دیپلومات ایرانی: در نشست دوحه تصمیم جدیدی درباره افغانستان گرفته نخواهد شد

زنان معترض در این گردهمایی شعارهای «به رسمیت‌شناسی طالبان، لکه ننگ بر جهان» و «می‌جنگیم می‌میریم، حق خود را می‌گیریم» سر دادند.

منابع از میان معترضان به افغانستان اینترنشنال گفتند که اندکی پس آغاز راهپیمایی زنان، رنجرهای طالبان به صحنه رسیدند و به دنبال آن معترضان متفرق شدند.

زنان معترض در قطعنامه خود تصریح کردند که طالبان شایسته به رسمیت شناختن و قرار گرفتن در جایگاه حکومت و نماینده مردم افغانستان نیست. زنان معترض از سازمان ملل خواستند که از هر نوع اقدامی که طالبان را به مثابه «حکومت» جلوه دهد، باید اجتناب ورزد.

زنان معترض تاکید کردند که موضع سازمان ملل باید در برابر سیاست‌های «ضد بشری و خصمانه» طالبان در قبال مردم افغانستان و به ویژه زنان، روشن و قاطع باشد.

آنان خواستار حمایت معنادار از مطالبات زنان معترض افغانستان شده‌اند.

قرار است به تاریخ ۱۱ و ۱۲ ثور سرمنشی سازمان ملل میزبان نشستی با حضور نمایندگان ویژه کشورها برای افغانستان در دوحه باشد.

امینه محمد، معاون سرمنشی سازمان ملل اخیراً گفته بود که قرار است در این نشست درباره گام‌های اولیه برای به رسمیت‌‌شناسی طالبان بحث شود.

اظهارات این مقام سازمان ملل انتقادهای گسترده‌ای را در میان طیف‌های مختلف سیاسی، زنان معترض و فعالان در افغانستان برانگیخت.

آقای بولتون در یادداشتی که روز شنبه در نیویارک‌پوست منتشر کرده، می‌گوید در انتخابات ریاست‌جمهوری امریکا رای‌دهندگان باید بایدن و ترامپ را مسئول خطرات تروریستی جدید افغانستان بدانند.

او گفته تصمیمات آن‌ها در مورد افغانستان، پیامدهای استراتژیک فاجعه‌باری به همراه داشت. در این مطلب، از توافقنامه دوحه که در دولت ترامپ امضا شد، به شدت انتقاد شده است.

جان بولتون می‌گوید جو بایدن هم مقصر بود؛ چون از صلاحیتش برای رد توافق «مرگبار» ناقص ترامپ استفاده نکرد؛ توافقی که طالبان حتی قبل از خشک شدن جوهر، آن را نقض کرده بودند. به باور او، بایدن می‌توانست زمان بیشتری را برای ارزیابی توافق‌نامه و اجرای آن صرف کند.

مشاور پیشین امنیت ملی امریکا به اسناد فاش شده اخیر امریکا مبنی بر گسترش فعالیت‌ داعش در افغانستان اشاره کرده و گفته ترامپ و بایدن «بی‌کفایتی خود را در برخورد با طالبان کاملاً ثابت کرده‌اند.»

روزنامه واشنگتن‌پست هفته گذشته به نقل از اسناد فاش‌شده امریکا گزارش داد که افغانستان بار دیگر به مرکز تروریسم و هماهنگی داعش تبدیل شده است.

این روزنامه به نقل از ارزیابی سری پنتاگون نوشته بود که گروه داعش قصد دارد با استفاده از خاک افغانستان، حملاتی را در اروپا و آسیا برنامه‌ریزی کند.

نشر این گزارش واکنش‌های گسترده‌ای را در افغانستان به همراه داشت. طالبان اطلاعات منتشر شده در این گزارش را «جعلی و دروغ» خواندند و گفتند نشر این گزارش نشان می‌دهد که «برخی در امریکا از دشمنی با این گروه دست برنداشته‌اند.»

سفیر بریتانیا در ملل متحد تصریح کرد که تصمیم اخیر طالبان به منع کار زنان در دفاتر این سازمان، نقض صریح اصول اساسی منشور سازمان ملل از جمله اصل عدم تبعیض است.

باربارا وودوارد گفت که بریتانیا از قطعنامه اخیر شورای امنیت سازمان ملل در محکومیت رفتارهای طالبان، استقبال می‌کند.

او خوستار لغو فوری آن عده از محدودیت‌ها و سیاست‌های طالبان شد که حقوق و آزادی‌های اساسی زنان و دختران را محدود می‌کنند.

سفیر بریتانیا در سازمان ملل گفت که کشورش از اپریل ۲۰۲۱ به ارزش ۶۶۲ میلیون دالر را در زمینه رسیدگی به بحران بشری در افغانستان اختصاص داده است.

خانم وودوارد تاکید کرد که بریتانیا زنان و دختران افغانستان را رها نخواهد کرد.

شورای امنیت سازمان ملل روز پنجشنبه با تصویب قطعنامه‌ای، برخورد تبعیض آمیز طالبان با زنان افغان را محکوم کرد.

اعضای شورای امنیت از طالبان خواستند که سیاست‌های تبعیض‌آمیز علیه زنان افغان، به ویژه ممنوعیت آموزش و کار زنان را فوراً لغو کند.

به دنبال اظهارات آمنه محمد، معاون دبیرکل سازمان ملل درباره احتمال به رسمیت شناختن اداره طالبان، این سازمان هفته گذشته تاکید کرد که در اجلاس دوحه بر احتمال به رسمیت شناختن گروه طالبان تمرکز نخواهد کرد.

اظهارات خانم محمد نگرانی‌ها و اعتراضات زیادی را به دنبال داشت. شماری از فعالان حقوق بشر و مدافعان حقوق زن خواستار عذرخواهی سازمان ملل شدند.

وزارت خارجه امریکا هم تاکید کرد که به رسمیت شناختن اداره طالبان به عنوان حکومت رسمی افغانستان غیرقابل قبول است.

نشست دوحه با حضور آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل و نمایندگان ویژه چند کشور برای افغانستان در روزهای دوشنبه و سه‌شنبه هفته آینده برگزار خواهد شد.

استفان دوجاریک، سخنگوی آقای گوترش گفته که تمرکز این نشست یافتن راه پایدار تعامل بین‌المللی پرامون اهداف مشترک در افغانستان خواهد بود.

گروه طالبان از ۲۴ اسد سال ۱۴۰۰، که قدرت را در کابل به دست گرفت، تلاش‌های فراوانی برای به رسمیت شناختن بین‌المللی اداره خود به راه انداخت، ولی تا اکنون هیچ کشوری اداره این گروه را به رسمیت نشناخته است.

وضع محدودیت‌های شدید علیه زنان و دختران، نقض گسترده حقوق بشر و سرکوب مخالفان و منتقدان، از انتقادهای عمده مجامع بین‌المللی از گروه طالبان بوده است.

طالبان آموزش دختران بالاتر از صنف ششم و اشتغال زنان را ممنوع کرده و زنان را از عرصه‌های عمومی تقریبا به صورت کامل حذف کرده‌اند.

براساس دستور طالبان، زنان در دفاتر سازمان ملل و موسسات امدادرسانی هم حق ندارند کنند، دستوری که به صورت گسترده‌ای محکوم شده است.

این گروه موضوع آموزش دختران و حق اشتغال زنان را جزو مسائل داخلی افغانستان خوانده و تاکید کرده که رعایت حجاب زنان در اولویت این گروه قرار دارد.

سازمان ملل متحد در هفته جاری سه گام مهم برای حل مسئله افغانستان و آوردن آن به صدر اجندای جهانی برداشته است: صدور قطعنامه ۲۶۸۱، تعیین فریدون سینیرلی‌اوغلو به عنوان نماینده ویژه بررسی اوضاع افغانستان و البته جلسه روز دوشنبه نمایندگان ویژه در قطر.

محتوای قطعنامه کاملا روشن است. جهان تنها به بازگشت دختران به مکتب و حق کار زنان راضی نیست. در این قطعنامه که پانزده عضو دایم و غیردایم و تقریبا تمام کشورهای جهان از آن حمایت کرده، این بخش‌ها برجسته شده است:

- حمایت از اصل روند جامع و فراگیر برای تعیین سرنوشت به رهبری و مالکیت افغانها تا آینده سیاسی و مسیر توسعه کشور را رقم بزنند.

- درک نیاز برای مبارزه با چالش‌های فراوان مانند بحران بشری، امنیت و مواد مخدر

- ضرورت گفت‌وگو و تعامل برای حکومتداری، حاکمیت قانون و حقوق بشر

- تاکید بر حقوق غیرقابل گذشت زنان از جمله در زمینه تصمیم گیری در حل منازعه و برقراری صلح

- نگرانی عمیق از حذف فزاینده احترام به حقوق بشر و آزادی‌های اساسی زنان و دختران توسط طالبان

- نگرانی عمیق از تصمیم طالبان به منع کار زنان در سازمان ملل متحد که در تاریخ این سازمان بی‌سابقه است

- نگرانی از اینکه شش میلیون نفر در یک قدمی گرسنگی قرار دارند

- محکومیت تصمیم طالبان به منع کار زنان در ملل متحد

- خواستار مشارکت کامل، برابر و معنادار و امن زنان و دختران

- تاکید بر اهمیت حیاتی ادامه کار یوناما در افغانستان

- تاکید بر اهمیت گفت‌وگو، مشوره و تعامل میان تمام طرف‌های مرتبط افغانها، منطقه و جامعه جهانی که برای حل مسئله سیاسی افغانستان و صلح حیاتی است.

پیام این قطعنامه روشن است. حکومت طالبان برای جهان پذیرفتنی نیست و طالبان باید حاضر شود که با جهان برای آینده سیاسی افغانستان همراه شود.

از این رو، دبیرکل سازمان ملل متحد یک نماینده ویژه برای ارزیابی اوضاع افغانستان تعیین کرده است که علاوه بر سازوکار موجود یوناما ماموریت دارد تا نقشه راه آینده افغانستان را ترسیم کند. این نماینده جدید فریدون سینیرلی‌اوغلو، دیپلومات ارشد ترکیه است. کار او از این جهت از اهمیت خاصی برخوردار است که شورای امنیت سازمان ملل آنرا تصویب کرده و قرار است با مردم افغانستان، کشورهای منطقه و جامعه بین‌المللی کار کند تا یک برنامه منسجم و موثر بین‌المللی در قبال بحران‌های افغانستان، تحقیق و تدوین شود. افغانها انتظار دارند که نتیجه ماموریت را نقشه راه سیاسی برای آینده کشور باشد که همه دور یک محور وارد فرایند سیاسی جامع و فراگیر شوند.

حنیف اتمر، وزیر خارجه دولت پیشین می‌گوید: «این ماموریت باید روی به وجود آوردن اجماع و تامین حمایت ملی و بین‌المللی برای مذاکرات بین‌الافغانی و رسیدن به یک توافق همه‌شمول سیاسی به منظور استقرار نظام مشروع و صلح پایدار در کشور تمرکز کند.»

اینک قرار است در گام سوم، نمایندگان ۲۲ کشور و دو سازمان بین‌المللی در جلسه‌ای که قرار است به ریاست آنتونی گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد در دوحه در اول و دوم ماه می، گردهم آیند تا یک رویکرد مشترک در قبال افغانستان اتخاذ کنند. بحث آنها در باره مسائلی مانند امنیت دائمی افغانستان، منطقه‌ و فرامنطقه‌، حقوق بشر و بازگشت حکومت قانون به افغانستان خواهد بود.

به نظر می‌رسد به رغم درگیری‌های فراوان قدرت‌های بزرگ در مسایل پیچیده جهانی، هفته آینده روزهای بزرگی برای افغانستان خواهد بود. از یک طرف طالبان و حامیانشان بحث رسمیت اداره این گروه را می خواهند وارد موضوعات مورد بحث دوحه کنند و از طرف دیگر، فعالان حقوق بشر و زنان می‌خواهند به بحث اصلی نشست دوحه تبدیل شوند. اما با توجه به حضور تمامی نمایندگان ویژه کشورها و دغدغه‌های فراوان امنیتی و سیاسی که وجود دارد، انتظار می‌رود نتیجه قطعنامه اخیر در تصمیم‌گیری‌ اخیر نمایندگان جامعه جهانی بازتاب یابد. اینکه طالبان باید به روند سیاسی برای رسیدن به رسمیت و مشروعیت تن دهد، با گروه‌‎های تروریستی موجود در خاک افغانستان مبارزه کند و به حقوق بشر از جمله آموزش دختران و کار زنان احترام بگذارد.