رییسجمهوری اوکراین روز شنبه خواستار گفتگوی جامع و فوری صلح با مسکو شد.
ولودیمیر زلنسکی به مسکو هشدار داد اگر دست از تهاجم بر ندارد، چند نسل روسیه مجبور خواهند شد تاوان بپردازند.
نیروهای روسیه از آغاز تهاجم، با مقاومت سخت اوکراینیها از جمله در کییف، پایتخت روبرو شدهاند.
به گزارش رویترز، ارتش روسیه برای کسب برتری در میدان جنگ به محاصره شهرها و بمباران هوایی متوسل شده است.
در بحبوحه بمباران شهرها توسط روسیه، آقای زلنسکی صبح شنبه در پیام ویدیویی خواهان برگزاری مذاکرات فوری صلح شد.
او گفت: "زمان گفتگو، احیاء تمامیت ارضی و عدالت برای اوکراین است. در غیر این صورت، ضربهای که روسیه خواهد خورد آنچنان سنگین خواهد بود که چند نسل هم از پس جبران آن برنخواهند آمد."
مسکو و کییف پیشتر از پیشرفت در مذاکرات بر سر چارچوبی خبر داده بودند که امنیت اوکراین را در خارج از پیمان ناتو تضمین میکند.
اما اوکراین میگوید به آتشبس فوری و خروج نیروهای روسیه از خاک این کشور نیاز است.
این در حالی است که رییسجمهور روسیه روز جمعه در میان دهها هزار نفر در مسکو وعده داد که جنگ اوکراین تا پیروزی کامل ادامه خواهد یافت.
کشته شدن یک جنرال دیگر روسیه
ارتش اوکراین روز شنبه اعلام کرد جنرال آندری موردویچف، یک فرمانده ارشد دیگر روسیه را در شهر چرنوبایوکا کشته است.
مقامهای نظامی اوکراین میگویند نظامیان آن کشور در دو منطقه میکولایف و سومی موفق به نابودی چند ستون قوای روسیه شدهاند.
روسیه در دوم مارچ تایید کرد که نزدیک به ۵۰۰ سرباز خود را در جنگ اوکراین از دست داده است.اما از آن زمان این آمار به روز نشده شده است. اوکراین میگوید شمار تلفات نظامیان روسی به چند هزار میرسد.
بشار اسد، رئیس جمهور سوریه در نخستین بازدید از یک کشور عربی از زمان جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱، به امارات متحده عربی رفت و با محمد بن زاید آل نهیان ولیعهد ابوظبی و محمد بن راشد آل مکتوم حاکم دوبی دیدار کرد. بشار اسد در یازده سال گذشته فقط به ایران و روسیه سفر کرده بود.
به گزارش خبرگزاری رسمی امارات متحده عربی (وام)، ولیعهد ابوظبی، در دیدار با بشار اسد گفت «سوریه ستون اصلی امنیت کشورهای عربی است و امارات مایل به تقویت همکاری با این کشور است.»
از زمان آغاز جنگ در سوریه، تنها سفر خارجی اسد به ایران و روسیه بوده است، متحدانی که به او حمایت نظامی ارائه کردند تا جریان را علیه مخالفانی که توسط دولتهای دیگر از جمله کشورهای متحد آمریکا در خلیج فارس حمایت میشدند، تغییر دهد.
خبرگزاری وام نوشت که طرفهای اماراتی و سوری طی این نشست بر «حفظ تمامیت ارضی سوریه و خروج نیروهای خارجی» از این کشور تجزیه شده که روسیه، ایران، ترکیه و آمریکا در آن حضور نظامی دارند، تاکید کردند.
آنها همچنین در مورد حمایت سیاسی و بشردوستانه از سوریه و مردم آن جهت دستیابی به یک راهحل مسالمتآمیز برای همه چالشهایی که با آن مواجه است، گفتوگو کردند.
به گزارش وام، ولیعهد ابوظبی ابراز امیدواری کرد که این سفر بشار اسد «راه را برای برقراری خیر، صلح و ثبات در سوریه و کل منطقه» هموار کند.
این دیدارها آخرین مورد از مجموعهای از اقدامات دیپلوماتیک برای احیای روابط چند کشور عربی با بشار اسد محسوب میشوند.
وزارت خارجه آمریکا در واکنش به سفر رییسجمهور سوریه به امارات متحده عربی اعلام کرد که از این تلاش آشکار برای مشروعیت بخشیدن به بشار اسد عمیقا ناامید و نگران است.
ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفت: «ما از کشورهایی که در حال بررسی تعامل با رژیم اسد هستند میخواهیم تا جنایات وحشتناک این رژیم علیه مردم سوریه و همچنین تلاشهای مستمر آن برای ممانعت از دسترسی بیشتر مردم به کمکهای بشردوستانه و امنیت را با دقت ارزیابی کنند.»
نشانههای احیای روابط بین رییسجمهوری سوریه و کشورهای عربی طی یک سال گذشته افزایش یافته است که از جمله این نشانهها را میتوان به تماس تلفنی اسد با ملک عبدالله، پادشاه اردن، اشاره کرد.
آمریکا در ماه نوامبر درباره بازدید وزیر خارجه امارات متحده عربی از دمشق و دیدار با اسد ابراز نگرانی کرد.
مقامهای آمریکایی پیشتر با تلاشها برای عادیسازی روابط با رییسجمهوری سوریه یا احیای او تا زمانی که پیشرفتی در جهت راه حل سیاسی برای جنگ در این کشور حاصل شود، مخالفت کردند.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه در میان جمعیت بزرگی از هوادارانش در یک ورزشگاه فوتبال در مسکو از تهاجم نظامی کشورش به اوکراین دفاع کرد.
آقای پوتین به دهها هزار نفری که پرچم روسیه را در دست داشتند و شعارهای ملی سر میدادند گفت که همه اهداف مسکو در جنگ اوکراین برآورده خواهد شد.
رهبر ۶۹ ساله روسیه برای جمعیتی که شعار میدادند "برای جهانی بدون نازیسم "و" برای رئیسجمهور ما "، گفت: "ما میدانیم که باید چه کار کنیم، چگونه آن را انجام دهیم و به چه قیمتی. و ما تمام برنامههای خود را کامل انجام خواهیم داد."
جریان پخش زنده سخنرانی آقای پوتین دقایقی بهدلیل آنچه سخنگوی کرملین مشکل فنی خواند، قطع شد.
نمایش قدرت ولادیمیر پوتین در میان هواداران پرشورش در حالی است که سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه گفته است که مسکو هرگونه تصور اتکا به غرب را کنار گذاشته است.
آقای لاوروف افزود که روسیه هرگز نظم جهانی تحت سلطه امریکا را که مانند یک ژاندارم عمل میکند نخواهد پذیرفت.
تحریمهای گسترده غرب اقتصاد روسیه را در بدترین بحران از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ فرو برده است.
شی جینپینگ، رییسجمهور چین در گفتگوی تلفنی با جو بایدن، همتای امریکاییاش گفت که درگیری در اوکراین به نفع هیچ کسی نیست.
آقای شی گفت درگیری در اوکراین از بحرانهایی است که چین طرفدار آن نیست.
انتظار میرفت بایدن به شی در باره حمایت از تهاجم روسیه به اوکراین هشدار دهد.
قرار بود بایدن به شی هشدار دهد که بیجینگ در صورت حمایت از تهاجم روسیه به اوکراین بهای سنگینی خواهد پرداخت.
اما بر خلاف انتظار، چین که متحد روسیه محسوب میشود واکنش محتاطانه به این حمله نشان داده است.
شی در گفتگو دو ساعته با بایدن گفت که چین و امریکا باید روابط شان را در مسیر درست هدایت کنند و هر دو کشور مسئولیتهای بینالمللی را متقبل شده و برای صلح جهانی تلاش کنند.
پیش از این، وندی شرمن، معاون وزیر خارجه امریکا گفته بود که رهبر چین باید به ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه بگوید "به این جنگ مرگبار" در اوکراین پایان دهد.
خانم شرمن به سیانان گفت: "چین باید در جهت درست تاریخ بایستد. باید اطمینان یابد که تحریمهایی را که علیه روسیه اعمال شده است، دور نمیزند."
انتونی بلینکن، وزیر خارجه امریکا نیز گفته است که بایدن به صراحت به شی جنپینگ میگوید که چین در صورت حمایت از "تجاوز" روسیه مسئول خواهد بود و واشنگتن "از تحمیل هزینهها تردید نخواهد کرد."
امریکا میگوید چین در حال بررسی کمک نظامی به روسیه برای استفاده در اوکراین است. بیجینگ این اتهام را رد کرده است.
واشنگتن همچنین نگران است که چین بخواهد به روسیه برای دور زدن تحریمهای اقتصادی غرب کمک کند.
در حالی که حکومت در کییف هنوز نتوانسته رضایت امریکا و متحدانش در ناتو برای ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر فراز اوکراین را جلب کند، به گزارش خبرگزاری اینترفکس، روسیه آسمان منطقه جداییطلب دونباس در شرق اوکراین را پرواز ممنوع اعلام کرده است.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین در سخنرانی خود برای کانگرس امریکا بار دیگر درخواست ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر فراز کشورش را تکرار کرد.
اصرار رئیسجمهور اوکراین بر اعلام آسمان محدود برای پروازها، از سوی امریکا و کشورهای عضو ناتو رد شده است. به باور حکومتهای غربی، پذیرفتن این خواست ولودیمیر زلنسکی به جای اینکه تنش را کاهش دهد، عملا قدرتهای هستهای را در مقابل هم قرار میدهد.
منطقه پرواز ممنوع چیست؟ آیا درخواست اوکراین مبنای حقوقی دارد؟ تاثیرگذاری اعلام آن در میدان جنگ چه خواهد بود؟
منطقه پرواز ممنوع
منطقه پرواز ممنوع اصطلاحی است که در سالهای اخیر بیشتر در جریان مخاصمات مسلحانه استفاده شده است. معنی آن اعمال محدودیت پرواز بر هواپیماها به ویژه پروازهای نظامی در راستای حمایت از افراد غیرنظامی است. این اصطلاح بیشتر کاربرد نظامی دارد.
مبنای حقوقی منطقه پرواز ممنوع
اصطلاح منطقه پرواز ممنوع به عنوان یک سازوکار نوین در حقوق مخاصمات مسلحانه مطرح است و منشور سازمان مللمتحد در رابطه با مبنای حقوقی این اصطلاح سکوت کرده است. اما شورای امنیت این سازمان طی قطعنامههایی و با اتفاق همه اعضا دو بار وضعیت پرواز ممنوع را در بوسنیا (۱۹۹۳) و لیبیا (۲۰۱۱) وضع کرد.
در سال ۱۹۹۱ ایالات متحده امریکا بدون فیصله شورای امنیت بخشی از آسمان عراق را پرواز ممنوع اعلام کرد.
در تمام مواردی که در بالا ذکر شد، دلیل اعلام منطقه پرواز ممنوع حمایت از غیرنظامیان گیرمانده در جنگ و حمایت بشردوستانه خوانده شده بود.
اما قضیه اوکراین به دلیل دخیل بودن روسیه به عنوان عضو دایم شورای امنیت، دارنده حق ویتو در آن شورا و مهمتر ازهمه یکی از قدرتهای هستهای، فرق میکند.
به این اساس، بازکردن مبحث منطقه پرواز ممنوع در شورای امنیت سازمان ملل متحد یک امر منتفی به نظر میرسد. برای رئیسجمهور زلنسکی به جز تکرار درخواست چنین حمایتی از ناتو دیگر چارهای باقی نمیماند.
تاثیرگذاری در میدان جنگ
رئیسجمهور اوکراین در سخنرانی برای کانگرس امریکا هم درخواست منطقه پرواز ممنوع را تکرار کرد
اعلام منطقه پرواز ممنوع از سوی ناتو، به معنی وضع محدودیت علیه جنگندههای روسیه بر فراز آسمان اوکراین است. جنگندههای اوکراینی نیز با اعلام این وضعیت زمینگیر خواهند شد.
همزمان جنگندههای ناتو باید آماده دفاع در صورت تخطی باشند و این به معنای جنگ مستقیم روسیه و ناتو خواهد بود؛ موردی که ولادیمیر پوتین از وقوع آن هشدار داده است.
مقامهای ایالات متحده مکررا و به صراحت بیان کردهاند که اعلام منطقه پرواز ممنوع ولو برفراز دهلیزهای مخصوص اقدامات بشردوستانه، میتواند به جنگ دامن بزند.
ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو نیز این اقدام را نقطه آغاز جنگ تمام عیار در اروپا و میان قدرتهای هستهای خوانده است.
اما یک مقام وزارت دفاع امریکا به روزنامه گاردین گفته است که روسیه بیشتر بر موشکهای دوربرد و آتشهای توپخانهای اتکا دارد. این مقام وزارت دفاع امریکا تاکید کرده است که اعمال منطقه پرواز ممنوع همه حملات جاری روسیه را متوقف نمیکند.
مبنای حقوقی اعمال منطقه پرواز ممنوع با در نظرداشت اصول عدم مداخله و احترام به حاکمیت دولتها با دشواری روبرو است.
اما از سوی دیگر در حقوق بینالملل معاصر، اهمیت روزافزون حقوق بشر در مسئولیت حکومتها و ایفای تعهدات بینالمللی دولتها، به نهادهای شبیه شورای امنیت اختیار میدهد تا صلاحیت ایجاد چنین مناطقی را برای خود قائل شوند.
ولی قضیه اوکراین شاید از معدود قضایایی باشد که نه داشتن مبنای حقوقی به داد آن میرسد و نه سازوکار سیاسی.
در آستانه رای عدم اعتماد، چند عضو مجلس پاکستان از حزب حاکم حمایت شان را از عمران خان، نخست وزیر، پس گرفتند.
سلب حمایت این نمایندگان چشمانداز ماندن این کریکتباز سابق را در قدرت مبهم کرده است. عمران خان متهم است که نتوانسته اقتصاد و سیاست خارجی پاکستان را درست مدیریت کند.
قرار است جلسه رای عدم اعتماد به خان در این ماه برگزار شود.
تصمیم احزاب مخالف به کنار زدن عمران خان از قدرت نگرانی از بروز ناآرامی سیاسی در پاکستان مجهز به سلاح هستهای را دامن زده است.
راجا ریاض، یکی از نمایندگان مجلس میگوید بیش از ۲۰ نفر حمایتشان را از عمران خان پس گرفتهاند.
او به تلویزیون محلی جیو نیوز گفت : "ما با نخستوزیر اختلاف داریم. ما به وجدان خود رای خواهیم داد."
سه قانونگذار دیگر اظهارات آقای ریاض را تایید کردند.
تلویزیون جیو تصاویری از حضور چند عضو تحریک انصاف (حزب عمران خان) در دفتر حزب مردم پاکستان در اسلام آباد نشان داده است.
حزب حاکم پاکستان که ۱۵۵ کرسی در مجلس نمایندگان دارد، بدون شرکای ائتلافی از ۱۷۲ کرسی مورد نیاز برای حفظ قدرت محروم خواهد شد.
اما احزاب مخالف، از جمله مسلم لیگ به رهبری نواز شریف و حزب مردم به رهبری بلاوال زرداری، پسر بینظیر بوتو ۱۶۳ کرسی در مجلس دارند.
مخالفان و تحلیلگران سیاسی در پاکستان میگویند که عمران خان با ارتش قدرتمند این کشور اختلاف پیدا کرده است. به نظر این تحلیلگران حمایت چهار سال پیش ارتش از حزب نوپای ستاره سابق کریکت حیاتی بوده است.
این در حالی است که هیچ نخستوزیری در پاکستان موفق نشده تا پایان دوره در قدرت بماند.
