کانگرس امریکا اعلام کرد که تجارتهای مرتبط با دونالد ترامپ و خانوادهاش در جریان ریاستجمهوری او، ۷.۸ میلیون دالر از ۲۰ کشور خارجی دریافت کردهاند. طبق گزارش، افغانستان هم با پرداخت ۱۵۴ هزار و ۷۵۰ دالر هفتمین کشور در این فهرست است.
اعضای دموکرات کانگرس امریکا، در این گزارشها گفتند که این پولها بین سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ در حسابهای مرتبط با دونالد ترامپ واریز شدهاند.
چین، عربستان سعودی، ترکیه، جمهوری دموکراتیک کنگو و مالزیا نیز شامل کشورهاییاند که تجارتهای مرتبط به دونالد ترامپ از آنها پول دریافت کردهاند.
در گزارش آمده که این پولها اغلب برای اقامت در هتلها و آپارتمانهای متعلق به ترامپ هزینه شدهاند.
دونالد ترامپ پس از رسیدن به مقام ریاستجمهوری امریکا، کسبوکارهای تجاریاش را رها نکرد و در عوض، مسئولیت آنرا به فرزندش سپرد.
تحقیق درباره دریافت پول از سوی تجارتهای متعلق به دونالد ترامپ، توسط دموکراتهای کمیته نظارت مجلس نمایندگان امریکا صورت گرفته است.
از شواهد، گزارشها و سیاستگذاریهای اداره طالبان در دو سال و اندی بر میآید که وزارت دفاع و داخله این گروه برخلاف تصور ارکان اصلی قدرت را به دست ندارند و نقش و نفوذ اداره استخبارات طالبان بیش از پیش برجستهتر میشود.
در حالی که وزارت داخله طالبان بر درآمدهای ناشی از گمرکات و پاسپورت و منابع داخلی تمرکز کرده و وزارت دفاع درگیر نمایشهای نظامی است، اداره استخبارات طالبان در سایه روز به روز قدرتمندتر میشود.
منابع دیپلوماتیک که به دلیل حساسیت موضع بدون افشا شدن نامشان ارزیابی میکنند که اداره استخبارات طالبان در تمام امور استخدامها و سیاستگذاریهای داخلی و خارجی مداخله میکند اما بخشهای اصلی کار آنها در این حوزهها است:
اول: مبارزه با داعش
دوم: مبارزه با مخالفان سیاسی و فعالان مدنی مانند معترضان زن
سوم: مبارزه با رسانههای آزاد
ریاست استخبارات طالبان به عهده عبدالحق وثیق، زندانی پیشین گوانتانامو است. او در جریان شورش ۲۰ سال گذشته طالبان علیه نظام مردمسالار جزء اسارت، نقش مهمی نداشته است. اما آقای وثیق در دوره اول طالبان بین سالهای ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ معاون اداره استخبارات این گروه است. عبدالحق وثیق میانهرو و طرفدار تعامل با جهان و به ملا عبدالغنی برادر نزدیک است. البته او در گذشته مسئولیت هماهنگی بین طالبان و جنگجویان القاعده در افغانستان را به عهده داشته است.
اما کار روزمره و رهبری اصلی اداره استخبارات طالبان که در سرکوب داعش، مخالفان سیاسی و نظامی و برخورد با رسانههای آزاد در داخل و خارج کشور و کنترول اداره طالبان از درون و بیرون تعریف شده است، به دست یک استخباراتی مرموز به نام تاج میر جواد است که معاون آقای وثیق است.
تاج میر جواد از اداره استخبارات طالبان یک اداره شبیه آیاسآی پاکستان مخوف و بانفوذ ساخته است. شاید تفاوت دیدگاه او با وثیق باعث شده است که مورد اعتماد حلقه رهبری طالبان در قندهار قرار گرفته و از اختیارات زیادی برخوردار شده است. هرچند تاج میر جواد، عضو شورای رهبری طالبان، مسئول کندک انتحاری و برای شبکه حقانی موسس قطعه سرخ و فاتح زواک و والی نامنهاد این گروه برای ولایت پکتیا و به سراجالدین حقانی نزدیک بود، اکنون دیگر او خود را فرمانبردار کامل ملاهبت الله آخندزاده، رهبر طالبان میداند.
اعتماد بیشتر هبت الله به تاج میر جواد
آقای جواد در جریان مذاکرات صلح دولت سابق با طالبان در مصاحبهای با نشریه «څرک» وابسته به طالبان، موضعگیری ارایه داد که خیلی نزدیک به دیدگاه امروزی ملا هبت الله آخندزاده است.
او به این نشریه گفته بود: نظام اسلامی «حاکمیت اعلی را به خداوند متعال اختصاص دادن» است. و تاکید کرده بود که برخلاف رسم تمدن امروزی «در قانون اساسیِ اداره کابل حاکمیت اعلی به خداوند متعال اختصاص داده نشده، بلکه حق مردم دانسته شده.» آقای جواد عملا حاکمیت را به خدا و نماینده او نسبت میدهد و جایگاه مردم در تعیین سرنوشتش را به حد صفر تقلیل داده است.
در همین مصاحبه مجله میپرسد که اگر مذاکرات صلح به خوبی پیش برود و دولت آینده از درون گفتوگو با طالبان برآید، سرنوشت دموکراسی، حقوق زنان و آزادی بیان که خط های سرخ نظام جمهوریت بود، چه می شود؟
تاج میر جواد پاسخ میدهد: «به نظر ما زیر هر نامی که باشد باید روی آن فرهنگها، باورها و مفکورههایی اصرار نشود که افغانها در یک قرن گذشته بر ضد آنها مبارزه کرده اند، همچو کمونیسم، سکولاریسم و بعضی افکار باطله دیگر.»
او میافزاید: «امارت اسلامی افغانستان یک نظام خالص اسلامی را برای افغانستان میخواهد، و تنها یک نظام خالص اسلامی میتواند روابط اجتماعی بین انسانها را به خوبی تنظیم کند و انسان را شایسته این بگرداند که بتواند هدف خلقت خود را بشناسد، تعقیب کند و وظایفی را که از سوی خداوند متعال به او سپرده شده به درستی انجام بدهد، فرد و جامعه هر دو را از تجاوز بر همدیگر باز داشته مشکلات ذاتالبينی شان را حل کند.»
اکنون چنین فرد در جایگاه مهم تصمیمگیری قرار گرفته است.
این است که اداره استخبارات به دیدگاه ملا هبت الله نزدیک و روز به روز از قدرت بیشتر برخوردا شده است. چناکه نفس کشیدن را برای مردم دشوار کرده و روایتهای متفاوت و مخالف طالبان را به شدت سرکوب می کند.
در دوره کنونی، گزارشگران بدون مرز که تعداد کل رسانهها قبل از روی کار آمدن طالبان را ۵۴۷ رسانه اعلام کرده بود، حالا می گوید در دو سال حکومت طالبان، بیش از ۸۰ درصد خبرنگاران زن مجبور به پایان دادن به کار خود در رسانهها شدهاند. انجمن حمایت از خبرنگاران افغان میگوید تا قبل از سال ۲۰۲۱، تعداد خبرنگاران زن و مرد در افغانستان حدود ۱۲ هزار نفر بود، اما حالا «دو سوم» آنها دیگر با رسانهها کار نمیکنند و فقط حدود چهار هزار کارمند مانده اند که بیشتر مجبور اند به مبلغان طالبان تبدیل شوند.
از سوی دیگر، صدها عضو جبهات مخالف طالبان و داعش نیز بازداشت و یا کشته شدهاند.
به نظر می رسد اداره استخبارات طالبان که بر اندام مردم افغانستان لرزه ترس میگستراند، بار دیگر تاریخ خاد را زنده کرده است – تاریخی که بازداشت، شکنجه، سرکوب و کشتار به کار روزمره و عادی استخبارات به نام حفظ حاکمیت و دولت تبدیل شده بود اکنون حاکمیت و دولت نامش را به نظام خالص اسلامی داده است.
مشاور وزیر خارجه طالبان به انتقاد سفیر سابق ایران درباره امتناع این گروه از «تروریستی» خواندن حمله انتحاری داعش در کرمان پاسخ داد. ذاکر جلالی گفت: «آیا گاهی هم سراغ دارید که امارت وحشیانهترین جنایات گروه فتنهگر در افغانستان را نیز 'تروریستی' خوانده باشد؟»
وزارت خارجه طالبان یک روز پس از وقوع دو انفجار در شهر کرمان ایران که نزدیک به صد کشته برجای گذشت، این حادثه را محکوم کرد. وزارت خارجه طالبان این انفجارها را «تروریستی» نخوانده است.
محمدرضا بهرامی، سفیر سابق ایران در کابل گفت که عدم استفاده از واژه «تروریستی» در محکومیت حادثه کرمان از سوی وزارت خارجه طالبان «واجد معانی خاص خود است.»
ذاکر جلالی، مشاور وزیر خارجه طالبان در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی اکس با بازنشر پست او نوشت رضا بهرامی که در افغانستان ماموریت دیپلوماتیک داشته باید «فهم دقیقتر نسبت به همچون مسایل داشته باشد.»
طالبان گروه داعش را «فتنهگر و خوارج» میخواند اما ذاکر جلالی در این یادداشت از داعش نیز با همین صفت یاد کرده است.
این درحالیست که طالبان که ماه گذشته کشته شدن شش تن از شهروندان هزاره در هرات را محکوم کرد و آن را «تروریستی» خواند.
وزارت داخله طالبان در ماه قوس در خبرنامهای نوشت که شش تن از «هموطنان بیگناه» شامل زنان توسط افراد ناشناس در یک اقدام «تروریستی» کشته و دو تن دیگر زخمی شدند.
گروه داعش گفته دو انتحاری این گروه در کرمان کمربند مواد انفجاری خود را منفجر کردند.
طالبان در دو دهه گذشته حملات مرگبار انتحاری را در نقاط مختلف افغانستان انجام داد.
محمدخالد حنفی، وزیر امر به معروف و نهی از منکر طالبان ماه حوت ۱۴۰۰ اعلام کرد که در طول تاریخ هیچ گروهی به اندازه این گروه حملات انتحاری انجام نداده است.
در ماه حوت ۱۴۰۱ داوود مزمل، والی طالبان در بلخ در حمله انتحاری داعش در دفترش کشته شد. ذبیحالله مجاهد در واکنش به این حادثه گفت که داوود مزمل «از طرف دشمنان اسلام در یک انفجار» کشته شد.
سخنگوی وزارت خارجه امریکا روز پنجشنبه به افغانستان اینترنشنال گفت واشنگتن طالبان را در مورد افزایش فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان ملزم به پاسخگویی میداند. متیو میلر با اشاره به کشته شدن ایمن الظواهری در کابل، با لحنی هشدارآمیز گفت امریکا افغانستان را زیر نظر دارد.
آقای میلر این اظهارات را در یک کنفرانس خبری در مورد افزایش فعالیتهای تروریستی در افغانستان گفت. او در پاسخ به پرسش مرضیه حسینی، خبرنگار افغانستان اینترنشنال تاکید کرد که طالبان باید به تعهدات خود برای جلوگیری از تروریسم پایبند باشد.
طالبان گروههای شبه نظامی مانند القاعده را تروریست نمیداند و به رغم درخواست کشورهای غربی و منطقه، از اخراج شان از خاک افغانستان خودداری کرده است. طالبان گفته که به این گروهها اجازه حمله به کشورهای دیگر را نمیدهد.
کشورهای منطقه به طور ویژه از حضور گروههای شبهنظامی در افغانستان نگران اند. حکومت پاکستان در بیانیههای مختلف گفته است که طالبان افغان جلو حملات تیتیپی و گروههای وابسته به آن به خاک پاکستان را نمیگیرد.
سخنگوی وزارت خارجه امریکا از طالبان خواست که علیه گروههای تروریستی و شبهنظامی اقدام کند و با اشاره به کشتهشدن ایمن الظواهری، رهبر القاعده در افغانستان، به طور غیرمستقیم هشدار داد که امریکا در صورت نیاز، این گروهها را در افغانستان مورد هدف قرار خواهد داد.
او گفت: «ما همچنان شرایط در افغانستان را تحت نظارت داریم.»
ایمن الظواهری، رهبر القاعده در هشتم اسد در اثر حمله هوایی امریکا در کابل کشته شد. طالبان حضور ظواهری و مرگ او در افغانستان را رد کرده است. القاعده نیز به رغم انتخاب رهبر جدید، در مورد نحوه کشته شدن ایمن الظواهری سکوت کرده است.
رئیس جمهور سابق افغانستان با توصیه رهبران سیاسی به ترک خودخواهی گفت باید از گذشته عبرت گرفت و منافع افغانستان بر منافع شخصی ترجیح داده شود. او با لحن کنایهآمیزی گفت: «خود را شیر میدانستیم اما بدون افغانستان کسی ما را به اندازه موش نمیبیند و به اندازه پشک هم قدر نمیکند.»
محمد اشرف غنی، رییس جمهور پیشین افغانستان، روز پنجشنه(۱۴ جدی) چهارمین پادکست خود را منتشر کرده است که در آن از خودخواهی رهبران سیاسی افغانستان انتقاد کرد.
او گفت: «سر خود را به گریبان خود پایین کنید، چگونه مینازیدیم، چگونه خود را فریب میدادیم، چگونه خود را شجاع خواندیم، میگفتیم که شیر هستیم اما حالا مثل موشی هستیم که هیچ کسی به ما نگاه نمیکند و به اندازه پشک هم قدر نمیدهد.عزت ما به این خاک وابسته بود اما متوجه آن نبودیم.»
آقای غنی گفته که باید این حلقه «خبیثه» شکستانده شود و با اتحاد یک راهبرد برای پیشرفت پیدا شود. او گفت که مشکل در مردم نیست بلکه در بعضی از سیاستمداران و «دلالان قومی» است که جز تقسیم مردم راه دیگری ندارند.
دو رئیسجمهور پیشین افغانستان-حامد کرزی و اشرف غنی- علاقه زیادی به تشبیه خود و مردم به شیر داشتند و از آن برای تهدید طالبان و کشورهای دیگر استفاده میکردند. در یک سخنرانی که کاربران آن را دستمایه طنز ساختهاند، محمد اشرف غنی خطاب به طالبان گفته بود:«در جای که شیر زندگی میکند بیخبر نیایید. شما را میخوریم!»
رییس جمهور پیشین در این پادکست خود همچنان گفته که هرکسی خواسته های مردم را در نظر نگرفته با ناکامی مواجه شده است. او گفت:« هر کسی که فکر میکند اینها[مردم افغانستان] رعیت هستند و با آنها مثل چوپان رفتار شده میتواند، فردا متوجه اشتباه خود میشوند.»
او بدون نام بردن از طالبان گفت که افغانستان در انزوا پیشرفتی نمیکند. او درخواست حمایت مردم و ادامه کمکهای بینالمللی را نشانه آن دانست که طالبان به تنهایی نمیتوانند افغانستان را اداره کنند.
اشرف غنی گفت که یک جرگه مردمی برای تغییر وضعیت کشور برگزار شود و تغییر باید به یک بحث ملی تبدیل شود.
منابع در شورای علمای شیعه به افغانستان اینترنشنال گفتند رهبر طالبان تمایلی به دیدار با اعضای این شورا نشان نداده است. به گفته آنها، شورای علمای شیعه مطالبات شیعیان را که بیش از ۲۰ ماده است با مقامات طالبان مطرح کرده اما آنها گفتند در این مورد باید شخص ملا هبتالله تصمیم بگیرد.
براساس اطلاعات منابع، شورای علمای شیعه افغانستان بارها با مقامهای طالبان در کابل دیدار کرده و «مطالبات جامعه شیعه را که بیش از بیست ماده است» با آنها ارائه کرده است. این منابع گفتند که طالبان به این درخواستها پاسخ «مثبت یا منفی» نداده است.
این منابع که خواستند هویت شان محفوظ باشد، گفتند که شورای علمای شیعه پس از تسلط طالبان بر افغانستان اولین بار در زمستان ۱۴۰۰ مطالبات جامعه شیعه را با طالبان مطرح کرد.
آنها گفتند در جریان دو سال گذشته اعضای این شورا در دیدار با مقامهای طالبان این مطالبات را تکرار کردهاند.
یک منبع گفت: «آخرین جواب طالبان این بود که در رابطه به مطالبات شیعیان باید شخص ملا هبتالله آخندزاده تصمیم بگیرد».
این منابع گفتند که شورای علمای شیعه برای پیگری این مطالبات از ملا هبتالله درخواست ملاقات کرده است. این منابع گفتند: «رهبر طالبان به این شورا وقت ملاقات نداده است».
معاون سیاسی رئیسالوزرای طالبان برای چندمین بار در یکسال گذشته وعده حل مشکلات شیعیان را داده است.
در روزهای اخیر اعضای شورای علمای شیعه با مولوی عبدالکبیر، معاون سیاسی طالبان دیدار کردند. دفتر مطبوعاتی مولوی عبدالکبیر در خبرنامهای نوشت که این شورا پیشنهادات خود را به صورت کتبی به معاون رئیسالوزرای طالبان تحویل داده است.
با این حال، منابع در شورای علمای شیعه افغانستان گفتند که این شورا به معاون سیاسی طالبان «پیشنهاد و طرح کتبی نداده است».
در کابینه طالبان علاوه بر زنان، شیعیان و هزارهها هم حضور ندارد.
طالبان در سال ۱۴۰۰ «کمیسیون مطالبات شیعه» را تشکیل داد. این کمیسیون که در چارچوب شورای علمای شیعه فعالیت میکند پیش از این فهرستی از مطالبات جامعه اهل تشیع را همگانی کرده است.
حفظ رسمیت مذهب جعفری، حفظ، رعایت و تطبیق قانون احوال شخصیه اهل تشیع افغانستان، مشارکت در تصمیمگیریهای سیاسی و تامین امنیت مهمترین مطالبات جامعه شیعه افغانستان است.
شورای علمای شیعه همچنین از طالبان خواسته مکاتب دخترانه را بازگشایی کند.
با این حال، طالبان در جریان دو سال گذشته قانون احوال شخصیه اهل تشیع و فقه جعفری را از ساختار دولت خود حذف و محدودیتهای گسترده را علیه مراسم مذهبی شیعه به ويژه مراسم محرم وضع کرده است.
از سوی دیگر طالبان برای مناطق عمدتاً شیعه و هزارهنشین شورای علما تشکیل داده و در این شوراها علمای شیعه حضور ندارند، موضوعی که با انتقاد شورای علمای شیعه مواجه شد.
اعضای شورای علمای شیعه در دیدار با مقامهای طالبان از حکومت این گروه اعلام حمایت کردهاند. محمد اکبری، معاون این شورا پارسال اعلام کرد «رعیت طالبان» است.
افراد طالبان در ماه ثور ۱۴۰۱ به یک جلسه شورای علمای شیعه در کابل یورش بردند و این نشست را برهم زدند.
