وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران بیانیه اخیر طالبان درباره حقابه رودخانه هلمند را «متناقض و نادرست» خواند و آنرا «قویاً» رد کرد. وزارت خارجه ایران در بیانیهای گفت که طالبان به رغم تاکید بر پایبندی به معاهده آب، در عمل تعهدات ناشی از آن را اجرا نکرده است.
در بیانیه وزارت خارجه جمهوری اسلامی که روز جمعه (۲۹ ثور) منتشر شد، گفته شده حقابه ایران از رودخانه هلمند، «حق قانونی، عینی و معین است و افغانستان متعهد است حقابه مزبور را تامین نماید و بر اساس ماده ۵ معاهده اقدامی نکند که ایران از حقابه خود بعضا یا کلا محروم شود.»
در بیانیه آمده است که طالبان هرچند بارها بر پایبندی بر تعهدات خود طبق معاهده تاکید کرده، اما در عمل در زمینه رهاسازی و تامین حقابه ایران، همکاری لازم نکرده و حقابه قانونی ایران را تحویل نداده است.
وزارت خارجه ایران گفته است: «اظهارات متعدد برای عدم تحویل حقابه قانونی جمهوری اسلامی ایران از جمله طرح موضوع خشکسالی و کم شدن آب در هلمند، مستلزم بررسیهای کارشناسی، وفق مفاد معاهده بوده و تاکنون توسط کارشناسان جمهوری اسلامی ایران راستیآزمایی نشده است، لذا اتخاذ چنین مواضعی، غیرحقوقی و غیرقابل قبول است.»
این وزارت تصریح کرد که «تداوم آبگیری بند انحرافی کمالخان و انحراف مسیر طبیعی رودخانه هلمند و بر هم زدن شرایط رودخانه و همچنین عدم همکاری مقامات افغانستان در تعیین محلهای تحویل حقابه و نصب سامانههای فنی مربوط به سنجش میزان آب، نقض صریح مواد ۳، ۵ و ۶ معاهده هلمند بوده و نمیتوان با صدور بیانیههای سیاسی، توجیهی برای آن یافت.»
وزارت خارجه ایران گفته است که از طریق گفتوگوها با طالبان، تلاش شده تا همه موضوعات از جمله مساله حقابه بر مبنای شرایط و منافع طرفین حل و فصل شود.
جمهوری اسلامی ایران میگوید که عدم اجرای معاهده و تامین حقابه از سوی طالبان و صدور بیانیههای سیاسی بدون اقدام عملی، به هیچ وجه قابل قبول نیست و ایران «حقوق خود را برای اتخاذ تدابیر لازم محفوظ دانسته و بر مسئولیت کامل افغانستان در این خصوص تاکید دارد.»
ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور ایران روز پنجشنبه (۲۸ ثور) به مقامات طالبان اخطار داد که حقابه سیستان و بلوچستان را تخصیص دهند. او به آنها گفت که باید این اخطارش را جدی بگیرند و «بعداً گلایه نکنند که به ما گفته نشد.»
در مقابل، ریاستالوزرای طالبان در بیانیهای از «الفاظ نامناسب» و اظهاراتی مبتنی بر اطلاعات «ناکامل» ابراهیم رئیسی و دیگر مقامات ایران درباره آب هلمند با لحن تندی انتقاد کرد.
در بیانیه گفته شده که این اظهارات به رابطه ایران با طالبان آسیب میزند.
در بیانیه ریاستالوزرای طالبان همچنین آمده که با اینکه این گروه به معاهده آب سال ۱۳۵۱ متعهد است، اما به دلیل خشکسالی در بندهای کمال خان و کجکی آبی وجود ندارد که در اختیار ایران قرار گیرد.
امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی در واکنش به بیانیه رئیسالوزرای طالبان در توییتی نوشت که ملاک میزان آب در بندهای افغانستان «بازدید فنی و عینی است و نه بیانیه سیاسی.»
