کریستین فییر: طالبان امنیت دیپلومات‌ها و کارمندان هندی را در افغانستان تامین نمی‌تواند

همزمان با اوج گیری بی‌ سابقه اظهارات تند اعضای حزب نرندرا مودی، نخست وزیر هند علیه جمعیت مسلمان این کشور، نپور شرما، سخنگوی بهاراتیا جاناتا و نوین کمار جندال، مسئول رسانه‌های آن در دهلی اظهاراتی توهین آمیز علیه پیامبر اسلام و همسرش عایشه ابراز کردند.

به نقل از هندوستان تایمز، حالا بهاراتیا جاناتا عضویت نپور شرما را به حالت تعلیق در آورده است و نوین جندال را اخراج کرده است.

این حزب در بیانیه رسمی خود تاکید کرده است که «قویاً مخالف توهین به ادیان و فرقه‌های مذهبی» است و به آنان «احترام» می‌گذارد.

ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان در صفحه توییتر خود از حکومت هند خواست که به «اشخاص متعصب اجازه ندهد که به دین مبارک اسلام توهین کرده [و] احساسات مسلمانان را برانگیزاند.»

برخی کشورهای مسلمان به این اظهارات توهین آمیز اعضای حزب حاکم هند واکنش تند نشان داده اند. از جمله، قطر و کویت سفیران هند را به رسم اعتراض به وزارت‌های خارجه خود فراخواندند.

صبا نقوی، خبرنگار هندی به تلویزیون الجزیره گفت که حزب حاکم همیشه از تنش‌ها و تحریکات هندوهای افراطی علیه مسلمانان این کشور نفع سیاسی برده است، اما «این بار بهای این کار خود را در سطح بین المللی می‌پردازد.»

حکومت مودی در سال‌های اخیر به دنبال بهبود روابط با کشورهای حوزه خلیج فارس بوده است که بازار مهم انرژی و صدور نیروی کار برای هند به حساب آمده است.

در ماه اپریل، کمیسیون بین المللی آزادی مذهبی امریکا از وزارت خارجه این کشور خواست که هند را در لیست کشورهایی قرار دهد که آزادی مذهبی را نقض می‌کنند.

این کمیسیون مستقل رسمی حکومت هند به رهبری نرندرا مودی را متهم کرد که «به طور سیستماتیک و مداوم آزادی مذهبی را در این کشور نقض و تحمل می‌کند،» و به «ترویج و تطبیق سیاست‌های مورد نظر هندوهای ناسیونالیست افراطی می پردازد که بالای اقلیت‌های مذهبی مانند مسلمانان و مسیحیان تاثیر منفی بر جای می‌گذارد.»

گواهان رویداد می‌گویند که مردم برای خاموش کردن آتش تلاش کردند اما بدون آتش‌نشانی موفق به مهار آتش نشده‌اند.

انصارالله انصاری، رئیس اطلاعات و فرهنگ طالبان در تخار با تایید این رویداد گفته است که مسجد به گونه‌ کامل سوخته اما تلفاتی در پی ندارد.

هیات هندی دو روز و یک شب را تحت تدابیر شدید امنیتی طالبان در کابل سپری کرده است. این هیات همچنین از ساختمان سفارت هند دیدن کرده و گفته که محل آرام و مصون بوده است.

رسانه‌های هندی می‌گویند هند با فرستادن یک دیپلومات زن در میان هیات نشان داد که در افغانستان از حقوق زنان حمایت می‌کند و طالبان نیز به حضور این زن اعتراضی نکرده و مانع دیدار‌ها نشدند.

به نوشته این رسانه‌ها برخورد طالبان با این هیات بدان معناست که این گروه خواهان تعامل با جهان است.

به گفته دیپلمات‌های هندی که از کابل دیدار کرده‌اند، یکی از تغییرات کلیدی و ملموس در کابل بهبود وضعیت امنیتی بود و آنها این احساس را پیدا کرده‌اند در مقایسه با گذشته، امنیت بهتری تامین کرد‌ه‌اند.

بیشتر حملات و ناامنی‌ها در سال‌های گذشته،‌ نتیجه حملات گروه طالبان بود که اکنون با رفتن امریکا و فرار اشرف غنی، بر افغانستان حاکم شده‌اند.

وضعیت بد صحت و آموزش

ارزیابی این هیات هندی نشان می‌دهد که طالبان با وجود برقراری نسبی امنیت در کابل، در بخش‌های مهم دیگر از جمله حکومتداری، صحت و آموزش کاری از پیش نبرده‌اند.

این دیپلومات‌ها در جریان سفر دو روزه به کابل که در روزهای دوم و سوم جون انجام شد، از چهار پروژه‌ای که دهلی در ساخت آن نقش داشتته دیدن کرده و دریافته‌اند که بخش صحی و آموزش در افغانستان به شدت نیاز به کمک دارد.

این هیات از جمله به شفاخانه ایندرا گاندی در کابل رفته که به کمک هند در دهه ۱۹۷۰ راه‌اندازی شد. مشاهدات هیات هندی نشان می دهد که بزرگترین شفاخانه اطفال در افغانستان داروهای مورد نیاز و تجهیزات پزشکی کلیدی را ندارد و بیشتر کادر پزشکی آن افغانستان را ترک کرده‌اند.

دیپلومات‌های هند همچنین به لیسیه حبیبیه و مرکز برق چمتله رفته‌اند که با همکاری مالی هند باز سازی شده‌ بود.

لیسه حبیبیه مکتبی است که شماری از چهره‌های شناخته افغانستان از جمله حامد کرزی و اشرف غنی، رئیسان جمهور پیشین در آن درس خوانده‌اند.

هیات هند در گزارش خود به حکومت، به جلوگیری طالبان از درس خواندن دختران بالاتر از صنف شش هم اشاره کرده است.

تیم هندی از گفتگوهای خود با رهبران کلیدی طالبان به این برداشت رسیده که این گروه "آماده تعامل" با جهان و خواهان جلب کمک‌های بین‌المللی برای بهبود زیرساخت‌های افغانستان است.

با این حال، این هیات گفته که طالبان با چالش‌هایی در زمینه حکومت‌داری و ظرفیت مواجه است، زیرا بسیاری از شهروندان واجد شرایط و آموزش دیده افغانستان را ترک کرده‌اند.

منابع به اندین اکسپرس گفته‌اند که این هیات پس از بازگشت از کابل، برداشت‌های دست اول خود از وضعیت افغانستان تحت کنترل طالبان را با مقام‌های سیاسی و استراتیژیک هند شریک کرده است.

گفته می‌شود طالب مولوی یکی از افراد خاص ملا هبت‌الله است و در نه ماه گذشته سراج‌الدین حقانی، رئیس شبکه حقانی و وزیر داخله طالبان موفق به برکناری او از ولایت هلمند نشده است.

منابع اگاه از اختلافات داخلی طالبان، مسئولیت جدید طالب مولوی را با اختلافات درونی میان طالبان قندهاری و شبکه حقانی مرتبط می‌دانند.

طالب مولوی کیست؟

مولوی عبدالاحد، مشهور به طالب مولوی یکی از فرماندهان مهم گروه طالبان در حوزه جنوب به‌خصوص ولایت هلمند است.

او پیش از سلطه طالبان بر افغانستان معاون والی و والی گماشته این گروه برای هلمند بود.

طالب مولوی در پیشبرد عملیات در هلمند به‌خصوص در حمله‌های طالبان بر شهر لشکرگاه در سه سال گذشته نقش مهمی داشت.

در سال‌های گذشته حکومت افغانستان چند بار از دستگیری و کشتن او خبر داده بود.

وزیر دفاع طالبان این اظهارات را اخیرا در مصاحبه اختصاصی با شبکه تلویزیونی نیوز ۱۸ هند مطرح کرده است.

او در پاسخ به پرسشی درباره اعزام افسران نظامی طالبان برای آموزش در هند گفت: "ما هیچ مشکلی در آن نمی‌بینیم. روابط افغانستان و هند قوی‌تر می‌شود و زمینه را برای این امر را فراهم می‌کند."

اخیرا شماری از مقام‌های ارشد دیگر طالبان از جمله امیرخان متقی، وزیر خارجه و سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله این گروه هم با رسانه‌های هندی گفتگو کرده‌اند. آقای متقی خواهان گشایش دوباره سفارت هند در کابل شده بود.

شیر محمد عباس استانکزی، معاون آقای متقی نیز در دیدار با این هیات هندی گفته که طالبان طبق سیاست خارجی متوازن خود به‌دنبال حفظ و تقویت روابط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی با هند به عنوان یک کشور مهم در منطقه است.

او همچنین گفته که روابط افغانستان و هند تحت سایه رقابت‌ها و مناقشات سایر کشورها قرار نخواهد گرفت.

ملا یعقوب در پاسخ به سوال کانال نیوز ۱۸ هند که آیا رژیم کنونی افغانستان مایل است روابط دفاعی نزدیک با هند داشته باشد، گفته بود که این گروه ابتدا می‌خواهد روابط دیپلماتیک قوی با همه کشورها از جمله هند برقرار کند. او گفت که پس از برقراری روابط دیپلوماتیک، روابط دفاعی گامی بعدی خواهد بود.

این سخنان در پاکستان، کشوری که حامی اصلی گروه طالبان محسوب می‌شود، بازتاب گسترده‌ای داشته است.

سفر هیات هندی به کابل

هند هفته گذشته برای نخستین‌بار پس از روی کار آمدن طالبان در افغانستان هیاتی را به کابل اعزام کرد. این هیات با مقام‌های ارشد طالبان از جمله با امیرخان متقی دیدار و گفتگو کرد.

هرچند هدف دیپلومات‌های هند از سفر به کابل مساله کمک‌های بشردوستانه به افغانستان و بازدید از پروژه‌های هندی در این کشور اعلام شده، اما انجام این سفر بعد از مصاحبه مقام‌های طالبان با رسانه‌های هندی و دعوت از دهلی برای گشایش سفارتخانه‌اش در کابل، می‌تواند بیانگر تمایل هند برای همکاری با طالبان باشد.

هند در بیست سال گذشته نقش برجسته‌ای در کمک به بازسازی افغانستان داشته است و ساخت پروژه‌های بزرگی مانند بند سلما، ساختمان پارلمان افغانستان، جاده زرنج - دلارام و شفاخانه ایندرا گاندی از جمله کمک‌های این کشور به افغانستان است.

اما حضور پررنگ هند در افغانستان از سوی پاکستان همیشه با نگرانی دنبال شده است. اسلام‌آباد دهلی را به کمک به مخالفان مسلح پاکستان از جمله طالبان پاکستانی و جنگجویان بلوچ متهم می‌کند که برای سهم برابر از منابع معدنی از جمله گاز ایالت بلوچستان می‌جنگند.

در دو دهه گذشته اهداف هندی از جمله سفارت این کشور در کابل بارها هدف حمله شورشیان از جمله شبکه حقانی قرار گرفته است.

حالا ابراز تمایل مقام‌های طالبان که از حمایت گسترده پاکستان برخوردار بوده‌اند، سوالاتی را مطرح کرده است که آیا گروهی که با حمایت گسترده اسلام‌آباد به قدرت رسیده، اینک به‌دنبال نزدیکی با هند، رقیب این کشور است؟

اختلاف طالبان با شبکه حقانی

بر اساس گزارش‌های اداره امنیت ملی حکومت پیشین افغانستان، شبکه حقانی که تا سال‌های اخیر به عنوان یک گروه مستقل از طالبان فعالیت می‌کرد، مسئول بیشتر حملات به اهداف هندی در افغانستان بوده است.

شبکه حقانی در عین حال روابط بسیار نزدیکی با سازمان استخبارات نظامی پاکستان (آی‌اس‌آی) دارد.

پس از سقوط حکومت پیشین افغانستان در پانزدهم آگست سال گذشته، شبکه حقانی به‌سرعت مناطق استراتژیک از جمله وزارتخانه‌های مهم را در کابل تصرف کرد و به عنوان مهمترین بازیگر وارد عرصه قدرت شد.

این گروه حالا در کنار کنترل وزارت داخله، امنیت ملی و شماری از نهادهای کلیدی دیگر را نیز در دست دارد.

بر اساس گزارش‌ها، شبکه حقانی نقش تعیین کننده‌ای در سیاست‌گذاری طالبان از جمله در زمینه آموزش زنان و دختران دارد.

این در حالی است که گفته می‌شود مقام‌های طالبان از جمله ملا محمد یعقوب و امیرخان متقی نگاه نسبتاً‌ معتدل‌تری به وضعیت دارند و خواهان برقراری تعامل با جامعه جهانی اند.

روابط نزدیک شبکه حقانی با القاعده نیز کار را برای طالبان که به‌شدت به‌دنبال کسب مشروعیت بین‌المللی است، سخت کرده است.

اینک تمایل اعضای طالبان به برقراری روابط دیپلوماتیک قوی با هند و حتی اعزام نیروهای این گروه به این کشور برای کسب آموزش‌های نظامی، در راستای دوری طالبان از ولی نعمت این گروه، یعنی پاکستان قابل تفسیر است.