درباره این عملیات دو روایت متفاوت وجود دارد. برخی منابع از هماهنگی یا اطلاع طالبان سخن می‌گویند، در حالی که شماری دیگر معتقدند پاکستان در چارچوب همکاری‌های استخباراتی با ترکیه و بدون اطلاع کامل طالبان، یا با هدف تضعیف اعتبار این گروه، در اجرای عملیات نقش داشته است.
سازمان اطلاعات ملی ترکیه اعلام کرد که اوغور بهادر، شهروند ترک و مظنون به عضویت در شاخه خراسان داعش، را در عملیاتی فرامرزی در «منطقه افغانستان و پاکستان» بازداشت و به ترکیه منتقل کرده است.
بهادر با نام تشکیلاتی عبدالله فعالیت می‌کرد. او در سال ۲۰۲۴ از ترکیه به این منطقه سفر کرد، به داعش خراسان پیوست، در اردوگاه‌های آموزشی آن آموزش دید و مأموریت‌های عملیاتی مختلفی را بر عهده گرفت.
در بازجویی‌ها، او اطلاعاتی درباره شبکه‌های جذب نیرو، برنامه‌های آموزشی، مأموریت‌های عملیاتی و ساختار تشکیلاتی داعش خراسان در منطقه ارائه کرد. همچنین از ارتباطات خود با اوزگور آلتون معروف به ابو یاسر الترکی سخن گفت که مسئول هماهنگی انتقال نیروهای جذب‌شده از ترکیه به منطقه افغانستان-پاکستان بود.
با این حال، استخبارات ترکیه محل دقیق بازداشت و جزئیات چگونگی اجرای عملیات را اعلام نکرده و تنها به عبارت مبهم «منطقه افغانستان و پاکستان» اکتفا کرده است. مقام‌های طالبان و پاکستان نیز تاکنون واکنش رسمی منتشر نکرده‌اند.
سابقه عملیات ترکیه علیه داعش خراسان
عملیات اخیر نخستین اقدام فرامرزی استخبارات ترکیه علیه شبکه ترک‌تبار داعش خراسان در منطقه افغانستان و پاکستان نیست. در حدود یک‌ونیم سال گذشته، دست‌کم سه عملیات مهم دیگر نیز علیه اعضای این شبکه انجام شده است.
در جون ۲۰۲۵، استخبارات ترکیه و سازمان استخبارات پاکستان در عملیاتی مشترک در مرز افغانستان و پاکستان، اوزگور آلتون را بازداشت کردند. مقام‌های ترکیه گفتند آلتون در انتقال نیروهای داعش از اروپا و آسیای مرکزی به منطقه نقش داشته است. او پس از بازداشت به ترکیه تحویل داده شد. این مورد، نمونه‌ای از همکاری مستقیم و علنی دو سازمان استخباراتی است.
در دسامبر ۲۰۲۵، استخبارات ترکیه اعلام کرد محمد گورن معروف به یحیی را در منطقه افغانستان و پاکستان بازداشت کرده است. به گفته منابع ترکیه، او در اردوگاه‌های داعش فعالیت داشت و برای انجام حملات انتحاری مأموریت گرفته بود.
در اوایل یا حوالی جون ۲۰۲۶ نیز احمد کازانجی معروف به ابو عبیده و ابو ابراهیم در منطقه مرزی بازداشت و به ترکیه منتقل شد. او پس از بازداشت آلتون، مسئولیت بخش رسانه‌ای داعش خراسان را بر عهده گرفته بود.
ترکیه در سال‌های اخیر هزاران شهروند خود را که به داعش پیوسته بودند بازداشت یا تحت تعقیب قرار داده و نگران بازگشت یا فعالیت‌های فرامرزی این افراد است. عملیات‌های اخیر عمدتاً بر شبکه ترک‌تبار داعش خراسان متمرکز بوده‌اند.
توافق دفاعی مکه و گسترش همکاری‌های ترکیه و پاکستان
روابط امنیتی ترکیه و پاکستان در سال‌های گذشته بر همکاری‌های نظامی، دفاعی و استخباراتی استوار بوده است. این همکاری‌ها در اگست ۲۰۲۶، با امضای توافق دفاعی مشترک مکه میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان وارد مرحله رسمی‌تری شد. متن توافق بر گسترش همکاری‌های استخباراتی و تبادل اطلاعات از طریق کانال‌های امن تأکید دارد. با این حال، وجود این توافق و سابقه همکاری‌های استخباراتی، به‌تنهایی نقش پاکستان در عملیات اخیر را ثابت نمی‌کند.
دو روایت درباره نقش طالبان
با توجه به سابقه همکاری ترکیه و پاکستان، روابط انقره با طالبان و دشمنی مشترک طالبان و ترکیه با داعش خراسان، درباره عملیات اخیر دو دیدگاه متفاوت مطرح است.
بر اساس دیدگاه نخست، عملیات با اطلاع یا هماهنگی طالبان انجام شده، اما ترکیه ترجیح داده است نام این گروه را در اطلاع‌رسانی رسمی مطرح نکند تا از ایجاد حساسیت‌های منطقه‌ای جلوگیری شود.
یک چهره نزدیک به طالبان در کابل به افغانستان اینترنشنال گفته است که این عملیات با هماهنگی طالبان انجام شده، اما ترکیه عمداً نقش این گروه را علنی نمی‌کند.
یک دیپلومات ارشد پیشین افغانستان نیز معتقد است که همکاری طالبان و ترکیه در زمینه مقابله با داعش خراسان دور از انتظار نیست، زیرا طالبان داعش را تهدیدی مستقیم علیه حاکمیت خود می‌دانند. او گفت که در این زمینه اسنادی به دستش رسیده است. اما از ارایه اسناد به افغانستان ایترنشنال خودداری کرد.
سفر ابراهیم کالین، رئیس استخبارات ترکیه به کابل و قندهار در ۱۶ و ۱۷ سپاتمبر ۲۰۲۶ نیز به‌عنوان نشانه‌ای از وجود کانال‌های ارتباطی امنیتی مطرح می‌شود. کالین در کابل با عبدالحق وثیق، رئیس اداره استخبارات طالبان، و مقام‌هایی چون سراج‌الدین حقانی، محمد یعقوب مجاهد و عبدالغنی برادر دیدار کرد. منابع ترکیه گفتند گسترش همکاری‌های امنیتی و استخباراتی و مبارزه با تروریسم از محورهای گفت‌وگوها بوده است. او همچنین به قندهار رفت.
دیدگاه دوم بر نقش محوری پاکستان تأکید دارد و احتمال می‌دهد که این عملیات بدون اطلاع کامل طالبان یا با مشارکت محدود آنان انجام شده باشد.
یک مقام ارشد امنیتی پیشین افغانستان به افغانستان اینترنشنال گفته است که اجرای چنین عملیاتی بدون دسترسی به اطلاعات استخباراتی پاکستان دشوار است. او معتقد است اسلام‌آباد ممکن است از همکاری با کشورهای دیگر برای نشان دادن ناتوانی طالبان در کنترول قلمرو و ایجاد ابهام درباره ارتباط احتمالی این گروه با گروه‌های تروریستی استفاده کند. این مقام پیشین از این روند با عنوان «بازی بی‌اعتبارسازی طالبان» یاد کرده است.
اختلاف طالبان و پاکستان و مسئله داعش
روابط طالبان و پاکستان در ماه‌های اخیر به‌شدت پرتنش شده است. طالبان اسلام‌آباد را به حمایت از داعش متهم می‌کنند و پاکستان نیز طالبان را به فراهم کردن زمینه فعالیت تحریک طالبان پاکستان در خاک افغانستان متهم کرده است. در چنین شرایطی، همکاری استخباراتی پاکستان و ترکیه می‌تواند برای طالبان حساسیت‌برانگیز باشد؛ به‌ویژه اگر عملیات اخیر در خاک افغانستان و بدون اطلاع این گروه انجام شده باشد.
اداره طالبان در برابر حضور برخی گروه‌های مسلح خارجی مانند اویغورها، جنبش اسلامی اوزبکستان، تحریک طالبان پاکستان و القاعده رویکرد متفاوتی در پیش گرفته است. اما داعش خراسان وضعیت دیگری دارد. این گروه از سال ۲۰۱۴ با طالبان درگیر بوده و حملات متعددی علیه نیروهای این گروه انجام داده است. از این منظر، همکاری طالبان با ترکیه برای مقابله با داعش از نظر امنیتی قابل تصور است؛ هرچند وجود چنین همکاری‌ای در عملیات اخیر هنوز تأیید نشده است.
پرسش حاکمیت ملی
فضل احمد معنوی، وزیر عدلیه پیشین افغانستان، نیز با اشاره به عملیات ترکیه، مسئله حاکمیت ملی را مطرح کرده است. او گفته است: «حاکمیت ملی شعار نیست. حاکمیت ملی به معنای صلاحیت انحصاری بر قلمرو کشور و مسئولیت آن در برابر هرگونه مداخله و عملیات خارجی است. هیچ حاکمیتی نمی‌تواند در برابر ورود و عملیات احتمالی یک دستگاه امنیتی خارجی سکوت کند و سپس هر روز از استقلال، حاکمیت و دفاع از تمامیت ارضی سخن بگوید.»
معنوی همچنین پرسیده است که آیا اداره طالبان می‌تواند فردی را در خاک ترکیه بازداشت کند و بدون طی مراحل قانونی به کابل منتقل سازد؟ به گفته او، چنین اقدامی بدون رضایت دولت میزبان و بدون چارچوب حقوقی روشن، نقض حاکمیت آن کشور محسوب می‌شود.
این پرسش در مورد عملیات اخیر نیز مطرح است: اگر بهادر در خاک افغانستان بازداشت شده باشد، آیا این عملیات با اجازه طالبان انجام شده است؟ اگر چنین اجازه‌ای وجود داشته، بر اساس کدام توافق یا چارچوب حقوقی؟ و اگر طالبان از آن آگاه نبوده‌اند، چگونه یک دستگاه استخباراتی خارجی توانسته است در قلمرو افغانستان عملیات کند، فردی را بازداشت کند و به خارج از کشور انتقال دهد؟
