سازمان همکاری اسلامی بر حق آموزش و کار زنان در افغانستان تاکید کرد

محمد ضمیر، پدر یاسین، روز چهارشنبه به افغانستان اینترنشنال گفت که پسرش را در ویدیوی منتشرشده از اجساد شناسایی کرده است.

او گفت یاسین برای فرار از بیکاری و فقر تلاش داشت از مسیر ایران وارد ترکیه شود، اما در این مسیر جان باخت.

پدر یاسین گفت که در حال حاضر از محل نگهداری جسد پسرش اطلاعی ندارد و از مقام‌های طالبان خواست برای یافتن و انتقال پیکر او همکاری کنند.

محمد ضمیر که در منطقه تخته‌کبرک ولایت تخار زندگی می‌کند و به اینترنت دسترسی ندارد، از اقارب و همسایگانش خواسته بود برای شناسایی و یافتن جسد پسرش با افغانستان اینترنشنال تماس بگیرند.

افغانستان اینترنشنال اسنادی را مشاهده کرده است که نشان می‌دهد محمد یاسین خاکسار، فرزند محمد ضمیر، متولد ماه ثور ۱۳۸۰ و از باشندگان اصلی منطقه ارگوی بدخشان است. خانواده او اکنون در تخار زندگی می‌کند.

پیش از این، خانواده رضا نظری، نوجوان ۱۶ ساله افغان از ولایت بامیان، نیز هویت او را در میان همین هشت جسد تأیید کرده بود.

اجساد هشت مرد جوان در روزهای گذشته در نزدیکی منطقه اوزالپ استان وان ترکیه، در فاصله حدود سه کیلومتری مرز ایران، پیدا شدند. رسانه‌های ترکیه علت مرگ آنان را سرمای شدید گزارش کرده‌اند. اما علت اصلی مرگ آنان به‌طور مستقل تأیید نشده است.

با شناسایی یاسین خاکسار، شمار هویت‌های تأییدشده در میان این هشت قربانی که افغانستان اینترنشنال گزارش کرده، به دو نفر رسیده است.

یک مقام بلندپایه وزارت خارجه طالبان روز چهارشنبه به افغانستان اینترنشنال گفت که این وزارتخانه درباره این رویداد از مقام‌های ایران و ترکیه اطلاعات خواسته، اما تاکنون اطلاعات دقیقی درباره شمار قربانیان دریافت نکرده است.

خانواده‌های قربانیان می‌گویند به اجساد دسترسی ندارند و خواستار همکاری مقام‌های مربوط برای شناسایی و انتقال پیکر فرزندان‌شان هستند.

شمار قربانیان افغان در مرز ترکیه ممکن است بیش از هشت نفر باشند

افغانستان اینترنشنال از طریق گفت‌وگو با یک شاهد عینی و اعضای خانواده دو مهاجر افغان دریافته است که شمار شهروندان افغان جان‌باخته در مرز ایران و ترکیه ممکن است بیشتر از هشت نفری باشد که اجسادشان در روزهای گذشته در استان وان پیدا شده است.

منیر خان صافی به افغانستان اینترنشنال گفت برادرش، حامد صافی، پنجشنبه‌شب در منطقه مرزی ایران و ترکیه جان باخته است. به گفته او، مرگ حامد جدا از رویداد مربوط به هشت مهاجری است که اجسادشان در وان پیدا شده است.

بر اساس اسنادی که افغانستان اینترنشنال مشاهده کرده، حامد صافی، فرزند عبدالقیوم، حدود ۲۲ سال داشت و باشنده ولسوالی امام‌صاحب ولایت قندوز بود. خانواده او می‌گوید جسدش اکنون در یک سردخانه دولتی در منطقه چالدران ایران نگهداری می‌شود. افغانستان اینترنشنال تصویری از جسد او را نیز مشاهده کرده است.

جنید، جوان ۲۰ ساله‌ای که می‌گوید هنگام عبور از مرز همراه حامد بوده، نیروهای پولیس مرزی ترکیه و قاچاقچیان انسان را به بدرفتاری و خشونت علیه مهاجران متهم کرده است.

او گفت پنجشنبه‌شب همراه حامد از دیوار مرزی وارد خاک ترکیه شدند، اما پس از عبور از مرز به دست نیروهای مرزی افتادند. به گفته جنید، مأموران آن‌ها را لت‌وکوب کردند، لباس‌هایشان را از تن‌شان درآوردند و در هوای سرد روی برف نگه داشتند. او همچنین مدعی شد که مأموران بر بدن برهنه آن‌ها آب سرد ریختند و سپس آن‌ها را از دیوار مرزی به سوی ایران بازگرداندند.

جنید گفت که او و حامد پس از ساعت‌ها پیاده‌روی در هوای سرد از حال رفتند. به گفته او، زمانی که به هوش آمد، متوجه شد به اتاقی منتقل شده و شنید که حامد جان باخته است.

افغانستان اینترنشنال نمی‌تواند به‌طور مستقل جزئیات روایت جنید درباره رفتار نیروهای مرزی یا علت دقیق مرگ حامد را تأیید کند. این رسانه درباره این روایت‌ها از وزارت داخله ترکیه و فرمانداری وان سوال کرد اما تاکنون پاسخی دریافت نشده است.

بر اساس داده‌های هواشناسی، دمای هوا در منطقه چالدران در پنجشنبه‌شب و جمعه گذشته به نزدیکی صفر درجه سانتی‌گراد رسید و در ساعات روز بین پنج تا ۱۰ درجه بود.

علت مرگ این مهاجران تاکنون به‌طور مستقل مشخص نشده است.

روایت جنید و خانواده حامد یکی از مواردی است که افغانستان اینترنشنال درباره وضعیت مهاجران در مرز ایران و ترکیه بررسی کرده است. تجربه سایر مهاجران و شرایط مرگ آنان ممکن است متفاوت باشد.

در روزهای گذشته، شماری از پناهجویان افغان نیز با ارسال ویدیوهایی به افغانستان اینترنشنال از بدرفتاری قاچاقچیان انسان و نیروهای مرزی و شرایط دشوار عبور از مناطق مرزی ترکیه شکایت کرده‌اند. آنان همچنین از سرمای شدید در مسیرهای مهاجرتی گزارش داده‌اند.

با توجه به این روایت‌ها، هنوز روشن نیست چه تعداد مهاجر افغان در روزهای اخیر در مناطق مرزی ایران و ترکیه جان باخته‌اند.

روزنامه پاکستانی دان گزارش داده است که در ماه‌های اسد و سنبله، روزانه صدها خانواده افغان از پاکستان بازگردانده می‌شدند، اما در چند هفته اخیر این روند به‌شدت کند شده است.

یکی از مسئولان مرکز ثبت‌نام مهاجران «حمزه بابا» به دان گفت که روند بازگشت در چند هفته گذشته به‌شدت کند شده است. به گفته او، اکنون روزانه حدود ۱۰۰ نفر، بیشتر کودکان، به افغانستان بازمی‌گردند، در حالی که تا هفته آخر ماه گذشته این رقم به بیش از هزار نفر می‌رسید.

این مسئول که نخواست نامش فاش شود، گفت که تا ماه گذشته، به دلیل ازدحام و حجم بالای کار، کودکان زیر ۱۰ سال را ثبت‌نام نمی‌کردند، اما اکنون برای تکمیل آمار، حتی کودکان سه‌ساله را نیز ثبت می‌کنند.

او افزود که بیشتر خانواده‌های بازگشتی کسانی‌اند که سرپرست مرد خانواده‌شان در ماه‌های گذشته به‌زور اخراج شده است. شماری دیگر به دلیل بیماری طولانی‌مدت و ادامه درمان در شفاخانه‌های پاکستان، در این کشور مانده بودند.

وحیدالله، از کارمندان امور گمرکی در تورخم، به دان گفت که بیشتر خانواده‌های بازگشتی بسیار فقیرند و تقریباً همه آنان پشتون و ساکن مناطق مرزی‌اند.

به گفته او، بیشتر خانواده‌های مرفه، از جمله خانواده‌های غیرپشتون، در مراحل نخست پاکستان را ترک کردند، اما خانواده‌های کم‌درآمد به امید تغییر سیاست‌های مهاجرتی این کشور ماندند.

مجیب‌الله شینواری، رئیس اتحادیه کارمندان ترخیص گمرکی تورخم، گفت که بسیاری از مهاجران نگران کمبود کار، امکانات آموزشی و خدمات درمانی برای کودکان و به‌ویژه نبود سرپناه مناسب در افغانستان‌اند.

او افزود که بیشتر افغان‌های باقی‌مانده در پاکستان کارگران ساده‌اند که مهارت‌های کاری محدود دارند یا فاقد مهارت تخصصی‌اند.

شینواری گفت: «شش ماه آینده برای کسانی که اکنون به افغانستان بازمی‌گردند، بسیار دشوار خواهد بود. آنان برای گذراندن زمستان سخت پول اندکی دارند، درآمدشان ناچیز است یا هیچ درآمدی ندارند و خانه‌های مناسب برای اسکان آنان نیز بسیار کم است.»

هم‌زمان، در هفته‌های اخیر شکایت‌هایی از سرقت یا ناپدیدشدن وسایل گران‌قیمت مهاجران هنگام ترخیص گمرکی و عبور از مرز مطرح شده است.

منابع در تورخم گفته‌اند که شرکت‌های حمل‌ونقل مسئول انتقال وسایل خانواده‌های بازگشتی، درباره سرقت برخی اقلام ارزشمند به مقام‌های محلی شکایت کرده‌اند.

شماری از مهاجران نیز گفته‌اند که مسئولان مرزی برخی وسایل شخصی آنان، از جمله داروهای ضروری، را ضبط کرده‌اند.

به گفته منابع، خانواده‌ها چندین شکایت به مقام‌های مرزی و گمرکی ارائه کرده و خواستار پس‌گرفتن وسایل خود شده‌اند، اما رسیدگی به این شکایت‌ها به‌کندی پیش می‌رود.

این منابع گفته‌اند که پیگیری وسایل گم‌شده یا ضبط‌شده چنان پیچیده و زمان‌گیر است که شماری از مهاجران از ادامه شکایت و پس‌گرفتن وسایل‌شان صرف‌نظر کرده‌اند.

براساس آمارهای ارائه‌شده، از زمان آغاز برنامه اخراج مهاجران افغان در سپتامبر ۲۰۲۳ تاکنون، حدود دو میلیون و ۸۰۷ هزار شهروند افغانستان از پاکستان بازگردانده شده‌اند.

مشاهد حسین، سیاستمدار پاکستانی و سناتور سابق، خواستار بازنگری در سیاست اسلام‌آباد شد و هشدار داد که پاکستان نباید افغانستان را به سوی هند سوق دهد.

در مقابل، شیری رحمان، سناتور پاکستانی، طالبان را به پناه‌دادن به جنگجویان تحریک طالبان پاکستان متهم کرد و گفت که اسلام‌آباد نمی‌تواند تهدیدهای امنیتی را نادیده بگیرد.

این نشست روز سه‌شنبه به میزبانی موسسه پژوهشی سیاست اسلام‌آباد برگزار شد. روابط پرتنش افغانستان و پاکستان از محورهای اصلی بحث بود.

«افغانستان را به سوی هند سوق ندهید»

مشاهد حسین گفت که افغانستان و پاکستان روابط تاریخی دارند، اما تصمیم‌های شتاب‌زده، بستن گذرگاه‌های مرزی و بازگرداندن دانشجویان افغان به این روابط آسیب می‌زند. به گفته او، چنین اقدام‌هایی به سود پاکستان و صلح منطقه نیست.

او تأکید کرد که مبارزه با تروریسم باید از روابط میان مردم دو کشور جدا باشد و اسلام‌آباد نباید با سیاست‌های خود افغانستان را به سوی هند سوق دهد.

حسین گفت که حجم تجارت پاکستان با افغانستان از ۲.۳ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۴، به هفت میلیون دالر در سال جاری کاهش یافته است.

او وضعیت کنونی را موقتی دانست و ابراز امیدواری کرد که دو کشور سرانجام اختلافات خود را حل کنند. این سیاستمدار پاکستانی همچنین پیشنهاد کرد که مبارزه با تروریسم با مشارکت کشورهای منطقه، از جمله چین، روسیه، ترکیه، ایران و شماری از کشورهای عربی دنبال شود.

«پاکستان نمی‌تواند بی‌تفاوت بماند»

شیری رحمان بیشتر بر نگرانی‌های امنیتی پاکستان تأکید کرد. او گفت که حملات گروه‌های مسلح، درگیری‌های مرزی، اختلال در تجارت و افزایش بی‌اعتمادی، روابط دو کشور را به‌شدت آسیب زده است.

رحمان طالبان را متهم کرد که به شمار قابل توجهی از جنگجویان تحریک طالبان پاکستان و دیگر گروه‌های مسلح پناه داده و فعالیت آنان را تحمل می‌کند. او افزود که طالبان این اتهام‌ها را رد می‌کند، اما پاکستان نمی‌تواند در برابر تهدیدها و حملاتی که منشأ آن‌ها افغانستان است، بی‌تفاوت بماند.

به گفته او، تأمین امنیت پایدار نیازمند تعهداتی در مبارزه با تروریسم است که بتوان اجرای آن‌ها را سنجید. او همچنین بر نظارت موثر بر مرزها و ادامه تلاش‌های دیپلوماتیک تأکید کرد.

رحمان در عین حال گفت که بسته‌شدن گذرگاه‌ها به خانواده‌ها و بازرگانان دو طرف آسیب می‌زند و مانع استفاده از موقعیت افغانستان برای پیوند آسیای جنوبی و آسیای مرکزی می‌شود.

او پروژه‌های کاسا یک‌هزار و تاپی را نمونه‌هایی از فرصت‌های همکاری منطقه‌ای دانست و گفت که پاکستان باید در کنار رسیدگی به نگرانی‌های امنیتی، همکاری اقتصادی و ترانزیتی را نیز گسترش دهد.

حل اختلافات با طالبان

آصف درانی، نماینده ویژه پیشین پاکستان برای افغانستان، حل اختلافات با طالبان، به‌ویژه بر سر تروریسم و تجارت ترانزیتی را یکی از سه اولویت اصلی اسلام‌آباد خواند.

او با اشاره به سرمایه‌گذاری هند در چابهار و دهلیز اقتصادی چین و پاکستان، موسوم به سی‌پک، گفت که پاکستان نباید سود یک پروژه ارتباطی را به معنای زیان پروژه دیگر بداند. به گفته او، این مسیرها می‌توانند یکدیگر را تکمیل کنند.

درانی افزود که پاکستان می‌تواند با فراهم‌کردن مسیر انتقال انرژی به آسیای جنوبی، گسترش راه‌های تجاری آسیای غربی و تأمین دسترسی آسیای مرکزی به آب‌های گرم، از موقعیت جغرافیایی خود سود اقتصادی ببرد.

نقش ترکیه در میانجی‌گری

اسماعیل نعمان تلسی، استاد دانشگاه ابن‌خلدون ترکیه، نیز درباره تلاش‌های انقره برای کاهش تنش میان پاکستان و طالبان سخن گفت.

او گفت که مذاکرات استانبول در هشتم عقرب ۱۴۰۴ به توافق بر سر تمدید آتش‌بس و ایجاد سازوکاری برای نظارت بر آن انجامید. به گفته او، پس از توقف مذاکرات، ترکیه از هیئت پاکستانی خواست که فرصت دیگری به گفت‌وگوها بدهد.

تلسی افزود که ترکیه پس از افزایش دوباره تنش‌ها در ماه فبروری نیز از دو طرف خواست به میز مذاکره بازگردند.

او تأکید کرد که انقره به میانجی‌گری ادامه می‌دهد، زیرا بدون ثبات در افغانستان، پیوند مسیرهای ارتباطی آسیای جنوبی، آسیای غربی و آسیای مرکزی دشوار خواهد بود.

گفت‌وگوهای مارگله نشستی بین‌المللی است که موسسه پژوهشی سیاست اسلام‌آباد برگزار می‌کند و در آن سیاستمداران، دیپلومات‌ها و پژوهشگران پاکستانی و خارجی درباره امنیت، روابط منطقه‌ای و تحولات جهان بحث می‌کنند.

در منطقه‌ای در حوزه دوم شهر قندهار، هر روز شماری از کارگران برای پیدا کردن کار گردهم می‌آیند اما بسیاری از آنان تا پایان روز موفق به یافتن کار نمی‌شوند و دست‌خالی به خانه‌های‌شان بازمی‌گردند.

این کارگران می‌گویند که از طریق کار روزمزد هزینه‌های زندگی خانواده‌های‌شان را تأمین می‌کنند اما گاهی چهار تا پنج روز نیز بدون کار می‌مانند.

یکی از این کارگران به نام نورالله که از ولسوالی شاجوی ولایت زابل به شهر قندهار آمده است می‌گوید که با وجود مهارت در بخش رنگ‌مالی، در هفته تنها یک تا دو روز فرصت کار پیدا می‌کند. او می‌گوید تأمین هزینه‌های زندگی و حتی غذای روزانه‌اش در نبود کار دشوار است.

100%

به گفته کارگران، ده‌ها نفر هر روز در مناطق مختلف شهر قندهار برای یافتن کار جمع می‌شوند اما تنها شمار اندکی از آنان موفق به پیدا کردن شغل می‌شوند.

این کارگران می‌گویند ریاست شهرداری، ریاست احیا و انکشاف دهات و برخی موسسات در قندهار پروژه‌های مختلفی دارند که به کارگران روزمزد و متخصص نیازمند است اما در بسیاری از این پروژه‌ها، افراد بر اساس روابط و آشنایی با طالبان استخدام می‌شوند.

یکی از این کارگران که نخواست نامش فاش شود، می‌گوید چند ماه در بخش تنظیف شهرداری کار کرده است؛ اما پس از آن‌که طالبان شماری از کارگران را برکنار و افراد نزدیک به خود را جایگزین آنان کردند، او نیز شغلش را از دست داده است.

برخی دیگر از کارگران نیز برای یافتن شغل به ولایت‌های بدخشان و فاریاب سفر کرده‌اند اما می‌گویند که در آنجا نیز بیشتر فرصت‌های شغلی در اختیار افرادی قرار می‌گیرد که با طالبان رابطه و آشنایی دارند.

کارگری به نام حمیدالله می‌گوید: «من و چند نفر از دوستانم به ولایت‌های بدخشان و فاریاب رفتیم، اما آنجا کسی را نمی‌شناختیم. افرادی از قندهار و هلمند، آشنایان و نزدیکان خود را برای کار با خود آورده بودند. ما هم به قندهار برگشتیم.»

این در حالی است که مقامات طالبان تقریبا هر روز از آغاز پروژه‌های جدید عمرانی و بازسازی خبر می‌دهند اما کارگران می‌گویند که سهم چندانی از فرصت‌های کاری این پروژه‌ها به آنان نمی‌رسد.

نبود فرصت‌های شغلی در افغانستان باعث شده است که هر روز شماری از جوانان برای یافتن کار از راه‌های غیرقانونی راهی کشورهای همسایه شوند.

کانون وکلای وان روز سه‌شنبه، ۱۹ عقرب، اعلام کرد که برای روشن‌شدن علت کشته شدن این هشت مهاجر، پیگیری‌های قضایی را آغاز کرده است. این کانون همچنین از وزارت داخله ترکیه خواست تا این رویداد را به‌صورت همه‌جانبه بررسی کند.

کانون وکلای وان در بیانیه‌ای اعلام کرد که پس از انتشار گزارش‌هایی درباره پیدا شدن اجساد هشت مرد در منطقه‌ای میان روستاهای یوکاری‌تولگالی و آشاغی‌تولگالی در شهرستان اوزالپ، نمایندگان این کانون به دادستانی این شهرستان مراجعه کرده‌اند.

100%

این کانون افزود که در جریان این دیدار درباره روند قضایی پرونده اطلاعات دریافت کرده است. به گفته کانون وکلای وان، علت کشته شدن این مهاجران هنوز به‌گونه قطعی مشخص نشده و پرونده نیز مشمول دستور محرمانه‌بودن است.

این کانون تأکید کرده است که این پرونده باید نه‌تنها از جنبه قضایی، بلکه از منظر حقوق بشری نیز بررسی شود.

تفاوت در نحوه معرفی قربانیان از سوی رسانه‌های ترکیه و کانون وکلای وان قابل توجه است. رسانه‌های ترکیه در گزارش‌های اولیه خود از پیدا شدن اجساد هشت مرد جوان در نزدیکی روستای یوکاری‌ تولگالی خبر داده، اما هویت آنان را نامعلوم اعلام کرده بودند. در مقابل، کانون وکلای وان در بیانیه خود به‌صراحت از آنان به‌عنوان مهاجران مرد با تابعیت افغانستان نام برده است.

منابع آگاه روز یکشنبه، ۱۷ عقرب، ویدیویی از اجساد هشت مهاجر افغان را در منطقه مرزی ترکیه و ایران برای افغانستان اینترنشنال فرستادند. در این ویدیو اجساد هشت مرد جوان دیده می‌شود که چانه‌های‌شان با رشته‌هایی بسته شده است.

فردی که این ویدیو را ثبت کرده، با لهجه فارسی افغانستان می‌گوید: «سلام داداش! این‌ها مسافران هستند.»

انجمن پناهجویان در ترکیه نیز در گفت‌وگو با افغانستان اینترنشنال مرگ این هشت نفر را تأیید کرد. این انجمن گفت که تاکنون به افغان‌های ساکن شهر وان اجازه داده نشده است برای شناسایی یا مشاهده اجساد به شفاخانه بروند.

رسانه‌های ترکیه گزارش داده‌اند که اجساد این افراد در نزدیکی منطقه یوکاری تورگالی، از مربوطات شهرستان اوزالپ در استان وان و در فاصله حدود سه کیلومتری مرز ایران پیدا شده است.

وان؛ یکی از مسیرهای مهم مهاجرت از ایران به ترکیه

استان وان در شرق ترکیه و حدود ۲۹۵ کیلومتر مرز مشترک با ایران دارد. این استان به‌دلیل موقعیت جغرافیایی، یکی از مسیرهای مهم ورود مهاجران از ایران به ترکیه و انتقال آنان به شهرهای غربی این کشور و اروپا است.

شهر وان، مرکز این استان، در کنار دریاچه وان قرار دارد. شهرستان‌های مرزی اوزالپ، چالدران و باش‌قلعه از مناطق مهم این استان‌اند که به‌دلیل موقعیت کوهستانی و مسیرهای دشوار، عبور از آن‌ها برای مهاجران بدون مدارک معتبر با خطرهای جدی همراه است.

شبکه‌های قاچاق انسان نیز از برخی مسیرهای مرزی این مناطق برای انتقال مهاجران استفاده می‌کنند.