رنگین دادفر سپنتا، مشاور اسبق امنیت ملی افغانستان میگوید بیش از ۴سال دیپلماتهای خارجی تلاش کردند «ما را متقاعد بسازند» که طالبان تغییر کرده و به حقوق زنان و آزادیهای بشر احترام میگذارد. او میگوید «کمپین دروغپردازی» ابتدا توسط زلمی خلیلزاد آغاز شد، بعد دیگران به آن پیوستند.
مشاور اسبق امنیت ملی افغانستان میگوید که سپس روسها، چینیها و اروپاییها به این «کمپین دروغپردازی» مبی بر این که طالبان تغییر کرده است، پیوستند.
او اما افزود که سخنرانی رهبر طالبان بار دیگر «دروغهای تبلیغشده طالبان و حامیان آنها» را فاش کرد.
آقای سپنتا میگوید که سخنرانی رهبر طالبان در «نشست بزرگ علما» در کابل نشان داد که این گروه اساساً مخالف اصول حاکمیت قانون، آزادی، حقوق بشری زنان و همچنین مخالف قوانین بینالمللی است.
او بر تشدید مبارزه سیاسی و مدنی در برابر طالبان تاکید میکند و میگوید: «با هر توهمی که طالبان را قابل اصلاح نشان میدهد، باید مبارزه کرد.»
گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی افغانستان از طالبان خواست تا «براساس شریعت» و به گونه واضح پاسخ دهد که چرا زنان در «نشست بزرگ علما» حضور نداشتهاند. او افزود که هیچ ابهامی در مورد حقوق زنان در اسلام وجود ندارد و سکوت طالبان در برابر حقوق زنان، مشکل آموزش آنان را حل نمیکند.
آقای حکمتیار همچنین گفت که باید در نشست علمای طالبان مسئله آموزش و تحصیل دختران بحث میشد. او در خطبه نماز جمعه در کابل گفت: «اگر مشکل [آموزش دختران] حل نشود، مردم کشور را ترک خواهند کرد تا برای دخترانشان [زمینه آموزش را در خارج] فراهم کنند.»
آقای حکمتیار همچنین گفت که تشکیل پارلمان مقتدر و تصویب قانون اساسی جدید باید بحث اصلی این نشست میبود.
گلبدین حکمتیار از واضح نبودن آجندای نشست طالبان نیز انتقاد کرد و گفت طالبان آجندای این نشست را واضح به مردم بیان نکرده است اما همه «میدانند» که این نشست به چه هدفی برگزار شده است.
او بدون ارایه جزئیات در باره هدف نشست طالبان گفت: «حکومت میگوید که نشست علما است و اعضای آن از بین مردم انتخاب شده و در آجندای آن هم مداخله نمیکند... اما هم مردم، هم حکومت و هم اعضای این نشست میدانند که نشست برای چه برگزار شده است و چه تصمیم خواهد گرفت.»
حکمتیار خطاب به طالبان گفت: «با مردم صادق باشیم. این تقاضای دین است که به تعهد خود وفادار بمانیم. دروغ و ایمان نمیتواند یکجا باشد.»
تا کنون که دو روز از نشست علمای طالبان گذشته است، تمام تلاش سخنرانهای این نشست به «اطاعت مردم از رهبر طالبان» بوده است. همچنین روز گذشته خبرگزاری دولتی باختر گزارش داد که تمامی علما «با بلند کردن دستانشان» به هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان «بیعت» کردند.
اما حکمتیار «نشست بزرگ علما» در کابل را یک گردهمایی درونطالبانی خواند و گفت که در این نشست از چهرههای سیاسی و احزاب نیز دعوت نشده است. به گفته او تعامل با احزاب و این که چه موقفی در برابر مخالفان مسلح طالبان گرفته شود نیز در این نشست باید به بحث گرفته میشد.
حکمیتار به سخنان مجیب الرحمان انصاری، خطیب مسجد محله گازرگاه شهر هرات نیز واکنش نشان داد. او گفت که نباید به کسی اجازه داده شود که از نام دین سوء استفاده کند و فتوا صادر کند.
مولوی انصاری در سخنرانی خود در نشست طالبان گفت که هرکسی در برابر حکومت طالبان مخالفت میکند، باید سر زده شود.
حکمتیار میگوید که برخورد با مخالفان، دشمن و اسیران جنگی در اسلام واضح بیان شده و نیاز به فتوا نیست.
هند در نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل با ابراز نگرانی از تلاش فزاینده برای حذف زنان از زندگی عمومی در افغانستان، خواستار حفاظت از حقوق زنان و دختران و دستآوردهای دو دهه اخیر شد. این کشور از یوناما خواست تمام تلاش خود را برای تضمین حقوق اقلیتها، زنان و کودکان به خرچ دهد.
پونیت اگروال، معاون نمایندگی دایم هند در ژنو، گفت: «هند به عنوان همسایه و شریک دیرینه افغانستان سهم مستقیمی در تضمین بازگشت صلح و ثبات به این کشور دارد.»
او در سخنرانیاش در «نشست اضطراری» شورای حقوق بشر سازمان ملل در مورد «وضعیت حقوق بشری زنان و دختران در افغانستان» گفت با توجه به پیوندهای تاریخی و تمدنی قوی هند با مردم افغانستان «عمیقاً نگران تحولات اخیر» است.
اگروال تاکید کرد که تلاشهای فزایندهای برای حذف زنان از زندگی اجتماعی در افغانستان صورت گرفته است.
آقای اگروال با اشاره به این که حقوق اولیه غیرنظامیان، کودکان، دختران و زنان به شمول آزادی بیان و عقیده، دسترسی به آموزش و مراقبتهای پزشکی به دلیل وضعیت جاری به شدت مختل شده است، از همه طرفهای ذیربط خواست که اجازه دسترسی بدون مانع به کمکهای بینالمللی را بدهند.
او گفت: «به منظور نظارت دقیق و هماهنگی تلاشهای شرکای مختلف برای ارائه مؤثر کمکهای بشردوستانه و در ادامه تعامل ما با مردم افغانستان، تیم فنی هند در سفارت ما در آنجا مستقر شده است».
او همچنین گفت انتظارات جامعه جهانی در مورد مسیر پیش رو در افغانستان در قطعنامه ۲۵۹۳ به وضوح آمده است که از خاک افغانستان برای انجام حملات تروریستی علیه سایر کشورها استفاده نمیشود. او از تشکیل دولت فراگیر و نماینده، مبارزه با تروریزم و قاچاق مواد مخدر و حفظ حقوق زنان، کودکان و اقلیتها به عنوان موارد دیگر این قطعنامه یاد کرد.
شورای حقوق بشر سازمان ملل روز جمعه نشست اضطراری در باره وضعیت حقوق بشر در افغانستان برگزار کرد.
در این نشست نقض حقوق زنان در افغانستان و زنستیزی طالبان «بیمثال» خوانده شد.
طالبان صدای منسوب به ملا هبتالله، رهبر خود را از نشست علمای این گروه نشر کردند که در آن میگوید در ۲۰ سال گذشته هر کس از شریعت حرف میزد شکنجه و زندانی میشد. او گفته با به قدرت رسیدن طالبان، بیش از هر زمانی راه برای عملی کردن شریعت هموار شده است.
در فایل صوتی که طالبان از هبتالله آخندزاده نشر کرده، رهبر این گروه میگوید بعد از به قدرت رسید طالبان دعوت برای شریعت آزاد شد: "راه برای عملی کردن شریعت هموار شد و حالا فورا باید شریعت را عملی کنیم.»
طالبان فایل صوتی منسوب به هبتالله آخندزاده را نشر کرده که در آن میگوید تطبیق شریعت خواست مردم افغانستان و جهان اسلام است. رهبر طالبان در این فایل صوتی تاکید میکند: "تا حالا کارهای عملی مثل قصاص و حدود آن نافذ نشده و هنگامی که من آن را نافذ کنم عکسالعمل آنها را میبینید."
رهبر طالبان این سخنان را در حال مطرح میکند که گروههای تندرو مانند جمعیت اصلاح و ملاهای افراطی مانند مجیب انصاری با استفاده از آزادی بیان در زمان جمهوریت سر برآوردند و همواره از حکومت پیشین شدیداً انتقاد کردند.
پیش از سقوط دولت افغانستان، مولوی انصاری در خطبههای خود همواره از حکومت انتقاد و مردم را به حمایت از طالبان تشویق میکرد.
مولوی انصاری در نشست علمای طالبان دیروز گفت که «اگر کسی در مقابل نظام طالبان قد علم میکند، باید سر زده شود.»
این اظهارات مجیبالرحمن انصاری با واکنشهای گسترده سیاسیون و فعالان مدنی افغانستان روبرو شده است.
در سالهای اخیر، اشرف غنی، رئیس جمهور پیشین افغانستان گفت که حکومت مسجد و مکتب میسازد اما طالبان با اقدامات تروریستی آن را ویران میکنند.
سخنگویان طالبان میگویند شرکتکنندگان نشست علما به ۳۰ کمیته ۲۰ نفره تقسیم شدهاند تا پیشنهادهای خود را به رهبر این گروه پیشکش کنند. در حالی که طالبان بارها از حضور "۳۵۰۰ عالم" در نشست سخن گفتهاند، آمار ارایه شده توسط بلال کریمی و یوسف احمدی (۲۰ ضرب ۳۰) عدد ۶۰۰ را نشان میدهد.
بلال کریمی، معاون سخنگوی طالبان روز جمعه در یک نشست خبری در پایان دومین روز نشست علمای این گروه گفت که شرکتکنندگان این نشست در کمیتههای مختلف تقسیم شدهاند تا نظریات و پیشنهادهای خود را به رهبری طالبان ارایه کنند.
عدد ۳۵۰۰ از کجا آمد؟
آقای کریمی شمار کمیتهها را ۳۰ کمیته اعلام کرد. در ادامه، یوسف احمدی، دیگر معاون سخنگوی طالبان گفت که هر یک از کمیتههای سیگانه، ۲۰ عضو دارند.
بر اساس گفتههای سخنگویان طالبان، اگر ۲۰ در ۳۰ ضرب شود، شمار کل شرکتکنندگان این نشست ۶۰۰ نفر میشود، در حالیکه مقامهای طالبان بارها ادعا کردهاند که در این نشست ۳۵۰۰ "عالم دین" از نقاط مختلف کشور حضور یافتهاند.
معاون سخنگوی طالبان در همین نشست خبری هم گفت که بیش از سه هزار نفر در این گردهمایی در تالار لویهجرگه شرکت کردهاند.
عکس تالار خالی
سخنگویان و رسانههای تحت کنترول طالبان تاکنون حتی یک عکس یا ویدیو از حضور شرکت کنندگان "گردهمایی بزرگ علما" در تالار لویه جرگه نشان ندادهاند و همه خبرهای مرتبط با این نشست، با عکسهایی از سالن تزيین شده اما خالی نشر میشود.
تاکنون فقط یک ویدیوی کوتاه که ملا برادر را در حال عبور از میان دهها مرد درحال غذا خوردن نشان میدهد از سوی طالبان نشر شده که ادعا میشود مربوط به شرکت کنندگان در نشست علمای حامی این گروه است.
در یک عکس دیگر، شماری ملا نشسته بر روی چمن دیده میشوند که به نظر میرسد محوطه پلیتخنیک، در کنار تالار لویه جرگه باشد.
گروه طالبان هیچ رسانهای را به تالار لویه جرگه راه نداده است و همه خبرای مرتبط با این نشست، از سوی رسانههای تحت کنترل طالبان و سخنگویان این گروه نشر میشود.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان، روز چهارشنبه در پاسخ به پرسشی درباره راه ندادن خبرنگاران به نشست علمای حامی این گروه گفت نخواستیم رسانهها دچار تکلیف شوند.
با وجود چند انفجار و حمله راکتی به محل برگزاری نشست علمای طالبان در کابل، سخنگوی وزارت داخله این گروه اعلام کرد که دومین روز نشست علما بدون هیچ حادثه امنیتی به پایان رسید. عبدالنافع تکور گفت که حمله راکتی به محل برگزاری نشست «دروغ است و حقیقت ندارد.»
لحظاتی پیش منابع مردمی در کابل گفتند که نشست علمای طالبان در تالار لویه جرگه هدف حمله راکتی قرار گرفته است.
به گفته این منابع پس از چند انفجار پیهم در منطقه کوتهسنگی در غرب کابل، در اطراف تالار لویه جرگه نیز درگیری مسلحانه رخ داده است.
پس از وقوع انفجارها در کوتهسنگی و گولایی دواخانه، خالد زدران، سخنگوی پولیس طالبان در کابل به افغانستان اینترنشنال گفت که این حوادث ناشی از انفجار کپسول گاز در یک دکان گاز فروشی بوده است.
در دومین روز نشست علمای طالبان، مقامهای این گروه بدون نشر عکس یا ویدیویی، از حضور و سخنرانی ملا هبتالله آخندزاده، رهبر این گروه در این نشست خبر دادند.
بلال کریمی، معاون سخنگوی طالبان در نشست خبری گفت که نشست علما در ۳۰ کمیته تقسیم شده و اعضای کمیتهها امروز جمعه 10 سرطان، نظریات را توحید و آن را فردا در سومین روز نشست ارایه میکنند.
معاون سخنگوی طالبان تاکید کرد که هر کمیته متشکل از ۲۰ نفر هستند. طبق آمار طالبان، مجموع شرکت کنندگان نشست علمای طالبان ۶۰۰ نفر هستند.
پیش از این مقامهای طالبان گفتند که بیش از سه هزار نفر در این نشست شرکت کردهاند.
خبرگزاری باختر که زیر نظر طالبان فعالیت میکند گزارش داد که در دومین روز نشست، تمامی علما با بلند کردن دستان شان با رهبر طالبان بیعت کردهاند.
علیرغم حضور گسترده نیروهای طالبان برای تامین، نشست علمای طالبان طی دو روز تحت تاثیر انفجار و درگیری مسلحانه قرار گرفته است.