کمیته روابط خارجی کانگرس امریکا نشستی برای بررسی انتقامجویی طالبان علیه همکاران پیشین افغان نظامیان امریکایی برگزار میکند. این نشست با حضور جمهوریخواهان، دموکراتها و کهنهسربازان حامی این همکاران محلی امریکاییها برگزار میشود.
براساس اعلامیه کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان امریکا، قرار است این نشست بعد از ظهر روز چهارشنبه (١١ دلو) برگزار شود.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان در واکنش به انتقادها از انتقامگیری این گروه از همکاران محلی پیشین ارتش امریکا در افغانستان گفته که فرمان عفو عمومی پابرجا است و هیچکسی در معرض انتقامجویی نیروهای این گروه قرار ندارد.
سخنگوی طالبان در گفتوگو با رادیو ملی تحت کنترول این گروه گفت که در حال حاضر هزاران نظامی حکومت پیشین در کشور «با خیال آرام» زندگی میکنند.
این در حالی است که دفتر سیاسی سازمان ملل در افغانستان، یوناما، در گزارشی در ماه اسد گذشته اعلام کرد که طالبان بیش از ٢٠٠ عضو نیروهای امنیتی پیشین را کشته و عاملان این کشتارها هنوز بازداشت نشدهاند.
طالبان پس از تسلط بر افغانستان، عفو عمومی اعلام کرد و مقامهای این گروه گفتند که نظامیان و مقامهای حکومت پیشین تحت تعقیب قرار نگرفتهاند. اما در جریان بیش از دو سال گذشته گزارشهای متعددی از کشتار نظامیان و کارمندان حکومت پیشین افغانستان به دست افراد طالبان پخش و منتشر شده است.
دیدبان حقوق بشر گفته است که دیوان بینالمللی دادگستری احتمالا میتواند به موضوع نقض نظاممند حقوق زنان در حاکمیت طالبان رسیدگی کند. این موضوع را هدر بار، معاون بخش حقوق زنان این سازمان، در اعلامیهای در وبسایت این نهاد حقوق بشری مطرح کرده است.
خانم بار این موضوع را با اشاره به دو پرونده ادعای «نسلکشی» در دادگاه بینالمللی دادگستری، مطرح کرده است. تازهترین پرونده ادعای افریقای جنوبی علیه اسرائیل درباره «نسلکشی» در نوار غزه و پرونده دیگر ادعای کشور گامبیا علیه میانمار در مورد «نسلکشی» مسلمانان روهینگیا است.
این عضو ارشد دیدبان حقوق بشر افزوده که این دو پرونده در چهارچوب کنوانسیون نسلکشی سال ۱۹۴۸ مطرح شدند، ولی به نظر او، نقض نظاممند حقوق زنان در افغانستان میتواند براساس «کنوانسیون منع هرگونه تبعیض علیه زنان» بررسی شود.
هدر بار در اعلامیه خود نوشته که افغانستان این کنوانسیون را در سال ۲۰۰۳ تایید کرده است. او افزوده که این کنوانسیون به دولتهای عضو اجازه میدهد که علیه دولتهای دیگر در دادگاه بینالمللی دادگستری اقامه دعوا کنند.
معاون بخش حقوق زنان دیدبان حقوق بشر در اعلامیه خود نوشته که طالبان از سال ۲۰۲۱ که قدرت را به دست گرفتند، به سرکوب بیحمانه زنان و دختران و نقض حقوق آنها در همه عرصههای زندگی پرداختهاند.
خانم بار نقض حقوق آموزش، کار، زندگی بدون خشونت، دسترسی به مراقبتهای بهداشتی، شرکت در زندگی عمومی، حرکت آزادانه و حتی قدم زدن در پارک را از مصداقهای سرکوب و نقض حقوق زنان و دختران در افغانستان دانسته است.
این مقام دیدبان حقوق بشر افزوده است که بسیاری از دولتها در سراسر جهان حمله همهجانبه طالبان به حقوق زنان را محکوم کردهاند. به نوشته او، در حالی که دادگاه بینالمللی کیفری به «جرایم بیرحمانه» طالبان رسیدگی میکند، دیوان بینالمللی دادگستری راهکار عملی را در اختیار این دولتها قرار میدهد تا بدرفتاری طالبان با زنان را زیر تحقیقات قضایی قرار دهند.
به باور خانم بار، پروندههایی که اخیرا در این دادگاه بررسی شد، نشان داد که این دادگاه میتواند اقداماتی در زمینه رسیدگی به نقض حقوق زنان در افغانستان روی دست گیرد که میتواند پیامدهای مثبتی داشته باشد.
این ناظر ارشد حقوق زنان در دیدبان حقوق بشر تاکید کرده است که زنان و دختران افغان سزاوار آن هستند که روزی در دادگاه علیه طالبان حضور یابند و دیوان بینالمللی دادگستری در این زمینه میتواند نقش مهمی بازی کند. به نظر خانم بار، دولتهای عضو کنوانسیون منع هرگونه تبعیض علیه زنان میتوانند این امر را تحقق بخشند.
دیوان بینالمللی دادگستری عالیترین دستگاه قضایی سازمان ملل و عمدتا مسئولا رسیدگی به اختلافات حقوقی میان دولتهای عضو این سازمان است. مقر این دادگاه در شهر لاهه هالند است.
طالبان از سال ۱۴۰۰ با صدور فرمانهای پیاپی دختران را از آموزش در مقاطع بالاتر از صنوف ششم و دانشگاه محروم و زنان را از همه عرصههای زندگی اجتماعی از جمله کار، تفریح، ورزش، تماشای ورزش و سفر آزادانه منع کرده است.
رهبران این گروه گفتهاند که این تصمیم را برای اجرای شریعت گرفتهاند و به اعتراضات گسترده داخلی و جهانی را در این مورد توجهی نکردهاند.
شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان میگوید که رئیسجمهور چین با پذیرش اعتمادنامه سفیر طالبان تمامی قوانین بینالمللی، عرف دیپلوماتیک و مناسبات میان کشورهای مشروع را زیر سوال برد. این شورا گفته این اقدام چین «تعامل خوشباورانه و نفی اصول دولتداری قانونمند» است.
شورای مقاومت ملی روز پنجشنبه (۱۱ دلو) در بیانیهای نسبت به پیامد این اقدام در مناسبات آینده دو کشور ابراز نگرانی کرده است.
طالبان از پذیرش سفیر خود استقبال و آن را اولین اقدام چین برای به رسمیت شناسی حکومت خود تلقی کرده است.
این شورا گفته چین در حالی اعتمادنامه سفیر طالبان را پذیرفته که مردم افغانستان «در گرو تسلط جابرانه یک گروه خودکامه، جنایتکار و حامی تروریسم است.»
شورای مقاومت، که متشکل از مقامهای حکومت پیشین و برخی از رهبران جهادی و احزاب سیاسی افغانستان در تبعید است، گفته طالبان مشروعیت حقوقی ندارد و هرگونه همکاری به ویژه پذیرش نمایندگان این گروه «کمک به یک گروه تروریستی و جسارت بخشیدن به ترویج و صدور ترویسم است که آسیب آن تنها به افغانستان محدود نمیماند.»
این شورا اقدام چین را خلاف اراده مردم افغانستان دانسته و از جامعه جهانی و سازمان ملل خواسته است که از پذیرش نمایندگان طالبان در سطوح مختلف خودداری کنند.
به گفته این شورا، جامعه جهانی به جای تعامل با طالبان برای تشکیل دولت مشروع، از طریق روند فراگیر ملی به بهبود وضعیت در افغانستان کمک کند.
با گذشت بیش از دو سال هیچ کشوری حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته است. هرچند برخی از کشورهای منطقه دیپلوماتهای این گروه را پذیرفته است.
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل اعلام کرد که در سال ٢٠٢٣ به همکاری بانک توسعه آسیایی برای ٥.٣ میلیون نفر که ٦٠ درصد آنان زنان بودند، مشاوره بهداشتی ارائه کرده است. یونیسف افزود بانک توسعه آسیایی از ٦٨٥ مرکز صحی در ٩ ولایت افغانستان حمایت میکند.
دفتر یونیسف در افغانستان روز چهارشنبه (١١ دلو) با پخش ویدیویی در شبکه اجتماعی اکس گفت که با همکاری بانک توسعه آسیایی به عرضه خدمات بنیادی به خانوادهها در افغانستان ادامه میدهد.
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل نوشت که در سال ٢٠٢٣ نزدیک به پنج هزار کارمند اجتماعی را در زمینه مراقبت از نوزاد و بیش از سه هزار و ٤٠٠ تن را در مورد مراقبتهای بهداشتی متناسب با جنسیت آموزش دادهاست.
یونیسف افزود پس از زلزله ویرانگر هرات ٨٠ تن تجهیزات پزشکی به افغانستان انتقال یافت که دسترسی به درمان ٤٣ هزار خانواده را فراهم کرد.
این نهاد افزود با بانک توسعه آسیایی در بخش آموزش و پرورش ١٠ هزار صنف آموزشی در ١٩ ولایت ایجاد کرده و برای ٣٢٠ هزار دانشآموز در این صنفها کتابهای درسی توزیع کردهاست.
یونیسف نوشت که در این مدت برای ٧٣٧ هزار و ٤٠٠ دانشآموز مواد آموزشی توزیع شده است.
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل همچنین نوشت که برای نزدیک به یکهزار و ٤٠٠ دختر زمینه آموزش در صنفهای تربیت معلم را فراهم کرده است.
افغانستان تنها کشوری در جهان است که در آن برای آموزشی زنان و دختران محدودیت وضع شده و بیشتر از دو سال پیش دروازههای دانشگاهها و صنوف درسی بالاتر از ششم به روی آنان بسته شده است.
یونیسف روز یکشنبه گفت که بیش از ٩ میلیون نفر در افغانستان به امکانات بهداشتی دسترسی ندارند.
سازمان بهداشت جهانی نیز در ماه اسد سال گذشته اعلام کرد که نظام بهداشت و درمان در افغانستان از کمبود بودجه به شدت رنج میبرد.
وبسایت رسمی طالبان اقدام رئیسجمهور چین برای پذیرش اعتمادنامه سفیر این گروه را «نوعی به رسمیت شناختن» حکومت طالبان دانسته است. به باور طالبان، چین نخستین کشوری است که «حصار» را شکست و گام بیپیشینهای برای به «رسمیتشناسی» این گروه برداشت.
وزارت خارجه طالبان روز چهارشنبه اعلام کرد که شی جینپینگ، رئيسجمهور چین، اعتمادنامه بلال کریمی، سفیر این گروه را به صورت رسمی پذیرفته است.
با این حال، چین هنوز به صورت رسمی اعلام نکرده که حکومت طالبان را به عنوان حکومت افغانستان به رسمیت میشناسد.
تا اکنون هیچ کشوری دیگر و مجامع بینالمللی هم حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته است.
در وبسایت طالبان آمده است که پیش از این رئیسالوزرای این گروه اعتمادنامه سفیر چین را پذیرفته بود.
طالبان در این مطلب نوشته است که قدرتهای منطقه و جهان، که در افغانستان شکستخوردند و عقبنشینی کردند، میخواستند که افغانستان را منزوی کنند و حکومت طالبان را از نظر سیاسی و اقتصادی به چالش بکشند.
طالبان مدعی شده است که از آغاز تسلط دوباره این گروه بر افغانستان، بسیاری از کشورها خواهان روابط «حسنه و عمیق» با طالبان بودند. به گفته طالبان اما قدرتهای منطقه مانع آنها برای به رسمیت شناختن طالبان شدهاند.
طالبان از قدرتهای بزرگ منطقه نامی نبرده است. طالبان تاکید کرده است که این قدرتها کشورهایی را که مایل بودند این گروه را به رسمیت بشناسند «تحت فشار» قرار دادهاند.
در این مطلب زیر عنوان «گامی دیگر به سوی به رسمیتشناسی» آمده است: «چین اولین کشوری است که این حصار را شکست و قطبهای صاحب قدرت منطقه را به چالش کشید و برحسب منافع دو طرفهاش در افغانستان، گام بیسابقهای در [به] رسمیتشناسی افغانستان گذاشت.»
طالبان در این مطلب ابراز امیداری کرده که کشورهای دیگر با پیروی از چین طالبان را به رسمیت بشناسند. طالبان گفته قدرت امریکا اکنون «رو به انحطاط است.»
سخنگوی وزارت خارجه امریکا در واکنش به دریافت اعتمادنامه سفیر طالبان از سوی رئیسجمهور چین گفت که هنوز موضع بیجینگ در قبال به رسمیتشناختن طالبان واضح نیست.
متیو میلر گفت که پس از شنیدن اظهارات رسمی حکومت چین، در این مورد ابراز نظر خواهد کرد.
شورای امنیت سازمان ملل در گزارش تازه فاش کرد که طالبان روابط خود با القاعده را حفظ کرده و سازمان القاعده هشت کمپ آموزشی جدید در افغانستان ایجاد کرده است. چهار کمپ القاعده در ولایتهای غزنی، لغمان، پروان و ارزگان ایجاد شده و این سازمان یک انبار تسلیحاتی در پنجشیر ایجاد کرده است.
روابط طالبان با القاعده همچنان نزدیک است
در گزارش شورای امنیت گفته شده که روابط طالبان و القاعده همچنان نزدیک است و این گروه توانسته خود را در یک حالت «نگهدارنده» در افغانستان تحت کنترول طالبان حفظ کند.
طبق گزارش، مقامهای ارشد القاعده در افغانستان حضور دارند و این گروه همچنان تهدیدی برای این کشور و فراتر از آن است.
شورای امنیت سازمان ملل نوشت که طالبان در تلاش کمتر دیده شدن روابط خود با القاعده است.
در گزارش آمده که برخی فرماندهان عملیاتی طالبان روش کار و ایدئولوژی مشترک با القاعده دارند، اما جاهطلبی جهانی این گروه را ندارند.
شورای امنیت نوشت که تلاشهای طالبان برای محدود کردن برخی فعالیتهای القاعده، منجر به ایجاد اختلاف میان این دو گروه نیز شده است.
با این حال در گزارش آمده که اعضای باقیمانده و قدیمی القاعده در افغانستان توانایی برنامهریزی و سازماندهی حملات بزرگ را ندارند. یک عضو شواری امنیت گفته که تعداد رهبران ارشد القاعده در افغانستان که روابط تاریخی با طالبان دارند، کمتر از ده تن است.
همچنین در گزارش آمده که شماری از کشورهای عضو شورای امنیت، درباره افرادی سخن زدند که گفته میشود برای برقراری ارتباط میان سیفالعدل، رهبر القاعده «مستقر در ایران» و سایر اعضای ارشد آن در افغانستان، از جمله عبدالرحمن الغامدی، سفر کردهاند. با این حال، یک کشور عضو، حضور اعضای القاعده در ایران را رد کرده است.
در گزارش همچنین آمده که شش تن از اعضای القاعده برای پیوستن به واحد «کتیبه عمر فاروق» تحت رهبری «ابواخلاص المصری» به شرق افغانستان منتقل شدهاند.
هشت کمپ آموزشی جدید و مدرسههای القاعده در افغانستان
شورای امنیت سازمان ملل در گزارش خود همچنین فاش کرد که القاعده هشت کمپ آموزشی جدید در افغانستان ایجاد کرده است.
بنابر این گزارش، چهار کمپ القاعده در ولایتهای غزنی، لغمان، پروان و ارزگان ایجاد شده و این سازمان یک انبار تسلیحاتی جدید نیز در پنجشیر ایجاد کرده است.
طبق این گزارش، حکیم المصری، از اعضای القاعده مسئول کمپهای آموزشی و آموزش بمبگذاری انتحاری برای اعضای تحریک طالبان پاکستان در کنر است.
شورای امنیت همچنین نوشت که پنج مدرسه القاعده در ولایتهای لغمان، کنر، ننگرهار، نورستان و پروان فعالیت دارند. گروه القاعده همچنین تاسیساتی را در ولایتهای هلمند، هرات، فراه و کابل در اختیار دارد.
تحریک طالبان پاکستانی از طالبان افغانستان بستههای کمکی دریافت میکند
شورای امنیت سازمان ملل در گزارش جدیدی نوشته چندین حمله تحریک طالبان پاکستانی از داخل افغانستان حمایت شده است.
در گزارش همچنین آمده است که شماری از فرماندهان تیتیپی و خانوادههای آنها، بستههای کمکی منظم از سوی طالبان دریافت میکنند.
شورای امنیت در این گزارش که نهم دلو منتشر شده، از افزایش تعداد اعضای طالبان که به تیتیپی پیوستهاند، خبر داده است.
طبق این گزارش، برخی اعضای گروه طالبان افغان حمایت از تحریک طالبان پاکستانی را «وجیبه دینی» خود میدانند.
در گزارش گفته شده «پیشرفت قابل توجه افزایش شهروندان افغان» در صفوف تحریک طالبان پاکستانی ارزیابی شده است.
در گزارش آمده که گروه طالبان افغان عموماً با اهداف تحریک طالبان پاکستانی همنوا اند.
شورای امنیت همچنین گفت که القاعده نیز علاوه بر ارائه تجهیزات و تسلیحات به تحریک طالبان پاکستانی، به آموزش نیروهای این گروه برای اجرای عملیاتهای برونمرزی کمک کرده است.
در این گزارش آمده که بازداشت کوتاهمدت ۷۰ تا ۲۰۰ تن از اعضای تحریک طالبان پاکستانی به دست طالبان افغان و جابهجایی آنها در شمال افغاستان، به خاطر منحرف کردن فشارهای اسلامآباد مبنیبر مهار تیتیتی در افغانستان صورت گرفته است.
طبق این گزارش، تحریک طالبان پاکستانی علاوه بر عملیات ضدپاکستان، دست به ترور شماری از افراد طالبان نیز زده است که به داعش خراسان پیوستهاند.
تهدیدات داعش
شورای امنیت در گزارش خود ارزیابی کرده که به رغم از دست دادن قلمرو و همچنین تلفات، فرسایش نیروها از جمله رهبران بلندپایه و در سطح میانه، داعش همچنان تهدیدی برای افغانستان و منطقه است.
اهداف گروه داعش در افغانستان در نخست شیعیان، در رده دوم طالبان و سپس غیرنظامیاناند.
شورای امنیت گفته که حملههای داعش در نتیجه فشارهای طالبان و نفوذ «خوب» این گروه بر داعش خراسان کاهش یافته است. با این حال، طبق گزارش داعش نیز نفوذ قابل توجهی در میان طالبان دارد.
در گزارش آمده که به رغم اینکه طالبان ادعا میکنند داعش را شکست دادهاند، این گروه به حملات خود در افغانستان ادامه داده است.
شورای امنیت نوشت که در میان رهبری طالبان در مورد چگونگی برخورد با داعش و «سلفیستهای» همنوا با آن، اختلاف نظر وجود دارد.
برپایه گزارش، گروه داعش اما با استقبال از نیروهای غیرسلفی، استخدام جنگجویان «سرخورده» طالبان و جنگجویان خارجی، استراتژی فراگیرتری را در پیش گرفته است.
در حالی که در ماه جوزا برخی رسانههای پاکستانی گزارش دادند که ثناءالله غفاری، مشهور به «شهاب المهاجر» رهبر شاخه خراسان داعش در ولایت کنر کشته شده، اما شورای امنیت از زنده بودن این رهبر داعش خبر داده است. طالبان نیز در آن زمان کشته شدن ثناءالله غفاری را تایید نکرد.
چند کشور عضو شورای امنیت گفتند که رهبر شاخه خراسان داعش، احتمالاً هنگام خروج از مرکز آموزشی «جماعت الاحرار» در کنر، هدف قرار گرفت و زخمی شد.
گروههای دیگر
در گزارش شورای امنیت همچنین گفته شده که گروههایی نظیر «جنبش اسلامی اوزبیکستان»، «اتحادیه جهاد اسلامی» و «خطیبه امام بخاری» همچنان در افغانستان فعالاند. گروه «جماعت انصارالله» هم از سوی طالبان و القاعده بودجه دریافت میکند.
شورای امنیت میگوید که جنگجویان جماعت انصارالله، از نیروهای اصلی لشکر منصوری، کندک ویژه بمبگذاران انتحاری طالباناند.
طبق این گزارش، جنبش اسلامی ترکستان شرقی نیز پس از جابهجایی از بدخشان، در ولایت بغلان مستقر شده و شبکه عملیاتی آن به چند ولایت دیگر نیز گسترش یافته است.
بنابر گزارش، تمرکز جنبش اسلامی ترکستان شرقی بر آموزش نیروهای ذخیره و استخدام زنان است. کشورهای عضو شورای امنیت همچنین از همکاری این گروه با سایر گروههای تروریستی، از جمله تیتیپی، در خصوص استخدام نیرو، آموزش و برنامهریزی عملیات ابراز نگرانی کردهاند.
در گزارش آمده که القاعده به جنبش اسلامی ترکستان شرقی آموزش ایدئولوژیک ارائه میکند و داعش نیز با استفاده از نارضایتی آن از مهار شدن توسط طالبان، تعدادی از نیروهایش را جذب کرده است.