چین: داعش و جنبش اسلامی ترکستان شرقی از هوش مصنوعی و پهپاد استفاده میکنند
نماینده چین در شورای امنیت سازمان ملل متحد روز پنجشنبه، ۲۹ عقرب، هشدار داد که گروههای تروریستی، از جمله داعش و جنبش اسلامی ترکستان شرقی، از پهپادها و هوش مصنوعی در حملات خود استفاده میکنند.
او گفت که این گروهها از هرجومرج موجود برای گسترش فعالیتهای خود بهره میبرند و با استفاده از فناوریهای نوظهور، روشهای عملیاتی خود را ارتقا میدهند.
نماینده چین افزود که همکاری فرامرزی این گروهها، تهدیدی جدی برای صلح و امنیت بینالمللی است.
او در بخش دیگری از سخنانش از کمیته تحریمهای ۱۲۶۷ شورای امنیت خواست ارتش آزادیبخش بلوچستان و شاخه نظامی آن، تیپ مجید، را در فهرست تحریمهای سازمان ملل متحد قرار دهد.
نماینده چین گفت کشورش امیدوار است اعضای این کمیته ملاحظات سیاسی را کنار بگذارند و هرچه زودتر درباره تحریم این گروهها به توافق برسند.
نماینده روسیه نیز در این نشست هشدار داد که حمایت مالی خارجی و حضور جنگجویان خارجی، بهویژه افرادی با تجربه جنگ در سوریه و عراق، به تقویت توان نظامی داعش خراسان در افغانستان کمک کرده است. او تأکید کرد که نباید از خاک افغانستان برای حمله به کشورهای دیگر استفاده شود.
نگرانی چین از استفاده گروههای مسلح از پهپاد در منطقه در حالی مطرح میشود که در ۲۶ نوامبر ۲۰۲۵، سه شهروند چینی در حملهای در جنوب تاجیکستان کشته شدند. وزارت خارجه تاجیکستان اعلام کرد که این حمله با استفاده از سلاح گرم و یک پهپاد حامل نارنجک از خاک افغانستان انجام شده است. یک شهروند چینی دیگر نیز در این حمله زخمی شد.
در حمله دیگری در ۳۰ نوامبر همان سال، دو شهروند چینی دیگر در منطقه مرزی تاجیکستان و افغانستان کشته شدند. در پی این حملات، چین از شهروندان و شرکتهای خود خواست مناطق مرزی تاجیکستان با افغانستان را ترک کنند.
نماینده روسیه در شورای امنیت سازمان ملل متحد هشدار داد که حمایت مالی خارجی و حضور جنگجویان خارجی، بهویژه افرادی با تجربه جنگ در سوریه و عراق، به تقویت توان نظامی داعش خراسان در افغانستان کمک کرده است. او تأکید کرد که نباید از خاک افغانستان برای حمله به کشورهای دیگر استفاده شود.
نماینده روسیه روز پنجشنبه، ۲۹ عقرب، در نشست شورای امنیت درباره فعالیت سه نهاد فرعی این شورا در زمینه مقابله با داعش، القاعده و تهدیدهای تروریستی، گفت که جنگجویان داعش خراسان همچنان از توانایی نظامی برخوردارند.
نماینده روسیه افزود که با وجود اقدامات اداره طالبان برای مبارزه با تروریسم، تهدید داعش خراسان از بین نرفته است و این گروه همچنان توانایی نظامی خود را حفظ کرده است.
او همچنین گفت که فعالیت تحریک طالبان پاکستانی و جنبش اسلامی ترکستان شرقی با اهداف داعش خراسان همسو است و این گروهها از هر فرصتی برای تشدید تنشها و نمایش قدرت در منطقه استفاده میکنند.
نماینده پاکستان در سازمان ملل در این نشست مدعی شد که در حملات مسلحانه برخاسته از خاک افغانستان در سه سال گذشته، حدود ۴ هزار و ۷۰۰ پاکستانی کشته شدهاند. او گفت که شاخه خراسان داعش و تحریک طالبان پاکستانی در افغانستان فعالیت دارند و خواستار همکاری بینالمللی برای مقابله با این گروهها شد.
نماینده روسیه افزود که جنگجویان داعش از طرح اولیه خود برای ایجاد خلافت، از جمله در کشورهای آسیای مرکزی، دست نکشیدهاند. او درباره احتمال افتادن سلاحهای برجامانده از نظامیان غربی در افغانستان به دست گروههای تروریستی هشدار داد و گفت که این تسلیحات میتواند تهدیدهای امنیتی را به فراتر از منطقه گسترش دهد.
او خواستار اقدامات همهجانبه برای مبارزه با تروریسم، از میان بردن گروههای تروریستی و جلوگیری از استفاده از خاک افغانستان برای اهداف تروریستی و حمله به کشورهای دیگر شد.
اداره طالبان حضور و فعالیت داعش خراسان در افغانستان را رد میکند و مدعی است که این گروه را در کشور از بین برده است.
پیشتر، الکساندر زویف، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد در امور مبارزه با تروریسم، نسبت به افزایش توان و تحرکات گروههای تروریستی در افغانستان هشدار داد. او اعلام کرد که گروههای تروریستی در این کشور، از جمله شاخه خراسان داعش، به تجهیزات تاکتیکی مدرن مانند پهپاد دست یافتهاند.
روز گذشته، سخنگوی طالبان، سخنان این مقام سازمان ملل را رد کرد. ذبیحالله مجاهد، این نگرانیها را نادرست خواند و گفت که طالبان اجازه نمیدهد «گروههای بیگانه» از خاک افغانستان امنیت کشورهای دیگر را تهدید کنند.
وزیر منابع آبی اوزبیکستان، میگوید که کانال قوشتپه تاکنون حتی «یک سطل آب» از رود آمو برداشت نکرده است. شوکت خمرایف، تأکید کرد که طالبان بدون توافق با کشورهای منطقه، نمیتواند پیش از سال ۲۰۳۰ برداشت گسترده آب از این رودخانه را آغاز کند.
خمرايف روز پنجشنبه، ۲۸ عقرب، به خبرنگاران گفت که ساخت کانال قوشتپه همچنان ادامه دارد و توافق درباره میزان برداشت آب پس از تکمیل این پروژه صورت خواهد گرفت.
وزیر منابع آبی اوزبیکستان گفت: «برداشت آب زمانی آغاز میشود که ساخت کانال به پایان برسد. شاید حتی در سال ۲۰۵۰؛ اما قطعاً پیش از سال ۲۰۳۰ آغاز نخواهد شد.»
خمرایف همچنین ارتباط کاهش جریان آب این رودخانه به اوزبیکستان در برخی ماهها با ساخت کانال قوشتپه را رد کرد و گفت: «این کانال تاکنون حتی یک سطل آب هم برداشت نکرده است.»
خمرايف افزود که افغانستان حق استفاده از آب رودخانه آمو را دارد، اما میزان برداشت و شرایط استفاده از آن باید مشخص شود. به گفته او، دو طرف توافق کردهاند که پس از تکمیل ساخت کانال، درباره میزان برداشت آب توافقنامههایی امضا کنند. او گفت که هیئتی از طالبان به ریاست معین وزارت زراعت این گروه، هفته گذشته به اوزبیکستان سفر کرده است.
او گفت که طالبان اعلام کرده است که در سالهای پرآب حدود ۱۰ میلیارد متر مکعب و در سالهای کمآب حدود ۶ میلیارد متر مکعب آب برداشت خواهد کرد. خمرايف این ارقام را محاسبات ابتدایی خواند و گفت که چنین میزان برداشتی قابل قبول خواهد بود. به گفته او، میزان جریان آب رودخانه آمو در سالهای مختلف بین حدود ۵۰ تا ۱۰۰ میلیارد متر مکعب تغییر میکند؛ بنابراین، میزان برداشت باید متناسب با مقدار واقعی آب این رودخانه تعیین شود.
خمرايف گفت که برآوردها نشان میدهد کانال قوشتپه ظرفیت انتقال ۴۵۰ تا ۵۰۰ متر مکعب آب در ثانیه را دارد و طالبان امیدوار است با استفاده از آن، ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار هکتار زمین را آبیاری کند. او افزود که با استفاده از جریان طبیعی آب و بدون پمپ، تنها ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار هکتار زمین آبیاری میشود و برای آبیاری زمینهای باقیمانده به پمپ نیاز است. به گفته او، افغانستان ظرفیت بهرهبرداری از چنین زیرساخت گستردهای را ندارد.
او تأکید کرد که این کانال باید زمینهساز همکاری باشد، نه اختلاف. خمرايف گفت: «به لطف این گفتوگوها، قوشتپه باید بهجای کانالی که ما را از هم جدا میکند، به کانال دوستی و برادری تبدیل شود.»
ساخت کانال قوشتپه به طول حدود ۲۸۵ کیلومتر در شمال افغانستان در سال ۲۰۲۲ آغاز شد. هدف از ساخت این کانال، آبیاری زمینهای کشاورزی در ولایتهای بلخ، جوزجان و فاریاب است.
این طرح نخستین بار در دهه ۱۹۶۰ و در دوره محمد داوود خان مطرح شد. بعدها نیز در برنامههای توسعهای دولت وقت، برای آبیاری بخشهایی از بلخ، جوزجان و فاریاب گنجانده شد. با این حال، کانال قوشتپه کنونی بسیار بزرگتر از طرح اولیه است و ظرفیت انتقال آب آن از حدود ۱۰۰ متر مکعب به ۶۵۰ متر مکعب در ثانیه افزایش یافته است.
طالبان پس از بازگشت به قدرت، ساخت این پروژه را از سر گرفت و هزینه آن را حدود ۶۸۰ میلیون دالر اعلام کرد. اما پژوهشگران با استناد به مطالعات فنی سال ۲۰۱۹ برآورد میکنند که هزینه تکمیل قوشتپه، همراه با شبکههای آبیاری و تأسیسات جانبی، به حدود ۱.۵ میلیارد دالر میرسد؛ رقمی که بیش از دو برابر برآورد طالبان است.
بخش نخست این کانال به طول حدود ۱۰۸ کیلومتر در اکتبر ۲۰۲۳ تکمیل شد و ساخت بخش بعدی و تأسیسات آبی آن در سال ۲۰۲۶ ادامه یافت.
وزیر منابع آبی اوزبیکستان ماه پیش گفته بود که برداشت سالانه دو میلیارد متر مکعب آب از سوی افغانستان، مشکلات جدی برای اوزبیکستان ایجاد نمیکند؛ اما برداشت چهار میلیارد متر مکعب میتواند کشاورزی این کشور را با تهدید جدی روبهرو کند. او در اظهارات تازه خود توضیح نداد که محاسبات مربوط به پیامدهای کانال قوشتپه از آن زمان تاکنون چه تغییری کرده است.
انستیتوت مطالعات پیشرفته بینالمللی دانشگاه اقتصاد و دیپلوماسی اقتصاد جهانی در اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که اطلاعات معتبر و عمومی درباره میزان واقعی برداشت آب و چگونگی بهرهبرداری از کانال قوشتپه همچنان محدود است.
سخنگوی کرملین اعلام کرد که رئیسجمهور تاجیکستان، در دیدار با ولادیمیر پوتین در شهر دوشنبه، او را در جریان وضعیت مرز این کشور با افغانستان قرار داده است.
او گفت که رویدادهای امنیتی در امتداد مرز تاجیکستان و افغانستان همچنان ادامه دارد و قاچاقچیان به فعالیتهای خود ادامه میدهند.
خبرگزاری تاس روز جمعه، ۲۹ عقرب، به نقل از سخنگوی کرملین گزارش داد که پوتین و رحمان درباره وضعیت مرز تاجیکستان با افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت گفتوگو کردند.
سخنگوی کرملین افزود که با وجود این مشکلات، تا اندازهای ثبات و پیشبینیپذیری در مرز وجود دارد.
دیمیتری پسکوف، گفت که قاچاقچیان و افرادی که تلاش میکنند مواد مخدر را از مرز عبور دهند، همواره وجود داشتهاند.
به گفته او، همکاری نیروهای مرزبانی و سازمانهای استخباراتی روسیه و تاجیکستان برای مقابله با این فعالیتها اهمیت زیادی دارد.
همزمان، دفتر ریاستجمهوری تاجیکستان میگوید که پوتین و رحمان در این دیدار، درباره تهدیدهای امنیتی منطقه به تفصیل گفتوگو کردند.
به گزارش خبرگزاری تاس، رهبران تاجیکستان و روسیه، درباره مقابله با تروریسم، افراطگرایی، تهدیدهای سایبری و قاچاق مواد مخدر گفتوگو کردند.
پوتین پیش از سفر به دوشنبه گفته بود که وضعیت افغانستان و فعالیت پایگاه نظامی ۲۰۱ روسیه در تاجیکستان از موضوعات گفتوگوی او با امامعلی رحمان خواهد بود.
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، پس از پایان سفر خود به چین، وارد دوشنبه پایتخت تاجیکستان شد.
یکی از محورهای اصلی مذاکرات در دوشنبه، موضوع همکاری در بخش افغانستان و بررسی وضعیت پیرامون آن است.
رئیسجمهور روسیه پیش از این سفر، در پاسخ به پرسش خبرنگاران گفت: «هیئت دولتی ما به ریاست الکسی اورچوک، معاون نخستوزیر در افغانستان بود. میخواهم امامعلی [رحمان] را در جریان نتایج این سفر و چشماندازهایی که برای توسعه همکاریها در بخش افغانستان میبینیم، قرار دهم.»
این گفتوگو روز جمعه ۲۹ عقرب انجام شد.
روسیه تنها کشوری است که اداره طالبان را به رسمیت شناخته است.
این دیدار دومین گفتوگوی روسایجمهور روسیه و تاجیکستان در ماه جاری است.
رحمان اخیرا برای شرکت در نشست سران سازمان پیمان امنیت جمعی به مسکو سفر کرد و دیداری نیز در کرملین با پوتین داشت، اما به گفته رئیسجمهور روسیه، فشردگی برنامهها در مسکو مانع از بررسی تمام موضوعهای دستور کار دوجانبه شده بود.
ولادیمیر پوتین در نشست سران سازمان پیمان امنیت جمعی گفته بود که وضعیت افغانستان در چارچوب تلاشها برای تقویت امنیت در امتداد مرزهای خارجی کشورهای عضو این سازمان، بهگونه ویژه زیر نظر قرار داشته است.
امامعلی رحمان نیز در آن نشست تاکید کرده بود که تقویت امنیت مرز تاجیکستان با افغانستان از اولویتهای این سازمان است.
تداوم فعالیت پایگاه نظامی ۲۰۱ نیروهای مسلح روسیه در تاجیکستان نیز از دیگر موضوعهای دستور کار سران دو کشور است؛ پایگاهی که پوتین آن را ضامن واقعی امنیت در منطقه و ضامن جدی امنیت در سراسر آسیای مرکزی توصیف کرده است. توسعه روابط دوجانبه، روند رو به رشد مبادلات اقتصادی و پروژههای مشترک آینده نیز در این دیدار بررسی میشوند.
پوتین پیش از ورود به تاجیکستان، روزهای ۱۸ و ۱۹ نوامبر در شهر شنژن چین در نشست اپک شرکت کرد و در جریان این سفر، گفتوگوی سهجانبه نیز با سران چین و امریکا داشت.
توری، زنی از ولایت ننگرهار، پس از کشتهشدن همسرش در حمله انتحاری طالبان به کابلبانک در شهر جلالآباد در سال ۱۳۸۹، سرپرستی چهار فرزندش را به تنهایی بر عهده گرفته است.
او اکنون با پختن نان برای مردم روستا، هزینههای زندگی و نیازهای فرزندانش را تأمین میکند.
توری به افغانستان اینترنشنال گفت که همسرش در سال ۱۳۸۹ در حمله انتحاری به کابلبانک در شهر جلالآباد کشته شد. در این حمله ۴۰ نفر کشته و ۷۱ نفر دیگر زخمی شدند. در میان کشتهشدگان، ۱۷ غیرنظامی و ۲۱ نیروی امنیتی حضور داشتند. طالبان مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت.
پس از مرگ همسرش، زندگی توری با دشواریهای بسیاری روبهرو شده است. او اکنون با پختن نان در تنور، هزینههای زندگی خود و چهار فرزندش را تأمین میکند.
برخی خانوادهها در بدل پختن نان به او پول میپردازند و شماری دیگر مواد سوخت مورد نیاز تنور را فراهم میکنند.
آنچه زندگی را برای توری و فرزندانش قابل تحملتر کرده، همدلی و حمایت مردم روستاست. او میگوید باشندگان روستا غذای خود را با خانوادهاش شریک میکنند، برایشان غذا میفرستند، به فرزندانش لباس میدهند و همواره جویای حال آنان هستند.
توری از روزی یاد میکند که یکی از پسرانش نیمهشب و ناگهانی بیمار شد. به گفته او، باشندگان روستا کودک را با موتر به شفاخانه انتقال دادند؛ شماری همراه او به شفاخانه رفتند و دیگران تا صبح از سه فرزند دیگرش مراقبت کردند.
کار در کنار تنور، بهویژه در روزهای گرم تابستان، برای توری بسیار دشوار است. او میگوید گرمای شدید تنور در تابستانهای ننگرهار چنان آزاردهنده است که تمام بدنش تاول میزند. با این حال، توری ناگزیر است هر روز این کار طاقتفرسا را ادامه دهد تا بتواند نان سفره فرزندانش را تأمین کند.
زنانی که برای پختن نان به نانوایی او میآیند، در کنار کار با توری چای مینوشند، گپ میزنند و از حال یکدیگر میپرسند. همین دیدارهای ساده، بخشی از لحظههای محبت و همدلی در زندگی روزمره روستاست.
در پایان روز، وقتی کار تنور به پایان میرسد، توری چایجوشی را پر از آب میکند و روی زغالهای نیمهخاموش میگذارد تا آب آن برای وضو و نماز صبح کمی گرم بماند.
توری، همزمان با کار، به زنانی روستا که برای پختن نان میآیند چای تعارف میکند.
تنور برای توری تنها محل کار نیست، بلکه منبع درآمد و وسیلهای برای تأمین هزینههای زندگی و بزرگکردن چهار فرزندش پس از مرگ پدرشان است. زندگی او روایت زنی است که با وجود سالها دشواری و رنج، با تکیه بر تلاش خود و حمایت مردم روستا، همچنان به زندگی ادامه میدهد.
حملهای که در یک روز جان دهها نفر را گرفت، برای خانوادههای قربانیان پیامدهایی به جا گذاشت که سالها ادامه یافته است؛ زنانی که بار سرپرستی خانواده را به دوش کشیدند و کودکانی که بدون حضور پدر بزرگ شدند. سرنوشت دیگر بیوهها و یتیمان آن حمله امروز چگونه است؟
۲۰ نوامبر، روز جهانی کودک، در حالی گرامی داشته میشود که میلیونها کودک در افغانستان از دسترسی به آموزش، خدمات صحی و غذای کافی محروماند.
نهادهای بینالمللی نسبت به افزایش سوءتغذیه، فقر و کار کودکان و همچنین تداوم محرومیت دختران از آموزش در افغانستان ابراز نگرانی کردهاند.
۲۰ نوامبر، روز جهانی کودک است؛ روزی که جهان را به یادآوری اهمیت حقوق کودکان، آموزش، سلامت، امنیت و رفاه آنان فرامیخواند.
کودکان اساس آینده هر جامعهاند و هر کودک حق دارد بدون خشونت، تبعیض، فقر و محرومیت، در محیطی امن زندگی کند، آموزش ببیند و برای آیندهای روشن رویاپردازی کند.
اما در افغانستان، میلیونها کودک با فقر، سوءتغذیه، محدودیت دسترسی به آموزش و مشکلات گوناگون بشری روبهرو هستند. بهویژه ممنوعیت آموزش دختران، آینده یک نسل را با تهدید جدی مواجه کرده و در کنار آن، میزان ازدواج زودهنگام دختران نیز بهشدت افزایش یافته است.
بر اساس کنوانسیون بینالمللی حقوق کودک سازمان ملل متحد، هر کودک حق زندگی، آموزش، سلامت، امنیت، بازی و رشد سالم را دارد. دولتها مکلفاند بدون در نظر گرفتن جنسیت، زبان، قومیت و وضعیت اجتماعی، از حقوق همه کودکان محافظت کنند.
پس از تسلط دوباره طالبان در افغانستان، وضعیت کودکان در این کشور به یکی از موضوعات نگرانکننده برای نهادهای بینالمللی تبدیل شده است. محدودیتهای آموزشی دختران، مشکلات اقتصادی، فقر، سوءتغذیه و کمبود خدمات پزشکی، بهگونه مستقیم بر زندگی و آینده کودکان افغان تأثیر گذاشته است.
محرومیت میلیونها کودک از آموزش
بر بنیاد گزارش مشترک یونسکو و یونیسف که چهارم نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد ۵۳ درصد کودکان در سن آموزش ابتدایی در افغانستان از آموزش رسمی محروماند.
از سال ۲۰۲۱ تاکنون بیش از ۲.۶ میلیون دختر از دسترسی به آموزش بالاتر از صنف ششم محروم شدهاند.
بر اساس این گزارش، تا اکتبر ۲۰۲۶ حدود پنج هزار و ۳۰۰ صنف آموزشی غیررسمی در افغانستان فعال بودهاند که نزدیک به ۱۶۲ هزار دانشآموز، ۶۴ درصد آنان دختران، در آنها آموزش میدیدند؛ اما این برنامههای بدیل نمیتوانند جای آموزش رسمی را بگیرند.
سوءتغذیه و مشکلات صحی کودکان
بر اساس گزارش دیگری از یونیسف که در ماه جولای ۲۰۲۶ منتشر شد، ۳.۷ میلیون کودک زیر پنج سال در افغانستان در معرض خطر سوءتغذیه قرار دارند.
طبق گزارش، وضعیت سوءتغذیه کودکان در ۲۶ ولایت از مجموع ۳۴ ولایت افغانستان در مقایسه با سال ۲۰۲۵ بدتر شده است و کودکان زیر دو سال بهویژه از این مشکل آسیب میبینند.
یونیسف میگوید کمبود مواد غذایی، شیوع بیماریها، پایین بودن میزان پوشش واکسیناسیون و دسترسی نداشتن به آب پاک و خدمات صحی از عوامل مهم سوءتغذیه کودکان هستند.
در گزارش بشردوستانه این نهاد در سپاتمبر ۲۰۲۶ آمده است که حدود ۱.۳ میلیون کودک از نظر سوءتغذیه معاینه شدهاند و بیش از ۱۰۷ هزار کودک در برنامههای درمان سوءتغذیه حاد شدید یا متوسط با خطر بالا شامل شدهاند.
همزمان، سازمان پزشکان بدون مرز میگوید که سوءتغذیه کودکان در افغانستان بهدلیل گرسنگی و فقر ۲۸ درصد افزایش یافته است. این سازمان از بستری شدن بیش از هشت هزار کودک بهدلیل سوءتغذیه در ولایتهای هرات، هلمند و قندهار خبر داده است.
آوارگی و کار کودکان
سازمان بینالمللی نجات کودکان در گزارشی به تاریخ ۱۸ نوامبر، وضعیت کودکان بیجاشده در افغانستان را نگرانکننده خوانده است.
این گزارش که بر اساس گفتوگو با ۸۲۴ کودک و ۸۳۸ سرپرست آنان در هفت ولایت تهیه شده، نشان میدهد که ۵۵ درصد کودکان پس از بیجاشدن با کمبود مواد غذایی، ۴۱ درصد با بدتر شدن وضعیت صحی و ۳۳ درصد با کاهش دسترسی به آموزش روبهرو شدهاند.
بیش از ۹۰ درصد کودکان مصاحبهشده تجربه بیجاشدن یا مهاجرت را داشتهاند و حدود ۱۱ درصد کودکان از مواجهه با کار کودکان، خشونت فیزیکی و لفظی یا ازدواج در سن پایین گزارش دادهاند.
محدودیتهای آموزشی دختران و آینده کشور
نهادهای بینالمللی فعال در زمینه حقوق کودکان میگویند محدودیتهای آموزشی دختران تنها بر آینده شخصی آنان تأثیر نمیگذارد، بلکه میتواند پیامدهای درازمدتی بر پیشرفت اقتصادی، صحی و اجتماعی افغانستان نیز داشته باشد.
بر اساس تحلیل یونیسف به تاریخ ۲۸ اپریل ۲۰۲۶، اگر محدودیتها بر آموزش دختران و کار زنان ادامه یابد، افغانستان ممکن است تا سال ۲۰۳۰ حدود ۲۰ هزار آموزگار زن و پنج هزار و ۴۰۰ کارمند صحی زن را از دست بدهد.
این وضعیت بر آموزش و سلامت کودکان نیز تأثیر میگذارد؛ زیرا آموزگاران و کارمندان صحی زن، بهویژه برای ارائه خدمات به دختران و زنان، نقش مهمی دارند.
همچنین، ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم از سوی طالبان، میزان ازدواج زودهنگام دختران را افزایش داده است. به گفته متخصصان صحی، این وضعیت میزان مرگومیر مادران و کودکان هنگام زایمان را نیز بالا برده است.
رشد سالم کودکان؛ یک نیاز علمی و فرهنگی
رشد سالم کودکان تنها به معنای سلامت جسمی نیست، بلکه رشد ذهنی، عاطفی، اجتماعی و فرهنگی آنان نیز از جنبههای مهم این روند به شمار میرود.
در سالهای نخست زندگی، تغذیه مناسب، مراقبتهای صحی، محبت، محیط امن خانوادگی و آموزش، نقش اساسی در رشد مغز کودکان و شکلگیری مهارتهای زندگی آینده آنان دارد.
همچنین، بازی، کتابخوانی، فعالیتهای هنری و برنامههای فرهنگی، توانایی کودکان را در خلاقیت، تفکر، گفتوگو و تعامل اجتماعی تقویت میکند.
از همین رو، محروم کردن کودکان از آموزش، وادار کردن آنان به کار در سن پایین، قرار دادنشان در معرض خشونت و نادیده گرفتن دیدگاههای آنان، موانع جدی در برابر رشد سالم کودکان است.
جامعه جهانی و مسئولیت حمایت از حقوق کودکان
روز جهانی کودک تنها روز تبریک و سردادن شعار نیست، بلکه یادآور مسئولیتهای دولتها، سازمانهای بینالمللی، نهادهای آموزشی و خانوادهها نیز است.
بر اساس کنوانسیون بینالمللی حقوق کودک، دولتها مکلفاند اقدامات لازم را برای تأمین زندگی، آموزش، سلامت و امنیت کودکان انجام دهند و منافع عالیه آنان را در تمام تصمیمگیریها در نظر بگیرند.
بهبود وضعیت کودکان در افغانستان نیازمند دسترسی برابر دختران و پسران به آموزش، گسترش خدمات صحی، جلوگیری از سوءتغذیه، مقابله با کار کودکان و ازدواجهای زودهنگام و حمایت اقتصادی از خانوادهها است.
روز جهانی کودک فرصتی برای یادآوری وضعیت میلیونها کودک در افغانستان است که بهدلیل فقر، بیجاشدن، محرومیت از آموزش و مشکلات صحی، دوران کودکیشان با چالشهای فراوان روبهرو است.
آینده افغانستان به همین کودکان وابسته است و ادامه وضعیت کنونی نهتنها دوران کودکی آنان را از بین میبرد، بلکه فرصتهای آموزشی، صحی و اقتصادی نسل آینده را نیز با تهدید روبهرو میکند. اگر مشکلات فقر، کار اجباری، استثمار و محرومیت از آموزش کودکان حل نشود، افغانستان با نسلی روبهرو خواهد شد که بهجای سپری کردن سالهای نخست زندگی در دوران کودکی، آن را در کارهای دشوار، محرومیت و ناامنی گذرانده است.
بر اساس گزارش دبیرکل سازمان ملل متحد درباره کودکان و درگیریهای مسلحانه که دوره زمانی میان سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ را در بر میگیرد، چهار هزار و ۵۸۲ مورد نقض جدی حقوق بشر علیه کودکان افغان ثبت شده است.
سازمان جهانی صحت نیز روز پنجشنبه (۲۸ عقرب) در پیامی هشدار داده است که بیش از یک میلیارد کودک در سراسر جهان با خشونت و بیتوجهی روبهرو هستند.