تهدید اتمی پوتین چگونه می‌تواند بحران اوکراین را خطرناک‌تر کند؟

آناتولی گلاز، سخنگوی وزارت خارجه این کشور گفت: "به محض ورود همه هیات‌ها به محل ملاقات، مذاکرات آغاز می‌شود".

• مذاکره کنندگانی به نمایندگی از اوکراین و روسیه برای انجام گفتگوهای صلح وارد بلاروس شده‌اند، هرچند ولدیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین گفته است که انتظار ندارد این گفتگوها به نتیجه برسد.

در همین حال، مقام‌های اوکراینی می‌گویند که جلوی پیشروی نیروهای زمینی روسیه برای تصرف شهرهای کی‌یف و خارکیف را گرفته‌اند.

به گفته این مقام‌ها مقررات منع رفت و آمد که تا ۸ صبح در کی‌یف برقرار بود پایان یافته و ساکنان پایتخت می‌توانند از پناهگاه‌های زیرزمینی بیرون شوند.

باوجود ناکامی نیروهای روسیه در تصرف مراکز شهرهای کی‌یف و خارکیف، وزارت دفاع این کشور می‌گوید نیروهای روس شهرهای بردیانسک و انرودار در منطقه زاپوریژژیا در جنوب شرقی اوکراین و همچنین منطقه اطراف نیروگاه هسته‌ای زاپوریژژیا را تصرف کرده اند.

اوکراین سقوط نیروگاه اتمی به دست روسیه را تکذیب کرده است.

نیویورک‌تایمز نیز گزارش داده است که حتی در کوچک‌ترین روستاها و شهرهای اوکراین که تاکنون تحت تاثیر جنگ نبوده‌اند،‌ شهروندان با ایجاد پست‌های بازرسی و استحکامات،‌ برای مبارزه با نیروهای روسیه آماده می‌شوند.

روز یکشنبه، ۸ حوت در ایست بازرسی مدیکا در جنوب شرق لهستان، صف طولانی از مهاجران اوکراین برای بازگشت به کشورشان تشکیل شده بود.

یکی از مردان در صف به آسوشیتدپرس گفت: «باید از سرزمین‌مان دفاع کنیم، اگر ما دفاع نکنیم، چه کسی خواهد کرد؟»

یکی دیگر گفت که نمی‌توانسته تاب بیاورد که روسیه استقلال، شهر و شهروندان اوکراین را نابود کند و کودکان و سالمندان این کشور را بکشد.

یک زن اوکراینی به نام لسا، ۳۶ ساله و اهل لویو که همراه برادرش در حال بازگشت به اوکراین بود، پیش از ورود به ایست بازرسی به آسوشیتدپرس گفت که می‌ترسد، اما مادر است و می‌خواهد کنار فرزندانش باشد، پس باید برود.

آلینا، مادر دیگری که می‌رفت که کودکانش را از اوکراین خارج کند نیز به این خبرگزاری گفت که اوکراینی‌ها باید فرزندان‌شان را از اوکراین بیرون ببرند تا مردان مجال جنگیدن داشته باشند.

اتوبوسی آن سوی مرز و در خاک اوکراین، منتظر این افراد است تا آنها را از آنجا به مسیر بعدی‌شان منتقل کند.

دولت جمهوری چک، که از جنوب‌غرب با لهستان مرز مشترک دارد، اعلام کرد اگر مردان اوکراینی تصمیم بگیرند برای دفاع از سرزمین‌شان به اوکراین بازگردند، از خانواده‌های آنان حمایت خواهد کرد.

حدود ۲۰۰ هزار کارگر اوکراینی در جمهوری چک زندگی می‌کنند که اکثر آنان مرد هستند.

در همین حال ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین خود در کی‌یف، پایتخت مانده است تا روحیه جنگجویان اوکراینی را تقویت کند.

زلنسکی خروج مردان ۱۸ تا ۶۰ ساله از اوکراین را ممنوع کرده است و همزمان دولت اوکراین با انتشار فراخوانی از داوطلبان خارجی خواسته شده است که به دفاع از اوکراین بپیوندند.

رئیس‌جمهور اوکراین گفت که در حال ایجاد یک هنگ خارجی بین‌المللی برای داوطلبان خارج از کشور است.

دیمترو کولبا، وزیر خارجه اوکراین نیز در توییتی نوشت: از خارجی‌هایی که مایل به دفاع از اوکراین و نظم جهانی به عنوان بخشی از لژیون بین‌المللی دفاع از اوکراین هستند، دعوت می‌کنم با نمایندگی‌های دیپلماتیک اوکراین در کشورهای خود تماس بگیرید.

وزیر خارجه اوکراین افزود: «ما با هم هیتلر را شکست دادیم و پوتین را نیز شکست خواهیم داد.»

بنا بر گزارش رسانه‌ها، سفارت اوکراین در اسرائیل در فراخوانی اعلام کرده است که هر کس مایل است می‌تواند به ارتش اوکراین بپیوندد و مقابل روسیه بجنگد. این فراخوان پس از مدتی از صفحه فیسبوک سفارت اوکراین حذف شد.

رهبران اسرائیل در مواضع خود درباره حمله روسیه به اوکراین احتیاط به خرج داده‌اند.

صدها هزار نفر با پیشینه روس و اوکراینی و یا هر دو، در اسرائیل زندگی می‌کنند و اسرائیل در پی روابط خوب با هر دو کشور است.

بنابر آمار آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد از زمان حمله روسیه به اوکراین تا یکشنبه، دست‌کم ۳۶۸ هزار نفر از اوکراین به لهستان و دیگر کشورهای همسایه پناهنده شده‌اند.

گارد مرزی لهستان شمار افراد وارد شده به این کشور از پنج‌شنبه ۵ اسفند ماه تاکنون را ۱۵۶ هزار تن عنوان کرد و گفت از این میان ۲۲ هزار نفر دوباره به اوکراین بازگشته‌اند.

در یک مجموعه‌ تلویزیونی کمدی به نام «خادم ملت» که سال ۲۰۱۵ ساخته شده، نقش یک معلم مکتب را بازی می‌کرد که جنجال‌هایش علیه فساد توسط دانش‌آموزانش فیلم‌برداری می‌شود و در فضای مجازی در اختیار مردم قرار می‌گیرد. در این کمدی تلویزیونی، معلم به‌گونه تصادفی رییس‌جمهور می‌شود.

در سال ۲۰۱۹، ولودیمیر زلنسکی از بازی در نقش رئیس‌جمهور اوکراین به کاخ ریاست‌جمهوری راه یافت. او با به‌دست آوردن ۷۲ درصد آرا، رقیب انتخاباتی خود پترو پروشنکو را شکست داد و رئیس‌جمهور اوکراین شد؛ مسئولیت سنگینی که تفاوت فراوانی با فضای طنز و بازی در سریال‌های تلویزیونی دارد.

شعارهای انتخاباتی او روی دو موضوع تمرکز داشت: مبارزه با فساد و پایان دادن به جنگ با روسیه. اما واقعیت‌های روزگار چرخش برعکس داشت. حالا او رهبر جنگ علیه تجاوز روسیه است؛ کشوری را رهبری می‌کند که مورد تهاجم همه‌جانبه یک ابرقدرت دارای سلاح‌های اتمی قرار گرفته است.

ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، هفته گذشته دستور حمله به اوکراین را صادر کرد. تا به حال، از طریق زمین، هوا و دریا شهرهای مختلف اوکراین را هدف حملات سنگین قرار داده است.

در چنین شرایط سخت و غیرقابل پیش‌بینی، رفتار و موضع‌گیری‌های ولودیمیر زلنسکی، در سراسر جهان زیر ذره‌بین قرار گرفته است. بسیاری کنجکاوند بدانند کمدینی که رهبر جنگ شده، چه‌کار می‌کند.

رفتار چند روز گذشته‎ این رئیس‌جمهور جوان، بسیاری‌ را غافلگیر کرده است.

ماریا زولکینا، تحلیلگر سیاسی اوکراینی نوشت آقای زلنسکی «رئیس‌جمهور دوران جنگ نیست، اما حالا مشخص شده که او دقیقاً کاری می‌کند که یک رهبر باید در زمان جنگ انجام دهد.»

آقای زلنسکی در توییتی نوشت او ‌وخانواده اش هدف شماره یک دشمن - روسیه – اند. او در یک گفتگوی ویدیویی با رهبران اتحادیه اروپا نیز گفت: «شاید این آخرین باری باشد که من را زنده می‌بینید.»

علی‌رغم فشارهای بسیار، زلنسکی هنوز کشورش را ترک نکرده و در پاسخ به درخواست امریکا برای نجات خود از کی‌یف گفته است: «به سلاح نیاز دارم نه خروج از کشور.»

ایستادگی ولودیمیر زلنسکی، واکنش‌های زیاد شهروندان افغانستان را نیز در پی‌ داشت؛ مردمی که حدودا هفت ماه‌پیش در شرایط نسبتا مشابه جنگی قرار گرفتند اما محمداشرف غنی، رئیس‌جمهور کشورشان، به محض ورود افراد طالبان به شهر کابل، با نزدیکانش از کشور فرار کرد و مردم را در برابر طالبان تنها گذاشت.

بسیاری از تحلیلگران سیاسی جهان، همانند‌ کاربران شبکه‌های اجتماعی افغانستان، این دو رهبر را با هم مقایسه می‌کنند.

برخی کاربران افغان شجاعت زلنسکی را ستوده‌اند و اشرف غنی را ترسو و بزدل خوانده‌اند که با فرار از کشور، پشت سربازان امنیتی را خالی‌کرد و به وطن «خیانت» کرد.

یکی از کاربران با ستایش از عملکرد رئیس جمهور اوکراین، او را با اشرف غنی مقایسه کرده و زیر پست فیس‌بوک زلنسکی نوشته است: «تفاوت رهبر واقعی و رهبر تقلبی این است».

اما شماری دیگر، در این مقایسه از تصمیم اشرف غنی دفاع کرده و گفته‌اند که زلنسکی با مقاومت در برابر تهاجم تمام عیار روسیه، باعث ویرانی اوکراین شده است، در حالی که اشرف غنی، با ترک کردن افغانستان باعث شد که جنگی در کابل صورت نگیرد و این شهر دوباره مثل زمان جنگ‌های داخلی، ویران نشود.

برخی دیگر از کاربران شبکه‌های اجتماعی، ماندن و رفتن این دو رهبر سیاسی را در شرایط دشوار جنگی یک مسئله اخلاقی دانسته‌اند.

طرفداران تصمیم زلنسکی می‌گویند این رهبر ۴۴ ساله هنوز جوان است و اگر از این مهلکه جان به‌در برد،‌ مجال بیشتری خواهد داشت تا برای کشور و مردمش خدمت کند؛ با این حال جان خود را به خطر می‌اندازد و همانند یک سرباز از کشورش دفاع می‌کند.

اما اشرف غنی در ۷۲ سالگی ترجیح می‌دهد فرار کند و سال‌های باقی مانده عمرش را در حاشیه امن و آرام سپری کند.

یکی از کاربران توییتر نوشته است: عمری از اشرف غنی باقی نمانده، اگر در ۷۲ سالگی توسط طالبان کشته می‌شد، چیزی از دست نمی‌داد و قهرمان مردم افغانستان می‌شد. اما عده دیگر گفته‌اند که قضاوت در این باره هنوز بسیار زود است و هنوز معلوم نیست که آقای زلنسکی تا چه‌زمانی در کنار مردمش می‌ماند. ممکن است او تصمیم دیگری بگیرد. بر این اساس برای برخی، فعلا مقایسه زلنسکی با اشرف غنی و نتیجه‌گیری اخلاقی از آن عجولانه است.

برخی دیگر از کاربران شبکه‌های اجتماعی، مقایسه اشرف غنی و رییس‌جمهور اوکراین را اساسا کار نادرستی می‌دانند. آنها می‌گویند نه بسترهای تاریخی و فرهنگی این دو کشور باهم قابل مقایسه‌اند و نه شرایط جنگ روسیه در اوکراین با جنگ طالبان علیه دولت پیشین افغانستان همانندی دارد.

این نظر هم وجود دارد که زلنسکی، کمدین سریال خادم ملت، با رای دموکراتیک مردم اوکراین خادم واقعی ملت شد و اشرف غنی که هوادارانش او را متفکر دوم جهان می‌خواندند،‌ با تقلب و فساد بر مردم تحمیل شد و انگیزه‌ای برای خدمت به مردم و ماندن در کنار آن‌ها نداشت.

ساختار اجتماعی و فرهنگی جامعه اوکراین متفاوت از افغانستان است و این تفاوت‌ها در شیوه‌ رهبری و اولویت‌ بندی‌های رهبران سیاسی دو کشور، در شرایط دشوار جنگی نیز قابل مشاهده‌اند.

پیش از این برخی کشورهای اروپایی مانند بریتانیا فضای خود را به روی طیاره‌های روسیه بسته بودند.

پس از درخواست های مکرر اوکراین برای حمایت نظامی و سیاسی از این کشور از سوی غرب، جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام داشت که این اتحادیه کمک تسلیحاتی به ارزش ۵۰۰ میلیون دالر به کی‌یف را تصویب کرده است.

همزمان، آلمان اعلام داشت که در پاسخ به تهدیدات امنیتی اخیر، بودجه نظامی خود را افزایش می دهد.

اولاف شولتز، نخست وزیر آلمان گفت که ۱۱۳ میلیارد دالر به بودجه نظامی این کشور می‌افزاید. این اعلام آلمان با توجه به تاکید همیشگی این کشور بر دیپلوماسی و پرهیز از نظامی‌گری، حرکتی مهم در سیاست خارجی آلمان تلقی شده است.

صدراعظم آلمان در توجیه افزایش بودجه نظامی خود در پارلمان این کشور گفت: «وضعیت ایجاب می‌کند که برای امنیت کشور خود و محافظت از آزادی و دموکراسی ما، میزان سرمایه گذاری خود را افزایش دهیم.»

همچنان، ون درلاین، رئیس کمیسیون اروپا در توییتر خود اعلام کرد که جلو فعالیت رسانه‌های دولتی روسی مانند رشاتودی و اسپوتنیک در این اتحادیه گرفته می شود. او این رسانه ها را متهم کرد که در مورد حمله روسیه به اوکراین و توجیه آن اطلاعات نادرست نشر می‌کنند.

برگزاری این همه پرسی در زمانی که السکاندر لوکاشنکو، رییس‌جمهور بلاروس از نقش یک میانجی بین مسکو و کی‌یف به حامی روسیه در حمله به اوکراین تبدیل شده، نگرانی‌ها را افزایش داده است.

لوکاشنکو روز یکشنبه در یک مرکز رای‌گیری گفت که می‌تواند از روسیه بخواهد تسلیحات هسته‌ای را به بلاروس بازگرداند.

او گفت: "اگر شما (غربی‌ها) تسلیحات هسته‌ای‌ تان را به پولند یا لیتوانیا و به مرزهای ما منتقل کنید، من به پوتین روی می‌آورم تا سلاح‌های هسته‌ای را که بدون هیچ قید و شرطی تقدیم کرده‌بودم، برگرداند."

لوکاشنکو که در آگست ۲۰۲۰ با موج گسترده‌ای از عتراضات علیه حکومت ۲۸ ساله‌اش رو برو شده بود، پس از آنکه توانست با کمک مالی روسیه، تحریم های غرب را پشت سر بگذارد، به مسکو نزدیک‌تر شد.

اما سویاتلانا سیخانوسکایا، رقیب آقای لوکاشنکو در انتخابات سال ۲۰۲۰، از مردم کشورش خواست تا از همه‌پرسی روز یکشنبه برای اعتراض به جنگ علیه اوکراین استفاده کنند.