دیده‌بان حقوق بشر: معافیت سفر رهبران ارشد طالبان لغو شود

دستگاه‌های انگشت‌نگاری می‌تواند هویت، مقدار معاش، و همه اطلاعات شخصی افراد را فاش کند.

دستگاه‌های بایومتریک اسکن عنبیه چشم، اثر انگشت، عکس‌ها، شغل، نشانی خانه و نام بستگان افراد را در خود ثبت کرده است.

اکنون طالبان می‌توانند از اطلاعات ثبت شده در این دستگاه‌ها برای پیدا کردن مخالفان خود استفاده کنند.

تحقیقات دیده‌بان حقوق بشر نشان می‌دهد که طالبان ممکن است قبلاً در برخی موارد از اطلاعات دستگاه‌های بایومتریک استفاده کرده باشند.

بلکیس ویل، پژوهشگر ارشد بحران و درگیری در دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید: «دولت‌ها و سازمان‌هایی که به جمع‌آوری اطلاعات شخصی شماری از افغان‌ها کمک کرده بودند، ممکن است ناخواسته به سرکوب طالبان کمک کنند.»

او گفت: «اطلاعات [این دستگاه‌ها] می‌تواند مردم را در معرض خطر سوء استفاده طالبان قرار دهد.»

دولت‌های خارجی مانند ایالات متحده و نهادهای بین‌المللی، از جمله آژانس‌های سازمان ملل و بانک جهانی برای ساختن سیستم‌های وسیعی برای نگهداری اطلاعات بایومتریک کمک مالی کردند.

این سیستم‌ها در برخی از موارد برای دولت سابق افغانستان و در برخی دیگر برای دولت‌ها و ارتش‌های خارجی طراحی شده بودند.

افغانستان در حال حاضر هیچ قانونی برای حفاظت از داده‌ها ندارد. داشتن چنین قانونی، حتی با فرض اینکه استانداردهای بین‌المللی را رعایت کند، محافظت کافی از داده‌ها را تضمین نمی‌کند، اما ممکن است برای حفاظت از افرادی که اطلاعات‌شان ضبط شده است کمک کند.

دیده‌بان حقوق بشر با ۱۲متخصص افغان در این مورد گفتگو کرده است. گفتگوشوندگان کسانی بوده‌اند که در مورد دستگاه‌های بایومتریک افغانستان دانش و تخصص کافی داشته‌اند. از جمله با ۶ قاضی، ۵ محقق خارجی حریم خصوصی و حقوق بشر، ۳ کارمند سازمان ملل در افغانستان و ۲ افسر ارتش امریکا که قبلا در افغانستان کار می‌کردند مصاحبه شده است.

یکی از فرماندهان نظامی سابق که هنوز در افغانستان است گفته است که طالبان در ماه نوامبر او را به مدت ۱۲ روز بازداشت کردند. طالبان در این مدت، از او اثر انگشت گرفتند و عنبیه او را اسکن کردند.

او گفت: «آنها به من گفتند که از من اثر انگشت گرفتند تا بررسی کنند که آیا من نظامی هستم یا خیر و اگر آنها بتوانند نظامی بودنم را تأیید کنند، مرا خواهند کشت." او تأکید کرد "من بسیار خوش‌شانس بودم که به دلایلی، آنها نتوانستند سابقه کاری‌ام را به دست آورند."

دیده‌بان حقوق بشر شش سیستم ساخته شده توسط شرکت‌های خصوصی برای دولت‌های خارجی و موسسات بین‌المللی را بررسی کرده است:
سیستم بایومتریک ملی افغانستان که برای صدور تذکره یا کارت‌های هویت ملی افغانستان استفاده می‌شود؛

سیستم شناسایی بایومتریک خودکار وزارت دفاع ایالات متحده (ABIS) که برای شناسایی افرادی استفاده می‌شود که برای دولت امریکا کار کرده باشند؛

سیستم شناسایی بایومتریک خودکار افغان (AABIS) که برای شناسایی مجرمان و اعضای ارتش و پولیس افغانستان استفاده می‌شود؛

سیستم بایومتریک وزارت امور داخله و دفاع افغانستان (APPS) که اطلاعات پرسنل و سیستم‌های پرداخت معاشات ارتش و پولیس را در بر دارد؛

و سیستم حقوق و دستمزد ریاست امنیت ملی و سیستم حقوق و دستمزد دادگاه عالی افغانستان.

در اواخر سال ۲۰۲۱ میلادی چندین رسانه و سازمان خصوصی نگرانی خود را در مورد دسترسی طالبان به برخی از این سیستم‌ها، به ویژه سیستم‌های APPS و ABIS مطرح کردند.

نگرانی‌ها در مورد دسترسی طالبان به سیستم‌های دیگر پوشش کمی داشته است. با این حال، اطلاعاتی که یکی از مشاوران سابق دولت با دیده‌بان حقوق بشر به اشتراک گذاشته است نشان می‌دهد که ممکن است طالبان به برنامه‌های کاربردی دسترسی نیافته باشند.

طالبان در ماه‌های گذشته اعضای دولت سابق، به‌ویژه اعضای نیروهای امنیتی، قضات، دادستان‌ها و زنان شاغل در این زمینه‌ها را هدف قرار داده‌اند.

طالبان همچنین افرادی را که از سیاست‌های آنها انتقاد کرده‌اند، بازداشت کرده و مورد آزار و اذیت قرار داده‌اند.

سازمان دیده‌بان حقوق بشر در ماه نوامبر قتل یا ناپدید شدن اجباری ۴۷ تن از اعضای سابق نیروهای امنیت ملی افغانستان را مستند کرده است. بین ۱۵ اگست تا ۳۱ اکتبر ادعاهای موثق مبنی بر کشته شدن حداقل ۱۳۰ تن از اعضای نیروهای امنیتی یا بستگان آنها ثبت شده است.

کشته‌شدگان پرسنل نظامی، پولیس، اعضای ریاست امنیت ملی و شبه نظامیان وابسته به دولت پیشین بوده‌اند.

طالبان در ماه‌های گذشته روزنامه‌نگاران را هدف قرار داده و فعالان حقوق بشر را تهدید کرده است.

تهدیدها شامل جان فعالان حقوق زن، همجنسگرایان، افراد دوجنسیتی و تراجنسیتی نیز می‌شود.
از زمان تسلط طالبان در ۱۵ اگست، بسیاری از افرادی که خود را در معرض خطر می‌بینند، اغلب مخفی شده و محل اقامت‌شان را به جای دیگری تغییر داده‌اند. دسترسی طالبان به این سیستم‌ها ممکن است پنهان ماندن این افراد را بسیار سخت‌تر یا غیرممکن کند.

طالبان همچنین اقداماتی را برای جلوگیری از فرار مردم از کشور انجام داده‌اند.

طالبان قبلاً از داده‌های بایومتریک برای هدف قرار دادن مردم استفاده کرده بودند. در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ رسانه‌ها گزارش داده بودند که جنگجویان طالبان از اسکنرهای بایومتریک برای شناسایی و کشتار مسافران موترهای مسافربری که به گفته آنها اعضای نیروهای امنیتی بودند، استفاده می‌کردند.

این دانش‌آموزان از ماه دسامبر به اینسو در پرتگال مشغول ادامه تحصیل‌شان هستند.
یویوما به این دانش‌آموزان گفته است: "شما جان خود را برای چیزی که به آن اعتقاد داشتید به خطر انداختید. شما در لیسبون، قلب‌های خود را باز کردید و جان‌تان را به خطر انداختید تا آنچه را که انسانی است انجام دهید."
پس از سقوط کابل به دست طالبان در ماه اگست ۲۰۲۱ میلادی، دانش‌آموزان انستیتوت ملی موسیقی افغانستان به پرتگال پناه بردند.

یویوما در انتقال این دانش‌آموزان هنر به پرتگال نقش داشت.

اکنون پرتگال به گروه ۲۷۳ نفری انستیتیوت ملی موسیقی افغانستان پناهندگی داده است.

۱۵۰ نفر از این گروه دانش‌آموزان هنر موسیقی هستند.

یو یو ما نوازنده مشهور ویولن سل امریکایی است. این نوازنده از پدر و مادری چینی در پاریس زاده شده است.

او تحصیلاتش را در شهر نیویورک به پایان رسانیده است. یویو ما از چهار و نیم سالگی اجرا می کرد و استادانش می‌گفتند او مثل یک اعجوبه موسیقی را یاد می‌گیرد.

یویو ما در سال ۲۰۰۶ به عنوان پیام‌آور صلح سازمان ملل گماشته شد. او برنده جایزه گلن گولد در سال ۱۹۹۹، برنده مدال ملی هنر در سال ۲۰۰۱ و جایزه موسیقی قطبی در سال ۲۰۱۲ است.

این موزیسین همچنین به عنوان یکی از ۱۰۰ فرد تأثیرگذار تایم در سال ۲۰۲۰ انتخاب شده بود.
افغانستان سنت موسیقی قوی دارد. صحنه موسیقی پاپ در این کشور در دهه‌های گذشته به شکوفایی رسیده است.

با این حال پس از تسلط طالبان بر افغانستان در هفت ماه گذشته بسیاری از نوازندگان از زندگی زیر سایه طالبان و تفسیر خشنی که آنها از اسلام دارند، می‌ترسند.

قرار است کنفرانس بین‌المللی فراخوان کمک به افغانستان فردا، ۳۱ مارچ به میزبانی مشترک بریتانیا، سازمان ملل، قطر و جرمنی به صورت مجازی برگزاری شود. سازمان ملل امیدوار است که با برگزاری این کنفرانس ۴.۴ میلیارد دالر برای رسیدگی به بحران بشری در افغانستان جمع‌آوری کند.

بر اساس اعلامیه وزارت خارجه بریتانیا، این کشور در کنار کمک‌های بشردوستانه اضطراری، از خدمات اساسی مانند بهبود دسترسی به مراقبت‌های صحی و کمک به کشاورزان برای غلبه بر تأثیرات خشکسالی نیز حمایت می‌کند.

لیز تراس، وزیر امور خارجه بریتانیا می‌گوید: «بریتانیا در حال گردهمایی کشورها در حمایت از مردم افغانستان است تا به تأمین غذا، سرپناه و تجهیزات صحی کمک کند. ما همراه با متحدان و شرکای خود می‌توانیم کارهای بیشتری برای کمک به افغانستان انجام دهیم.»

او می‌گوید که در جریان این کنفرانس زنان و دختران افغانستان در مرکز توجه بریتانیا خواهد بود. خانم تراس می‌افزاید که طالبان باید از حقوق زنان محافظت و تصمیم خود برای جلوگیری از آموزش دختران را لغو کنند.

در همین حال خبرگزاری رویترز به نقل از ینس لیرک، سخنگوی سازمان ملل گزارش می‌دهد که درخواست کمک بشردوستانه ۴.۴ میلیارد دالری سازمان ملل تنها ۱۳ درصد تأمین مالی شده است.

او می‌گوید که کمک‌های کشورها برای رسیدگی به بحران بشری در افغانستان از طریق نهادهای مددرسان صورت می‌گیرد و به صورت مستقیم به طالبان نمی‌رسد.

بریتانیا نیز تأکید کرده است که هیچ کمک مالی این کشور مستقیماً به طالبان تعلق نمی‌گیرد.

به گفته خانه آزادی بیان این خبرنگاران بدون ارتکاب جرم و خلاف قوانین بشری به صورت موقت در بازداشت بوده‌اند.

در اعلامیه این نهاد آمده است پس از آنکه طالبان روز پنجشنبه ۲۶ حوت ۱۴۰۰ خورشیدی خپلواک ساپی، رییس طلوع‌نیوز، بهرام امان، گرداننده برنامه‌های سیاسی و نافع خلیق، مشاور حقوقی این رسانه را بازداشت کردند، به تازگی سرور هاشمی، خبرنگار رادیو سلام وطندار را در کابل، رحیم‌الله نوری، آغاشیر منار، فرید علی‌زی، محمود مهربان، وارث نوری و سمیع‌الله وحدت مسئولان و کارمندان رسانه‌های محلی رادیو سانگه، رادیو ملت ژغ، رادیو تسنیم و رادیو زما را در قندهار بازداشت و پس از بازجویی‌های شدید از بند رها کرده‌اند.

خانه آزادی بیان نگرانی جدی خود را از این اتفاقات ابراز کرده است. این نهاد رسانه‌ای می‌گوید هر نوع فشار بر خبرنگاران، دستگیری‌های بدون دلیل اهل رسانه و مقیدسازی آزادی بیان توسط گروه طالبان در تضاد با اصول انسانی است و "ما آنرا جنایت علیه آزادی بیان و حقوق اجتماعی می‌دانیم."

این نهاد از طالبان خواسته است به اصل‌های انسانی پابند بوده برای داشتن افغانستان یک‌پارچه دست از خفه‌سازی صدای مردم بردارند.

خانه آزادی بیان همچنین از نهادهای بین‌المللی حامی رسانه‌های آزاد، جامعه جهانی و اتحادیه اروپا خواسته است تا دموکراسی، آزادی بیان و افغانستان را از یاد نبرده، با هر وسیله ممکن بر طالبان فشار بیاورند تا به اصل‌های بشری چون آزادی بیان و حقوق اجتماعی شهروندان افغانستان حرمت قایل شوند.

به گزارش رویترز، این پروژه‌ها قرار بود در بخش‌های چون زراعت، معارف و صحت از سوی سازمان‌ ملل متحد تطبیق شوند.

بانک جهانی می‌گوید که شرط تطبیق پروژه‌های این نهاد در افغانستان دسترسی مساویانه زنان و مردان به مزایای آن است و زمانی کار این پروژه‌ها دو باره آغاز خواهد شد که زنان و دختران به علت تبعیض از آن محروم نشوند.

بانک جهانی در ۱ مارچ مجوز استفاده از ۱ میلیارد دالر پول صندوق بازسازی افغانستان را برای مقاصد بشردوستانه صادر کرد. این پول از طریق سازمان ملل در افغانستان به مصرف می‌رسد.