مجله دیپلومات: دانشگاه‌های افغانستان در زیر حاکمیت طالبان در معرض تهدید قرار دارند

طالبان پس از ورود به شهر مزار شریف در ۱۷ اسد ۱۳۷۷، دست به کشتار گسترده‌ای غیرنظامیان زدند.

نهادهای حقوق بشری در گزارش‌شان از این رویداد گفته‌اند گروه طالبان با تصرف دوباره شهر مزار شریف در سال ۱۳۷۷ دست به "کشتار هزاران غیرنظامی" ساکنان شهر زد.

دیدبان حقوق بشر در گزارشی گفته است که کشتار شهر مزار شریف توسط طالبان در"انتقام" از کشته شدن دو هزار تن از نیروهای این گروه در ثور ۱۳۷۶ بود که پس از تصرف شهرهای مزار شریف و شبرغان کشته شدند.

علی‌میثم نظری، مسئول روابط خارجی جبهه مقاومت ملی افغانستان در صفحه توییتر گفته است که طالبان در این روز هزار غیرنظامی هزاره و شیعه را قتل عام کردند.

به گفته آقای نظری این جمعیت به‌دلیل تعلق تباری و مذهبی‌شان کشته شدند و این رویداد باید به عنوان یک نسل‌کشی به رسمیت شناخته شود.

علی‌میثم نظری هشدار داده است که امروز بار دیگر مردم افغانستان با رویدادهای مشابه به دست طالبان روبرو هستند.

طالبان همچنین متهم هستند که با ورود به کنسولگری ایران در شهر مزار شریف، مرکز ولایت بلخ در شمال افغانستان ۸ دیپلمات و یک خبرنگار ایرانی را تیرباران کردند. هرچند گروه طالبان هرگز مسئولیت قتل این دیپلومات‌ها را به عهده نگرفته است.

برخی از کاربران ایرانی شبکه‌های اجتماعی با روایت آخرین پیام محمود صارمی، خبرنگار ایرانی که در این روز کشته شد، یاد او را گرامی داشته‌اند.

اسما قائدی‌زاده در فیس‌بوک نوشته است: "امروز سالروز کشته شدن خبرنگار و هشت دیپلومت ایرانی در حمله وحشیانه طالبان به کنسلگری ایران در مزار شریف است.

خانم اسما با انتقاد از اعلامیه‌ای که وزارت خارجه ایران به این مناسبت نشر کرده، می‌گوید در این اعلامیه طالبان محکوم نشده و از عاملان این رویداد تروریستی به صورت مجهول یاد شده است.

وزارت خارجه ایران دیروز با انتشار بیانیه‌ای خواستار شفاف‌سازی درباره قتل دیپلمات‌هایش در مزار شریف و روشن شدن ابعاد این رویداد شد.

این وزارت گفته است که با ورود طالبان به مزار شریف در سال ۱۳۷۷، بر خلاف تعهدات اخلاقی و بین‌المللی، نمایندگی ایران در این شهر مورد حمله قرار گرفت.

پس از سقوط حکومت پیشین اکثر رهبران افغانستان، از جمله محمد اشرف غنی رئیس‌جمهور پیشین، این کشور را ترک کردند، اما حامد کرزی که بیش از یک دهه رئیس‌جمهور افغانستان بود، این کشور را ترک نکرد.

اکنون طالبان به حامد کرزی اجازه سفر به خارج از افغانستان را نمی‌دهند. آقای کرزی گفته که او چند بار اجازه سفر خواسته اما از سوی طالبان رد شده است.

رئیس جمهور‌ اسبق افغانستان گفت که طالبان به او گفته‌اند اگر اجازه سفر بدهند، او برنخواهد گشت.

آقای کرزی تاکید کرد:" آنها می‌دانند که من برمی‌گردم."

"طالبان نخست باید اعتماد مردم را بدست آورد"

حامد کرزی می‌گوید که او با بیشتر رهبران طالبان ملاقات کرده که تلاش دارند روابط‌شان با امریکا را بهبود بخشند. اما او می‌گوید که طالبان نخست باید گام‌هایی در داخل برای جلب اعتماد شهروندان افغانستان بردارند.

آقای کرزی به ان‌پی‌آر گفت:" ما باید مطمئن شویم که همه شهروندان افغانستان خود را متعلق به این کشور می‌دانند و این حکومت از آن‌ها نمایندگی می‌کند. ما باید گام‌های ضروری برای قناعت جهان برداریم، هدف ما برای یک افغانستان خوب است."

او به جلوگیری طالبان از رفتن دختران بالاتر از صنف شش به مکتب اشاره کرد و هشدار داد:" یک دهه بعد بدتر از چیزی خواهیم بود که اکنون هستیم."

رئیس‌جمهور اسبق افغانستان گفت که طالبان زمینه این را فراهم کنند که افراد مانند او به خارج سفر کنند و به جامعه جهانی بگویند که افغانستان در مسیر درستی برای آینده بهتر در حرکت است و سزاوار پشتیبانی است. اما او حتا اجازه ندارد به بیرون از کابل، پایتخت سفر کند.

حامد کرزی همچنین به رادیوی ملی امریکا گفت که ایالات متحده در افغانستان مرتکب‌ اشتباه‌های زیادی شده است که باید آن را اصلاح کند.

به گفته آقای کرزی کارهایی است که امریکا آن‌را انجام دهد، از جمله ذخایر بانک مرکزی افغانستان را آزاد کند تا به گفته او مردم افغانستان روی پای خود ایستاد شوند.

براساس اطلاعات این روزنامه، صادرات پاکستان به افغانستان در سال مالی ۲۰۲۲ به بیش از ۵۵۲ میلیون دالر رسیده است. این در حالی است که صادرات این کشور در سال مالی ۲۰۲۱ به بیش از ۹۸۳ میلیون دالر می‌رسید. تا چند سال پیش، افغانستان بعد از ایالات متحده، دومین مقصد صادراتی پاکستان بود.

واردات پاکستان از افغانستان در سال ۲۰۲۲ به حدود ۱۴۷ میلیون دالر رسیده است. در حالی که در سال ۲۰۲۱ این رقم به حدود ۱۷۹ میلیون دالر می‌رسید.

پاکستان عمدتاً اقلام ضروری آشپزخانه از جمله بادنجان رومی، کچالو و پیاز و همچنین میوه‌های تازه و خشک را از افغانستان وارد می‌کرد. بعد از پیروزی طالبان در افغانستان دولت پاکستان حداکثر واردات از افغانستان را در بدل کلدار، به جای دالر انجام داده است.

خبرگزاری فرانسه در گزارشی تجربه این روزهای نفیسه را روایت کرده است. دختری که در یک مکتب مخفی در روستای دورافتاده‌ای در شرق افغانستان درس می‌خواند، می‌گوید: "پسران در آشپزخانه کاری ندارند. بنابراین من کتاب‌هایم را در آنجا پنهان می‌کنم."

او می‌گوید اگر برادرش از رفتن او به مکتب خبر شود، او را لت‌وکوب خواهد کرد.

از زمان به دست گرفتن قدرت در یک سال پیش، طالبان محدودیت‌های سختی را بر دختران و زنان اعمال کرده‌اند. طالبان عملا زنان را از زندگی عمومی بیرون می‌کشند.

زنان دیگر اجازه ندارند بدون همراهی یک مرد به سفر بروند. همچنین به آن‌ها گفته شده است که سراسر بدن و صورت خواهد را با حجاب و یا برقع بپوشانند.

طالبان به زنان تذکر داده اولویت این است که فقط در صورت لزوم، از خانه بیرون شوند.

در ظالمانه‌ترین محرومیت، طالبان به مکاتب دوره ثانوی در افغانستان اجازه بازگشایی نداده‌اند.

با این حال زنان افغانستان در خانه‌های خود مدارس مخفی به راه انداخته‌اند.

گروهی از خبرنگاران خبرگزاری فرانسه دستکم از سه مکتب مخفی بازدید کرده‌اند و با معلمان و دانش‌آموزان این مکاتب -که نام اصلی‌شان بخاطر حفظ امنیت آن‌ها مخفی مانده- مصاحبه کرده‌اند.

ما آزادی می خواهیم

دهه‌ها آشفتگی سیستم آموزشی افغانستان را ویران کرده است، بنابراین نفیسه با وجود اینکه ۲۰ ساله است، هنوز در حال تحصیل دروس دوره متوسطه است. فقط مادر و خواهر بزرگترش خبر دارند که او به مکتب می‌رود و درس می‌خواند. برادر او عضو گروه طالبان است و سال‌ها علیه دولت سابق در کوه‌ها جنگیده است. برادر نفیسه بعد از پیروزی گروهش می‌گوید جای زن خانه است، زنان باید به خانه بازگردند.

برادر نفیسه به او اجازه می‌دهد صبح‌گاهان برای مطالعه قرآن به یک مدرسه دینی برود، اما نفیسه بعد از ظهرها در یک صنف مخفی که توسط انجمن انقلابی زنان افغانستان (راوا) برگزار می‌شود، شرکت می‌کند.

نفیسه گفت: "ما این ریسک را پذیرفته‌ایم، در غیر این صورت بی‌سواد می‌مانیم."

او تاکید می‌کند که "من می‌خواهم داکتر شوم. ما می‌خواهیم کاری برای خودمان انجام دهیم، می‌خواهیم آزادی داشته باشیم، به جامعه خدمت کنیم و آینده خود را بسازیم."

وقتی خبرگزاری فرانسه از مکتب آن‌ها بازدید کرد، نفیسه و ۹ دختر دیگر با معلمی که او هم زن بود، درباره آزادی بیان بحث می‌کردند. آن‌ها در کنار هم، روی فرش نشسته بودند و به نوبت با صدای بلند از یک کتاب درسی متنی را می‌خواندند.

برای رسیدن به صنف، آن‌ها اغلب در ساعات مختلف از خانه خارج می‌شوند و مسیرهای خود را هر روز عوض می‌کنند تا از سوی مردان منطقه که اکثرا با طالبان همسویی دارند، شناخته نشوند و توجه آن‌ها را جلب نکنند.

خواهر نفیسه مکتب را رها کرد تا هرگونه سوء ظن به برادرش را محدود کند.

قبل از اینکه یک سال پیش، جنبش اسلام‌گرای تندرو طالبان به قدرت بازگردد، مونسه ۳۱ ساله به عنوان مدیر نظارت بر سیاست در وزارت مالیه خدمت می‌کرد.

او یکی از زنان بسیاری بود که عمدتاً در شهرهای بزرگ زندگی می‌کردند. خبرگزاری رویترز نوشته است زنان در این دوره آزادی‌هایی را به دست آورده بودند که نسل قبلی تحت حکومت قبلی طالبان در اواخر دهه ۱۹۹۰ نمی‌توانست رویای آن را ببیند.

اکنون مونسه مبارز کارش را از دست داده و هیچ شغلی ندارد. تفسیر سختگیرانه طالبان از قوانین اسلامی، حقوق زنان برای کار و حضور در اجتماع را به شدت محدود کرده است. زنان افغانستان ملزم شده‌اند که حجاب سخت‌گیرانه‌ای را به تن کنند، مکاتب دوره ثانوی همچنان به روی دختران مسدود است و هزاران زن در سرتاسر کشور بیکار شده‌اند.

در دولت جدید، هیچ زن در کابینه وجود ندارد، وزارت امور زنان تعطیل و به جای آن وزارت امر به معروف و نهی از منکر ایجاد شده است.

مونسه مبارز می‌گوید: "یک جنگ پایان یافت، اما نبرد برای یافتن جایگاه مناسب برای زنان افغان آغاز شده است." او می‌گوید: "ما صدای خود را در برابر هر بی‌عدالتی، تا آخرین نفس بلند خواهیم کرد."

با وجود آنکه هر تظاهرات اعتراضی در دوره طالبان با خطر لت‌وکوب و بازداشت سازمان‌دهندگان و شرکت‌کنندگان آن روبرو است. با این حال مونسه در چندین تظاهرات شرکت کرده است تا بتواند از حقوق خود محافظت کند.

آخرین تظاهرات مونسه در ۱۰ می برگزار شده بود. طالبان در آنروز این تظاهرات را سرکوب کردند.

اما مونسه و زنان دیگر مبارزه خود را از خیابان به زیر سقف خانه‌ها بردند. آن‌ها با روش‌های متفاوت دست به سرپیچی از قواعد سخت‌گیرانه طالبان می‌زنند و درباره حقوق زنان بحث می‌کنند.آنها همچنین مردم را تشویق می‌کنند تا به آرمان آن‌ها بپیوندند. رویترز می‌گوید شکل‌گیری چنین تجمعاتی در دور پیشینی که طالبان بر کابل حکومت می‌کردند، غیر قابل تصور بود.

در ماه جولای گروهی از زنان در خانه یکی از آن‌ها در کابل جمع شدند و به صورت دایره‌ای روی زمین نشستند. آن‌ها در مورد تجربیات خود صحبت کردند و شعارهایی را فریاد زدند که در تظاهرات‌های خود در خیابان‌ها از آن استفاده می‌کردند: نان، کار، آزادی.

او به رویترز گفت: "ما برای آزادی خود می‌جنگیم، ما برای حقوق و موقعیت خود مبارزه می‌کنیم، ما برای هیچ کشور، سازمان یا سازمان جاسوسی کار نمی‌کنیم. اینجا کشور ما است، این وطن ما است و ما حق داریم در سرزمین خود زندگی کنیم."

آلیسون داویدیان، از بخش زنان دفتر سازمان ملل در کابل می‌گوید داستان مشابهی از زنان مبارز در سراسر کشور تکرار می‌شود.

او گفت: "برای بسیاری از زنان در سراسر جهان، راه رفتن بیرون از درب ورودی خانه شما یک بخش عادی از زندگی است، اما برای زنان افغانستان به عنوان یک اقدام غیر عادی به شمار می‌رود."

در حالی که قوانین مربوط به رفتار زنان در ملاء عام همیشه واضح نیست، طالبان در نقاط مختلف برخورد چند گانه‌ای را در برابر زنان در پیش گرفته‌اند. در مراکز شهری نسبتاً لیبرال مانند کابل آنها اغلب بدون همراه مرد سفر می کنند. این در مناطق محافظه‌کارتر، عمدتاً در جنوب و شرق کمتر رایج است.

نظر به قوانین طالبان اگر زنان بخواهند به سفرهای دورتر بروند، قطعا باید یک همراه مرد داشته باشند.

رفتار طالبان با دختران و زنان افغانستان یکی از دلایل اصلی امتناع جامعه جهانی از به رسمیت شناختن دولت سرپرست آن‌هاست.

این رفتار باعث شده میلیاردها دالر کمک به افغانستان قطع و بحران اقتصادی این کشور تشدید شود. مقامات ارشد در چندین وزارتخانه گفتند که سیاست‌ها در مورد زنان توسط رهبران ارشد این گروه تعیین شده است و از اظهار نظر بیشتر در این مورد خودداری کردند.

رهبری طالبان می‌گوید که تمام حقوق افغان‌ها بر اساس تفسیر آن‌ها از شریعت حفظ خواهد شد.

گروه‌های حقوق بشر و دولت‌های خارجی نیز طالبان را به سوء استفاده و کشتار هزاران غیرنظامی در بیست سال گذشته متهم کرده‌اند.

در حال حاضر افغانستان تنها کشور جهان است که در آن دختران از رفتن به مکتب منع هستند.

در ماه مارچ، این گروه اعلام کرد که مدارس متوسطه دخترانه بازگشایی خواهند شد، اما تصمیم خود را در همان صبحی که بسیاری از دختران با هیجان به مکتب آمده بودند، لغو کردند.

برخی موفق شده‌اند که در دوره‌های آموزشی آنلاین ثبت نام کنند. کریشمه رشیدی ۱۶ ساله که می‌خواهد برای دوره موقتی در صنف‌های آنلاین شرکت کند، می‌گوید که هنوز امیدوار است دروازه مکاتب باز شود.

او از پدر و مادرش خواسته افغانستان را ترک کنند تا او بتواند به آموزش خود ادامه دهد. او می‌گوید هرگز دست از ادامه تحصیل بر نخواهد داشت.