رئیس اداره امنیت ملی پیشین افغانستان هشدارهای مقامات جمهوری اسلامی به طالبان در رابطه به آب رودخانه هلمند (هیرمند) را خوراک سیاست داخلی ایران دانست. رحمتالله نبیل در توییتر نوشت که بیعدالتی جمهوری اسلامی نسبت به مردم بلوچستان اکنون به چالش امنیتی برای این رژیم تبدیل شده است.
او افزود که ایران در این مرحله با طالبان مقابل نمیشود زیرا فعال شدن حاجی بشر و حاجی جمعه خان در منطقه سیستان و بلوچستان برای به چالش کشیدن جمهوری اسلامی کافیست.
حاجی بشر از قوم نورزی و از قاچاقبران مهم مواد مخدر است که سالها در گوانتانامو زندانی بود و سال پار با یک شهروند ربودهشده امریکایی تبادله و آزاد شد.
تنش میان جمهوری اسلامی و طالبان بر سر آب هلمند بالا گرفته است و مقامات ایرانی چندین بار به طالبان هشدار دادهاند که حقابه ایران را طبق تفاهمنامه ۱۳۵۱ رعایت کند. امری که طالبان آن را به دلیل کاهش باران ناممکن میداند.
در ادامه تنشها بر سر آب هلمند، یک عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران طالبان را تربیت یافتگان سرویسهای امنیتی غرب خواند و به این گروه هشدار داد تا دچار اشتباه نشود و صبر جمهوری اسلامی را نیازماید. رحیمی جهانآبادی نوشت «نه ما اشرف غنی هستیم و نه نیروهای ما سربازان فراری امریکا».
جلیل جهانآبادی روز جمعه با نشر تصویری از نیروهای نظامی ایران در صفحه توییتر خود نوشت: «ادبیات و رفتار گروهک طالبان قابل پیشبینی بود. تحجر، حماقت و بیتوجهی به قوانین بینالمللی در ذات این تربیت یافتگان سرویسهای امنیتی غرب است.»
همزمان، یک عضو دیگر کمیسیون امنیت ملی ایران گفت که اگر طالبان موضوع حقابه ایران و توافقات بین دو کشور را نادیده بگیرد، بازنده خواهد بود.
مجتبی ذوالنوری به خبرگزاری مهر گفته «در این موضوع تنها بازنده ما نیستیم و آنها (افغانستان) نیز در مسائل بسیاری متضرر خواهند شد حتی در مسائلی ضرر بیشتری خواهند کرد.»
او افزود که حقابه جز معاهده آب هلمند است و کسی نمیتواند حق ایران درباره این موضوع را انکار کند. مجتبی ذوالنوری تاکید کرد که افغانستان باید حقابه ایران را تامین کند.
او پارسال گفته بود: «طالبان تهدید بالقوه برای جمهوری اسلامی نیست. تلاش ما بر این بود که وابستگی طالبان به جمهوری اسلامی تشدید شود تا افغانستان در دامان امریکا گیر نکند.»
این عضو مجلس ایران در گفتوگو با خبرگزاری مهر تاکید کرده که حکومتهای پیشین افغانستان از حامد «کرزی تا اشرف غنی» حق ایران در مورد حقابه را منکر نشده و میگفتند که بارندگی نیست و آبی برای سرازیر شدن به سمت ایران وجود ندارد.
مجتبی ذوالنوری گفت که رئیسجمهور ایران به طور جدی و به خوبی وارد مسئله شده و این ماجرا را پیگیری میکند.
رئیسجمهور ایران روز پنجشنبه به طالبان اخطار داد که حقابه سیستان و بلوچستان را بدهد.
وزیر نیروی جمهوری اسلامی ایران گفته که دولت مصمم است در همه شئون حق مردم ایران را بگیرد و موضوع حقابه به عنوان مصداق حق مردم با جدیت دنبال میشود. علیاکبر محرابیان تاکید کرده که افغانستان مکلف است هرگونه مانع سیاسی و فنی ایجاد شده را رفع کند و حقابه ایران را در مرز تحویل دهد.
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی وزارت نیرو، آقای محرابیان گفته بر اساس مستندات موجود و مورد استناد جهانی، طالبان در فصول مختلف اخیر رهاسازی آب از سد کجکی به سمت «سد انحرافی کمال خان» را انجام داده و از سد کمال خان هم آب را به ولایت نیمروز رسانده است. او افزوده است اگر بر خلاف معاهده مانع جدیدی در این مسیر ایجاد نشده باشد، مسئله فنی در رسیدن آب وجود ندارد.
محرابیان تاکید کرده است که تیم فنی جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد تا در چهارچوب قوانین بینالمللی و معاهده هلمند به منظور تعیین وضعیت حقابه، از سد کجکی و نیز وضعیت کمال خان و شرایط مسیر رودخانه هلمند از سد کجکی تا مرز ایران بازدید کند.
رئیسجمهور ایران روز پنجشنبه به طالبان اخطار داد که حقابه سیستان و بلوچستان را تخصیص دهد. ابراهیم رئیسی گفت که طالبان باید این اخطار او را جدی بگیرند و «بعدا گلایه نکنند که به ما گفته نشد.»
ضیا احمد تکل، سخنگوی وزارت خارجه طالبان ادعا میکند که این گروه دو صد زندانی افغان را که از ایران تحویل گرفته است، محکوم به اعدام بودهاند. نهادهای حقوق بشری گزارش دادند که جمهوری اسلامی در پنج ماه گذشته دستکم هفت افغان را در زندانهای ایران اعدام کرده است.
ضیا احمد تکل گفت که نشستهای طالبان با ادارات جمهوری اسلامی ایران در باره حل مشکلات زندانیان افغان ادامه دارد.
او روز جمعه (۲۹ ثور) به تلویزیون ملی تحت تسلط طالبان افزود که دیروز پنجشنبه نیز یک نشست دو جانبه میان این گروه و مقامات جمهوری اسلامی برای تخفیف زندانیان افغان در ایران برگزار شد.
سازمان حقوق بشر ایران گزارش داد که جمهوری اسلامی روز پنجشنبه (۲۸ ثور) نجف سلیمان رشاد، زندانی افغان متهم به «قتل عمد» را در زندان مرکزی خرمآباد اعدام کرده است.
ضیا احمد تکل میگوید که قبل از عید فطر میان طالبان و ایران یک تفاهمنامه امضا شد که بر اساس آن زندانیان افغان از ایران به کشور منتقل میشود.
به گفته او، طبق این تفاهمنامه تا اکنون بیش از هزار زندانی افغان از ایران به افغانستان منتقل شده است.
در پی اعدام یک افغان در زندان خرمآباد، نهاد حقوق بشری ههنگاو گفت که جمهوری اسلامی در پنج ماه گذشته دستکم هفت افغان را در زندانهای ایران اعدام کرده است.
حشمت غنی احمدزی، براد رئیسجمهور پیشین افغانستان میگوید که افراد ابراهیم حقانی، عضو شبکه حقانی علیه او پروندهسازی میکنند. آقای احمدزی در ویدیویی گفت که ابراهیم حقانی یک خبرنگار را بازداشت کرده و او را وادار به اعتراف کرده که گویا شب قبل به همراه آقای احمدزی شراب نوشیده است.
طالبان ویدیوی اعتراف این خبرنگار را منتشر کرده است. این خبرنگار در این ویدیو که هنوز روشن نیست تحت چه شرایط ثبت شده، میگوید که با حشمت غنی در خانه او شراب نوشیده است.
این خبرنگار افزود که افراد طالبان او را پس از آنکه از خانه حشمت غنی در کابل بیرون شد، بازداشت کرده است.
حشمت غنی در تماس به افغانستان اینترنشنال گفت که طالبان این خبرنگار را بعد از دیدار با او در منطقه دارالامان نزدیک خانه گلبدین حکمتیار دستگیر کرده و از او اعتراف اجباری گرفته است.
آقای غنی افزود که طالبان این کار برای اذیت و آزار او انجام میدهد. او تاکید کرد که حاضر است برای اثبات بی گناهیاش آزمایش خون بدهد.
حشمت غنی تاکید کرد که ابراهیم حقانی، خانه اشرف غنی را تصاحب کرده و با وجود دستور رهبر و کابینه طالبان او از خانه خارج نشده است.
به گفته حشمت غنی، از ۱۸ ماه به این طرف ابراهیم حقانی در خانه اشرف غنی در کابل است و نه تنها از این خانه بیرون نمیشود، بلکه در لوگر و ننگرهار نیز در مورد جایدادها و کشاورزان آنها مشکل ایجاد میکند.
حشمت غنی در ماه عقرب پارسال در یک پیام ویدئویی ابراهیم حقانی را به غصب خانه اشرف غنی، متهم کرد.
مقامات طالبان تا اکنون به صورت رسمی در این مورد اظهار نظر نکردهاند.
وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران بیانیه اخیر طالبان درباره حقابه رودخانه هلمند را «متناقض و نادرست» خواند و آنرا «قویاً» رد کرد. وزارت خارجه ایران در بیانیهای گفت که طالبان به رغم تاکید بر پایبندی به معاهده آب، در عمل تعهدات ناشی از آن را اجرا نکرده است.
در بیانیه وزارت خارجه جمهوری اسلامی که روز جمعه (۲۹ ثور) منتشر شد، گفته شده حقابه ایران از رودخانه هلمند، «حق قانونی، عینی و معین است و افغانستان متعهد است حقابه مزبور را تامین نماید و بر اساس ماده ۵ معاهده اقدامی نکند که ایران از حقابه خود بعضا یا کلا محروم شود.»
در بیانیه آمده است که طالبان هرچند بارها بر پایبندی بر تعهدات خود طبق معاهده تاکید کرده، اما در عمل در زمینه رهاسازی و تامین حقابه ایران، همکاری لازم نکرده و حقابه قانونی ایران را تحویل نداده است.
وزارت خارجه ایران گفته است: «اظهارات متعدد برای عدم تحویل حقابه قانونی جمهوری اسلامی ایران از جمله طرح موضوع خشکسالی و کم شدن آب در هلمند، مستلزم بررسیهای کارشناسی، وفق مفاد معاهده بوده و تاکنون توسط کارشناسان جمهوری اسلامی ایران راستیآزمایی نشده است، لذا اتخاذ چنین مواضعی، غیرحقوقی و غیرقابل قبول است.»
این وزارت تصریح کرد که «تداوم آبگیری بند انحرافی کمالخان و انحراف مسیر طبیعی رودخانه هلمند و بر هم زدن شرایط رودخانه و همچنین عدم همکاری مقامات افغانستان در تعیین محلهای تحویل حقابه و نصب سامانههای فنی مربوط به سنجش میزان آب، نقض صریح مواد ۳، ۵ و ۶ معاهده هلمند بوده و نمیتوان با صدور بیانیههای سیاسی، توجیهی برای آن یافت.»
وزارت خارجه ایران گفته است که از طریق گفتوگوها با طالبان، تلاش شده تا همه موضوعات از جمله مساله حقابه بر مبنای شرایط و منافع طرفین حل و فصل شود.
جمهوری اسلامی ایران میگوید که عدم اجرای معاهده و تامین حقابه از سوی طالبان و صدور بیانیههای سیاسی بدون اقدام عملی، به هیچ وجه قابل قبول نیست و ایران «حقوق خود را برای اتخاذ تدابیر لازم محفوظ دانسته و بر مسئولیت کامل افغانستان در این خصوص تاکید دارد.»
ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور ایران روز پنجشنبه (۲۸ ثور) به مقامات طالبان اخطار داد که حقابه سیستان و بلوچستان را تخصیص دهند. او به آنها گفت که باید این اخطارش را جدی بگیرند و «بعداً گلایه نکنند که به ما گفته نشد.»
در مقابل، ریاستالوزرای طالبان در بیانیهای از «الفاظ نامناسب» و اظهاراتی مبتنی بر اطلاعات «ناکامل» ابراهیم رئیسی و دیگر مقامات ایران درباره آب هلمند با لحن تندی انتقاد کرد.
در بیانیه گفته شده که این اظهارات به رابطه ایران با طالبان آسیب میزند.
در بیانیه ریاستالوزرای طالبان همچنین آمده که با اینکه این گروه به معاهده آب سال ۱۳۵۱ متعهد است، اما به دلیل خشکسالی در بندهای کمال خان و کجکی آبی وجود ندارد که در اختیار ایران قرار گیرد.
امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی در واکنش به بیانیه رئیسالوزرای طالبان در توییتی نوشت که ملاک میزان آب در بندهای افغانستان «بازدید فنی و عینی است و نه بیانیه سیاسی.»
