نام هدا خموش، یکی از زنان معترض افغانستان در فهرست صد چهره تأثیرگذار سال ۲۰۲۲ مجله تایم منتشر شده است. اسامی روسای جمهور امریکا، روسیه، چین و کوریای جنوبی و شماری از سیاسیون برجسته مثل رئیس کمیسیون اتحادیه اروپا و فرمانده کل نیروهای مسلح اوکراین نیز در این فهرست دیده میشود.
از میان هنرمندان نیز اسامی کسانی مثل ادل، خواننده سرشناس انگلیسی و مری جین بلایژ، خواننده و بازیگر امریکایی در این فهرست جا گرفته است.
هدا خموش، شاعر و نویسنده از جمع زنانی بود که پس از ورود طالبان به کابل در برابر سیاستهای سختگیرانه این گروه در مقابل زنان دست به اعتراض زدند.
زنان معترض افغانستان در بیش از شش ماه اول به قدرت رسیدن طالبان تقریبا به گونه همه روزه دست به اعتراض زدند.
آنها با شعار "نان، کار، آزادی" خواهان برپایی یک حکومت قانونی و منتخب شدند که حقوق و آزادیهای اساسی شهروندان را رعایت کند و منابع را به صورت عادلانه توزیع کند.
آنها همچنین خواهان مشارکت گسترده سیاسی زنان و بازگشایی مکاتب دخترانه بودند.
طالبان در پاسخ به اعتراضات زنان، دست به بازداشت، شکنجه و سرکوب گسترده آنان زدند.
این گروه شماری از چهرههای برجسته اعتراضات زنان را بازداشت کردند و از آنان تعهد گرفتند که دیگر دست به اعتراض نزنند.
گزارشهایی نیز از تجاوز جنسی بر شماری از معترضان در بلخ و کشتار شماری از زنان نیز منتشر شده است.
در ماه دلو سال ۱۴۰۰، زمانی که طالبان شماری از زنان معترض افغانستان را بازداشت کرده بودند، هدا خموش به نمایندگی از این زنان در نشستی که با حضور نمایندگان گروه طالبان در اسلو برگزار شده بود، شرکت کرد.
او در سخنرانیاش در این نشست از امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان خواست به کابل زنگ بزند و دستور دهد دختران معترض بازداشت شده "فورا رها شوند."
خانم خموش در آن نشست گفت که با تجربه دست اول از زندگی زیر سلطه مستقیم طالبان به ناروی آمده تا پیام زنان معترض در خیابانهای افغانستان بر ضد سرکوب و ترور را برساند که به گفته او جهان مقصر درجه یک آن است.
این فعال زن در نشست اسلو گفت که طالبان بر میلیونها زن آپارتاید جنسیتی اعمال میکنند و آنها را روزانه به طور نظاممند حذف، انکار، توهین و تحقیر میکنند.
هدا همچنین گفت طالبان با گرفتن کابل یک رژیم جناحی و یکدست را با ترور و زور و با به حاشیه بردن و حذف جمعی یک بخش بزرگ افغانستان ایجاد کردهاند.
با گذشت حدود پنج ماه از نشست اسلو، هنوز دختران دورههای ثانوی افغانستان اجازه ندارند به مکتب بروند، محدودیتها در برابر زنان با گذشت هر روز بیشتر شده و طالبان فرمانهای سختگیرانهتری را در برابر حضور زنان در اجتماع وضع کردهاند.
پارسال نامهای ملا برادر، یکی از بنیانگذاران گروه طالبان و معاون رئیسالوزرای این گروه و محبوبه سراج، فعال مدنی از افغانستان در فهرست صد چهره تأثیرگذار مجله تایم آمده بود.
او میگوید مسئول مطبوعاتی طالبان در لشکرگاه به او گفته که چون یک خبرنگار خارجی است، باید یکی از "مجاهدین" او را همراهی کند.
او افزوده که بعدا فردی به نام الفت که مسئول "مجاهدین" در این اداره است، از او ابتدا ۱۰۰دالر، سپس ۷۰ دالر درخواست کرده است.
این خبرنگار آزاد ایتالیایی میگوید که حاضر به پرداخت پول نشده و شهر را ترک کرده است.
آقای باتیستون نوشت که از زمان بهقدرت رسیدن طالبان در آگست سال گذشته، او در شهرهای مزار شریف، کابل، جلالآباد، غزنی، قندهار، هرات، فراه و شمار دیگر از شهرهای افغانستان کار کرده است.
او میگوید: "لشکرگاه تنها شهری بود که از من خواسته شد بهخاطر امنیت خود پول بدهم."
دشواری اقتصادی طالبان
ورود طالبان به کابل باعث شد تا در فقدان یک توافق سیاسی برای واگذاری قدرت، داراییهای افغانستان از بیم افتادن در دست طالبان در بانکهای خارجی از جمله امریکا مسدود شود و کمکهای عمرانی جامعه بینالمللی که به میلیاردها دالر بالغ میشد قطع شود.
این در حالی است که طالبان با بهدست گرفتن قدرت، در کنار این که باید حقوق دهها هزار کارمند ملکی ادارات افغانستان را بپردازد، به دهها هزار جنگجوی خود که تا حال بدون دریافت حقوق جنگیده بودند، هم رسیدگی کند.
هرچند بنابر گزارشها، طالبان در حال جا بهجایی جنگجویان خود با کارمندان حکومت پیشین است و در نظر دارد در میان مدت موضوع دستمزد آنها را نیز حل کند.
در حال حاضر براساس گزارشها، جنگجویان طالبان در بسیاری مناطق افغانستان، به خصوص، مناطق دور افتاده، از طریق جمعآوری عشر و ذکات روزگار میگذرانند و بار دوش کسانی اند که خود به سختی از عهده پر کردن شکم اعضای خانوادهخود میبرایند.
پس از بازگشایی دانشگاه کابل، طالبان بخش موسیقی دانشکده هنرهای زیبا را بستند و بخش مجسمهسازی این دانشکده را نیز متوقف کردند.
به گفته منابع دانشجویان این دو بخش دانشکده هنرهای زبیا پس از آمدن طالبان بیسرنوشت شده است.
بخش مجسمهسازی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه کابل در سال ۱۳۵۴ بنا نهاده شد. این بخش در آن زمان به نام دیپارتمنت "آفرینشهای ظریف" یاد میشد.
طالبان در دوره نخست حاکمیت خود این دیپارتمنت را حذف کرده بودند.
پس از تسلط طالبان بر افغانستان در آگست سال گذشته، این گروه تغییرات گستردهای در نظام تحصیلات عالی افغانستان وارد کرده است.
طالبان اوقات درسی دانشآموزان دختر و پسر را جدا کردهاند، همچنین استفاده از گوشی هوشمند و مصاحبه با رسانهها برای استادان و دانشجویان دانشگاهها ممنوع شده است.
از سویی، بسیاری از استادان دانشگاهها را به گونه جمعی برکنار کردند.
شماری از استادان دانشگاههای کشور میگویند که طالبان با برکناری استادان، تلاش میکنند افراد مورد خود را بدون در نظر گرفتن سویهی علمی، وارد دانشگاهها کنند.
