جان بولتون، مشاور پیشین امنیت ملی امریکا در گفتوگوی اختصاصی با افغانستان اینترنشنال گفت کرملین، «خروج فاجعهبار ما از کابل را تماشا میکرد.» آقای بولتون گفت حمله به اوکراین و حمله حماس به اسرائیل میتواند پیامد خروج امریکا از افغانستان باشد.
آقای بولتون حکومت طالبان را فاجعهای برای مردم افغانستان خواند و گفت این قطعا اشتباه استراتژیک بزرگی از جانب ایالات متحده امریکا و متحدانش در ناتو بود.
او میگوید که امریکا و متحدانش «اجازه دادند تروریستهای خارجی به افغانستان بازگردند و یک خلای قدرت در اسیای میانه ایجاد کردند.»
به گفته مشاور پیشین امنیت ملی امریکا، طالبان مردم افغانستان را به قرون وسطی بازگردانده است.
وزارت معادن طالبان قرارداد استخراج معدن سرب و جست ولایت غور را که گفته شده ارزش آن به بیش از ۹۰ میلیون دالر میرسد، با دو شرکت خصوصی امضا کرد. طالبان به انتقادهای گسترده درباره عدم شفافیت و فساد در زمینه قراردادهای معادن پاسخ نداده است.
وزارت معادن طالبان روز پنجشنبه (۱۰ حوت) در اطلاعیهای نوشت که بلاک اول سرب و جست غور بیش از ۱۷۵ کیلومتر مربع مساحت دارد و شرکت قراردادی در مرحله اکتشاف ۱۰ میلیون دالر و در مرحله بهرهبرداری ۳۶ میلیون و ۲۰۷ هزار دالر سرمایهگذاری میکند.
در اطلاعیه آمده است که نیم بلاگ سوم سرب و جست غور بیش از ۱۰۴ کیلومتر مربع مساحت دارد و شرکت قراردادی در مرحله اکتشاف شش میلیون و ۹۵۰ هزار دالر و در مرحله بهره برداری ۴۱ میلیون و ۵۶۰ میلیون دالر سرمایهگذاری میکند.
طالبان قرارداد اکتشاف و استخراج این معادن را به شرکتهای «اکرام نعیمی و قله افغان» امضا کرده است. تاکنون اطلاعات زیادی درباره این شرکتها در حوزه عمومی منتشر نشده است.
این وزارت افزوده است که شرکت قراردادی اکرام نعیمی علاوه بر ۲۰ درصد مالیات بر درآمد و «رویالتی» سالانه ۱۵۰ هزار دالر را در بخش خدمات اجتماعی هزینه میکند. به گفته طالبان، این شرکت همچنین ۲۰۹ کیلومتر جاده ولسوالی ارغنداب قندهار الی مرکز ترینکوت ارزگان، ولسوالی دهراود الی چتو پل و در مرحله اکتشاف مبلغ ۵۰۰ هزار دالر و مرحله بهرهبرداری سالانه ۲۰۰ هزار دالر در زمینه محیط زیست مصرف خواهد کرد.
شرکت قراردادی قله افغان نیز هشت میلیون دالر در بخش خدمات اجتماعی، ۸۵ هزار دالر در مرحله اکتشاف و یک و نیم میلیون دالر هم در مرحله بهرهبرداری در عرصه محیط زیست هزینه میکند.
در اطلاعیه وزارت معادن طالبان آمده است که شرکت قله افغان با پرداخت ۲۰ درصد مالیات بر درامد و رویالتی، شاهراه هرات-غور و بخشی از شاهراه حلقوی هرات الی مزار شریف را اعمار میکند.
این وزارت در جریان بیش از دو سال گذشته قرارداد استخراج دهها معدن افغانستان را با شرکتهای داخلی و خارجی امضا کرده است.
کارشناسان میگویند قراردادهای استخراج معادن توسط طالبان شفاف نیست و این گروه به دلیل فقدان مشروعیت سیاسی و قانونی صلاحیت استخراج معادن افغانستان را ندارد.
پیش از این محمداشرف غنی، رئیسجمهور سابق افغانستان گفته بود معلوم نیست طالبان این معادن را برای چه مدت به قرارداد میدهد و عواید آن در کجا مصرف میشود.
آقای غنی روز پنجشنبه، ۱۲ دلو، در یک پادکست صوتی در مورد وضعیت اقتصادی افغانستان گفت: «مشخص نیست داراییهای افغانستان براساس چه اصولی به دست میآید و عواید آنچه فروخته میشود، کجا میرود.»
بولات بکنیاز، معاون وزیر آب قزاقستان از طالبان خواست اقدامات در قوشتپه، در شمال افغانستان را با «سایر کشورها» هماهنگ کند. این مقام قزاقستانی گفته طالبان با ایجاد کانالی در قوشتپه، آب را از حوزه دریای آرال میگیرد.
طالبان گفتهاند کار روی ساختوساز کانال قوشتپه بر روی رودخانه فرامرزی آمودریا در حوضه آبریز آرال را روی دست دارد.
به گزارش خبرگزاریهای روسی، معاون وزارت آب قزاقستان در واکنش به این اقدام گفته است کشاورزان این کشور به دلیل ایجاد کانال قوشتپه در افغانستان توسط طالبان آسیب مستقیم جدی نخواهند دید، اما این گروه باید اقدامات خود را با طرفهای ذینفع هماهنگ کند و به توافقنامه رودخانههای فرامرزی در آسیای میانه بپیوندد.
مجله اکونومیست اواخر سال ۱۴۰۱ در تحلیلی نوشت که توسعه کانال قوشتپه با این که به نفع کشاورزان افغان است، اما میتواند به منازعه و تنش با کشورهایی چون اوزبیکستان دامن بزند.
این مجله نوشت اوزبیکستان برای آبیاری مزارع پنبه خود به آمو متکی است، اما اقدام طالبان میتواند آب این رودخانه را کم کند.
رئیسجمهور اوزبیکستان چندی پیش هشدار داد که طالبان در حال ساخت کانال انتقال آب قوشتپه است و این امر میتواند رژیم آب و تعادل را در آسیای میانه به طور اساسی تغییر دهد.
شوکت میرضیایف در ماه سنبله در پنجمین نشست مشورتی سران کشورهای آسیای میانه در شهر دوشنبه گفت که در واقع یک مصرفکننده جدید ظاهر شده که «هیچ تعهدی با کشورهای ما ندارد.»
ملا یعقوب، وزیر دفاع طالبان با اشاره به نگرانی همسایههای افغانستان در قبال استفاده از آب دریای آمو، گفته بود «ما میخواهیم حق خود را بهدست آوریم. در این مورد باید هیچکسی مانع ایجاد نکند.»
طالبان در دو سال گذشته با صرف هزینههای سنگین بر اجرای طرح کانال قوشتپه تمرکز کرده است.
کارین ژانپیئر، سخنگوی کاخ سفید اذعان کرد که توافقنامه دوحه به طالبان قدرت داد و منجر به تضعیف دولت افغانستان شد. ژانپیئر روز چهارشنبه (۹ حوت) همزمان با چهارمین سالگرد توافقنامه دوحه، گفت طالبان به تعهدات خود در این توافقنامه عمل نکرده است.
توافقنامه دوحه در ۲۹ فبروری سال ۲۰۲۰ میان امریکا و طالبان امضا شد. مقامات بلندپایه جمهوری اسلامی افغانستان امضای این توافقنامه را دلیل اصلی سقوط دولت سابق این کشور میدانند.
کارین ژانپیئر در نشست خبری خود افزود: طالبان به تعهد دوحه خود مبنی بر مشارکت در گفتگوی معنادار با دیگر افغانها که منجر به حل و فصل نظام سیاسی فراگیر شود، عمل نکرده است. سخنگوی کاخ سفید تاکید کرد که امریکا تلاش میکند تمام تعهدات محقق شود.
با این حال طالبان مدعی است که به تعهدات خود در توافقنامه دوحه عمل کرده است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان روز پنجشنبه (۱۰ حوت) به رادیو - تلویزیون ملی افغانستان تحت کنترول این گروه گفت: «کلیات موافقتنامه دوحه عملی شده است و بعضی از بخشهای آن تاکنون از سوی امریکا نقض شده است.»
انس حقانی، از اعضای شناخته شده طالبان میگوید همانطوری که این گروه در دوحه تعهد داده بود از قلمرو افغانستان «به جز آرزوی خیر» آسیبی به کسی نرسیده است. آقای حقانی گفته جهان هنوز میتواند با طالبان از یک راه «واقعبینی سیاسی» به درک مشترک برسد.
انس حقانی روز پنجشنبه (۱۰ حوت) در حساب کاربری خود در اکس نوشت هنوز فرصت است که جامعه جهانی تعهدات انجام نشده را که محتوای آن تابع «قاعده مرور زمان» نیست، عملی نمایند.
به نظر میرسد که اشاره انس حقانی به توافقنامه دوحه است که در ۲۹ فبروری سال ۲۰۲۰ میان امریکا و طالبان امضا شد.
مقامات جمهوری اسلامی افغانستان امضای این توافقنامه را دلیل اصلی سقوط دولت سابق این کشور میدانند.
پیش از این محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان گفته بود که توافقنامه دوحه، «سند تباهی ملت افغانستان، سند قتل دهها هزار تن از نظامیان پیشین و سند مهاجرت میلیونها انسان» است.
دادگاه عالی طالبان اعلام کرد که براساس فیصله دادگاه نظامی این گروه در هرات هشت نفر به اتهام «لتوکوب و بیعزتی» در صحن این دادگاه مجازات شدند. در خبرنامه آمده است که این افراد به پنج ماه حبس تنفیذی و ۲۰ شلاق محکوم شده بودند.
در خبرنامه دادگاه عالی طالبان اطلاعات بیشتری درباره اتهامات این افراد نیامده است.
این حکم توسط یک دادگاه نظامی طالبان در هرات صادر شده، اما معلوم نیست که متهمان از اعضای گروه طالبان بودهاند یا خیر. پیش از این دادگاه نظامی طالبان در هرات یکک شاعر به نام خالد قادری را به یک سال حبس محکوم کرده بود.
پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان مجازات بدنی مانند شلاق زدن، قطع دست و اعدام به این کشور بازگشته است.
نهادهای حامی حقوق بشر و جامعه جهانی از طالبان خواستهاند مجازات بدنی، ضد کرامت انسانی و ظالمانه را متوقف کند. مقامهای طالبان اما گفتهاند شریعت اسلامی را اجرا میکنند و این سازمانها و کشورها نباید در امور داخلی افغانستان مداخله کنند.
