روزنامه اسپانیایی ال پائیس روایتی از تلاش طالبان برای مجبور کردن دانشجویان دختر به ازدواج نشر کرده است. فوزیه(نام مستعار) دانشجوی پزشکی که مخفیانه در کابل زندگی میکند، گفت نیروهای طالبان از روی اطلاعات دانشجویان، دختران را شناسایی کرده و آنها را وادار به ازدواج با خود میکنند.
فوزیه ۱۷ ساله نزدیک به یک ماه است که در کابل مخفیانه زندگی میکند. این دانشجوی سال اول پزشکی در یک تماس ویدیویی از کابل، به روزنامه الپائیس گفت که در ۲۹ سنبله ناگهان به بهانه یک امتحان به دانشگاه خواسته شد. زمانی که او فقط زنان جوان و طالبان را در آنجا دید، متوجه شد که این یک دام بوده است.
پس از آن که طالبان به دختران گفتند آنها دیگر نمیتوانند به تحصیل ادامه دهند، «شروع به انتخاب دانشجویان مورد علاقه خود از جمله من کردند و به ما گفتند که باید با آنها ازدواج کنیم.»
فوزیه موفق به فرار از آنجا و بازگشت به خانه شد، اما ساعاتی بعد نیروهای طالبان وارد خانهاش شدند و از والدینش خواستند دخترشان را به عقد یک طالب در آورند. فوزیه معتقد است که طالبان نشانی خانه او را از روی اطلاعات دانشجوییاش به دست آورده بودند.
خدیجه امین، یک خبرنگار افغان در تبعید در اسپانیا به ال پائیس تأیید کرد که «طالبان از اطلاعات شخصی موجود در سوابق ثبت نام دانشگاه برای یافتن این زنان جوان استفاده میکنند.» امین از دیگر زنان افغان که تجارب مشابهی داشتند، نیز گزارش تهیه کرده است.
طالبان بار اول موفق نشدند فوزیه را به چنگ آورند. پدرش مداخله کرد و به دلیل محافظت از دخترش به شدت مورد ضرب و شتم قرار گرفت. پای فوزیه نیز در این درگیری زخم برداشت. پدر فوزیه چند روز بعد وقتی طالبان را دید به خانه برگشت و فوزیه را با عجله از خانه بیرون برد و پنهانش کرد. طالبان از پدر فوزیه بازجویی کردند، اما او از افشای محل اختفای دخترش خودداری کرد. آنها او را بردند و یک هفته بعد دستوپا شکسته و در حالت کما او را به خانوادهاش تحویل دادند.
فوزیه عکسی از پدرش که یک معلم ۳۷ ساله است، به الپائیس فرستاد که روی تخت شفاخانه دراز کشیده و به یک دستگاه تنفس مصنوعی متصل است. قفسه سینه او فرو رفته به نظر میرسد و سرش پانسمان شده است. مادر فوزیه نیز توسط طالبان مورد ضرب و شتم قرار گرفت و طفلی که در شکم داشت سقط شد.
خانواده فوزیه از زمان ورود طالبان به خانه شان فیلم گرفتند. در این فیلم طالبان که در کنار یک موتر شاسی بلند سفید ایستادهاند، جلو خانه فوزیه دیده میشوند. مادر فوزیه در جریان این تماس تصویری به الپائیس گفت مردانی که در فیلم دیده میشوند وارد خانه آنها شدند و از آنها بازجویی کردند.
اکنون، فرار تنها گزینه فوزیه برای خلاصی از چنگ طالبان است. او خود را برای آنچه به خانوادهاش اتفاق افتاده شدیداً سرزنش می کند.
سرگذشت فوزیه داستان نادر از سرنوشت تلخ زنان در افغانستان نیست. در ماه سنبله، دختر جوانی به اسم الهه دلاورزی در چند ویدئو که در توییتر منتشر شد، گفت که مورد تجاوز جنسی قرار گرفته و مجبور به ازدواج با قاری سعید خوستی، سخنگوی سابق وزارت داخله طالبان شده است.
تا اینجا شد ۲۸۰ حرف؛ به اندازه یک توییت در شبکه اجتماعی پرطرفدار توییتر که ایلان ماسک با خرید آن، میخواست نبض شبکههای اجتماعی را هم بهدست گیرد.
اما همانطور که محاسبه ایلان ماسک از خرید ۴۴ میلیارد دالری توییتر، بر وفق مراد او پیش نرفت، وعده ما برای شرح ماجرا در ۲۸۰ کرکتر هم شاید بیش از حد خوشبینانه بوده است.
۴۴ میلیارد دالری که ایلان ماسک برای خرید توییتر صرف کرد، ضربه اساسی به ثروت او نبود؛ به نظر نمیرسد این میلیاردر بلندپرواز، چندان از خرید اخیر خود راضی باشد، اما هنوز زود است که آن را یک ضرر حساب کنیم.
شاید بتوان گفت که این پرنده جیکجیککُن آبیرنگ، برای ماسک "آمد نداشت".
امان از رقبا
بخش زیادی از ثروت ۳۴۰ میلیارد دالری ایلان ماسک در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱، مدیون اقبال جهانی به موترهای برقی تسلا بود.
همانند دیگر عرصههای صنعت و تجارت، در خودروسازی هم رقیبان از مدلهای موفق الگوبرداری میکنند.
مقبولیت موترهای برقی، رقیبان شرکت خودروسازی تسلا در سراسر جهان را هم به طمع انداخت و موترهای برقی یکی پس از دیگری وارد بازار شدند؛ برخی شیکتر و با امکانات بیشتر از تسلا، اما اکثراً با قیمت کمتر از محصول ایلان ماسک و شُرکا.
افزایش عرضه باعث کاهش قیمت میشود و وقتی دست در بازار زیاد شد، تسلا ضرر کرد و سهامش بهشدت پایین آمد.
به این ترتیب آقای ماسک که در سال کرونا، داراترین مرد جهان شده بود و در اوج ثروت، در ماه نوامبر سال ۲۰۲۱ داراییاش به ۳۴۰ میلیارد دالر میرسید، در یک سال اخیر ۲۰۰ میلیارد دالر ضرر کرد.
او اکنون در فهرست ثروتمندان جهان، با ۱۳۷ میلیارد دالر، پایینتر از برنار اَرنو، میلیارد فرانسوی با ۱۶۸ میلیارد دالر سرمایه قرار گرفته و دوم شده است.
یک مثل در فارسی دری میگوید فیل اگر هم از تشنگی بمیرد، یک زانو آب در شکم دارد. این ماجرا هم پایان کار ایلان ماسک نیست. او هنوز و همچنان موفقترین کارآفرین جهان است، با مغزی پر از افکار بلندپروازانه و امید به یک خیز برقآسای دیگر در شروع سال مالی جدید.
اگر در سال کرونا و در اوج افول کسب و کارها، ایلان ماسک توانست خود را به چنان جایگاهی برساند، در سال بازگشت رونق به بازار صنعت و سرمایه چرا نتواند؟
الیاس علوی میگوید اگر در کشور دیگری زندگی میکنید به اعضای محلی پارلمان خود ایمیل بزنید و درخواست کنید تا در این مورد قدمی بردارند.
شما میتوانید با سیاستمداران کشورهای میزبانتان لابی کنید و با رسانههای محلی نیز تماس بگیرید تا این موضوع را پوشش بدهند.
آقای علوی میگوید شما میتوانید با شخصیتهای هنری، فرهنگی و علمی در جهان تماس بگیرید و از آنها بخواهید تا به طور علنی از مبارزات زنان افغانستان حمایت کنند.
نشر صحبتهای هنرمندان در رسانههای جهانی طبعا آگاهی بیشتری درباره وضعیت افغانستان و کمک به مردم آن ایجاد خواهد کرد.
الیاس علوی از شهروندان افغانستان خواسته است بر سفارتخانهها و سازمانهایی که از نام مردم افغانستان ارتزاق میکنند، فشار بیاورند.
او ادعا کرده است که بسیاری از سفارتخانهها و سازمانها هنوز بودجه زیادی را از دولتهای میزبان دریافت میکنند و ادعای «دولت در سایه» را دارند اما در حقیقت فعالیت مهمی ندارند.
راهاندازی اعتراضات در شهرهای کوچک و بزرگ در سرتاسر دنیا از دیگر پیشنهادهایی است که این هنرمند اهل افغانستان مطرح میکند.
زنان معترض افغانستان در یک و نیم سال گذشته به گونه توقفناپذیر به خیابان آمدهاند، اما همیشه بازتابهای این اعتراضات با یک سوال به همراه بوده است: مردان افغانستان کجا هستند؟
شهروندان افغانستان در خارج از کشور نیز قبلا تجربه راهپیمایی مدنی همزمان در بیش از صد کشور جهان را در کارنامه دارند.
چند ماه پیش یک حرکت سرتاسری و گسترده در سرتاسر جهان برای به رسمیت شناختن «نسلکشی هزارهها» به راه افتاده بود.
آیا شهروندان افغانستان قادر خواهند بود برای کمک به زنان کشورشان چنین حرکتی را تکرار کنند؟
یکی از پیشنهادهای آقای علوی این است که از دانشگاهها بخواهید به دختران افغانستان بورسیه بدهند.
او همچنین پیشنهاد داده است که از مراکز خیریه قابل اعتماد در بخش آموزش حمایت شود و سازمانها و گروههایی را که در فسمت آموزش مجازی فعالیت میکنند به دختران افغانستان معرفی کنند.
در فهرست پیشنهادات این هنرمند آمده است که فعالان اجتماعی مستقل را در فضای مجازی دنبال کنید و مطالبشان را بازنشر کنید.
الیاس علوی شاعر و نقاش مشهور افغانستان مقیم استرالیا است.
مجموعههای شعر او چندین جایزه مهمی ادبی را در ایران دریافت کرده است و او اکنون به عنوان آموزگار هنر در استرالیا مشغول کار است.
در هر رژیم استبدادی، دیکتاتورها سعی میکنند نظام آموزشی را به ابزاری برای ترویج سلطه خود بدل کنند. طالبان نیز پس از بهدست گرفتن قدرت در آگست سال گذشته، دست به تغییرات گسترده در نصاب تحصیلی افغانستان زدند.
آنها تدریس اجباری ثقافت اسلامی را از ۸ کریدت به ۲۴ کریدت افزایش دادند، برخی از دانشکدهها را حذف و تغییراتی را در محتوای جزوههای درسی برخی از دانشکدهها وارد کردند.
هدف طالبان از تغییر نصاب درسی مثل هر رژیم مستبد دیگر پرورش یک نسل مطیع، رام و فرمانبردار است.
همچنین طالبان مثل هر رژیم استبدادی دیگر از «گسترش ترس» به عنوان ابزاری برای تداوم سلطه خود استفاده میکنند.
هنر «نه گفتن»
در میانه رعب و وحشت نظامهای توتالیتر در تاریخ، همواره جنبشهای آزادیخواه، با یک جرقه کوچک آغاز شدهاند.
از جایی که از دل جمعیتی مایوس و وحشتزده، فریادی بلند شده و به فرمانبرداری، اطاعت و تسلیم در برابر ستم «نه» گفته است.
در یک و نیم سال گذشته ناامیدی، بزرگترین مانع در برابر اقدام مدنی علیه طالبان بود.
با این حال، این ترس با استعفای استادان دانشگاهها و تحریم صنوف درسی توسط دانشجویان فرو ریخت. نافرمانی که «یک نه شکوهمند» بود در برابر «همه آریهای دروغین.»
جایی که «جنبش دانشجویی» و «جنبش زنان» به همدیگر میرسند
حرکتی را که دختران پیشرو دانشجو ماهها قبل آغاز کرده بودند، اکنون به بزرگترین حرکت دانشگاهی افغانستان بدل شده است.
دانشجویان دختر در این دادخواهی از مسمومشدن در خوابگاه تا بازجویی، لتوکوب، شکنجه، اخراج از دانشگاه و قتل، هزینههای بسیاری پرداختند.
تا یک هفته قبل آنها حس میکردند در میانه ستم بیپایان طالبان تنها رها شدهاند و جز خودشان، هیچ وجدانی از رنجی که آنها تحمل میکنند تکان نخورده است تا اینکه استادان دانشگاه با استعفا و دانشجویان پسر با نافرمانی مدنی خود ورق را برگرداندند.
در تاریخ افغانستان کمتر اتحاد فراگیر و سرتاسری اینگونه در برابر تصمیم خودسرانه یک رژیم نامشروع در دانشگاهها شکل گرفته بود.
تاکنون دستکم ۶۰ استاد دانشگاه از سرتاسر کشور استعفا دادند و هزاران دانشجو از دانشگاههای سرتاسر کشور اعلام کردند تا زمانی که فرمان ممنوعیت آموزش دختران لغو نشود، در صنفها حاضر نخواهند شد.
نافرمانی دانشجویان به گونه خودجوش شکل گرفت، به سرعت رشد کرد و هیچ تشکل سازمانی گسترده در پشت آن وجود نداشت، با این حال در تظاهرات دانشجویان دانشگاه هرات از آن به عنوان «جنبش دانشجویی» نام برده شد.
در روزهای گذشته «جنبش دانشجویی» به مدد «جنبش زنان افغانستان» رفت و از مطالبات آن با قدرت پشتیبانی کرد.
شاید به دشواری بتوان نمونه دیگری از اتحاد قدرتمند این دو جنبش را در تاریخ افغانستان پیدا کرد.
اقدام دانشجویان و استادان دانشگاهها به جامعه افغانستان نشان داد که اگر اقشار مختلف اجتماع برای دفاع از حقوق صنفی خویش دست به اقدام جمعی بزنند، قادر به تغییر معادلات سیاسی حاکم خواهند شد، هرچند طالبان تا حال با این اعتراضات با خشونت برخورد کرده است.
عفیف باختری گفته بود: «شهر از درد به خود میپیچد / درد هر کس به خودش مربوط است». زمانه ما، زمانه تنهایی انسان است. روزگاری که آدمها هر کدام با ستمهایی که بر آنها تحمیل میشود، تنها رها شدهاند و همدردی، همراهی و حمایت از اقشار آسیبپذیر به فراموشی سپرده شده است.
در چنین وضعیتی، دادخواهی مشترک «جنبش دانشجویی» و «جنبش زنان» الگویی است برای تمرین ایستادگی جمعی در برابر ستمگران.
امکان «فلج نهادهای مجری ستم»
دانشگاهیان نشان دادند که امکانهای کمهزینه برای فلجسازی ادارات دولتی رژیم طالبان وجود دارد.
مقاومت مدنی در سرتاسر جهان از یک واقعیت ساده سرچشمه میگیرد. اینکه هرگاه مردم عام از فرمانبرداری و همکاری با حکومتها پرهیز کنند، نظام آنها واژگون خواهد شد.
دانشجویان در چهار روز گذشته مثال برجسته این فروپاشی را به جامعه افغانستان نشان دادند. آنها با خالی کردن دانشگاهها، وزارت تحصیلات عالی طالبان را ناگزیر کردند که اعلام کند: «دانشگاههای ولایتهای گرمسیر تعطیل شده است.»
اگر نافرمانی مدنی با همین سرعت پیش برود، دیگر وجود وزارت تحصیلات عالی در ساختار رژیم طالبان معنایی نخواهد داشت و میتوان این را به عنوان نقطه آغاز فروپاشی دستگاه دولتی طالبان نام برد.
اگر نامههای ارسال شده دانشجویان به ریاست دانشگاهها را زیر ذرهبین ببرید، میتوان درسهای درخشانی را در آنها پیدا کرد. دانشجویان یکی از صنفهای دانشگاه کابل نوشته بودند: «مبارزه با تبعیض را رسالت خود میدانیم.»
خودداری از فرمانهای ظالمانه که ستم علیه انسانها را مشروعیت میبخشد، وظیفه هر جنبش رهاییبخش در تاریخ بوده است.
شعار «یا همه یا هیچکس» که به عنوان اصلیترین پیام جنبش دانشجویی عمل کرد، در موجز و مختصرترین شکل ممکن، مخالفت جمعی دانشجویان را با حذف، طرد و تبعیض انسانها بازتاب داده است.
نهادهای اکادمیک افغانستان تنها فضایی نیستند که در یک و نیم سال گذشته مورد تاختوتاز طالبان قرار گرفته اند.
فهرستی از جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت در این مدت از آدرس طالبان به وقوع پیوسته که از اقشار مختلف قربانی گرفته است.
از کشتار گسترده غیرنظامیان در نقاط مختلف کشور تا کوچ اجباری، بازداشت خودسرانه و ناپدیدسازی اجباری مردم، باجگیری از کسبهکاران و کارگران، فشار بر هنرمندان، سلمانها، رانندگان، دستفروشان، قتل و ناپدیدسازی نظامیان دولت پیشین، شکنجه فعالان حقوق بشر و خبرنگاران و...
جنایتهایی که به رفتار روزمره در رژیم طالبان بدل شده است.
قشر دانشگاهی افغانستان با پرهیز از همکاری با طالبان پیام صریحی به همه صنفهای اجتماعی تحت ستم صادر کردند.
اقدام آنها فراخوانی بود به نافرمانی مدنی گسترده تا فروپاشی رژیم طالبان.
برای اثبات این گفته، مصداقهای بسیاری داریم: ۲۰۰۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲ ،۲۰۱۵، ۲۰۱۹ و ۲۰۲۱ سالهایی است که مسی توپ طلای جهان - برترین افتخار یک فوتبالیست - را تصاحب کرده است.
از این نظر، او تنها بازیکن فوتبال است که چنین رکورد بینظیری دارد.
با اینهمه، این بخش کوچک و قابل شمارش آمارهایی است که این اعجوبه کوچک خلق کرده و شمردن تمامی شگفتیهایی که او رقم زده است، شهرزادی میخواهد و کمازکم هزار و یک شب.
وقتی یازده ساله بود، پزشکان تشخیص دادند که با کمبود هورمون رشد مواجه است.
دقیقا زمانی که فوتبالیست خوبی شده بود و باید به باشگاههای حرفهای فوتبال میپیوست، حتی «ریور پلاته» به پیشرفت او علاقه نشان داد، اما تمایلی برای پرداخت هزینههای درمانش که ماهیانه ۹۰۰ دالر میشد، نشان نداد.
اما کارلِس رکساچ، استعدادیاب بارسلونا میگوید فقط ۵ دقیقه نیاز بود تا بدانم این پسرک جثه کوچک دقیقاً همانی است که دنبالش هستم.
او بعدها گفت: آنقدر از آینده روشن مسی مطمئن بودم که وقتم را برای یافتن کاغذ هدر ندادم و قرارداد مسی را روی یک دستمال دسترخوان، در همان رستورانی که با خانواده مسی قرار داشتم، بست.
مسی در نوجوانی با کمک باشگاه بارسلونا، به وسیله هورموندرمانی قد خود را افزایش داد.
او روز به روز بزرگتر میشد: بارسلونای سی، بارسای بی و در شانزده نوامبر ۲۰۰۳ اولین بازی رسمیاش را برای بارسلونا آغاز کرد و با پیرهن شماره ۱۹ وارد میدان شد.
او آنقدر بزرگ شد و رشد کرد و درخشید که جهانی به بزرگی او اعتراف کردند.
آنتونیو لوبو آنتونش نویسنده پرتگالی میگوید سه چیز در زندگی مهم است: کتاب، دوستان خوب و لیونل مسی.
لیو به تمامی افتخاراتی که یک فوتبالیست میتواند برسد، نتنها دست یافت بلکه در بسیار از موارد آماری از خود بر جا گذاشت که برای دست یافتن به آن باید کسی از همان سیارهای بر زمین فرود بیاید که مسی آمده بود.
او با قهرمانی در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، کلکسیون افتخاراتش را تکمیل کرد و به باور بسیاریها، بهترینِ بیچونوچرای تاریخ فوتبال شد.
با اینهمه، فارغ از هر باوری و همراه با هر دغدغهای، مسی مهم است.
بسیاری معتقد اند، برخلاف سیاستمداران که مهمانان تاریخاند، هنرمندان و اسطورههای بزرگ ورزش، میزبانان این کتاب ناتمام هستند و در خاطرهها میمانند.
آکوییناس، قدیس و فیلسوف ایتالیایی میگوید آدمی همیشه در جستوجوی کشف لذت بوده و از پی چیزی میرود تا از طریق آن لذت ببرد.
بسیاری معتقد اند، آدمهایی که از تماشای فوتبال مسی به وجد میآیند، کسانی اند که به خود لذت رسیدهاند.
در این میان چیزی واسطه نیست. معنای دیگر فوتبال مسی، لذت است.
جام جهانی قطر به پایان رسید. فوتبال دینش را به مسی ادا کرد و تنها جام نداشتهاش را به بهترین نحو به او داد.
این شاید آخرین یا دستکم از آخرین بازیهایی بود که از مسی دیدهایم اما مسی، همیشه مسی خواهد ماند: اعجوبه، جادوگر، معجره و خارقالعاده.
