمات مخابراتی بارها به نهادهای مسئول طالبان در غور مراجعه کرده‌اند، اما نتیجه‌ای در پی نداشته است.
باشندگان روستاهای منطقه چهارراه ولسوالی تولک شنبه، نهم عقرب به افغانستان اینترنشنال گفتند به‌دلیل پایین بودن کیفیت خدمات مخابراتی با مشکلات جدی روبه‌رو هستند. آنها می‌گویند در منطقه چهارراه تنها شبکه روشن و اتصالات فعال‌اند که خدمات اینترنتی و مخابراتی قابل استفاده ارائه نمی‌کنند.
ساکنان روستاهای ولسوالی تولک گفتند اینترنت شرکت‌های مخابراتی در این منطقه ۲جی و به شدت ضعیف است. آنها می‌گویند اینترنتی که این شبکه‌های مخابراتی ارائه می‌کند «حتی ظرفیت برقراری تماس از طریق وتس‌اپ را ندارد.»
یک باشنده ولسوالی تولک به افغانستان اینترنشنال گفت بیش از هشت سال می‌شود برای چندین روستا در منطقه چهارراه فقط یک آنتن مخابراتی وجود دارد. او مدعی شد که شرکت‌های مخابراتی دستگاه و آنتن استفاده شده و از کار افتاده را در این منطقه نصب کرده‌اند.
مدارکی که ساکنان این منطقه به افغانستان اینترنشنال فرستادند نشان می‌دهد که آنها آخرین بار در اوایل جدی سال گذشته به‌دلیل پایین بودن کیفیت اینترنت به ریاست مخابرات و تکنالوژی طالبان در غور عریضه کرده‌اند. طالبان عریضه آنها را به شرکت‌های مخابراتی روشن و اتصلات راجع کرده است. باشندگان محل مدعی‌اند که با وجود شکایت‌های پیهم خدمات اینترنتی و مخابراتی در این منطقه بهبود نیافته است.
یک باشنده ولسوالی تولک گفت: «شرکت‌های مخابراتی یک جی‌بی اینترنت را تا ۷۰ افغانی می‌فروشند، اما با وجود سرعت پایین، بیشتر از یک ساعت دوام نمی‌آورد.» او افزود که اینترنت وایفای نیز در این مطنقه به‌درستی کار نمی‌کند.
ساکنان ولسوالی تولک همچنین مدعی شدند که در برخی روستاها حتی سیم‌کارت هم آنتن نمی‌دهد و اهالی محل برای برقراری تماس ناگزیرند مصافت‌های طولانی را بپیمایند.
این نخستین بار نیست که باشندگان یک ولسوالی از عدم دسترسی به اینترنت و آنتن‌دهی تلفن‌های همراه شکایت می‌کنند.
ساکنان هشت منطقه در ولسوالی‌های کیتی و خدیر دایکندی در ششم عقرب به افغانستان اینترنشنال گفتند سال‌هاست با اینترنت ضعیف نسل دوم دست‌وپنجه نرم می‌کنند. آنها اضافه کردند که برای برقراری ارتباط ناچارند کیلومترها راه بپیمایند و ساعت‌ها پیاده‌روی کنند تا به بالای تپه‌ها برسند و به اینترنت دسترسی پیدا کنند.
این در حالی است که بربنیاد گزارش‌ها، اداره تنظیم خدمات مخابراتی، اترا در سال‌های گذشته پروژه‌هایی را از صندوق انکشاف خدمات مخابراتی برای تجهیز مناطق روستایی گرفته است. اما باشندگان برخی روستاها هنوز از پایین بودن کیفیت اینترنت و عدم دسترسی به خدمات مخابراتی شکایت دارند.
بازداشت یکی از اعضای داعش خراسان از سوی سازمان اطلاعات ملی ترکیه در منطقه مرزی افغانستان و پاکستان، پرسش‌های تازه‌ای را درباره محل فعالیت این گروه، سطح همکاری‌های استخباراتی میان انقره و اسلام‌آباد و میزان آگاهی طالبان از عملیات‌های خارجی در این منطقه مطرح کرده است.
درباره این عملیات دو روایت متفاوت وجود دارد. برخی منابع از هماهنگی یا اطلاع طالبان سخن می‌گویند، در حالی که شماری دیگر معتقدند پاکستان در چارچوب همکاری‌های استخباراتی با ترکیه و بدون اطلاع کامل طالبان، یا با هدف تضعیف اعتبار این گروه، در اجرای عملیات نقش داشته است.
سازمان اطلاعات ملی ترکیه اعلام کرد که اوغور بهادر، شهروند ترک و مظنون به عضویت در شاخه خراسان داعش، را در عملیاتی فرامرزی در «منطقه افغانستان و پاکستان» بازداشت و به ترکیه منتقل کرده است.
بهادر با نام تشکیلاتی عبدالله فعالیت می‌کرد. او در سال ۲۰۲۴ از ترکیه به این منطقه سفر کرد، به داعش خراسان پیوست، در اردوگاه‌های آموزشی آن آموزش دید و مأموریت‌های عملیاتی مختلفی را بر عهده گرفت.
در بازجویی‌ها، او اطلاعاتی درباره شبکه‌های جذب نیرو، برنامه‌های آموزشی، مأموریت‌های عملیاتی و ساختار تشکیلاتی داعش خراسان در منطقه ارائه کرد. همچنین از ارتباطات خود با اوزگور آلتون معروف به ابو یاسر الترکی سخن گفت که مسئول هماهنگی انتقال نیروهای جذب‌شده از ترکیه به منطقه افغانستان-پاکستان بود.
با این حال، استخبارات ترکیه محل دقیق بازداشت و جزئیات چگونگی اجرای عملیات را اعلام نکرده و تنها به عبارت مبهم «منطقه افغانستان و پاکستان» اکتفا کرده است. مقام‌های طالبان و پاکستان نیز تاکنون واکنش رسمی منتشر نکرده‌اند.
سابقه عملیات ترکیه علیه داعش خراسان
عملیات اخیر نخستین اقدام فرامرزی استخبارات ترکیه علیه شبکه ترک‌تبار داعش خراسان در منطقه افغانستان و پاکستان نیست. در حدود یک‌ونیم سال گذشته، دست‌کم سه عملیات مهم دیگر نیز علیه اعضای این شبکه انجام شده است.
در جون ۲۰۲۵، استخبارات ترکیه و سازمان استخبارات پاکستان در عملیاتی مشترک در مرز افغانستان و پاکستان، اوزگور آلتون را بازداشت کردند. مقام‌های ترکیه گفتند آلتون در انتقال نیروهای داعش از اروپا و آسیای مرکزی به منطقه نقش داشته است. او پس از بازداشت به ترکیه تحویل داده شد. این مورد، نمونه‌ای از همکاری مستقیم و علنی دو سازمان استخباراتی است.
در دسامبر ۲۰۲۵، استخبارات ترکیه اعلام کرد محمد گورن معروف به یحیی را در منطقه افغانستان و پاکستان بازداشت کرده است. به گفته منابع ترکیه، او در اردوگاه‌های داعش فعالیت داشت و برای انجام حملات انتحاری مأموریت گرفته بود.
در اوایل یا حوالی جون ۲۰۲۶ نیز احمد کازانجی معروف به ابو عبیده و ابو ابراهیم در منطقه مرزی بازداشت و به ترکیه منتقل شد. او پس از بازداشت آلتون، مسئولیت بخش رسانه‌ای داعش خراسان را بر عهده گرفته بود.
ترکیه در سال‌های اخیر هزاران شهروند خود را که به داعش پیوسته بودند بازداشت یا تحت تعقیب قرار داده و نگران بازگشت یا فعالیت‌های فرامرزی این افراد است. عملیات‌های اخیر عمدتاً بر شبکه ترک‌تبار داعش خراسان متمرکز بوده‌اند.
توافق دفاعی مکه و گسترش همکاری‌های ترکیه و پاکستان
روابط امنیتی ترکیه و پاکستان در سال‌های گذشته بر همکاری‌های نظامی، دفاعی و استخباراتی استوار بوده است. این همکاری‌ها در اگست ۲۰۲۶، با امضای توافق دفاعی مشترک مکه میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان وارد مرحله رسمی‌تری شد. متن توافق بر گسترش همکاری‌های استخباراتی و تبادل اطلاعات از طریق کانال‌های امن تأکید دارد. با این حال، وجود این توافق و سابقه همکاری‌های استخباراتی، به‌تنهایی نقش پاکستان در عملیات اخیر را ثابت نمی‌کند.
دو روایت درباره نقش طالبان
با توجه به سابقه همکاری ترکیه و پاکستان، روابط انقره با طالبان و دشمنی مشترک طالبان و ترکیه با داعش خراسان، درباره عملیات اخیر دو دیدگاه متفاوت مطرح است.
بر اساس دیدگاه نخست، عملیات با اطلاع یا هماهنگی طالبان انجام شده، اما ترکیه ترجیح داده است نام این گروه را در اطلاع‌رسانی رسمی مطرح نکند تا از ایجاد حساسیت‌های منطقه‌ای جلوگیری شود.
یک چهره نزدیک به طالبان در کابل به افغانستان اینترنشنال گفته است که این عملیات با هماهنگی طالبان انجام شده، اما ترکیه عمداً نقش این گروه را علنی نمی‌کند.
یک دیپلومات ارشد پیشین افغانستان نیز معتقد است که همکاری طالبان و ترکیه در زمینه مقابله با داعش خراسان دور از انتظار نیست، زیرا طالبان داعش را تهدیدی مستقیم علیه حاکمیت خود می‌دانند. او گفت که در این زمینه اسنادی به دستش رسیده است. اما از ارایه اسناد به افغانستان ایترنشنال خودداری کرد.
سفر ابراهیم کالین، رئیس استخبارات ترکیه به کابل و قندهار در ۱۶ و ۱۷ سپاتمبر ۲۰۲۶ نیز به‌عنوان نشانه‌ای از وجود کانال‌های ارتباطی امنیتی مطرح می‌شود. کالین در کابل با عبدالحق وثیق، رئیس اداره استخبارات طالبان، و مقام‌هایی چون سراج‌الدین حقانی، محمد یعقوب مجاهد و عبدالغنی برادر دیدار کرد. منابع ترکیه گفتند گسترش همکاری‌های امنیتی و استخباراتی و مبارزه با تروریسم از محورهای گفت‌وگوها بوده است. او همچنین به قندهار رفت.
دیدگاه دوم بر نقش محوری پاکستان تأکید دارد و احتمال می‌دهد که این عملیات بدون اطلاع کامل طالبان یا با مشارکت محدود آنان انجام شده باشد.
یک مقام ارشد امنیتی پیشین افغانستان به افغانستان اینترنشنال گفته است که اجرای چنین عملیاتی بدون دسترسی به اطلاعات استخباراتی پاکستان دشوار است. او معتقد است اسلام‌آباد ممکن است از همکاری با کشورهای دیگر برای نشان دادن ناتوانی طالبان در کنترول قلمرو و ایجاد ابهام درباره ارتباط احتمالی این گروه با گروه‌های تروریستی استفاده کند. این مقام پیشین از این روند با عنوان «بازی بی‌اعتبارسازی طالبان» یاد کرده است.
اختلاف طالبان و پاکستان و مسئله داعش
روابط طالبان و پاکستان در ماه‌های اخیر به‌شدت پرتنش شده است. طالبان اسلام‌آباد را به حمایت از داعش متهم می‌کنند و پاکستان نیز طالبان را به فراهم کردن زمینه فعالیت تحریک طالبان پاکستان در خاک افغانستان متهم کرده است. در چنین شرایطی، همکاری استخباراتی پاکستان و ترکیه می‌تواند برای طالبان حساسیت‌برانگیز باشد؛ به‌ویژه اگر عملیات اخیر در خاک افغانستان و بدون اطلاع این گروه انجام شده باشد.
اداره طالبان در برابر حضور برخی گروه‌های مسلح خارجی مانند اویغورها، جنبش اسلامی اوزبکستان، تحریک طالبان پاکستان و القاعده رویکرد متفاوتی در پیش گرفته است. اما داعش خراسان وضعیت دیگری دارد. این گروه از سال ۲۰۱۴ با طالبان درگیر بوده و حملات متعددی علیه نیروهای این گروه انجام داده است. از این منظر، همکاری طالبان با ترکیه برای مقابله با داعش از نظر امنیتی قابل تصور است؛ هرچند وجود چنین همکاری‌ای در عملیات اخیر هنوز تأیید نشده است.
پرسش حاکمیت ملی
فضل احمد معنوی، وزیر عدلیه پیشین افغانستان، نیز با اشاره به عملیات ترکیه، مسئله حاکمیت ملی را مطرح کرده است. او گفته است: «حاکمیت ملی شعار نیست. حاکمیت ملی به معنای صلاحیت انحصاری بر قلمرو کشور و مسئولیت آن در برابر هرگونه مداخله و عملیات خارجی است. هیچ حاکمیتی نمی‌تواند در برابر ورود و عملیات احتمالی یک دستگاه امنیتی خارجی سکوت کند و سپس هر روز از استقلال، حاکمیت و دفاع از تمامیت ارضی سخن بگوید.»
معنوی همچنین پرسیده است که آیا اداره طالبان می‌تواند فردی را در خاک ترکیه بازداشت کند و بدون طی مراحل قانونی به کابل منتقل سازد؟ به گفته او، چنین اقدامی بدون رضایت دولت میزبان و بدون چارچوب حقوقی روشن، نقض حاکمیت آن کشور محسوب می‌شود.
این پرسش در مورد عملیات اخیر نیز مطرح است: اگر بهادر در خاک افغانستان بازداشت شده باشد، آیا این عملیات با اجازه طالبان انجام شده است؟ اگر چنین اجازه‌ای وجود داشته، بر اساس کدام توافق یا چارچوب حقوقی؟ و اگر طالبان از آن آگاه نبوده‌اند، چگونه یک دستگاه استخباراتی خارجی توانسته است در قلمرو افغانستان عملیات کند، فردی را بازداشت کند و به خارج از کشور انتقال دهد؟
سفیر طالبان در روسیه، بدون اشاره به حملات پاکستان و واکنش نشان ندادن طالبان به این حملات، می‌گوید که قرار گرفتن این گروه در حالت دفاعی به معنای بی‌غیرتی نیست. گل‌حسن حسن تأکید کرد که طالبان خواهان جنگ و ایجاد ناامنی در منطقه نیست.
آقای حسن روز جمعه، نهم عقرب، در یک گردهمایی مردمی در ولسوالی مقر ولایت غزنی، گفت که طالبان خواهان جنگ نیستند و نمی‌خواهند در منطقه ناامنی ایجاد شود.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که روابط طالبان و پاکستان در ماه‌های اخیر به‌شدت پرتنش شده است.
در روزهای اخیر نیز نیروهای طالبان و نظامیان پاکستان در مناطق مرزی در پکتیکا درگیر شدند. همزمان، دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل، می‌گوید که ادامه درگیری‌ها میان طالبان و پاکستان غیرنظامیان، از جمله امدادگران را در معرض خطر قرار داده است. سازمان ملل گفت که تشدید درگیری‌های مرزی برنامه‌های بشردوستانه در مناطق مرزی را مختل کرده است.
در پی افزایش تنش‌ها، پاکستان ده‌ها بار مناطقی را در داخل افغانستان هدف حملات هوایی قرار داده است. طالبان در برخی موارد با وجود تهدید و هشدار به واکنش متقابل، به این حملات پاسخی نداده است.
سفیر طالبان در حالی از عقب‌نشینی کردن این گروه در برابر فشارها سخن می‌گوید که برخورد طالبان با مخالفان در داخل افغانستان متفاوت است. این گروه در نزدیک به پنج سال گذشته، با بازداشت و استفاده از زور، منتقدان، مخالفان سیاسی و معترضان را سرکوب کرده و فضای فعالیت‌های سیاسی و مدنی را به‌شدت محدود ساخته است.
آقای حسن در ادامه گفت که برخی کشورها از طالبان برای گسترش روابط دعوت می‌کنند و شماری از آنها، از جمله روسیه، خواهان همکاری نزدیک‌تر با این گروه هستند.
او افزود که طالبان خواهان گسترش روابط بازرگانی، سیاسی و دیپلوماتیک با کشورهای جهان بر پایه احترام متقابل‌اند، اما باورها و دیدگاه‌های این گروه تغییر نخواهد کرد و از مواضع خود عقب‌نشینی نمی‌کند.
سفیر طالبان همچنین گفت که روسیه، چین و کشورهای آسیای میانه خواهان همکاری با این گروه در بخش‌های اقتصادی، سیاسی، آموزشی و صحی هستند.
روسیه در سوم جولای ۲۰۲۵ نخستین کشوری شد که اداره طالبان را به‌رسمیت شناخت.
در مقابل، بسیاری از کشورها تشکیل حکومت فراگیر و لغو محدودیت‌ها علیه زنان و دختران را از خواسته‌های اصلی خود برای عادی‌سازی روابط با طالبان اعلام کرده‌اند.
مدافعان حقوق بشر نیز تأکید می‌کنند که هرگونه تعامل با طالبان باید با رعایت حقوق بشر و پایان دادن به محدودیت‌های زنان و دختران همراه باشد.
۳۱ اکتبر، روز جهانی شهرهاست. سازمان ملل پیش‌بینی کرده است که تا سال ۲۰۶۰، از هر دو شهروند افغانستان، یک نفر در شهرها زندگی خواهد کرد. برنامه اسکان بشر سازمان ملل گفت که این روند، در کنار چالش‌ها، فرصت‌های نیز به همراه دارد و تحقق آینده‌ای بهتر مستلزم همکاری و مشارکت همگانی است.
سازمان ملل متحد ۳۱ اکتبر را برای جلب توجه به توسعه پایدار شهری، بهبود شرایط زندگی شهروندان و بررسی چالش‌های شهرنشینی، نام‌گذاری کرده است.
با این حال، شهرهای افغانستان به‌جای آن‌که به مراکز رفاه، فرصت اقتصادی و زندگی بهتر تبدیل شوند، با مجموعه‌ای از بحران‌های به‌هم‌پیوسته دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ از کمبود آب و آلودگی محیط‌زیستی گرفته تا افزایش جمعیت، ساخت‌وساز بی‌رویه و تخریب خانه‌های مسکونی بدون ارائه بدیل.
برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد بارها درباره رشد سریع و عمدتاً بدون برنامه‌ریزی شهرهای افغانستان هشدار داده است. بر اساس برآوردها، حدود ۲۷ درصد جمعیت کشور در شهرها زندگی می‌کنند و جمعیت شهری در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۱.۴ میلیون نفر تخمین زده شده است. پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۶۰، نزدیک به نیمی از افغان‌ها شهرنشین شوند.
کابل نمونه بارز این تحولات است. طرح جامع شهری در پایتخت در دهه ۱۹۷۰ برای جمعیتی حدود ۸۰۰ هزار نفر طراحی شده بود، اما امروز چندین برابر آن ظرفیت جمعیت دارد.
اگرچه آمار دقیق و سرشماری قابل اتکایی در دست نیست، برآوردهای موجود جمعیت کابل را بین پنج تا بیش از شش میلیون نفر نشان می‌دهند و برخی برآوردهای غیررسمی حتی از حدود هفت میلیون نفر سخن می‌گویند.
بازگشت مهاجران از ایران و پاکستان، مهاجرت روستاییان در پی خشکسالی، فقر و کاهش فرصت‌های معیشتی، و تمرکز امکانات و خدمات در شهرهای بزرگ، از عوامل اصلی این افزایش‌اند.
این روند در حالی ادامه دارد که زیرساخت‌های موجود — از شبکه آبرسانی و فاضلاب تا حمل‌ونقل، خدمات صحی و آموزشی — ظرفیت پاسخ‌گویی به این جمعیت را ندارند.
بحران آب یکی از جدی‌ترین تهدیدها برای آینده شهرهای افغانستان، به‌ویژه کابل، است. کاهش بارندگی، خشکسالی‌های پی‌درپی، تغییرات اقلیمی، افزایش جمعیت و برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی، ذخایر آب این شهر را به‌شدت تحت فشار قرار داده است.
بر اساس گزارش‌ها، سطح آب‌های زیرزمینی کابل در یک دهه گذشته حدود ۲۵ تا ۳۰ متر کاهش یافته و شمار قابل توجهی از چاه‌های عمیق خشک شده‌اند. میزان برداشت سالانه آب نیز حدود ۴۴ میلیون مترمکعب بیشتر از ظرفیت تجدیدپذیر منابع زیرزمینی برآورد شده است.
برخی گزارش‌ها هشدار داده‌اند که در صورت ادامه روند کنونی، کابل ممکن است تا حدود سال ۲۰۳۰ با تخلیه شدید ذخایر آب زیرزمینی و بحران گسترده تأمین آب مواجه شود. این وضعیت به کابل محدود نیست؛ شهرهای دیگر نیز با کاهش منابع آب، نبود شبکه‌های منظم آبرسانی و ضعف مدیریت منابع آبی روبه‌رو هستند.
آلودگی هوا، مدیریت نامناسب زباله، دفع غیراصولی فاضلاب و تخریب فضاهای سبز، ابعاد دیگر بحران محیط‌زیستی‌اند.
کابل در فصل زمستان با آلودگی شدید هوا مواجه می‌شود؛ استفاده از سوخت‌های آلاینده برای گرمایش خانه‌ها، وسایط نقلیه فرسوده و فعالیت کارگاه‌ها و کارخانه‌ها از عوامل تشدیدکننده این وضعیت‌اند.
گسترش مناطق مسکونی به بهای از بین رفتن زمین‌های کشاورزی، باغ‌ها و فضاهای سبز، توان محیط‌زیستی شهرها را برای مقابله با گرما، گردوغبار و آلودگی کاهش داده است. ساخت‌وساز در دامنه‌های کوه‌ها و حاشیه رودخانه‌ها نیز خطرات زیست‌محیطی و آسیب‌پذیری در برابر حوادث طبیعی را افزایش می‌دهد.
گسترش فیزیکی شهرها در دو دهه گذشته چشمگیر بوده است. نقشه‌های مقایسه‌ای برنامه اسکان بشر سازمان ملل نشان می‌دهند که مساحت مناطق ساخته‌شده کابل از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۴ به‌طور قابل توجهی افزایش یافته و بخش‌های وسیعی از زمین‌های باز و طبیعی به مناطق مسکونی تبدیل شده‌اند.
با این حال، این گسترش با توسعه متوازن زیرساخت‌ها همراه نبوده است. بر اساس برخی برآوردها، حدود ۸۰ درصد ساکنان کابل در مناطق غیررسمی زندگی می‌کنند که بسیاری از آنها از خدمات اساسی مانند آب آشامیدنی، سیستم فاضلاب، برق پایدار و جاده‌های مناسب محروم‌اند.
ساخت‌وسازهای غیرمعیاری و گسترش ساختمان‌های بلند بدون در نظر گرفتن ظرفیت زیرساختی محله‌ها نیز به یکی از نگرانی‌های جدی تبدیل شده است. مهندسان و کارشناسان شهری هشدار داده‌اند که بخش بزرگی از ساختمان‌ها بدون رعایت کامل اصول مهندسی، معیارهای ایمنی و استانداردهای ساختمانی احداث می‌شوند.
نبود نظارت مؤثر بر کیفیت مصالح و رعایت نکردن مقررات شهرسازی، خطرات ناشی از زلزله و دیگر حوادث را افزایش می‌دهد.
در بسیاری از مناطق، افزایش ساختمان‌های مسکونی و تجاری بدون توسعه متناسب شبکه آبرسانی، فاضلاب، جاده‌ها، پارکینگ و فضای سبز صورت گرفته و به این ترتیب، افزایش تراکم ساختمانی فشار بیشتری بر زیرساخت‌های محدود وارد کرده است.
در کنار ساخت‌وساز بی‌رویه، تخریب خانه‌های مسکونی به بهانه توسعه جاده‌ها و اجرای پروژه‌های شهری نیز به نگرانی دیگری تبدیل شده است.
گزارش‌ها از تخریب خانه‌ها و پاک‌سازی زمین‌ها بدون ارائه بدیل مناسب، پرداخت غرامت کافی یا برنامه روشن اسکان مجدد خبر می‌دهند. این اقدامات در مواردی خانواده‌ها را با از دست دادن سرپناه و دارایی‌هایشان مواجه کرده و به گسترش بی‌خانمانی و سکونت در مناطق حاشیه‌ای دامن زده است.
توسعه شهری زمانی می‌تواند به بهبود شرایط زندگی منجر شود که با رعایت حقوق مالکیت، جبران خسارت عادلانه و تأمین سرپناه جایگزین همراه باشد؛ در غیر این صورت، پروژه‌هایی که با هدف نوسازی اجرا می‌شوند، خود به عاملی برای تشدید بحران مسکن و افزایش نابرابری تبدیل می‌شوند.
بحران‌های کنونی ریشه‌های مشترکی دارند: نبود برنامه‌ریزی جامع و هماهنگ شهری، ضعف مدیریت و نظارت، رشد نامتوازن جمعیت، کمبود سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و بی‌توجهی به ظرفیت‌های محیط‌زیستی. این مشکلات به کابل محدود نیستند. شهرهایی مانند هرات، مزارشریف، قندهار و جلال‌آباد نیز با گسترش سریع مناطق مسکونی، افزایش جمعیت، کمبود خدمات عمومی و توسعه نامتوازن روبه‌رو هستند.
برای مقابله با این وضعیت، مدیریت منابع آب، حفاظت از محیط‌زیست و فضای سبز، کنترول ساخت‌وسازهای غیرمعیاری، توسعه شبکه‌های حمل‌ونقل و فاضلاب، و سرمایه‌گذاری در مسکن مقرون‌به‌صرفه باید در اولویت برنامه‌های شهری قرار گیرد.
همچنین، اجرای پروژه‌های توسعه باید با رعایت حقوق ساکنان و تأمین بدیل مناسب برای خانواده‌هایی که خانه‌هایشان تخریب می‌شود، همراه باشد.
توسعه شهری تنها به ساخت جاده‌ها، پل‌ها و ساختمان‌های بلندمرتبه محدود نمی‌شود. شهر پایدار شهری است که ساکنان آن به آب آشامیدنی، هوای پاک، مسکن مناسب، خدمات عمومی و محیطی امن دسترسی داشته باشند.
