مقام سابق امریکایی: به جز حرف، برنامه‌ای اضطراری برای خارج کردن افراد از افغانستان ندیدم

افغانستان اینترنشنال در جریان یک هفته گذشته ویدیوها و گزارش‌های متعددی نشر کرد که نشان می‌داد طالبان از برگزاری مراسم عزاداری در ماه محرم جلوگیری می‌کند و برای این هدف از خشونت و سرکوب کار می‌گیرد.

در یکی از ویدیوها دیده می‌شود که افراد طالبان در چنداول کابل، مراسم خیابانی شیعیان را با خشونت برهم می‌زند و به آشپزخانه هیئت عزاداران حمله می‌کنند.

ویدیوهای دیگر نشان می‌دهند که افراد طالبان دستکم در دو منطقه مرادخانی و وزیر اکبر خان، در مرکز شهر کابل جلو کاروان‌های عزاداران ماه محرم را گرفتند و برخی را لت‌وکوب کردند.

همین‌گونه ویدیوهای متعدد دیگر از ولایت‌های مختلف رسیده که نشان می‌دهند طالبان پرچم‌های عزاداران را از فراز دکان‌ها و مغازه‌ها پایین می‌آورند.

در برخی از مناطق افراد این گروه مغازه‌هایی را بخاطر برافراشتن پرچم عزاداری در ماه محرم قفل زدند.

پس از انتشار گزارش‌هایی از اعمال خشونت علیه دسته‌های عزاداران در کابل، طالبان استفاده از خشونت علیه آنان را رد نکرد. فرماندهی امنیه طالبان در کابل گفت «به‌دلیل سرپیچی» هیئت‌های عزاداری شیعیان از تفاهمی که با بزرگان اهل تشیع درباره مکان‌های «مناسب» عزاداری شده بود، «نیروهای امنیتی» این گروه وارد عمل شدند.

این خشونت‌ها در میان سیاسیون و جامعه مذهبی افغانستان با واکنش‌های متفاوتی روبرو شد.

آیت‌الله سید محسن حجت، روحانی شیعه در سخنرانی‌اش در یک مسجد در کابل از مردم شیعه خواست که به دستورهای محدود‌کننده طالبان اعتنایی نکنند.

در سوی دیگر اما شورای علمای شیعه از مردم خواست که از راه‌اندازی کاروان عزاداری در خیابان‌ها به دلایل امنیتی خودداری کنند.

این سیاستمدار ارشد جمهوری‌خواه بار دیگر تاکید کرد که خروج نیروهای امریکایی از افغانستان «بر اساس جدول زمانی مصنوعی»، شکست جیوپولتیک برای امریکا بود.

مکال گفت: «خیلی غم‌انگیز است که بعد از ۲۰ سال جانفشانی و صرف پول، طالبان کنترول افغانستان را در دست دارند و ما با مسائل جیوپولتیکی رو به رو هستیم. از برای خدا، چین در آنجا است و به لیتیوم دسترسی دارد. شاید به پایگاه بگرام هم دسترسی دارد.»

افغانستان دارای ذخایر بزرگ لیتیوم است که در صنایع پیشرفته از جمله برای ساخت تراشه‌ها و باطری‌ موترهای برقی استفاده می‌شود. به نقل از بی‌بی‌سی، وزارت دفاع امریکا در یک یادداشت داخلی، افغانستان را «عربستان سعودی لیتیوم» توصیف کرده است که اشاره به ذخایر بزرگ این ماده معدنی در افغانستان دارد.

شرکت‌های چینی بارها به طالبان قول سرمایه‌گذاری در معادن افغانستان را داده‌اند اما به علت فقدان مشروعیت و تحریم‌های بین‌المللی این شرکت‌ها کار عملی را آغاز نکرده‌اند.

مکال با آن عده از منتقدان خروج امریکا از افغانستان، از جمله مقامات پیشین حکومت اشرف غنی، موافق است که طالبان پیروز نشد بلکه امریکا با توقف حمایت از دولت پیشین، افغانستان را به طالبان تسلیم کرد.

او گفت: «خروج نیروها بدون قید‌و‌شرط بود. من آن را تسلیم نامشروط این کشور به طالبان می‌دانم.»

حکومت بایدن می‌گوید که خروج از افغانستان بر بنیاد توافقنامه دوحه انجام شد که دونالد ترامپ با طالبان امضا کرده بود. مایکل مکال با این که با خروج نیروها موافق است اما در نشست امروز کمیته بررسی خروج نیروها از افغانستان گفت که بیرون شدن سربازان بر بنیاد یک «جدول زمانی مصنوعی» صورت گرفت.

او بایدن را متهم کرد که بدون درنظرداشت امنیت ملی امریکا و صرفاً بر اساس محاسبات سیاسی سربازان را از افغانستان بیرون کرد.

رئیس کمیته روابط خارجی مجلس گفت: «۱۲ هزار زندانی رها شدند، در میان آنها داعش هم بود. بمبگذاران انتحاری هم از بگرام آزاد شدند. حدود ۷ میلیارد دالر تجهیزات نظامی بعد از ما در آن کشور باقی ماند که حالا به تروریست‌ها و کشورهای خصم ما فروخته می‌شود.»

مکال با اشاره به اسناد محرمانه وزارت خارجه امریکا بار دیگر تاکید کرد که نظامیان و دیپلومات‌های امریکایی در کابل نسبت به پیامدهای خطرناک خروج شتاب‌زده از افغانستان هشدار داده بودند ولی حکومت بایدن آن را نادیده گرفت.

این لایحه هنوز به تصویب دو مجلس کانگرس نرسیده و کمیته روابط خارجی جزییات آن را در اختیار عموم قرار نداده است.

مایکل مکال، رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان روز چهارشنبه، چهارم اسد در بیانیه‌ای گفت که هدف از این لایحه برداشتن بار مالی از دوش آن عده از امریکایی‌هایی است که با پول شخصی خود شهروندان، دارندگان گرین‌کارت و افغان‌ها را پس از سقوط کابل از افغانستان بیرون کردند.

او نوشت: «حکومت بایدن کاملاً برای خروج اضطراری از افغانستان آماده نبود. از این رو، امریکایی‌ها مجبور شدند آستین بر زنند و جان هموطنان‌شان، دارندگان گرین‌کارت و متحدان افغان‌ ما را نجات دهند.»

مکال گفت که تعداد زیادی از نظامیان سابق امریکایی با هزینه شخصی به تخلیه این افراد کمک کردند و حکومت بایدن باید پول‌شان را بپردازد.

در صورت تصویب این لایحه، مشخص نیست که افراد تخلیه شده این پول را خواهند پرداخت یا حکومت بایدن دست به این کار خواهد زد.

آقای وست در توییت خود از دیپلومات‌های این پنج همسایه شمالی افغانستان بخاطر نظرهای شان درباره امنیت، حقوق بشر، اقتصاد و نیازهای بشردوستانه افغانستان ابراز سپاسگزاری کرده است.

هنوز جزئیات بیشتر این گفت‌وگوها در رسانه‌ها منتشر نشده است.

تام وست از ماه میزان ۱۴۰۰ که به جای زلمی خلیلزاد به‌عنوان نماینده ویژه امریکا برای افغانستان تعیین شد، چند بار به کشورهای منطقه برای گفت‌وگو درباره افغانستان سفر کرده است.

آقای وست پشتیبان سیاست تعامل با طالبان است، او با سفرهایش کمک‌های بشردوستانه به افغانستان را تسهیل می‌کند اما معتقد است که به رسمیت شناختن طالبان به نحوه برخورد این گروه با مردم افغانستان بستگی دارد.

این نهاد وابسته به سازمان ملل در سی و یکمین گزارش نظارتی خود بر عملکرد طالبان نوشته است که رابطه بین طالبان و القاعده همچنان نزدیک و بر پایه همزیستی مشترک است.

گزارش افزوده که در بیشتر موارد، القاعده برای ترویج این روایت طالبان که از خاک افغانستان برای اهداف تروریستی استفاده نمی شود، به صورت مخفیانه در این کشور فعالیت می‌کند.

با وجود آنکه ایمن الظواهری، رهبر القاعده در حمله هواپیمای بدون سرنشین امریکا در کابل کشته شد، ماه گذشته، رئیس‌جمهور امریکا در یک نشست خبری گفت که القاعده دیگر در افغانستان حضور ندارد. جو بایدن تاکید کرده بود که امریکا برای نابودی این شبکه از طالبان کمک خواهد گرفت.

جو بایدن گفته بود: «یادتان است در مورد افغانستان چی‌گفتم؟ گفتم القاعده آنجا نیست. گفتم از طالبان کمک خواهیم گرفت. الان چه جریان دارد؟ مطبوعات را بخوانید. حق با من بود.»

طالبان از سخنان جو بایدن استقبال کرد.

طبق گزارش تازه شورای امنیت سازمان ملل، اعضای القاعده با حمایت مقامات بلندپایه طالبان با هدف تضمین امنیت هسته‌های خود در سراسر کشور نفوذ کرده‌اند.

در ماه جوزای امسال، مجله لانگ وار ژورنال، یک رسانه امریکایی در گزارشی نوشت که تعدادی از اعضای شبکه القاعده به عنوان مدیران کلیدی در اداره طالبان کار می‌کنند.

این مجله از معاون اداره استخبارات طالبان، مدیر آموزشی وزارت دفاع، والی کاپیسا و نورستان به عنوان افراد القاعده در اداره طالبان اسم برده بود.

در این گزارش آمده است که القاعده از افغانستان به عنوان یک مرکز ایدئولوژیک و لجستیکی برای بسیج و استخدام جنگجویان جدید استفاده می‌کند. گزارش افزوده که القاعده در حال حاضر در مرحله سازماندهی مجدد و ایجاد مراکز آموزشی جدید در کنر و نورستان است.

طبق یافته‌های گزارش شورای امنیت، در حالی که القاعده از توانایی کافی برای انجام حملات تروریستی در مقیاس بزرگ برخوردار نیست اما این موضوع به عنوان هدف سازمانی این شبکه حفظ شده است.

طبق این بررسی، کشورهای عضو ارزیابی کردند که القاعده احتمالاً در کوتاه‌مدت غیرفعال خواهد ماند و در عین حال توانایی عملیاتی خود را توسعه می‌دهد.

شورای امنیت سازمان ملل در گزارش خود خاطر نشان کرده که رهبران القاعده به دنبال تقویت همکاری با گروه‌های تروریستی منطقه‌ای در افغانستان هستند.

برپایه این گزارش، القاعده تلاش کرده تا با گروه‌های ستیزه‌جو در کشورهای آسیای میانه چون جنبش اسلامی اوزبیکستان و جماعت انصارالله تعامل داشته باشد.

یکی از کشورهای عضو در این گزارش ارزیابی کرده که چشم انداز میان مدت تا بلندمدت القاعده به وضعیت کلی در افغانستان بستگی دارد.

این بررسی پیش‌بینی کرده که اگر افغانستان وارد هرج و مرج و ناامنی شود، پایگاه القاعده احتمالا تقویت خواهد شد. بر همین اساس، در صورت دستیابی به ثبات در افغانستان، القاعده احتمالاً به دنبال انتقال هسته اصلی خود به سایر کشورها مانند یمن یا شمال افریقا خواهد بود.

شورای امنیت در گزارش خود تاکید کرده که افغانستان با فعالیت تقریباً ۲۰ گروه تروریستی در این کشور، همچنان به عنوان یک مکان مهم برای فعالیت‌های تروریستی باقی مانده است.

گزارش تخمین زده که بین ۳۰۰ تا ۱۲۰۰ جنگجوی جنبش اسلامی ترکستان شرقی در افغانستان حضور دارند.

کشورهای منطقه گزارش دادند که این گروه برای دستیابی به سلاح و ایجاد پایگاه های جدید در افغانستان ادامه می‌دهد.

طبق گزارش‌ها، این گروه به طور فعال دامنه عملیات خود را در افغانستان گسترش داده و پایگاه های عملیاتی و جنگ افزارها را در ولایت بغلان مستقر کرده است.

گزارش براساس ارزیابی یکی از کشورهای عضو به موضوع امکان ادغام القاعده و تحریک طالبان پاکستان اشاره کرده است.

طبق این مشاهدات، اعضای القاعده با تحریک طالبان پاکستان برای انجام حملات بیشتر در داخل پاکستان همکاری می‌کند.

همچنین گزارش شده است که از کمپ‌های آموزشی جنبش اسلامی ترکستان شرقی در ولایت کنر برای آموزش جنگجویان تحریک طالبان پاکستان استفاده می‌شود.

طبق این گزارش، القاعده با هدف گسترش فعالیت خود در شبه قاره هند می‌خواهد تا عملیات خود را در کشورهای همسایه بنگلادیش، جامو و کشمیر تحت کنترول هند و میانمار گسترش دهد.

گزارش سازمان ملل تخمین زده که ۳۰۰ جنگجوی القاعده با خانواده‌هایشان که تعداد آن به دو هزار نفر می‌رسد در افغانستان فعالیت می‌کنند.

این گزارش می‌افزاید که حملات تحریک طالبان پس از تسلط طالبان بر افغانستان افزایش است.

گزارش شورای امنیت ملل متحد، داعش خراسان را به عنوان "جدی‌ترین تهدید تروریستی" که افغانستان و حوزه گسترده اطراف آن با آن روبروست، توصیف کرده است.

گزارش گفته است که ثناالله غفاری مشهور به شهاب المهاجر به عنوان جاه طلب‌ترین رهبر داعش تلقی می‌شود. طبق گزارش یکی از کشورهای عضو به شورای امنیت ملل غفاری در ماه جون در افغانستان کشته شد.

شورای امنیت سازمان ملل متحد در گزارش خود بدون اشاره به جزییات بیشتر در این خصوص نوشته است که این خبر باید تایید شود.

شورای امنیت ملل متحد، مولوی رجب را رهبر عملیات خارجی داعش معرفی کرده و شمار نیروهای این گروه تروریستی به شمول اعضای خانواده آنها در افغانستان را تا شش هزار نفر تخمین زده است.

گزارش خاطر نشان کرده که عملکرد شاخۀ خراسان داعش در حملات خود علیه طالبان و اهداف بین‌المللی پیچیده‌تر می‌شود و تمرکز این گروه بر اجرای یک استراتیژی حملات برای تضعیف توانایی طالبان برای تامین امنیت بوده است.

بر اساس گزارش شورای امنیت ملل متحد، داعش کمپین تروریستی "قابلیت عملیاتی قوی شامل شناسایی، هماهنگی، ارتباط، برنامه ریزی و اجرا" را به نمایش گذاشته است. شورای امنیت در خصوص فعالیت داعش در افغانستان نوشته که این گروه در حملات خود علیه طالبان، اهداف بین‌المللی و افراد بلند پایه طالبان را هدف گرفته است.

طبق این ارزیابی، حملات علیه مقامات بلند پایه طالبان در ولایات بلخ، بدخشان و بغلان روحیه داعش را تقویت کرده و سبب جذب نیروی بیشتر از سوی این گروه شده است.