هلالالدین هلال، معاون وزیر دفاع حکومت پیشین در گفتگو با رادیو افغانستان اینترنشنال گفت اشرف غنی و حمدالله محب در تبانی با طالبان ارتش افغانستان را نابود کردند. به گفته آقای هلال، دید رهبری در حکومت و ارتش کاملا قومی بود.
او توضیح داد: رهبری حکومت از برنامههای طالبان که محلات و ولسوالیها را تصرف میکردند آگاه بود اما هیچ کاری انجام نمیداد و بر عکس مانع فرماندهان ارتش برای جنگ میشد.
آقای هلال میگوید رهبری نیروهای امنیتی به کسانی سپرده شده بود که حتا درمیان خارجیها به نام whisky boys مشهور بود و خارجیها نیز از آنها متنفر بودند.
این مقام وزارت دفاع پیشین در مورد اینکه چرا بسمالله محمدی نتوانست پس از فرار اشرف غنی از سقوط نظام جلوگیری کند؟ میگوید اشرف غنی، حمدالله محب و رییس ستاد ارتش به بسمالله خان باور نداشتند.
به باور آقای هلال سیستم ارتش افغانستان پیش از سقوط کابل ازهم پاشیده بود و این برنامه بدون هم دستی حکومت با استخبارات خارجی امکان پذیر نبود.
به گزارش خبرگزاری اینترفاکس روسیه، کنستانتین کاساچف، معاون رئیس شورای فدراسیون روسیه گفته است در میان معترضان قزاقستان شبه نظامیانی هستند که در خاورمیانه و افغانستان فعالیت میکنند. او گفته اعتراضات دیگر یک موضوع داخلی قزاقستان نیست، بلکه «تهدیدی برای همه است.»
اعتراضات در قزاقستان حدود شش روز پیش به دنبال افزایش بهای سوخت آغاز شد و در ادامه به نارضایتیهای سیاسی کشیده شد.
رئیس جمهور قزاقستان در خلال اعتراضات گسترده، از روسیه کمک خواست و نیروهای حافظ صلح روسی عازم این کشور شدند.
قزاقستان متحد روسیه است.
هر دو کشور در چارچوب سازمانهای منطقهای چون سازمان پیمان امنیت جمعی، سازمان همکاری شانگهای، اتحادیه کشورهای مشترکالمنافع و همچنین همکاریهای دو جانبه، در قبال افغانستان موضع مشترک دارند.
فراتر از آن، قزاقستان در چندین رزمایش نظامی که رهبری آن به عهده روسیه بود، در نزدیکی خاک افغانستان شرکت کرد.
هر دو کشور نگران نفوذ افراط گرایان از افغانستان به آسیای میانه هستند.
با اعتراضات روزهای گذشته در شهرهای قزاقستان این نگرانی بیش از پیش افزایش یافت.
قاسم جومارت توکایف رئیس جمهور قزاقستان بدون ارائه شواهدی، "تروریستها" را که از سوی خارجیها آموزش دیدهاند عامل این اعتراضات دانسته است.
آناستاسیا لاورینا، یک تحلیلگر سیاسی هم به خبرگزاری ریانووستی روسیه گفته است محرکهای ناآرامی در قزاقستان، ممکن است تروریستهایی باشند که از افغانستان عبور کردهاند.
خانم لاورینا میگوید در اعتراضات قزاقستان، نباید رویدادهای اخیر افغانستان را فراموش کرد.
چهار گروه از زنان معترض افغانستان روز پنجشنبه، ۱۶ جدی با برگزاری جلسهای در کابل تعهد کردند که دادخواهی علیه طالبان را متحدانه برگزار کنند. آنها از شهروندان افغانستان خواستند برای ادامه دادخواهی به معترضان بپیوندند.
شیبا رووفی، از زنان معترض در کابل میگوید زنان معترض همزمان با تعهد برای کار مشترک، از شهروندان افغانستان میخواهد که برای دادخواهی برای حقوق اساسیشان به معترضان بپیوندند.
او گفت نظر به وضعیت فعلی زنان افغانستان جهت سازماندهی و انسجام برنامهها چهار گروپ معترض بعد گفتگو تصمیم گرفتند با تعهد بر اهداف مشترک بعد از این برنامههای مشترک داشته باشند.
پس از ماه ورود طالبان به کابل در ماه اگست، گروههایی از زنان در ولایات مختلف افغانستان دست به اعتراضات گسترده و پیگیر شدند. این زنان با شعار نان، کار، آزادی از سیاستهای سختگیرانه طالبان، وضع محدودیتهای اجتماعی از جمله ممنوعیت آموزش، کار و کشتوگزار آزادانه زنان و قتلهای انتقامجویانه انتقاد کردهاند و خواهان حکومت قانونی شدهاند.
بر اساس گزارش بازرس کل وزارت دفاع ایالات متحده، بیش از ۱۸۸ میلیون دالر برای حمایت از هزاران پناهجوی افغان که در پایگاه نیروی تفنگداران دریایی کوانتیکو مستقر شدهاند، مصرف شده است.پناهجویان افغان سه ماه در این پایگاه که در ورجنیا موقعیت دارد، اقامت داشتند.
این گزارش روز پنجشنبه، ۱۶ جدی منتشر شد. بر اساس این گزارش، این مبلغ، که در ۳ دسامبر محاسبه شد، شامل ۳۸.۳ میلیون دالر اضافی مورد انتظار برای پوشش هزینههای بازگشت پایگاه به وضعیت اولیه نمیشود.
کوانتیکو یکی از هشت پایگاه نظامی در ایالات متحده است که پس از عملیات تخلیه بیش از ۱۲۰ هزار نفر توسط نیروهای ایالات متحده و نیروهای ائتلاف از افغانستان در ماه اگست در روزهای پایانی درگیری ۲۰ ساله ایالات متحده در آنجا، مهاجران افغان را در خود جای داد. رئیس جمهور جو بایدن در ۳۱ آگست پس از خروج آخرین نظامیان امریکایی از افغانستان، رسما پایان این جنگ را اعلام کرد.
روزنامه انگلیسیزبان دکن هرالد چاپ هند در مطلبی نوشته است بازگشت طالبان به قدرت چالشهایی از ستیزهجویی و خشونت گرفته تا نقض حقوق بشر را در کشورهای دور و نزدیک تشدید کرده است. این روزنامه گفته کشورها برای رسیدگی به وضعیت افغانستان باید به گونه فوری اقدام مشترکی انجام دهند.
به نوشته این روزنامه اگرچه دیگر افغانستان سرخط خبرهای رسانههای جهانی نیست، اما تعامل بینالمللی در افغانستان در مقطع حساسی قرار گرفته است. افغانستان به دلیل محدودیت در مواد غذایی، آشفتگی اقتصادی و زمستان سخت با بحران انسانی روبرو است.
اما مهمترین مانع برای برداشتن گامهای بینالمللی در افغانستان طالبان است. این روزنامه گفته طالبان از تشکیل یک دولت فراگیر و متشکل از همه گروهها در این کشور ناتوان است و نتوانسته به جامعه بینالمللی اطمینان بدهد که اصول حیاتی حکومتداری و امنیت جهانی را دنبال خواهد کرد.
در نتیجه، تعامل بینالمللی با افغانستان در دو راهی انتخاب بین بیتحرکی از یک سو و درگیر شدن با طالبان، علیرغم سیاستهای غیر قابل پیشبینی آنها، از سوی دیگر، مخدوش شده است.
نویسندگان دکن هرالد نوشتهاند هند خود را در قلب این معضل میبیند و بین آوردن افغانستان به عنوان یک اولویت استراتژیک در سیاست خود و موانع این انتخاب گیر مانده است.
در حال حاضر، هند در حال ارزیابی سه راه برای تعامل احتمالی با افغانستان است: ارائه کمکهای بشردوستانه، بررسی تلاشهای مشترک ضد تروریسم با دیگر شرکا، و گفتگو با طالبان.
هدف نهایی هر سه این انتخاب احیای پیوند میان مردم دو کشور و جلوگیری از نابودی دستاوردهایی است که کمکهای انکشافی دهلی در دو دهه گذشته در افغانستان به دست آورده است.
هند بیش از ۴۰۰ پروژه زیربنایی کلیدی را در ۳۴ ولایت افغانستان انجام داده و موافقتنامههای استراتژیک را با دولت پیشین افغانستان برای تقویت تجارت و روابط دوجانبه امضا کرده است.
به قول این روزنامه فراتر از پیوندهای تاریخی و تمدنی مشترک هند و افغانستان، در شرایط فوری، هند اهمیت سرمایهگذاریهای خود را برای صلح و توسعه افغانستان درک میکند.
در حال حاضر خواهان توزیع فوری و بدون تبعیض کمکهای بشردوستانه به تمام بخشهای جامعه افغانستان است.
هند به عنوان یکی از کشورهای قدرتمند در جنوب آسیا، نه تنها در بازسازی افغانستان، بلکه در حفظ منافع اقلیتها، زنان و بخشهای آسیبپذیر جامعه افغانستان نیز سهم دارد.
هند در مجامع چندجانبه اعلام کرد که به افغانستان کمکهای بشردوستانه ارسال خواهد کرد.
کدن هرالد با اشاره به حمایت پاکستان از طالبان نوشته هند نگران افزایش حملات تروریستی در منطقه است.
این روزنامه به گونه ویژه از احتمال ایجاد دهلیز زمینی تروریستی یاد کرده است که از شرق افغانستان آغاز و در کشمیر پایان خواهد یافت.
نگرانی هند از حمایت همیشگی پاکستان از طالبان و اظهارات برخی از مقامان نشأت میگیرد.
با این حال هند به قطعنامه سازمان ملل متحد در مورد تأکید میکند که از جغرافیای افغانستان برای حمله تروریستی علیه هیچ کشوری نباید استفاده شود.
شفیقالله عطایی از مسئولان اتاق تجارت و صنایع میگوید بیش از ۱۰ هزار نفر در صنعت جلغوزه افغانستان کار میکنند. این افراد در مزارع، حمل و نقل یا پروسس جلغوزه کار میکنند. به گفته او ایجاد شغل میتواند مؤثرترین راه برای نجات افغانها از فقر باشد.چین مقصد اصلی جلغوزه افغانستان است.
عطایی گفت: این کشور بازار بزرگی برای محصولات افغانستان دارد و به نظر میرسد که مایل به واردات میوههای خشک و تازه، قالین و صنایع دستی از افغانستان است.
کام ایر، شرکت هواپیمایی خصوصی افغانستان از ماه نوامبر تاکنون در بیش از ۳۰ پرواز جلغوزه افغانستان را به چین منتقل ساخته است. محمد ندیم نقشبندی از شرکت کام ایر به خبرگزاری شینهوای چین گفته است: «این پروازها در سال ۲۰۲۲ نیز ادامه خواهد داشت. کام ایر و صادرکنندگان مصمم هستند تا صادرات افغانستان را افزایش دهند.»
افغانستان معمولا سالانه ۱۰ هزار تن جلغوزه به چین صادر میکند. سایر جلغوزهها به کشورهایی مانند آلمان، هلند و ایتالیا صادر میشود. در اگست ۲۰۲۱ با تسلط طالبان در افغانستان، صادرات افغانستان مختلشد. اما صادرات به چین، اندک اندک در پایان اکتبر با اولین محموله هوایی ۴۵ تنی از سر گرفته شد.
هزاران افغان اکنون با دهها کارخانه پروسس جلغوزه کار میکنند. رشید میگوید: «ما بسیار خوشحالیم که شغل بیشتری برای مردم فراهم میکنیم و پول بیشتری به دست میآوریم. پول بیشتر نه برای ما، بلکه برای کارگرانمان.» به گفته او «صادرات بیشتر مشاغل بیشتری ایجاد خواهد کرد.»
به گفته آژانسهای کمکرسان، بیش از ۲۲ میلیون افغان در زمستان امسال با کمبود شدید مواد غذایی مواجه خواهند شد و اگر کمکهای بشردوستانه بینالمللی به موقع به این کشور نرسد، فاجعه انسانی حیات میلیونرها انسان را تهدید میکند.
شیرعلی زدران، رئیس شرکت زمره گیانوال لمیتد میگوید شرکتش را در سال ۲۰۱۵ میلادی تأسیس کرده و اکنون بیش از ۱۰۰ نفر در این شرکت کار میکنند. زدران گفت: «بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ نفر مستقیماً در کارخانه کار میکنند و هزاران نفر دیگر به طور غیر مستقیم با شرکت همکاری دارند.»
فابریکه به ازای هر روز کاری هر کارگر ۳۰۰ افغانی به اضافه نان چاشت و هزینه ترانسپورت به آنها میپردازد. این شرکت در سال گذشته ۶۵۰ تن میوه خشک به چین صادر کرد و در نظر دارد در سال ۲۰۲۲ این صادرات به ۹۵۰ تن برسد که قیمت هر تن ۲۸ هزار تا ۳۸ هزار دالر است.
در حالی که زدران از درآمد و پیشرفت کارخانه خود به اندازه کافی راضی است، امیدوار است که سرمایهگذاران چینی نیز شاهد سود بیشتر باشند و از پول خود برای ایجاد مشاغل بیشتر در افغانستان استفاده کنند.
خلیل رشید، مدیر عامل یک شرکت فرآوری و صادرات جلغوزه، تاکید میکند که تجارت جلغوزه با چین برای هزاران نفر در کشورش که دههها در جنگ بودند، شغل ایجاد کرده است.
رشید گفت: «علاوه بر افرادی که در کارخانه کار میکنند، خانواده های آنها نیز جلغوزه را در خانه پاک میکنند و پس از اتمام به کارخانه میفرستند.»