روزنامهنگار
دوسال پس از بازگشت طالبان به قدرت، عادیسازی روابط با این گروه هنوز مسئله اختلاف برانگیزی است. طرح این مسئله بخاطر ماهیت طالبان شدیداً واکنش برانگیز است. رابطه طالبان با تروریستها، سرکوب زنان و فقدان مشروعیت داخلی، روابط و حتا تعامل در سطح پایین را برای دولتها دشوار کرده است.
با این حال، گروهی از سیاستمداران و کارشناسان افغان و خارجی دولتهای جهان را تشویق میکنند که روند عادیسازی روابط با طالبان را آغاز کنند و در صورتی که این گروه مطالبات جهان را پذیرفت، به رسمیت شناخته شود. آنها باور دارند که دیپلوماسی میتواند طالبان را تغییر دهد.
آنها الزاماً حامیان طالبان نیستند و دستکم برخی از آنان به روابط طالبان با گروههای تروریستی و ممنوعیت آموزش زنان انتقاد دارند. اما، برخلاف گروه اول فکر نمیکنند تحریم و انزوا به تغییر طالبان یا حتا آن طور که حامیان تحریم باور دارند، به تغییر رژیم در افغانستان کمک کند. برعکس، آنها با اشاره به کوریای شمالی و جمهوری اسلامی میگویند که مردم عادی بیشتر از دولتمردان حاکم، از تحریمها آسیب خواهند دید.
فارن افیرز، دوماهنامه معتبر در حوزه سیاست خارجی، روز دوشنبه(۳۰ اسد) دیدگاه تعدادی از دیپلوماتها، مقامات و کارشناسان افغان و خارجی درباره عادیسازی روابط امریکا با حکومت طالبان را نشر کرد. این نظرسنجی نشان میدهد که تعداد چشمگیری از کارشناسان و مقامات از ادامه فشار و تحریم علیه طالبان به علت نقض حقوق بشر و روابط با گروههای تروریستی حمایت میکنند.
اردوگاه موافقان
در این بررسی، موافقان عادیسازی روابط امریکا با طالبان میگویند که بحران بشری و اقتصادی افغانستان، موفقیت طالبان در آوردن ثبات و امنیت، مبارزه با داعش و اتکا بر دیپلوماسی برای حل اختلافات با طالبان، ایجاب میکند که امریکا روند عادیسازی روابط با طالبان را آغاز کند.
ژاکلین هزلتون، از دانشگاه هاروارد در فارن افیرز نوشت که امریکا با رژیمهای «ناخوشایند» دیگر نیز ارتباط دارد. گریم اسمیت از گروه بینالمللی بحران افزود که امریکا و اروپا با طالبان منافع مشترک دارند، از جمله در مورد آمدن ثبات در افغانستان، کاهش کشت کوکنار، جلوگیری از مهاجرت و غیره.
به گفته او، تحریمهای اقتصادی به زنان و دختران در افغانستان آسیب میزند. او مقامات دولت پیشین افغانستان را متهم کرد که به دنبال کشاندن پای امریکا در یک جنگ دیگر اند.
برخی دیگر مانند عبدالقادر سینو، از دانشگاه ایندیانا در امریکا، طالبان را «همکار مفید در جنگ با داعش و مهار القاعده» توصیف کرده است. او استدلال میکند که نقض حقوق بشر در افغانستان با تحریم و انزوای بیشتر طالبان بدتر خواهد شد. زیرا، «طالبان احساس خواهند کرد که دیگر چیزی برای از دست دادن ندارند.»
مسعوده سلطان، «فعال حقوق زنان»، گفت که غرب نه تنها با جنگ و حداکثر فشار نتوانست طالبان را وادار به پذیرش خواستههای خود کند بلکه به مردم عادی آسیب نیز رسانده است.
اردوگاه مخالفان
با این که موافقان عادیسازی روابط از ناکارایی تحریمهای غرب انتقاد میکنند، مخالفان نیز اعتقاد دارند که عادیسازی روابط به تغییر طالبان کمک نمیکند، برعکس این گروه را متقاعد میسازد که غرب کوتاه آمده و حالا نیازی به تغییر سیاستهای خود ندارند.
نادر نادری، پژوهشگر ارشد مرکز ویلسون که جز تیم مذاکرات اشرف غنی با طالبان بود، در فارن افیرز نوشت که به رغم علاقه شدید طالبان به شناسایی بینالمللی، این گروه به هیچ وجه از مواضع خویش کوتاه نیامده است. به گفته او، طالبان حتا در موقعیتهای ضعیف نیز به خواستههای کشورهای غربی تن نداده است.
جنرال جان آلن، فرمانده پیشین نیروهای ناتو در افغانستان به حکومت امریکا هشدار داد که نباید فراموش کند طالبان همچنان یک گروه «تروریست و قاچاقچی» است. بلقیس احمدی، پژوهشگر افغان میگوید که به رسمیت شناسی پاداش دادن به طالبان است و «پیام نادرست به گروههای افراطی اسلامگرا در سراسر جهان میفرستد.»
برای همین، ست جونز، معاون مرکز مطالعات استراتژیک در واشنگتن اعتقاد دارد که یکی از پیششرطهای عادی سازی، قطع روابط طالبان با القاعده باشد. با این حال، شیوشنکر منون، دیپلومات سابق هندی، بانگاهی بدبینانه اعتقاد دارد که طالبان به قولهای خود وفادار نمیماند.
معمای طالبان
خروج نیروهای امریکایی طالبان را در موقعیت برتری قرار داده است. این گروه احساس میکند که با صبر استراتژیک و بدون دادن امتیاز به غرب، نهایتاً به عنوان رژیمی مشروع پذیرفته خواهد شد.
موافقان عادیسازی روابط اعتماد بیش از حد به تاثیر دیپلوماسی بر طالبان دارند و فکر میکنند که برجسته کردن بحران انسانی در افغانستان، سیاستمداران غربی را به تغییر سیاست وادار خواهد کرد. ولی، نباید فراموش کرد تلفات انسانی و آسیبهای اقتصادی ناشی از تحریمها در عراق و ایران برخورد سخت امریکا با این کشورها را تغییر نداد.
اما از جانب دیگر، مخالفان عادیسازی روابط نتایج سنگین تحریمها بر مردم افغانستان را دستکم میگیرند. آنها حتا مخالف کمک مالی به سازمانهای خیریه خارجی در افغانستان نیز هستند. مخالفان امیدوارند قطع کامل کمکهای مالی و روابط جهان با طالبان، منجر به فروپاشی این رژیم شود. ولی به نظر نمیآید که سیاستمداران غربی پیامدهای این سناریو -جنگ داخلی دیگر و راه افتادن سیل مهاجران افغان به سوی کشورهای غربی- را دستکم بگیرند.
دخترانی که با شکستن تابوهای جان سخت فرهنگ سنتی افغانستان، رو به ورزش آورده و سالها برای کسب افتخار تلاش کرده بودند، از همه فعالیتهای ورزشی محروم و در کنج خانههای شان زندانی شدند. ورزشکارانی که دو سال است در سوگ آرزوها و رویاهای شان نشستهاند.
پس از روی کار آمدن طالبان، مشکلات اقتصادی، عدم شور، اشتیاق و انگیزه نزد ورزشکاران و مربیان ورزش موجب شد که بیشتر باشگاههای ورزشی مردانه نیز تعطیل شوند.
مربیان و قهرمانان ورزشی کشور را ترک کردند یا دیگر ورزش دغدغه اصلی شان نیست. برخی از ورزشکاران به خصوص دختران ورزشکار، مدارک و لباسهای ورزشی شان را از ترس آسیب دیدن آتش زدند و قهرمانان زیادی مدارک ورزشی شان را دفن کردند، مدارکی که مثل آرزوهای آنان تا هنوز زیر خاک هستند.
طالبان در بیست و هشتم آگست 2021 که بشیر احمد رستمزی را به عنوان سرپرست ریاست عمومی تربیت بدنی و ورزش افغانستان معرفی کرد. این گروه تا حالا چهار نفر را به این اداره گماشتهاست: احمد رستمزی، نظر محمد مطمئن، عبدالودود حقانی و احمدالله وثیق که هیچ کدام شان در ورزش شناخته شده نیستند.
در همان ابتدا، برکناری کادرها و متخصصان ورزش، به خصوص کارمندان زن از اداره ورزش شروع شد و به جای شان افراد طالبان مقرر شدند.
به غیر از فرار ورزشکاران سرشناس از افغانستان و خانه نشین شدن اکثر مربیان و دستاندرکاران ورزش، مسیر تخصصگرایی در ورزش نیز متوقف شد و دیگر حتا تیمهای ورزشی خود را ملزم به رعایت اصول اولیه و پذیرفته شده ورزش نمیدانند.
در راس اداره فدراسیونهای ورزشی نیز جا به جاییهای زیادی اتفاق افتاده و خلاف قوانین جهانی ورزش، در اداره فدراسیونها دخالت صورت گرفته است. افرادی که سالها کار کرده و تجربه کسب کرده بودند، از بستهای کلیدی برکنار و به جای شان افراد ناآشنا با ورزش و مناسبات آن مقرر شدند.
نشر موسیقی در باشگاههای ورزشی ممنوع شد، کودکان خرد سال مثل زنان از رفتن به باشگاهها منع شدند. برای ورزشکاران معیار لباس تعیین شد که تا زیر زانو باید باشد و باشگاههای از رونق افتاده باید مالیات نیز پرداخت کنند.
در این دو سال، سالونهای ورزشی بسته شدند، ورزشگاهها پر از گیاهان هرزه شده و همه چیز به کلی تغییر کرده است. کارمندان اداره ورزش باید حتما ریش و کلاه داشته باشند و به تازگی از آنها امتحان علوم دینی نیز گرفته شده است.
صدای ورزشکاران خفه شده است و آنها نمیتوانند نسبت به چیزی اعتراض کنند. رسانههای داخلی هرگز نمیتوانند ورزش زنان را پوشش دهند، حتا خبر و گزارش دختران ورزشکار افغان که در بیرون کشور در رقابتهای بینالمللی شرکت میکنند، مسکوت میماند.
با این حال، دختران ورزشکار افغان در بیرون از افغانستان خبرساز بوده اند. آرزو احمدی، در مسابقات جوجیتسو پاکستان قهرمان شد، تیم فوتبال دختران به نام «آینده اف سی» در جام گوتیا شرکت کرد، فاطمه جامی از دو رویداد بینالمللی تکواندو، «جام کیم اونیونگ» و «جام آزاد بینالمللی تکواندو» در کوریای جنوبی دو مدال گرفت، زکیه خدادادی تکواندوکار افغانستان قهرمان پاراتکواندوی اروپا شد و کمپاین دختران فوتبالیست و دادخواهی شان برای به رسمیت شناخته شدن از سوی فیفا به مرز 150 هزار امضاء نزدیک شده است.
در این دو سال، فدراسیونهای ورزشی استقلال خود را از دست داده اند. از جمله، فدراسیون فوتبال به دلیل عدم استقلال، دو دستگیها، زیر فشار بودن به خاطر تشکیل تیم زنان، عدم بودجه و ناتوانی در تامین هزینهها و اداره امور داخلیاش مستقل نبوده است.
فدراسیون فوتبال به دلیل استقلال نداشتن، در مسابقات کافا بازیکنان خارج از کشور را به تیم ملی دعوت نکرد و وقتی تیم نتیجه نگرفت، مجبور شد که برای دور بعدی این کار را انجام دهد. ورزش در کل و فوتبال به خصوص، به وسیلهای برای تبلیغات بدل شده است. هدف از حضور بازیکنان داخلی در ترکیب تیم ملی در مسابقات کافا، رشد فوتبال و بازیکنسازی نبود؛ چرا که این کار معمولا در تیمهای ملی نه که در باشگاهها انجام میشود.
برخی از تیمها و ورزشکارانی که در این مدت نتیجه گرفتهاند، در ورزشهای انفرادی اکثر ورزشکاران آن در بیرون از کشور بودهاند و تیمهایی نیز که خوب ظاهر شدهاند، بدنه اصلی شان از بازیکنانی شکل گرفته است که در خارج از کشور به سر میبرند.
