حامد کرزی، رئیسجمهور سابق، وضعیت مهاجران افغانستان به ویژه زنان و کودکان را در زندانهای پاکستان دردناک خواند. آقای کرزی از سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری خواست برای محافظت از حقوق و آزادی پناهندگان افغان از زندانهای پاکستان گامهای موثری بردارند.
رئیسجمهور سابق با نشر اعلامیهای بار دیگر از دولت پاکستان خواست که به عنوان یک همسایه خوب و متمدن با پناهندگان افغانستان مطابق با اصول بینالمللی حقوق بشر رفتار کند.
آژانس پناهندگان سازمان ملل میگوید که از دیدن گزارشها و تصاویر مهاجران اهل افغانستان در زندانهای پاکستان، به ویژه در شهر کراچی، شدیداً نگران است.
این سازمان گفت که خانوادهها و فرزندان آنها بدون درنظرداشت وضعیتشان، نباید پشت میلههای زندان باشند.
روز چهارشنبه کمیسیون ملی حقوق بشر پاکستان اعلام کرد که دستکم ۱۳۹ زن و ۱۶۵ کودک افغان در زندان زنانه کراچی در کنار دیگر مجرمان نگهداری میشوند.
وزیر انرژی و آب طالبان علیرغم تحریم شورای امنیت سازمان ملل روز پنجشنبه در راس هیاتی برای تمدید برق وارداتی، از طریق بندر حیرتان به اوزبیکستان رفت. ملا عبداللطیف منصور از جمله ۱۳ مقام طالبان است که معافیت سفر او به دلیل اختلاف نظر اعضای شورای امنیت سازمان ملل، تمدید نشد.
این مقام طالبان به آژانس باختر گفته است که برای تمدید برق وارداتی و پرداخت مبلغ ۳۵ میلیون دالر باقیداری حکومت پیشین و صرفیه برق بیش از یک و نیم سال حکومت طالبان به این کشور سفر میکند.
عضای شورای امنیت سازمان ملل در آخرین نشست در مورد تمدید سفر ۱۳ مقام طالبان دچار اختلاف شدند.
از زمان بازگشت تحریمها علیه مقامات طالبان، سفرهای اعضای این گروه حتا به کشورهای منطقه نیز محدود شده است.
در ماههای اخیر، ذبیحالله مجاهد به جای امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان به ترکیه رفت. هرچند برخی مقامات طالبان هر ازگاهی به کشورهای مانند قطر و اوزبیکستان رفت و آمد میکنند. این دو کشور روابط نزدیکی با طالبان دارد.
شهابالدین دلاور، وزیر معادن، خیرالله خیرخواه، وزیر اطلاعات و فرهنگ، عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات، نورالله نوری، وزیر سرحدات و قبایل، عبداللطیف منصور، وزیر انرژی و آب، ملا فاضل مظلوم، معین وزارت دفاع، مولوی عبدالکبیر، معاون سیاسی رئیس الوزرا، دین محمد حنیف، وزیر اقتصاد و نورمحمد ثاقب، وزیر حج و اوقاف طالبان در میان کسانیاند از سوی شورای امنیت سازمان ملل تحریم شدهاند. شورای امنیت همچنین به خاطر محرومیت دختران از آموزش، مولوی عبدالباقی حقانی، وزیر پیشین تحصیلات عالی طالبان و سعید احمد شهیدخیل، معین وزارت معارف این گروه را تحریم بودند.
کارشناسان سازمان ملل در بیانیهای ممنوعیت کار زنان توسط طالبان را غیر وجدانی خواندند. آنها با محکوم کردن این تصمیم طالبان گفتند که این گروه در شرایط اضطراری افغانستان، برای کنترل کمکهای بشری از زنان و دریافتکنندگان کمکها استفاده ابزاری کرده و آنان را قربانی میکنند.
این گروه از کارشناسان مسایل حقوق بشری در بیانیه خود افزودهاند که ممنوعیت کار زنان در موسسات بشردوستانه اثرات فاجعهباری بر زندگی دهها میلیون نفر از مردم نیازمند افغانستان به ویژه زنان و کودکان خواهد داشت، زیرا زنان امدادگر نقش مهمی در نیازسنجی، برنامهریزی و تطبیق فعالیتهای بشردوستانه ایفا میکنند.
این کارشناسان میگویند که این دستور طالبان نقض آشکار تخصیص کمکهای بشردوستانه است چرا که بدون کارمندان زن، زنان و دختران و همچنین پسران به غذا، آموزش، حمایت از کودکان، کمکهای حقوقی متناسب با جنسیت، حمایت معیشتی و خدمات صحی ضروری دسترسی نخواهند داشت.
کارشناسان سازمان ملل در بیانیه خود خاطرنشان کردهاند که انکار حق زنان برای کار در سازمانهای غیردولتی در اواسط زمستان نشان میدهد که طالبان هیچ توجهی به حقوق زنان یا رفاه مردم افغانستان ندارند و از هیچ چیز کوتاه نمیآیند.
بیانیه ضمن بیان این که این اقدامات را مصداقی از آزار و اذیت جنسیتی و جنایت علیه بشریت دانسته از طالبان خواسته فورا ممنوعیت کار زنان را لغو کنند.
این گروه سازمان ملل میگویند که ممنوعیت کار زنان در سازمانهای غیردولتی نه تنها کارمندان زن را از حقوق اساسی و امرار معاش محروم میکند، بلکه با حذف کامل زنان از زندگی عمومی آنان را از حمایت از گروههای آسیبپذیر باز میدارد.
کارشناسان سازمان ملل هشدار دادهاند که سازمانهای غیردولتی تحت رهبری زنان که خدمات و حمایتهایی را برای زنان، کودکان و گروههای به حاشیه رانده شده ارائه میکنند با این تصمیم ظالمانه و غیرقانونی ضربه سختی خواهند خورد.
بلومبرگ به نقل از منابع گزارش داد دستورات طالبان علیه زنان، اختلافها بین رهبران این گروه را تا جایی تشدید کرده که هر جناح نیروهای هوادار خود را بسیج کردهاند. این منابع گفتند که ملا یعقوب، وزیر دفاع و سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان با دستور رهبر طالبان مخالفت کردهاند.
این منابع گفتند که اکنون تنشها میان رهبران طالبان به حدی شدید است که هر دو جناح در پیشبینی این که ممکن است بین شان درگیری صورت بگیرد، نیروهای وفادار خود را فراخواندهاند.
بلومبرگ به نقل از منابع خود افزوده است که فرمانهای محافظهکارانه به دستور هبتالله آخدزاده، رهبر این گروه که به ندرت دیده شده از شهر جنوبی قندهار صادر میشود و از طریق شورای علمای طالبان در این شهر ابلاغ میشود.
این منابع گفتند که تلاش برخی از اعضای ارشد طالبان برای دیدار با رهبر این گروه برای گفتگو در این مورد تاکنون رد شده است.
بلومبرگ مینویسد که ملا یعقوب و سراجالدین حقانی دو رهبر جوان طالبان به دلیل موقعیتهایشان در رژیم موجود به تجهیزات نظامی رها شده امریکایی به ارزش میلیاردها دالر دسترسی دارند.
این نشریه به نقل از منابع خود نوشته که وفاداران ملا هبتالله آخندزاده را عمدتا شبه نظامیان مسلح قندهار و جنگجویان وفادار رهبران مذهبی همفکر با این جناح تشکیل میدهند.
بلال کریمی، معاون سخنگوی حکومت طالبان هرگونه «اختلاف میان رهبران طالبان» را در مورد دستورات مربوط به زنان رد کرده و گفته است که از تلاش ملا یعقوب و سراجالدین حقانی برای ملاقات با ملا هبتالله آخندزاده اطلاعی ندارد.
آقای کریمی در تماس تلفنی با بلومبرگ گفته است همه طالبان به فرامین رهبر این گروه احترام میگذارند و عمل میکنند. او گفته که «قدرت فرمانپذیری شکست ناپذیر است.»
بلومبرگ در حالی که به موضوع اختلاف بین ملا یعقوب و سراجالدین حقانی بر سر مسایل حقوق زنان نیز اشاره کرده به نقل از عبدالنافی تکور، سخنگوی وزارت داخله طالبان نوشته که سراجالدین حقانی «خواهان حل مساله تحصیل و اشتغال زنان و ایجاد فضای ناب اسلامی است که دختران و زنان بتوانند در آن تحصیل و کار کنند».
گزارش مینویسد که عنایتالله خوارزمی، سخنگوی وزارت دفاع از اظهار نظر در مورد دیدگاه ملا یعقوب در مورد آخرین محدودیتها بر زنان خودداری کرد. ملا یعقوب در مصاحبهای با رادیوی ملی در ماه آگست گفت که برای آماده سازی زمینه برای بازگشت همه دختران به مکتب جدی است.
بلومبرگ در گزارش خود میگوید که هیچ یکی از سخنگویان طالبان در مورد پیشنهادات اختلاف بین دو وزیر و رهبر طالبان اظهار نظر نکردند.
بلومبرگ در ادامه با اشاره به محدودیتهای فزاینده طالبان علیه آموزش و اشتغال زنان به نقل از گریم اسمیت، مشاور ارشد برنامه آسیایی گروه بینالمللی بحران نوشته که بسیاری از مقامات طالبان خانوادههای خود از جمله دخترانشان را به کشورهایی مانند پاکستان، قطر یا امارات متحده عربی برای تحصیل فرستادهاند.
از دید آقای اسمیت فشارها برای تطبیق سیاستهای افراطی از سوی ملا هبتالله آخندزاده انسجام بین طالبان را با خدشهدار کرده است.
او افزوده که رهبر طالبان با غلبه به عناصر عملگرا در بدنه رهبری طالبان بر قدرتش تاکید دارد.
صندوق حمایت از کودکان اعلام کرد تعداد افرادی که با گرسنگی شدید مواجهاند طی سه سال گذشته در هشت کشور جهان، ۵۷ درصد افزایش یافته است. این سازمان در گزارش تازهاش گفت افغانستان با داشتن ۶.۶ میلیون نفر که با گرسنگی شدید مواجهاند، بلندترین آمار را در میان این کشورها دارد.
به گفته این سازمان، آمار افراد مواجه با گرسنگی شدید در افغانستان در سال ۲۰۱۹ حدود ۲.۵ میلیون نفر بود.
همچنین، صندوق حمایت از کودکان افزود که تعداد افرادی که در هشت کشور جهان با گرسنگی شدید مواجه اند، امسال به ۲۵.۳ میلیون نفر افزایش یافته است.
این کشورها در سال ۲۰۱۹ دارای ۱۶.۱ میلیون نفر با گرسنگی شدید بودند.
کشورهایی که سازمان حمایت از کودکان سطح گرسنگی شدید را در آنها بررسی کرده است، شامل افغانستان، جمهوری آفریقای مرکزی، جمهوری دموکراتیک کنگو، هائیتی، سومالیا، سودان جنوبی، سودان و یمن میشوند.
این کشورها بالاترین آمار افرادی را که در سطوح اضطراری و فاجعهبار گرسنگی و سوءتغذیه قرار دارند، به خود اختصاص دادهاند.
به گفته این سازمان، سوءتغذیه کودکان در افغانستان یک معضل طولانی بوده، اما امسال گزارشهایی رسیده که نشان میدهد خانوادهها به روشهای ناامیدکنندهای برای مقابله با آن، از جمله فروش فرزندانشان متوسل شدهاند.
نورا حسنین، سرپرست صندوق حمایت از کودکان در افغانستان میگوید که در این کشور شماری از کودکان در حدی با گرسنگی شدید مواجهاند که نمیتوانند آنچه را که در مکتب آموختهاند، به خاطر بیاورند.
خانم حسنین نیز هشدار میدهد که روشهای مقابله با تغذیه کودکان نگرانکننده است و میتواند منجر به ازدواجهای زیر سن و وادار ساختن کودکان به کار شود. از سویی هم او اضافه میکند که کودکان افغانستان همچنین مستعد ابتلا به بیماریهای دیگری نظیر وبا هستند.
در کنار اینها، سرپرست صندوق حمایت از کودکان در افغانستان تاکید کرد که رسیدگی به وضعیت کودکان افغانستان، بدون مشارکت گسترده زنان ناممکن است و در حال حاضر که برنامهها به تعلیق درآمدهاند، وضعیت بیشتر نگرانکننده است.
پس از افغانستان، یمن نیز با افزایش ۶۶ درصدی از نظر تعداد افرادی که با گرسنگی شدید مواجهاند، در رتبه دوم قرار دارد. آمار افرادی که با گرسنگی شدید مواجهاند، در سه سال گذشته در یمن از ۳.۶ میلیون نفر به شش میلیون رسیده است.
مرکز خبرنگاران افغانستان در پایان سال ۲۰۲۲ با انتشار گزارشی میگوید وضعیت آزادی رسانهها و خبرنگاران در افغانستان به شدت رو به وخامت گذاشته است. این نهاد روز جمعه نهم جدی، گفت که آمار نقض آزادی رسانهها و خبرنگاران در سال ۲۰۲۲ دونیم برابر افزایش یافته است.
این مرکز تاکید کرده است که با تسلط دوباره طالبان دستآوردهای دو دهه گذشته آزادی بیان در افغانستان به سرعت در حال محو شدن است.
افزایش رویدادهای نقض آزادی رسانهها
مرکز خبرنگاران افغانستان در سال ۲۰۲۲، دستکم ۲۶۰ رویداد نقض آزادی رسانهها و خبرنگاران شامل تهدید، بازداشت و برخورد خشونتآمیز را ثبت کرده است. این نهاد میگوید این رقم در مقایسه با سال ۲۰۲۱، حدود ۱۳۸ درصد افزایش داشته است. گزارش میافزاید که به استثنای چند مورد، متباقی رویدادها از سوی ادارهها و یا افراد منسوب به طالبان به ویژه نیروهای امنیتی و استخباراتی این گروه صورت گرفته است.
این مرکز در سال ۲۰۲۱ دستکم ۱۰۹ رویداد شامل ۸ مورد جان باختن خبرنگاران و کارمندان رسانهای و همچنین بازداشت و تهدید خبرنگاران را ثبت کرده بود.
بر اساس این گزارش، از مجموع رویدادهای ثبت شده در سال ۲۰۲۲، دستکم ۱۱۹ مورد آن بازداشت خبرنگاران بوده که اکثریت آن «توام با خشونت فیزیکی و روانی، توهین و تحقیر» بوده است.
سه خبرنگار در بازداشت طالبان
این مرکز گفته است از جمله خبرنگاران بازداشت شده، دستکم سه خبرنگار و کارمند رسانه از جمله خالد قادری، مجری سابق رادیو نوروز در هرات از ۱۷ مارچ ۲۰۲۲، فیضالله فیضبخش، خبرنگار آزاد از ۱۷ آگست در کابل و قدرتالله ترار، خبرنگار تلویزیون زرغون در خوست از ۱۱ نوامبر ۲۰۲۲ تا اکنون در زندان طالبان هستند.
تهدید خبرنگاران
مرکز خبرنگاران افغانستان در ۱۲ ماه گذشته، ۱۲۸ رویداد تهدید خبرنگاران و رسانهها را ثبت کرده است.
یافتههای مرکز خبرنگاران افغانستان نشان میهد که دستگاه امنیتی به ویژه اداره استخبارات و وزارت امر به معروف طالبان به شکل مستقیم و غیرمستقیم در قضیه بازداشت، تهدید، روند سرکوب آزادی رسانهها و آزادی بیان نقش دارند.
این مرگز میگوید تنها یک تحول مثبت در سال ۲۰۲۲، این بود که هیچ خبرنگار و کارمند رسانهای قربانی حملههای هدفمند نشده است.
بسته شدن رسانهها
بررسیهای مرکز خبرنگاران افغانستان نشان میدهد که بیشتر نیمی از حدود ۶۰۰ رسانه (صوتی، تصویری، چاپی و آنلاین) فعال در افغانستان با روی کار آمدن دوباره طالبان بسته شدهاند و صدها خبرنگار و کارمند رسانهای کشور را ترک کردهاند، زنان خبرنگار نیز به حاشیه رفته و رسانههای آزاد و آزادی بیان در پی تشدید اعمال محدودیتها از سوی طالبان «به سوی محو کامل سوق داده شده است.»
